Examkin

Yazım ve Noktalama

1356 questions

Question 161Question →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Yaptığı onca fedakârlığa rağmen böyle bir muameleyi hiç haketmemişti.

Answer

D seçeneğinde yer alan 'haketmemişti' sözcüğünün yazımı yanlıştır; sözcüğün 'hak etmemişti' şeklinde ayrı yazılması gerekir.
Doğru cevap olan seçenekteki 'haketmemişti' ifadesi bir yazım yanlışı barındırmaktadır. Türk Dil Kurumu kurallarına göre 'etmek, eylemek, olmak' gibi yardımcı fiillerle kurulan birleşik fiillerde, birleşme sırasında herhangi bir ses düşmesi (ünlü düşmesi) veya ses türemesi (ünsüz türemesi) meydana gelmiyorsa bu fiiller ayrı yazılır. 'Hak etmek' eyleminde hiçbir ses olayı yaşanmadığı için 'hak etmemişti' şeklinde ayrı yazılması zorunludur.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki birleşik yapıdaki sözcükleri tespit edin.
Tespit edilen sözcükler: el birliği, vadetmişti, hanımeli, haketmemişti, çörek otu.
Yazım kuralının hangi sözcüklerde sorgulanacağını belirlemek için ilk adımdır.
2
Yardımcı eylemle kurulan birleşik fiillerdeki ses olaylarını kontrol edin.
'Vadetmişti' sözcüğünde ses olayı olduğu için bitişik yazım doğrudur; ancak 'hak etmek' eyleminde ses olayı yoktur.
Etmek ve olmak yardımcı fiilleriyle kurulan birleşik fiillerde ses düşmesi veya türemesi yoksa kelimeler ayrı yazılır.
3
Anlam kayması ve tür değişimi kurallarını diğer birleşik sözcüklere uygulayın.
'Hanımeli' anlam kayması nedeniyle bitişik, 'el birliği' ve 'çörek otu' ise kural gereği ayrı yazılmıştır.
Birleşik sözcüklerin bitişik veya ayrı yazılmasını belirleyen temel kuralların doğruluğunu teyit etmek gerekir.

Key Concept

Yardımcı Fiillerle Kurulan Birleşik Fiillerin Yazımı
Estimated Time:50s
Question 162Question →

Resmî yazışmalarda ve günlük dilde sayıların yazımıyla ilgili belirli kurallar bulunmaktadır. Bu kurallara uyulmaması yazım yanlışlarına yol açmaktadır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Her adaya sınav başlangıcında 2'şer adet cevap kâğıdı ve kalem dağıtılacaktır.

Answer

Sınavda kalem dağıtımıyla ilgili cümlede '2'şer' ifadesinin kullanımı yanlıştır; üleştirme sayıları her zaman yazıyla yazılmalıdır.
Türkçede üleştirme (paylaştırma) sayıları her zaman yazıyla yazılmalıdır. '2'şer' şeklinde rakam kullanılarak yapılan yazım bir hatadır; doğrusu 'ikişer' olmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki sayı ifadelerini tespit etme.
Cümlelerde '2'şer', 'on beş', '2'nci', 'ikibinbeşyüz' ve '14.53'te' ifadeleri bulunmaktadır.
Yazım yanlışının hangi kural ihlalinden kaynaklandığını bulmak için odak noktalarını belirlemek gerekir.
2
Üleştirme (paylaştırma) sayılarıyla ilgili yazım kuralını uygulama.
TDK kurallarına göre üleştirme sayıları rakamla (2'şer) değil, yazıyla (ikişer) yazılmalıdır.
Üleştirme sayılarının rakamla yazılması Türkçedeki en temel yazım kurallarından birinin ihlalidir.

Key Concept

Üleştirme Sayılarının Yazımı
Question 163Question →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Kurumumuzun bu yıl düzenleyeceği yurtdışı eğitim programına katılacak personelin listesi bugün ilan edildi.

Answer

Kurumumuzun bu yıl düzenleyeceği yurtdışı eğitim programına katılacak personelin listesi bugün ilan edildi.
Türk Dil Kurumu'nun belirlediği kurallara göre; dış, iç, sıra sözleriyle oluşturulan birleşik kelime ve terimler ayrı yazılır. Bu nedenle 'yurtdışı' değil, 'yurt dışı' yazımı doğru kabul edilir.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki birleşik kelimelerin tespit edilmesi
Tespit edilen kelimeler: yurtdışı, hayvansever, huzurevi, varsaymak, olağanüstü.
Yazım hatasını bulmak için önce ilgili sözcük öbeklerini belirlemek gerekir.
2
TDK birleşik kelime yazım kurallarının uygulanması
'Dış', 'iç' ve 'sıra' sözleriyle oluşturulan birleşik kelimeler ayrı yazılır kuralı hatırlanır.
'Yurt dışı' ifadesinin bu kural kapsamında olduğu teyit edilir.
3
Hatalı seçeneğin belirlenmesi
'Yurtdışı' şeklinde bitişik yazılan kelimenin 'yurt dışı' şeklinde ayrı yazılması gerektiği sonucuna varılır.
Kural gereği 'dış' sözcüğüyle kurulan bu terim ayrı yazılmalıdır.

Key Concept

İç, Dış ve Sıra Sözleriyle Kurulan Birleşik Kelimelerin Yazımı
Estimated Time:50s
Question 164Question →

Kültürel metinlerin ve resmî belgelerin hazırlanmasında imla kurallarına riayet edilmesi, bilginin doğru aktarılması açısından elzemdir. Bu bağlamda, verilen cümlelerin hangisinde imla hatası bulunmaktadır?

