Dağılma Dönemi (1792-1922)

$1908$ yılında İngiltere Kralı $VII$. Edward ile Rus Çarı $II$. Nikola arasında gerçekleşen Reval Görüşmeleri'nde, Osmanlı Devleti'nin Makedonya topraklarında yapılacak ıslahatlar ve Balkanlar'ın geleceği konusunda mutabakata varılması; $19$. yüzyıl boyunca İngiltere'nin takip ettiği hangi temel dış politika stratejisinin kesin olarak terk edildiğini kanıtlar?

Osmanlı Devleti'nin $19$. yüzyılda karşı karşıya kaldığı "Boğazlar Meselesi", farklı dönemlerde imzalanan antlaşmalarla değişik hukuki statüler kazanmıştır. Bu süreçte $1833$ Hünkar İskelesi Antlaşması ile $1841$ Londra Boğazlar Sözleşmesi kıyaslandığında, Osmanlı Devleti'nin egemenlik hakları ve Boğazların uluslararası konumu açısından meydana gelen en temel değişim aşağıdakilerden hangisidir?

$II$. Mahmut ile başlayan merkezîleşme reformları ve Sultan Abdülmecid döneminde ilan edilen Tanzimat Fermanı ile Osmanlı Devleti, Avrupa sistemine entegre olmayı ve toprak bütünlüğünü 'Avrupa Uyumu' (Concert of Europe) çerçevesinde korumayı hedeflemiştir. $1856$ Paris Antlaşması ile bu sisteme resmen kabul edilen Osmanlı Devleti'nin, Karadeniz'deki egemenlik haklarını kısıtlayan 'tarafsızlık' statüsünden kurtulmasını sağlayan ancak Rusya'nın bölgede yeniden donanma bulundurma hakkını yasallaştıran, Prusya'nın Sedan Savaşı zaferiyle değişen kıta dengeleri sonucunda toplanan diplomatik konferans aşağıdakilerden hangisidir?

$19$. yüzyılda Osmanlı Devleti'nin ekonomik yapısını derinden etkileyen gelişmelerden biri de $1838$ yılında İngiltere ile imzalanan Balta Limanı Ticaret Antlaşması'dır. Bu antlaşma ile yed-i vahit (tekel) sistemi kaldırılmış, iç gümrük vergileri yabancı tüccarlar için iptal edilmiş, ihracat vergileri $\%12$ ve ithalat vergileri ise $\%5$ olarak belirlenmiştir.

Bu düzenlemelerin sonuçları dikkate alındığında, Balta Limanı Ticaret Antlaşması'nın Osmanlı Devleti üzerindeki en temel etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı (93 Harbi) sonucunda imzalanan Berlin Antlaşması, Osmanlı Devleti'nin Balkanlar'daki siyasi varlığı için önemli bir dönüm noktası olmuş ve imparatorluğun parçalanma sürecini hızlandırmıştır. Bu antlaşma ile bazı Balkan toplulukları Osmanlı egemenliğinden ayrılarak tam bağımsızlık statüsü kazanmışlardır.

Buna göre, aşağıdakilerin hangisinde 1878 Berlin Antlaşması ile Osmanlı Devleti'nden ayrılarak bağımsızlığını kazanan devletler bir arada verilmiştir?

$1856$ Paris Antlaşması'nın getirdiği 'Karadeniz'in tarafsızlığı' ilkesinin $1871$ Londra Konferansı ile Rusya lehine kaldırılması süreci; diplomasi tarihinde kolektif güvenlik sisteminin zayıfladığı ve 'Realpolitik' (güç siyaseti) anlayışının öne çıktığı bir dönüm noktasıdır. Bu diplomatik kırılmada, Fransa'nın Prusya karşısındaki Sedan yenilgisi ve Avrupa'daki güçler dengesinin değişmesi belirleyici olmuştur.

