XX. Yüzyıl Başlarında Osmanlı Devleti

I. Dünya Savaşı'nda Osmanlı sınırları içerisinde icra edilen askerî harekâtların arka planında dönemin siyasi ve ideolojik yaklaşımları da belirleyici olmuştur. Bu doğrultuda açılan taarruz cephelerinden Kafkas Cephesi'nde Orta Asya Türkleri ile birleşme ideali, Kanal Cephesi'nde ise Mısır ve Kuzey Afrika'daki Müslüman unsurları harekete geçirme gayesi güdülmüştür.

Buna göre, Kafkas ve Kanal cephelerinin açılmasında etkili olan temel fikir akımları sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

I. Dünya Savaşı'nın patlak vermesi üzerine Osmanlı Devleti'nde yönetimde bulunan İttihat ve Terakki erkânı, 2 Ağustos 1914'te Almanya ile gizli bir ittifak antlaşması imzalamış ve takip eden süreçte fiilen savaşa dahil olmuştur.

Buna göre, Osmanlı Devleti'nin Almanya'nın yanında savaşa girme kararında ve bu doğrultudaki beklentilerinde aşağıdakilerden hangisinin etkili olduğu savunulamaz?

Mondros Ateşkes Antlaşması'ndan sonra başlayan işgallere karşı Anadolu'nun çeşitli bölgelerinde teşkilatlanmalar ortaya çıkmıştır. Bu süreçte Mustafa Kemal Paşa'nın teşvikiyle Sivas Valisi Reşit Paşa'nın eşi Melek Reşit Hanım öncülüğünde kurulan; İtilaf Devletleri ile İstanbul Hükûmeti'ne protesto telgrafları çeken, mitingler düzenleyerek orduya yardım toplayan millî cemiyet aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'nda doğrudan taarruz stratejisiyle açtığı Kafkas ve Kanal cephelerinin askerî harekât hedefleri, sevk-idare süreçleri ve stratejik sonuçları hakkında araştırma yapan bir tarihçinin ulaştığı aşağıdaki yargılardan hangisi tarihsel gerçeklikle bağdaşmaz?

Mondros Mütarekesi’nin imzalanmasını takiben İtilaf Devletleri’nin Anadolu topraklarını yer yer işgale başlaması karşısında, Osmanlı merkez yönetiminin pasif ve uzlaşmacı bir tutum sergilemesi üzerine Türk halkı kendi bölgesel savunma reflekslerini devreye sokmuştur.

Bu doğrultuda, mütareke sonrası başlayan işgaller karşısında Türk halkının ortaya koyduğu ilk tepkiler ve geliştirdiği mücadele yöntemleriyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Çarlık Rusyası, müttefikleri İngiltere ve Fransa'nın Orta Doğu topraklarını kendi aralarında paylaştıkları gizli tasarıya itiraz etmiş; bunun üzerine İtilaf ortakları, Rusya'nın savaştaki desteğini korumak amacıyla Doğu Karadeniz kıyıları ile Doğu Anadolu illerini (Erzurum, Van, Bitlis) Rus nüfuz alanına dahil eden yeni bir gizli mutabakata varmışlardır.

Osmanlı Devleti'nin Doğu Anadolu ve Karadeniz topraklarının paylaşılmasını konu edinen bu gizli diplomatik düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?

İtilaf Devletleri tarafından Osmanlı Hükûmetine dayatılan Sevr Antlaşması'nın azınlıklarla ilgili maddesinde; gayrimüslim tebaaya geniş ayrıcalıklar tanınması, bu hakların gözetiminin galip devletlerce yürütülmesi ve Osmanlı yönetiminin söz konusu taahhütlere riayet etmemesi durumunda İstanbul üzerindeki Türk egemenliğine son verilebileceği belirtilmiştir.

Antlaşmada yer alan bu yaptırım ve denetim mekanizmasıyla İtilaf Devletleri'nin öncelikli olarak aşağıdakilerden hangisini hedeflediği savunulabilir?

I. Dünya Savaşı'nda Osmanlı Devleti'nin taarruz inisiyatifiyle açtığı Kafkas ve Kanal cephelerindeki askerî harekâtların seyri, stratejik dönüşümleri ve ortaya çıkardığı sonuçlarla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Mütareke Dönemi İstanbul'unda işgal güçlerinin sıkı denetim ve baskılarına rağmen gizli faaliyet yürüten bazı cemiyet ve gruplar; İtilaf Devletleri'nin kontrolündeki cephaneliklerden silah ve mühimmat kaçırmış, Anadolu'daki Millî Mücadele hareketine subay, hekim ve aydın sevkiyatını organize etmiş ve Ankara Hükûmeti için hayati istihbarat raporları hazırlamıştır.

Buna göre aşağıdakilerden hangisi, Millî Mücadele lehine gizli istihbarat, lojistik ve sevkiyat faaliyetleri yürüten bu teşkilatlanmalar arasında yer almaz?

I. Dünya Savaşı sürecinde Çanakkale Cephesi'nde yürütülen askerî harekâtlar ve Osmanlı ordusunun komuta teşkilatlanması ile ilgili olarak;

I. 19. Tümen Komutanı Yarbay Mustafa Kemal'in, Boğaz tahkimatını deniz saldırılarına karşı güçlendirerek 18 Mart Deniz Zaferi'ni sevk ve idare eden 'Müstahkem Mevki Komutanı' sıfatıyla görev yapması,
II. Gelibolu Yarımadası'nın güney kesimindeki Seddülbahir, Kirte ve Zığındere muharebelerinin Mirliva Vehip Paşa komutasındaki Güney Grubu tarafından sevk ve idare edilmesi,
III. İtilaf Devletleri'nin Suvla Koyu'na yeni çıkarma yaparak cepheyi genişletme girişimi üzerine oluşturulan Anafartalar Grubu Komutanlığına Mustafa Kemal'in atanması

bilgilerinden hangileri doğrudur?