Show answer & explanation

Answer: Seminerde ele alınan temel konuların yanısıra katılımcıların merak ettiği güncel meselelere de değinildi.

Answer

Verilen cümleler incelendiğinde 'yanısıra' ifadesinin bitişik yazıldığı görülmektedir; ancak Türk Dil Kurumu imla kuralları gereği bu ifade 'yanı sıra' şeklinde ayrı yazılmalıdır.
Türkçede 'yanı sıra' ifadesi, 'sıra' sözcüğünün kullanımıyla oluşan bir söz öbeğidir ve TDK kuralları uyarınca 'iç, dış, sıra' sözcükleriyle yapılan bu tür tamlamalar her zaman ayrı yazılır. Bu nedenle bitişik yazılan 'yanısıra' bir imla hatasıdır.

Step-by-Step Solution

1
Seçeneklerdeki yazımı karıştırılmaya müsait sözcükleri tespit edin.
Müteahhit, entelektüel, orijinal, tıraş ve yanısıra sözcükleri odak noktalarıdır.
Bu sözcükler, kökenleri veya ses yapıları nedeniyle sınavda sıkça sorulan imla tuzaklarıdır.
2
Yabancı kökenli sözcüklerin TDK sözlüğündeki doğru yazımlarıyla karşılaştırma yapın.
Müteahhit (çift h), entelektüel (tek l), orijinal (i ile) ve tıraş (ı ile) sözcüklerinin doğru yazıldığı onaylanır.
Bu sözcüklerin doğru yazımlarını hatırlamak, yanlış seçeneği elemenizi sağlar.
3
Birleşik kelime ve söz öbeklerinin ayrı/bitişik yazılma kurallarını uygulayın.
'Sıra' sözcüğüyle kurulan 'yanı sıra, ardı sıra, peşi sıra' gibi yapıların her zaman ayrı yazılması gerektiği kuralı hatırlanır.
Kural ihlali içeren 'yanısıra' ifadesinin yazım yanlışı olduğu kesinleşir.

Key Concept

İç, dış ve sıra sözleriyle kurulan birleşik kelimelerin ayrı yazılması kuralı ile bazı yabancı kökenli kelimelerin standart imlası.
Estimated Time:1m 0s
Question 165Question →

Kamu kurumlarında hazırlanan resmi yazışmaların ve raporların dil ve imla kurallarına, özellikle de noktalama işaretlerine uygunluğu idari ciddiyet açısından elzemdir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgülün (;) kullanımı yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Disiplin amiri tarafından yürütülen ön inceleme sürecinde tüm deliller titizlikle toplandı; ancak suçun şahsiliği ilkesi gereği ek savunma istenmesine karar verildi.

Answer

Disiplin amiriyle ilgili cümlede, 'ancak' bağlacından önce kullanılan noktalı virgül yanlıştır; çünkü bağlaçlardan önce veya sonra noktalama işareti kullanılmaz.
Türk Dil Kurumu'nun güncel kurallarına göre, metin içinde 'ama', 'fakat', 'lakin', 'ancak' gibi bağlaçlardan önce ve sonra herhangi bir noktalama işareti konulmaz. İlgili seçenekte 'ancak' bağlacından hemen önce noktalı virgül kullanılması bu kurala aykırıdır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki noktalı virgüllerin hangi TDK kuralına dayandığını belirle.
A ve E seçeneklerinde tür/takım ayırma, B seçeneğinde sıralı cümle ayırma, C seçeneğinde özne vurgusu görevleri tespit edildi.
Noktalı virgülün üç temel görevi (gruplandırma, sıralı cümle, özne netleştirme) üzerinden seçenekler elenmelidir.
2
Bağlaçlarla kurulan cümle yapılarındaki noktalama kısıtlamalarını kontrol et.
'Ancak' bağlacından önce noktalı virgül kullanıldığı görüldü.
TDK'nin 'bağlaçlardan önce ve sonra noktalama işareti konulmaz' uyarısı bu kullanımın yanlış olduğunu gösterir.

Key Concept

Bağlaçlarla bağlanan cümlelerde noktalama işareti kullanımı
Estimated Time:1m 30s
Question 166Question →

Türkçede kısaltmaların yazımı ve bu kısaltmalara getirilen eklerin kullanımı; kısaltmanın büyük harfle yapılmasına, kelime gibi okunup okunmamasına veya bir ölçü birimi olup olmamasına göre farklılık gösterir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmamıştır?

Show answer & explanation

Answer: UNESCO'nun kültürel miras listesine bu yıl ülkemizden yeni bir alanın dahil edilmesi heyecan yarattı.

Answer

UNESCO'nun kültürel miras listesine bu yıl ülkemizden yeni bir alanın dahil edilmesi heyecan yarattı cümlesinde kısaltmanın yazımı ve getirilen ek doğrudur.
UNESCO kısaltması bir kelime gibi telaffuz edildiği için getirilen ek bu telaffuza uyum sağlamıştır (U-nes-ko-nun). Bu kullanım TDK yazım kurallarına tam olarak uygundur.