Buna göre, $1871$ Londra Konferansı ve sonuçları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Osmanlı Devleti'nin $19$. yüzyıl diplomasisinde dönüm noktası kabul edilen iki gelişme şöyledir:

I. $1856$ Paris Antlaşması ile Osmanlı Devleti bir Avrupa devleti sayılmış ve toprak bütünlüğü Avrupalı devletlerin ortak garantisi altına alınmıştır.
II. $1878$ Berlin Antlaşması ile Osmanlı Devleti büyük toprak kayıpları yaşamış, Ermeni meselesi ilk kez uluslararası bir metne girmiş ve Avrupalı devletlerin "toprak bütünlüğünü koruma" garantisi sona ermiştir.

Bu iki gelişme birlikte değerlendirildiğinde, Avrupalı devletlerin Osmanlı Devleti'ne yönelik politikalarındaki değişim hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Osmanlı Devleti'nin toprak bütünlüğünü ve Avrupa'daki varlığını hedef alan, $19$. yüzyıl boyunca büyük güçlerin (Düvel-i Muazzama) Osmanlı politikalarını şekillendiren 'Şark Meselesi' (Doğu Sorunu) tabiri ilk kez hangi uluslararası platformda resmi olarak dile getirilmiştir?

Osmanlı Devleti'nin kendi egemenlik haklarını kullanarak Rusya ile imzaladığı Hünkâr İskelesi Antlaşması ($1833$), Boğazlar'ın statüsünü Avrupalı devletlerin müdahalesine açık hale getirmiştir. $1841$ Londra Boğazlar Sözleşmesi ile bu durumun çok taraflı bir zemine taşınması, Osmanlı Devleti açısından öncelikle aşağıdakilerden hangisine yol açmıştır?

$19$. yüzyılda Osmanlı Devleti'nin içinde bulunduğu mali ve siyasi krizler, devletin dış borçlarını yönetemez hale gelmesine yol açmıştır. $1854$ Kırım Savaşı ile başlayan dış borçlanma süreci, zamanla devletin egemenlik haklarını kısıtlayan uluslararası bir denetim mekanizmasına dönüşmüştür. $1875$ yılında Osmanlı Devleti'nin borç ödemelerini durdurduğunu ilan ettiği "Ramazan Kararnamesi" ile başlayan mali çöküşün sonucunda; $1881$ yılında dış borçların yapılandırılması ve alacaklı devletlerin temsilcilerinden oluşan bir idarenin (Düyun-u Umumiye) kurulmasını resmileştiren hukuki belge aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti, $1876$ yılında Balkan bunalımını görüşmek üzere Avrupalı devletlerin İstanbul'da topladığı Tersane Konferansı'nda alınacak kararların iç işlerine müdahale teşkil edeceğini savunmuştur. Konferansın toplandığı gün, Batılı devletlerin bu müdahale zeminini ortadan kaldırmak ve devletin bütünlüğünü anayasal bir çerçevede korumak amacıyla gerçekleştirilen demokratik hamle aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti'nin Dağılma Dönemi'nde imzalanan $1856$ Paris Antlaşması ile $1878$ Berlin Antlaşması, devletin dış politikasındaki statüsünü ve toprak kaybı sürecini belirleyen en kritik metinlerdir. Berlin Antlaşması'nın içeriği ve sonuçları dikkate alındığında, bu antlaşmayı Paris Antlaşması'ndan ayıran ve Osmanlı Devleti'nin dış politikadaki korumasızlığını açıkça ortaya koyan temel gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

$19$. yüzyılın başlarından itibaren Osmanlı Devleti, Fransız İhtilali'nin yaydığı milliyetçilik akımının etkisiyle azınlık isyanlarıyla mücadele etmiştir. Bu süreçte ilk isyan eden topluluk Sırplar olmuş, ancak ilk bağımsızlığını kazanan topluluk Yunanlılar olmuştur.

Buna göre, Osmanlı Devleti'nde Sırplara ilk kez imtiyaz (ayrıcalık) tanınan antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti’nde $1839$ yılında ilan edilen Tanzimat Fermanı, sadece bir iç hukuk reformu değil, aynı zamanda dönemin dış politika krizlerini aşmaya yönelik stratejik bir hamledir. Fermanın ilan edildiği tarihte Osmanlı ordusu Nizip’te Kavalalı Mehmet Ali Paşa’ya yenilmiş ve devlet büyük bir varlık mücadelesi içine girmiştir.