I. Dünya Savaşı'nın mağlupları arasında yer alan Osmanlı Devleti ile imzalanan Sevr Antlaşması, diğer İttifak devletlerinin imzaladığı barış antlaşmalarının aksine hiçbir zaman uygulanamamış ve 'ölü doğmuş' bir antlaşma olarak tarihe geçmiştir.

Sevr Antlaşması'nın kâğıt üzerinde kalarak fiilen yürürlüğe girmesini engelleyen ve bu paylaşım planını tamamen geçersiz kılan temel gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti ile İtilaf temsilcileri arasında karara bağlanan mütareke metninde; 'Vilâyât-ı Sitte' olarak ifade edilen doğu vilayetlerinde herhangi bir kargaşa çıkması durumunda, müttefiklerin buraları işgal edebilmesine imkân tanıyan özel bir hükme yer verilmiştir.

Bu kapsamda zikredilen 'Vilâyât-ı Sitte' (Altı Vilayet) sınırları içerisinde aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

İtilaf Devletleri; Orta Doğu'daki zengin petrol bölgelerini kontrol altına almak, Basra Körfezi üzerinden kuzeye ilerleyerek müttefikleri Rusya ile karadan irtibat sağlamak ve Uzak Doğu sömürge yollarının güvenliğini pekiştirmek maksadıyla Osmanlı topraklarına asker çıkarmıştır.

Osmanlı ordusunun Selman-ı Pak Muharebesi'nde üstün bir direnç göstererek düşman kuvvetlerini geri çekilmeye zorladığı ve ardından Kut'ül Amare Kuşatması ile önemli bir zafer kazandığı bu savunma cephesi aşağıdakilerden hangisidir?

İtilaf Bloku'nun Osmanlı topraklarını kendi aralarında taksim etmek amacıyla masa başında kurguladığı paylaşım tasarıları; savaşın seyri, uluslararası dengeler ve müttefikler arası çıkar çatışmaları neticesinde başlangıçtaki haliyle uygulanamamış ve önemli revizyonlara uğramıştır.

Bu paylaşım planlarının hayata geçirilememesinde ve içeriğinin değişmesinde;
I. Bolşevik İhtilali'nin ardından yeni Rus yönetiminin gizli diplomasi belgelerini "Sarı Kitap" ile dünya kamuoyuna açıklaması,
II. Wilson İlkeleri'nde açık diplomasi kuralının benimsenmesi ve gizli mutabakatların geçersiz sayılması,
III. Paris Barış Konferansı'nda Doğu Akdeniz dengeleri gözetilerek Batı Anadolu'nun İtalya yerine Yunanistan'a verilmesi

gelişmelerinden hangileri doğrudan etkili olmuştur?

I. Dünya Savaşı'nın sona ermesinin ardından İstanbul'da kurulan ve Osmanlı Devleti'nin parçalanıp yok olmasını engellemenin tek yolunun Amerika Birleşik Devletleri'nin manda ve himayesine girmek olduğunu savunan millî varlığa zararlı cemiyet aşağıdakilerden hangisidir?

I. Dünya Savaşı'nda İtilaf Devletleri; Rusya'ya askerî ve iktisadi ikmal sağlamak, Osmanlı Devleti'nin başkentini ele geçirerek imparatorluğu saf dışı bırakmak ve kararsız Balkan devletlerini kendi lehlerine savaşa çekmek amacıyla Çanakkale Boğazı'na yönelik müşterek deniz ve kara harekâtı icra etmiştir.

Osmanlı ordusunun Gelibolu Yarımadası ve Boğaz tahkimatındaki çok yönlü savunması sonucunda kazanılan Çanakkale Zaferi'nin askerî, diplomatik ve uluslararası yansımaları dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Osmanlı Devleti'nin imzaladığı son antlaşma olan Sevr Antlaşması; hazırlanış usulü, onay mekanizmaları, yürürlüğe girme şartları ve uluslararası hukuk bağlamındaki sonuçları bakımından kendine özgü nitelikler barındırmaktadır.

Bu antlaşmanın imzalanma süreci, hukuki geçerliliği ve uygulanabilirliği ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

İttifak Bloku saflarında I. Dünya Savaşı'na katılan Osmanlı idaresi, savaş boyunca farklı askerî gayelere hizmet eden alanlarda mücadele yürütmüştür. Bu cepheler harekât amaçlarına göre taarruz, savunma ve müttefiklere destek olmak üzere üçe ayrılmıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Osmanlı kuvvetlerinin kendi ülke sınırları haricinde müttefiklerine yardım etmek maksadıyla asker sevk ettiği yardım cephelerinden biridir?

I. Dünya Savaşı devam ederken İtilaf Devletleri, Osmanlı Devleti'nin topraklarını kendi aralarında taksim etmek amacıyla çeşitli gizli antlaşmalar yapmış ve savaşın gidişatına göre bu tasarılar üzerinde revizyonlara gitmişlerdir.

Bu antlaşmaların içeriği, tarafları ve ortaya çıkış süreçleriyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

I. Dünya Savaşı'nın ardından imzalanan mütareke hükümleri uyarınca Çanakkale ve İstanbul Boğazları'ndaki istihkâmların İtilaf güçlerince denetim altına alınması ve Boğazların geçişe açılması karara bağlanmıştır.

Bu kararın fiilen hayata geçirilmesiyle ortaya çıkan en kritik stratejik sonuç aşağıdakilerden hangisidir?