Step-by-Step Solution

1
Kısaltma türlerini belirle.
Cümlelerde büyük harf kısaltmaları (TDK, THY, UNESCO), küçük harf/ölçü birimi kısaltmaları (kg, mm) bulunmaktadır.
Her kısaltma türünün yazım ve ek kuralı farklıdır.
2
Büyük harf kısaltmalarında ek kuralını uygula.
TDK (te-de-ke) olduğu için 'TDK'ye' olmalı; THY'de nokta olmamalı; UNESCO kelime gibi okunduğu için 'UNESCO'nun' doğrudur.
Harf harf okunanlarda son harf, kelime gibi okunanlarda kelime telaffuzu esastır.
3
Küçük harf ve ölçü birimi kurallarını kontrol et.
kg (kilogram) olduğu için 'kg'dan' olmalı; mm ölçü birimi olduğu için nokta kullanılmamalıdır.
Küçük harfli kısaltmalarda açılımın okunuşu esastır ve ölçü birimlerine nokta konmaz.
4
Hatasız seçeneği onayla.
UNESCO örneğinde hem yazım hem de ek kullanımı kurallara tam uygundur.
Doğru yapılandırma tespit edilmiştir.

Key Concept

Kısaltmalara ek getirilirken; büyük harflerde son harfin okunuşu (kelimeleşmişse kelime okunuşu), küçük harflerde ise kelimenin açılışının okunuşu esas alınır.

Practice More

Büyük harf kısaltmalarında istisna olan T.C. ve T. kullanımları ile üs işaretli kısaltmalarda (m² gibi) eklerin kesme işareti olmadan yazılma kuralını tekrar ediniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 167Question →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Onca yıllık dostluklarını bir kalemde silip atarak çalışma arkadaşlarını en zor günlerinde terketmesi doğru değildi.

Answer

Çalışma arkadaşlarını en zor günlerinde 'terketmesi' ifadesinin yer aldığı seçenek yanlıştır; bu sözcüğün 'terk etmesi' şeklinde ayrı yazılması gerekir.
Doğru cevap olan seçenekte 'terketmesi' sözcüğü bitişik yazılmıştır. Türkçede 'etmek, olmak, eylemek' gibi yardımcı fiillerle kurulan birleşik fiiller, isim olan ilk kelimede herhangi bir ünlü düşmesi veya ünsüz türemesi gerçekleşmediği sürece ayrı yazılır. 'Terk' kelimesinde bir ses olayı meydana gelmediği için sözcüğün 'terk etmesi' şeklinde ayrı yazılması zorunludur.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerde yer alan 'ön yargı', 'suçiçeği', 'vazgeçmek', 'huzurevi' ve 'terketmek' birleşik sözcüklerini tespit et.
Beş farklı birleşik yapı belirlendi.
Yazım yanlışını bulmak için önce birleşik yapıların türünü belirlemek gerekir.
2
Yardımcı fiille kurulan birleşik fiillerin yazım kuralını uygula.
'Terk etmek' fiilinde ünlü düşmesi veya ünsüz türemesi olmadığı görüldü.
Ses olayı gerçekleşmeyen yardımcı fiilli birleşik sözcükler ayrı yazılır.
3
Diğer seçeneklerdeki sözcükleri TDK kuralları (anlam kayması, kalıplaşma, özel ekler) çerçevesinde değerlendir.
'Ön yargı' (ayrı), 'suçiçeği' (bitişik), 'vazgeçmek' (bitişik) ve 'huzurevi' (bitişik) kullanımlarının kurallara uygun olduğu onaylandı.
Her birleşik sözcük grubu farklı bir yazım kuralına tabidir.

Key Concept

Yardımcı Fiillerle Kurulan Birleşik Fiillerin Yazımı

Hints

1
Cümledeki birleşik fiile odaklanın ve bu fiili oluşturan kelimeler arasında bir ses olayı olup olmadığını kontrol edin.

Practice More

Yardımcı fiillerle kurulan birleşik fiillerde 'kaybolmak' ve 'fark etmek' arasındaki farkı inceleyerek kuralı pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Question 168Question →

Yabancı dillerden dilimize geçen sözcüklerin yazımı ve somut yer bildirmeyen "alt, üst, üzeri" sözleriyle kurulan birleşik kelimelerin imlası sıklıkla karıştırılabilmektedir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Araştırmacıların sunduğu raporda, çocukların davranışlarını etkileyen bilinç altı süreçler ayrıntılı bir şekilde ele alınmış.

Answer

C seçeneğinde yer alan 'bilinç altı' ifadesi, TDK kuralları gereği bitişik yazılması gerektiği halde ayrı yazıldığı için bir yazım yanlışı içermektedir.
Doğru cevap, somut olarak yer bildirmeyen 'alt' sözcüğüyle kurulan 'bilinçaltı' kelimesinin yazımıyla ilgilidir. Türk Dil Kurumu'nun yazım kurallarına göre; somut olarak yer bildirmeyen 'alt', 'üst' ve 'üzeri' sözcüklerinin sona getirilmesiyle kurulan birleşik kelimeler bitişik yazılır. 'Bilinçaltı' sözcüğü zihinsel, soyut bir alanı ifade ettiği ve gerçek anlamda fiziksel bir 'alt' konumu belirtmediği için bitişik yazılması gerekirken, seçeneklerde ayrı yazılarak yazım yanlışı yapılmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki yazımı karıştırılması muhtemel olan yabancı kökenli ve birleşik yapılı sözcükleri tespit edin.
Tespit edilen sözcükler: entelektüel, illüzyon, bilinç altı, repertuvar ve vejetaryen.
Sorunun odaklandığı yazım kurallarını bu anahtar kelimeler üzerinden denetlemek gerekir.
2
Yabancı kökenli sözcüklerin (entelektüel, illüzyon, repertuvar, vejetaryen) imlasını TDK sözlüğüne göre kontrol edin.
Söz konusu sözcüklerin tamamının doğru imla ile yazıldığı saptanmıştır.
Bu sözcükler sıklıkla yanlış telaffuz edildiği için yazıda da sıklıkla hata yapılan kelimelerdir.
3
Birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili 'alt, üst ve üzeri' kuralını hatırlayın.
Somut olarak yer bildirmeyen 'alt, üst ve üzeri' sözleriyle kurulan birleşik kelimelerin bitişik yazılması gerektiğini belirleyin.
Türkçe yazım kurallarında yer bildiren kelimelerin soyut anlam kazandığında bitişik yazılması temel bir kuraldır.
4
C seçeneğindeki 'bilinç altı' ifadesini bu kurala göre değerlendirin.
'Bilinçaltı' sözcüğü somut bir yer (örneğin bir masanın altı) bildirmediği, soyut bir kavramı karşıladığı için bitişik yazılmalıdır. Ayrı yazımı yanlıştır.
Hatalı kullanımın nedenini belirleyerek doğru sonuca ulaşılır.