Buna göre, Tanzimat Fermanı'nın bu diplomatik konjonktürde ilan edilmesindeki temel amaç aşağıdakilerden hangisidir?

$19$. yüzyılda Osmanlı Devleti, Avrupalı devletlerin kendi aralarındaki çıkar çatışmalarından yararlanarak "Denge Politikası" takip etmiştir. Bu dönemde imzalanan antlaşmalar, devletin diplomatik statüsünü ve toprak bütünlüğünü doğrudan belirlemiştir.

Osmanlı Devleti'nin Dağılma Dönemi'ndeki diplomatik gelişmeleri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$1856$ Paris Antlaşması'yla Osmanlı Devleti'nin toprak bütünlüğü Avrupalı devletlerin garantisi altına alınmış ve "Denge Politikası" bu garanti üzerine inşa edilmiştir. Ancak $19$. yüzyılın son çeyreğinde uluslararası konjonktürün değişmesiyle, büyük devletlerin Osmanlı Devleti'ne yönelik tutumları "toprak bütünlüğünü koruma" ilkesinden "çıkar bölgeleri oluşturma ve tazminat alma" mantığına evrilmiştir. İngiltere'nin bu köklü politika değişikliğini fiilen başlatan ve Berlin Kongresi'nde Osmanlı'ya destek verme karşılığında elde ettiği en somut kazanım aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti'nin $1838$ yılında İngiltere ile imzaladığı Balta Limanı Ticaret Antlaşması ile iç ve dış ticaretteki tekel sistemi ($yed-i$ $vahit$) kaldırılmış, yabancı tüccarlara iç ticarete katılma hakkı verilmiş ve gümrük vergileri yabancılar lehine düzenlenmiştir.

Bu antlaşmanın Osmanlı Devleti üzerindeki temel ekonomik ve siyasi sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti'nde $1876$ yılında Kanun-i Esasi'nin ilan edilerek I. Meşrutiyet dönemine geçilmesi, sadece iç dinamiklerin bir sonucu değil, aynı zamanda dış baskıları etkisiz kılma çabasıdır. Bu anayasal süreç, Avrupalı devletlerin Balkanlardaki ıslahat taleplerini içeren bir konferansın toplandığı gün ilan edilerek diplomatik bir manevra yapılmıştır.

Bu parçada sözü edilen ve Osmanlı Devleti'nin iç işlerine müdahale edilmesini engellemek amacıyla Kanun-i Esasi'nin ilan edilmesine zemin hazırlayan uluslararası gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti'nin $19$. yüzyıl diplomasisinde, Kırım Savaşı sonunda elde edilen "Avrupa devletler hukukundan yararlanma" ve "toprak bütünlüğünün Avrupalı devletlerce garanti edilmesi" kazanımlarının fiilen geçerliliğini yitirdiği; bunun yerine büyük devletlerin Osmanlı toprakları üzerindeki doğrudan paylaşım planlarını devreye soktuğu ve Ermeni Meselesi'ni ilk kez uluslararası bir platforma taşıdığı gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti'nin $19$. yüzyıl diplomasisinde denge politikası, Avrupalı devletlerin kendi aralarındaki çıkar çatışmalarından yararlanma esasına dayanmaktaydı. $1853-1856$ Kırım Savaşı sonunda imzalanan Paris Antlaşması ile Osmanlı Devleti'nin toprak bütünlüğü Avrupalı devletlerin garantisi altına alınmışken; $1877-1878$ Osmanlı-Rus Savaşı ($93$ Harbi) sonrası imzalanan Berlin Antlaşması bu süreçte bir kırılma noktası olmuştur.

Bu bilgilere dayanarak, $1878$ Berlin Antlaşması ile Osmanlı dış politikasında meydana gelen temel değişim aşağıdakilerden hangisidir?