Key Concept

Yazımı Karıştırılan Sözcükler ve Somut Yer Bildirmeyen Birleşik Kelimelerin Yazımı

Practice More

Benzer şekilde 'olağanüstü', 'akşamüzeri' ve 'suçüstü' gibi kelimelerin bitişik yazım kuralını tekrar etmek konunun pekişmesini sağlar.
Estimated Time:1m 30s
Question 169Question →

Noktalı virgül (;), cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak, ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri bağlamak ya da özneden sonra gelen eş değer ögelerin karışmasını engellemek amacıyla kullanılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgülün (;) kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Kurumun stratejik hedefleri şunlardır; müşteri memnuniyetini artırmak, operasyonel maliyetleri düşürmek ve pazar payını genişletmek.

Answer

Kurumun stratejik hedefleri şunlardır; müşteri memnuniyetini artırmak, operasyonel maliyetleri düşürmek ve pazar payını genişletmek.
Kurumun stratejik hedeflerinin sıralandığı cümlede, 'şunlardır' ifadesinden sonra bir açıklama ve liste gelmektedir. Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre, kendisinden sonra örnek verilecek veya açıklama yapılacak cümlelerin sonuna iki nokta (:) getirilmelidir. Bu cümlede iki nokta yerine noktalı virgül (;) kullanılması bir noktalama hatasıdır.

Step-by-Step Solution

1
Cümledeki noktalı virgülün kullanım amacını belirleyin.
Noktalı virgülün 'şunlardır' ifadesinden sonra, hedeflerin listelenmesi amacıyla kullanıldığı görülmektedir.
Noktalama kurallarına göre hangi işaretin hangi işlevle kullanıldığını tespit etmek gerekir.
2
İlgili kuralı TDK standartlarına göre kontrol edin.
TDK kurallarına göre, kendisinden sonra örnek verilecek veya açıklama yapılacak cümlelerin sonuna iki nokta (:) konur.
Noktalı virgülün açıklama veya örnekleme başlatma görevi yoktur; bu görev iki noktaya aittir.
3
Diğer seçeneklerdeki kullanımları analiz ederek yanlışlığı teyit edin.
Diğer seçeneklerde tür/takım ayırma, sıralı cümle bağlama ve özne netleştirme görevleri doğru uygulanmıştır; sadece hedeflerin açıklandığı cümlede hata yapılmıştır.
Yanlış olan seçeneği kesinleştirmek için doğru kullanımların elenmesi gerekir.

Key Concept

Noktalı Virgül ve İki Noktanın Görev Ayrımı
Estimated Time:1m 30s
Question 170Question →

Türkçede bazı sözcüklerin yazımı, telaffuzdaki söyleyiş farklılıkları veya köken dillerin etkisiyle sıklıkla karıştırılmaktadır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı vardır?

Show answer & explanation

Answer: Kentteki hava kirliliğinin önlenmesi amacıyla yürütülen denetimlerde, araçların egzos salınımı mercek altına alındı.

Answer

Hava kirliliğinin önlenmesi amacıyla yürütülen denetimlerde, araçların egzos salınımı mercek altına alındı.
Türk Dil Kurumu (TDK) güncel yazım kılavuzuna göre, araçların atık gaz sistemini ifade eden sözcüğün doğru yazımı 'egzoz' şeklindedir. Seçenekte yer alan 'egzos' kullanımı yazım yanlışına yol açmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki ve seçeneklerdeki yazımı karıştırılması muhtemel sözcükleri (unvan, entelektüel, antrenman, egzos, stajyer) tespit et.
Tespit edilen sözcükler TDK güncel yazım kılavuzu verileriyle karşılaştırıldı.
Yazım kuralları sorularında TDK'nin güncel verileri esas alınmalıdır.
2
'unvan', 'entelektüel', 'antrenman' ve 'stajyer' sözcüklerinin yazımını kontrol et.
Bu sözcüklerin hepsinin ilgili cümlelerde doğru yazıldığı belirlendi.
Doğru seçenekleri eleyerek hata yapılan sözcüğe ulaşmak için analiz gereklidir.
3
'egzos' sözcüğünün yazımını incele.
'egzos' biçimindeki yazımın yanlış olduğu, doğrusunun 'egzoz' olması gerektiği tespit edildi.
İngilizce kökenli olan 'exhaust' sözcüğü Türkçeye 'egzoz' olarak geçmiştir ve sonu 'z' ile biter.

Key Concept

Yazımı Karıştırılan Yabancı Kökenli Sözcükler
Estimated Time:50s
Question 171Question →

Resmî yazışmalarda ve akademik metinlerde yabancı kökenli sözcüklerin veya ek alan kelimelerin doğru yazımı, dilin korunması ve iletinin doğru aktarılması açısından büyük önem taşımaktadır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı vardır?

Show answer & explanation

Answer: Bakanlığın yayımladığı son genelge, bugünden itibariyle tüm illerde titizlikle uygulanmaya başlanacak.

Answer

Bakanlığın yayımladığı genelgeyle ilgili olan ve içinde 'itibariyle' sözcüğü geçen cümlede yazım yanlışı yapılmıştır.
Türk Dil Kurumu (TDK) sözlüğüne göre 'itibariyle' şeklinde bir kullanım bulunmamaktadır. Sözcüğün doğru yazımı, 'itibar' kelimesine getirilen ekle oluşan 'itibarıyla' şeklindedir. Bu nedenle, bu sözcüğün geçtiği cümlede yazım yanlışı yapılmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki yabancı kökenli ve ek almış kritik sözcükleri (doküman, müteahhit, itibariyle, başkomiser) belirle.
Sözcükler: doküman, müteahhit, itibariyle, başkomiser.
Yazım yanlışları genellikle bu tür sözcüklerde yoğunlaşmaktadır.
2
Belirlenen sözcüklerin TDK Güncel Türkçe Sözlük'teki yazımlarını kontrol et.
doküman (doğru), müteahhit (doğru), başkomiser (doğru), itibariyle (yanlış).
Sözcüklerin standart dil kullanımındaki yerini doğrulamak gerekir.
3
'itibariyle' sözcüğünün kök ve ek yapısını analiz ederek doğru biçimi tespit et.
itibar + -ıyla = itibarıyla.
Arapça kökenli 'itibar' sözcüğüne getirilen vasıta eki (-la/-le), kelimenin son ünlüsüne uyum sağlayarak 'itibarıyla' şeklinde yazılmalıdır.

Key Concept

Yazımı Karıştırılan Yabancı Kökenli Sözcükler ve Eklerin Uyumu
Estimated Time:1m 0s
Question 172Question →

Bir kamu kurumunun hazırladığı yıllık faaliyet raporunda yer alan aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmamıştır?

Show answer & explanation

Answer: Üniversitelerin araştırma projelerine yönelik bütçe planlamasının bu yıl TÜBİTAK’ın yeni yönetmeliğine göre yapılacağı duyuruldu.

Answer

Üniversitelerin araştırma projelerine yönelik bütçe planlamasının bu yıl TÜBİTAK’ın yeni yönetmeliğine göre yapılacağı duyuruldu.
Doğru olan cümlede, kelime gibi okunan 'TÜBİTAK' kısaltmasına getirilen ek, kısaltmanın okunuşuna ve ünlü uyumuna uygun şekilde, kesme işaretiyle doğru olarak yazılmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki kısaltmaları ve getirilen ekleri tespit et.
TDK’dan, cm3cm^3’ü, TÜBİTAK’ın, kg.’dan, T.C.D.D.
Hangi kuralların denetleneceğini belirlemek için kısaltma türlerini ayırmak gerekir.
2
Büyük harfli kısaltmaların ek kurallarını uygula.
TDK'den (te-de-ke'den) ve TCDD (noktasız) olmalıdır.
Büyük harfli kısaltmaların son harfinin okunuşu ve noktalama kuralı esastır.
3
Kelime gibi okunan kısaltmaların ek kuralını uygula.
TÜBİTAK’ın (Tübitak-ın) yazımı doğrudur.
Kelime gibi okunan kısaltmalarda kısaltmanın okunuşu esas alınır.
4
Ölçü birimleri ve üst işaretli kısaltmaların kurallarını denetle.
cm3cm^3 ü (kesmesiz) ve kg’dan (noktasız) olmalıdır.
Ölçü birimlerinde nokta, üst işaretli kısaltmalarda ise kesme işareti kullanılmaz.

Key Concept

Kısaltmaların Yazımı ve Ek Getirme Kuralları
Question 173Question →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Doğup büyüdüğü bu eski mahalleyi terketmek ona çok ağır gelmişti.

Answer

Doğup büyüdüğü bu eski mahalleyi 'terk etmek' şeklinde ayrı yazılması gereken sözcüğün bitişik yazıldığı cümle hatalıdır.
Cümlede geçen 'terketmek' sözcüğü bir yazım yanlışı içermektedir. Türkçede 'etmek, olmak, eylemek' gibi yardımcı fiillerle kurulan birleşik fiillerde, eğer birinci kelimede herhangi bir ses olayı (ünlü düşmesi veya ünsüz türemesi) gerçekleşmiyorsa bu sözcükler mutlaka ayrı yazılmalıdır. 'Terk' kelimesinde bir ses olayı olmadığı için doğrusu 'terk etmek' şeklindedir.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerde yer alan birleşik sözcükleri tespit edin.
'kayboldu', 'bülbülyuvası', 'yaban mersini', 'teşekkür etti' ve 'terketmek' sözcükleri incelenmelidir.
Yazım yanlışını bulmak için öncelikle kurala tabi olan birleşik yapılar belirlenmelidir.
2
Yardımcı fiille kurulan birleşik fiillerde ses olayı olup olmadığını kontrol edin.
'kaybolmak' (kayıp + olmak) ses olayına uğradığı için bitişik; 'teşekkür etmek' ve 'terk etmek' ses olayına uğramadığı için ayrı yazılmalıdır.
TDK kurallarına göre etmek/olmak yardımcı fiilleriyle kurulan yapılarda ses olayı yoksa kelimeler ayrı yazılır.
3
Anlam kaybına uğrayan veya korunan birleşik isimleri değerlendirin.
'bülbülyuvası' (tatlı adı) anlam kaybı nedeniyle bitişik; 'yaban mersini' anlamını koruduğu için ayrı yazılmalıdır.
Birleşik kelimelerde ikinci kelime anlamını koruyorsa genellikle ayrı, anlam kayması varsa bitişik yazım esastır.

Key Concept

Etmek ve olmak yardımcı fiilleriyle kurulan birleşik fiillerde, ilk kelimede herhangi bir ses düşmesi veya türemesi yoksa kelimeler ayrı yazılır; aksi takdirde bitişik yazılır.
Estimated Time:45s
Question 174Question →

Sayıların yazımına ilişkin kurallar göz önünde bulundurulduğunda, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Sınıf öğretmeni, okuma etkinliği için öğrencileri 22'şerli gruplara ayırarak her gruba farklı bir metin verdi.

Answer

Üleştirme sayısının rakamla yazıldığı cümle hatalıdır; bu sayıların her zaman yazıyla ifade edilmesi gerekir.
Türkçede sayıların yazımına ilişkin kurallar uyarınca üleştirme sayıları hiçbir zaman rakamla yazılamaz; bu ifadeler her zaman 'ikişerli', 'üçer', 'onar' gibi yazıyla belirtilmelidir. Cümlede geçen '2'şerli' ifadesi bu kuralı ihlal ettiği için yazım yanlışı oluşturmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Seçeneklerdeki sayısal ifadeleri ve bu sayılara getirilen ekleri tespit edin.
Tespit edilen ifadeler: XIX. yüzyıl, 2'şerli, 7'nci, 1945'te, dokuzyüzellibin.
Yazım kurallarını kontrol edebilmek için önce ilgili kelimelerin yapısını anlamak gerekir.
2
Üleştirme sayıları için geçerli olan özel yazım kuralını uygulayın.
TDK'ye göre üleştirme sayıları asla rakamla yazılamaz (2'şer değil, ikişer).
Türkçede sayıların yazımıyla ilgili en kesin ve sıkça karıştırılan kurallardan biri budur.
3
Diğer seçeneklerdeki sıra sayısı, ünsüz benzeşmesi ve Romen rakamı kullanımlarını denetleyin.
7'nci (doğru uyum), 1945'te (doğru benzeşme), XIX. yüzyıl (doğru Romen rakamı), dokuzyüzellibin (çek/senet istisnası) kullanımlarının hatasız olduğu görülür.
Yanlış olan seçeneği teyit etmek için diğer seçeneklerin doğruluğundan emin olunmalıdır.

Key Concept

Sayıların Yazımı ve Üleştirme Sayıları Kuralı
Estimated Time:1m 45s
Question 175Question →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Hazırlanan yönetmeliğin önsöz bölümünde, kurumun temel amaçları ve stratejileri açıklanmış.

Answer

Hazırlanan yönetmeliğin önsöz bölümünde ifadesindeki "önsöz" kelimesi yanlış yazılmıştır; doğrusu "ön söz" şeklinde ayrı olmalıdır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre; ön, art, arka, iç, dış gibi sözcüklerin başa getirilmesiyle oluşturulan birleşik kelimeler ayrı yazılır. Bu kural gereği "ön söz" ifadesi de ayrı yazılmalıdır. Cümlede "önsöz" şeklinde bitişik yazılması bir yazım yanlışıdır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki birleşik kelimeleri tespit et.
"Kurum içi", "ana dil", "hafta içi", "sıra dışı", "üst kurul", "önsöz", "vazgeçmek", "üst makam" sözcükleri birleşik yapıdadır.
Yazım yanlışını bulmak için önce aday sözcükleri belirlemek gerekir.
2
TDK'nin "Ayrı Yazılan Birleşik Kelimeler" kuralını uygula.
"İç, dış, sıra" sözleriyle bitenler (hafta içi, sıra dışı, kurum içi) ve "ön, art, yan, üst" sözleriyle başlayanlar (ana dil, ön söz, üst kurul) ayrı yazılır.
Birleşik kelimelerin yazımı belirli kategorik kurallara bağlıdır.
3
Hatalı kullanımı belirle.
"Önsöz" kelimesi bitişik yazılarak kural ihlal edilmiştir.
"Ön" sözüyle kurulan birleşik kelimelerin ayrı yazılması genel kuraldır.

Key Concept

Ön, art, arka, yan, karşı, iç, dış, orta, büyük, küçük, sağ, sol, peş, ak, kara, ak, dere, tepe sözlerinin başa getirilmesiyle oluşturulan birleşik kelime ve terimler ayrı yazılır.
Estimated Time:1m 0s
Question 176Question →

Bir kamu kurumunun yayımladığı "Hizmet İçi Eğitim Programı Uygulama Esasları" metninden alınan aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Eğitimlere katılan personel, uygulama birimlerine 44'erli gruplar hâlinde paylaştırılacaktır.

Answer

Dörderli gruplar ifadesinde geçen üleştirme sayısı rakamla değil, yazıyla yazılmalıdır.
Türkçede üleştirme sayıları (paylaştırma bildiren sayılar) her zaman yazıyla yazılmalıdır. Cümlede geçen '44'erli' ifadesi rakamla yazıldığı için yazım yanlışı yapılmıştır. Bu ifadenin doğrusu 'dörderli' şeklinde olmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Cümledeki sayı içeren ifadeleri tespit et.
Cümlede '44'erli' ifadesi geçmektedir.
Yazım yanlışının tespiti için sayıların kullanım biçimini belirlemek gerekir.
2
Üleştirme sayılarının yazım kuralını hatırla.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre üleştirme sayıları (ikişer, beşer, dörder vb.) rakamla değil, sadece yazıyla yazılır.
Sayıların yazımı konusundaki temel kuralların uygulanması gereklidir.
3
Hatalı kullanımı düzelt.
'44'erli' yerine 'dörderli' yazılmalıdır.
Kural gereği üleştirme sayıları rakamla gösterilemez.

Key Concept

Üleştirme Sayılarının Yazımı
Question 177Question →

Resmî yazışmalarda ve akademik metinlerde kısaltmaların standartlara uygun kullanımı, dilin doğru aktarılması açısından büyük önem taşımaktadır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımı veya kısaltmalara getirilen eklerle ilgili bir yanlışlık yapılmamıştır?

Show answer & explanation

Answer: Ülkemizde kamu yayıncılığı ilkesiyle hareket eden TRT′ninTRT'nin yeni dijital platformu büyük ilgi gördü.

Answer

TRT kısaltmasının kullanıldığı ve ekin son harfin okunuşuna göre getirildiği seçenek doğrudur.
TRT kısaltması büyük harflerle yapılmış bir kısaltmadır. Bu tür kısaltmalarda araya nokta konmaz (istisnalar hariç) ve getirilen ek son harfin okunuşuna göre belirlenir. 'Te-Re-Te' okunuşuna göre getirilen '-nin' eki ve yazım biçimi tamamen kurallara uygundur.

Step-by-Step Solution

1
Büyük harf kısaltmalarındaki noktalama kuralını kontrol et.
T.C. ve T. dışındaki büyük harf kısaltmalarında (THY, TRT vb.) nokta kullanılmaz.
TDK Yazım Kılavuzu'ndaki genel kuralı uygulamak.
2
Ölçü birimlerindeki noktalama ve ek getirme kuralını incele.
kg, cm, mm gibi ölçü birimlerinde nokta kullanılmaz; ek, kelimenin tam okunuşuna (kilogramlık) göre getirilir.
Küçük harfli ölçü birimi kısaltmalarının özel kuralını doğrulamak.
3
Üst işaretli kısaltmalardaki ek kuralını hatırla.
cm2cm^2, m3m^3 gibi üst işaretli birimlere ek getirilirken kesme işareti kullanılmaz (cm2likcm^2lik).
Teknik kısaltmalardaki özel yazım kuralını kontrol etmek.
4
Kısaltmaların son harfine göre ek getirme kuralını uygula.
TDK kısaltması 'Te-De-Ke' diye okunduğu için ek 'TDK'ye' olmalıdır; TRT ise 'Te-Re-Te' diye okunduğu için 'TRT'nin' kullanımı doğrudur.
Büyük harf kısaltmalarında eklerin son harfin ses değerine göre belirlenmesi kuralını teyit etmek.

Key Concept

Kısaltmalara Getirilen Eklerin Belirlenmesi ve Noktalama Kuralları

Practice More

Kısaltmaların yazımını pekiştirmek için 'numara' (No.No.) ve 'kuruluş' (kur.kur.) gibi küçük harfli ama ölçü birimi olmayan kısaltmaların ek alış kurallarını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 178Question →

Kamu kurumlarında hazırlanan raporlarda ve resmî yazışmalarda kelimelerin imla kurallarına uygun yazılması, kurumsal ciddiyetin bir gereğidir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Belediye hizmetlerinde kullanılan araçların bakımı ve şöförlerin eğitimi düzenli olarak yapılmaktadır.

Answer

Belediye hizmetlerinde kullanılan araçların bakımı ve şöförlerin eğitimi düzenli olarak yapılmaktadır.
Doğru cevap olan cümlede geçen 'şöför' sözcüğü yazım bakımından hatalıdır. Türk Dil Kurumu'na göre kelimenin doğru yazımı 'şoför' şeklindedir. Fransızca kökenli bu sözcükte ilk hecedeki ünlü 'o' olmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki yabancı kökenli ve yazımı karıştırılmaya müsait sözcükleri tespit et.
Cümlelerde 'şöför', 'entegre', 'inisiyatif', 'metot' ve 'faaliyet' sözcükleri incelenmelidir.
Yazım yanlışları genellikle bu tür ödünç alınmış sözcüklerde yapılmaktadır.
2
Tespit edilen sözcüklerin TDK Yazım Kılavuzu'ndaki güncel karşılıklarını kontrol et.
'Şoför' kelimesinin doğru yazımının 'o' harfiyle olduğu görülür.
Kelime Fransızca 'chauffeur' kökeninden gelmektedir ve Türkçedeki standart yazımı 'şoför' şeklindedir.
3
Yanlış yazılan sözcüğün bulunduğu seçeneği belirle.
İçinde 'şöför' ifadesi geçen seçenek hatalıdır.
Kelime 'şöför' değil 'şoför' şeklinde yazılmalıdır.

Key Concept

Yazımı Karıştırılan Sözcükler
Estimated Time:45s
Question 179Question →

Kamu personeli rejiminde ve idari işleyişte kuralların doğru uygulanması kadar, bu kuralları ifade eden metinlerin yazımı da büyük önem taşımaktadır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de", "ki" veya "mi"nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Öyle ki idarenin takdir yetkisini kullandığı alanlardaki denetim, hukuka uygunluk boyutuyla sınırlandırılmıştır ta yerindelik denetimi kapsam dışı bırakılmıştır.

Answer

Cümledeki 'sınırlandırılmıştır ta' ifadesinde yer alan 'ta' bir bağlaçtır ve bağlaç olan 'de/da' asla 'te/ta' şeklinde yazılmaz.
İlgili seçenekte yer alan 'sınırlandırılmıştır ta' ifadesindeki 'ta' unsuru bir bağlaçtır. Türkçede bağlaç olan 'de/da' ayrı yazılır ve kendisinden önceki sözcüğün son harfi sert ünsüz (f, s, t, k, ç, ş, h, p) olsa dahi hiçbir zaman 'te/ta' biçimine dönüşmez. Bu nedenle 'sınırlandırılmıştır da' şeklinde yazılması gerekirdi.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki 'de', 'ki' ve 'mi' yapılarını tespit et.
Seçeneklerde sıfat yapan -ki, bağlaç olan ki, bağlaç olan de, bulunma durum eki -de ve soru/zaman/pekiştirme anlamlı mi edatları bulunmaktadır.
Yazım kuralını belirlemek için öncelikle sözcüğün cümledeki görevini anlamak gerekir.
2
Bağlaç olan 'de'nin yazım kuralını hatırla.
Bağlaç olan de/da her zaman ayrı yazılır ve kendisinden önceki kelimenin son ünsüzü ne olursa olsun asla 'te/ta' şekline dönüşmez.
Bağlaçlar eklerden farklı olarak ses olaylarına (benzeşme) tabi değildir.
3
Hatalı seçeneği analiz et.
'sınırlandırılmıştır ta' ifadesinde 'ta' bağlaç görevindedir (yerine 've' veya 'dahi' getirilebilir) ancak sertleşme kuralına sokularak yanlış yazılmıştır.
Cümlede 'sınırlandırılmıştır da' şeklinde ayrı ve yumuşak ünsüzle yazılması gerekirdi.

Key Concept

Bağlaç olan 'de/da'nın ünsüz benzeşmesine (sertleşme) uğramadan her zaman 'de/da' şeklinde ve ayrı yazılması.

Hints

1
Cümlelerdeki 'de' ve 'da' ifadelerinin bağlaç mı yoksa bulunma hal eki mi olduğuna dikkat edin.
2
Bağlaç olan 'de/da' asla 'te/ta' şeklinde yazılamaz. 'Fıstıkçı Şahap' ünsüzleri bağlaçları etkilemez.
3
'Öyle ki' ayrı yazılırken 'oysaki' ve 'mademki' gibi kalıplaşmış bağlaçların bitişik yazıldığını unutmayın.

Practice More

Bağlaç olan 'ki'nin kalıplaşmış istisnalarını (SOMBAHÇEM) ezberleyerek bu tarz soruları daha hızlı çözebilirsiniz.

Alternative Method

Cümleden 'de' veya 'da'yı çıkardığınızda anlam bozuluyorsa ek (bitişik), sadece daralıyorsa bağlaçtır (ayrı). 'ki' için ise kelimeye '-ler' eki getirin; anlamlı oluyorsa ek (bitişik), olmuyorsa bağlaçtır (ayrı).
Estimated Time:1m 15s
Question 180Question →

Noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili kurallar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin aldığı yeni kararlar bugün açıklandı.

Answer

Türkiye Büyük Millet Meclisi bir kurum adı olduğu için getirilen eklerin kesme işaretiyle ayrılmaması gerekir.
Türk Dil Kurumu (TDK) güncel yazım kurallarına göre kurum, kuruluş, kurul, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına gelen ekler kesme işaretiyle (') ayrılmaz. Bu nedenle 'Türkiye Büyük Millet Meclisinin' şeklinde yazılması gereken ifade, kesme işareti kullanılarak hatalı yazılmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki özel ad ve kurum adlarını tespit edin.
Cümlelerde geçen yer adları, eser adları ve kurum adları belirlendi.
Yazım ve noktalama kurallarının uygulanacağı sözcük türlerini belirlemek için gereklidir.
2
Kesme işaretinin kurum adlarındaki kullanım kuralını hatırlayın.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre kurum, kuruluş, kurul ve iş yeri adlarına gelen eklerin kesme işaretiyle ayrılmadığı saptandı.
KPSS'de sıkça sorulan bu istisna kuralı, doğru seçeneği belirlemede anahtar rol oynar.
3
Hatalı kullanımı içeren cümleyi seçin.
İlgili seçenekte kurum adına getirilen ekin kesme işaretiyle ayrıldığı görüldü.
Kuralın doğrudan ihlal edildiği seçeneği belirlemek için son kontroldür.

Key Concept

Kurum ve Kuruluş Adlarına Gelen Eklerin Yazımı

Alternative Method

Kesme işareti sorulduğunda önce kurum/kuruluş adlarına odaklanmak, genellikle en hızlı çözüm yoludur.
Estimated Time:45s
PreviousPage 9 / 68Next
Yazım ve Noktalama — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Page 9 | Examkin