Examkin

Diğer Noktalama İşaretleri (Kesme, Tırnak, Yay Ayraç, Çizgiler)

116 questions

Question 101Question →

Resmî yazışma kuralları ve Türk Dil Kurumunun güncel noktalama standartları göz önüne alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Ataması yapılan personelin gerekli belgeleri en geç mesai bitimine kadar Personel Dairesi Başkanlığı'na teslim etmesi gerekmektedir.

Answer

Personel Dairesi Başkanlığı ifadesine getirilen ekin kesme işaretiyle ayrıldığı cümle yanlıştır çünkü Türk Dil Kurumu kurallarına göre kurum, kuruluş ve birim adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
Doğru yanıt olan cümlede 'Personel Dairesi Başkanlığı' bir birim/kurum adıdır. Türk Dil Kurumu kurallarına göre kurum, kuruluş, kurul, merkez ve birim adlarına getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Bu nedenle 'Başkanlığı'na' kullanımı bir noktalama hatasıdır; doğrusu 'Başkanlığına' şeklinde bitişik yazılmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki özel adlara, sayılara ve kurum isimlerine getirilen ekleri ve işaretleri incele.
Dört cümlede kurallara uygun (sayıya gelen ek, tırnak, kısa çizgi, yay ayraç) kullanım varken bir cümlede kurum adına gelen ekin ayrıldığı görülür.
Noktalama yanlışını tespit etmek için özel isim ve kurum ismi ayrımını yapmak gerekir.
2
TDK'nin kesme işaretiyle ilgili istisna kuralını hatırla.
Kurum, kuruluş, kurul, merkez, birim, oturum ve iş yeri adlarına gelen eklerin kesme işaretiyle ayrılmayacağı kuralı hatırlanır.
Bu kural, KPSS Türkçe testlerinde en sık sorulan çeldiricilerden biridir.
3
Hatalı kullanımı saptayarak doğrula.
Personel Dairesi Başkanlığına şeklinde yazılması gereken ifadenin kesme işaretiyle ayrılması noktalama hatasıdır.
Birim adları da kurum/kuruluş kapsamındadır ve ek alırken ayrılmazlar.

Key Concept

Kurum ve kuruluş adlarına getirilen eklerin kesme işaretiyle ayrılmaması kuralı.

Hints

1
Cümlelerdeki özel isimlere ve resmî makam adlarına gelen eklerin nasıl yazıldığına odaklanın.
2
Kesme işaretinin en önemli istisnası, kurum ve kuruluş adlarına getirilen eklerdir.
3
Bakanlık, Başkanlık gibi kurum veya birim adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Bu kuralı bozan bir seçenek arayın.

Practice More

Kurum adları kuralının tek istisnası olan 'Avrupa Birliği' kullanımıyla ilgili soruları inceleyerek bilginizi pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

Eğer bir ismin kurum mu yoksa kişi/yer adı mı olduğundan emin değilseniz, o yapının bir devlet organı veya özel bir şirket/vakıf olup olmadığını düşünün; kurum yapısındaysa ekler ayrılmaz.
Estimated Time:45s
Question 102Question →

Cümle içinde ara sözleri veya ara cümleleri ayırmak için bu kısımların başına ve sonuna virgül konulabileceği gibi kısa çizgi (-) de konulabilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısa çizgi bu işleviyle kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Fuzuli -on altıncı yüzyılın büyük şairi- aşkın ve acının sesidir.

Answer

Fuzuli'nin kim olduğunu açıklayan ara sözün başında ve sonunda kullanılan kısa çizgi, ara sözleri ayırma görevindedir.
Fuzuli isminden sonra gelen 'on altıncı yüzyılın büyük şairi' ifadesi, Fuzuli'nin kim olduğunu açıklayan bir ara sözdür. Bu tür ara sözler ve ara cümleler, cümlenin akışını kesmeden ek bilgi verir ve başında/sonunda kısa çizgi ya da virgül kullanılarak gösterilir.

Step-by-Step Solution

1
Soru kökündeki temel kuralı analiz edin.
Kısa çizginin 'ara söz' veya 'ara cümle' başında ve sonunda kullanılması hedeflenmektedir.
Sorunun bizden istediği işlevi doğru anlamak için bu adım gereklidir.
2
Cümlelerdeki kısa çizgilerin çevrelediği kısımları inceleyin.
'On altıncı yüzyılın büyük şairi' ifadesinin bir önceki ismi (Fuzuli) açıklayan ek bir bilgi olduğu belirlenir.
Ara sözler, genellikle kendinden önceki ögeyi açıklayan veya cümle dışı açıklama sunan yapılardır.
3
Doğru kullanımın diğer işlevlerden farkını teyit edin.
A ve C seçeneklerinde 've/ile/arasında' ilişkisi, D seçeneğinde matematiksel değer, E seçeneğinde ise heceleme işlevi vardır.
Yanlış seçenekleri eleyerek doğru sonuca ulaşıldığını doğrulamak gerekir.

Key Concept

Ara Sözlerin Noktalanması

Hints

1
Cümleden çıkarıldığında anlamı büyük ölçüde bozmayan, sadece ek açıklama yapan kısımlara odaklanın.
2
Cümlenin içinde bir ismin önüne gelerek onu açıklayan ifadenin başında ve sonunda kısa çizgi olup olmadığını kontrol edin.
3
Fuzuli isminden sonra gelen ve onun şairlik özelliğini anlatan ifadeye dikkat edin; bu bir ara sözdür.

Practice More

Ara sözlerin hem virgül hem de kısa çizgi ile ayrılabileceğini unutmayın. Bir dahaki soruda virgülün bu işlevini test edebilirsiniz.

Alternative Method

Cümledeki kısa çizgilerin yerine virgül koymayı deneyin. Eğer cümle hala dil bilgisi açısından doğru bir 'ara söz' yapısını koruyorsa, o kısa çizgi ara sözleri ayırmak için kullanılmıştır.
Estimated Time:45s
Question 103Question →

Resmî yazışma kuralları ve Türk Dil Kurumunun (TDK) güncel noktalama kılavuzu dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama işaretlerinin (kesme, tırnak, yay ayraç, kısa çizgi) kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin yayımladığı 100. Yıl Albümü, Millî Mücadele dönemi (1919-1923) fotoğraflarını içeriyor.

Answer

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin ifadesinde kesme işaretinin kullanılması yanlıştır çünkü kurum ve kuruluş adlarına getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
Doğru cevap olan cümlede 'Türkiye Büyük Millet Meclisi' bir kurum adıdır ve TDK kurallarına göre kurum, kuruluş, kurul ve iş yeri adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmamalıdır. Doğru yazım 'Türkiye Büyük Millet Meclisinin' şeklinde olmalıydı.

Step-by-Step Solution

1
Cümledeki kurum ve kuruluş adlarını tespit et.
Cümlede 'Türkiye Büyük Millet Meclisi' bir kurum adıdır.
TDK kurallarına göre kurum adlarına gelen eklerin yazımı özel bir kurala bağlıdır.
2
Kurum adlarına getirilen eklerin yazım kuralını hatırla.
TDK kuralı: 'Kurum, kuruluş, kurul, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına gelen ekler kesmeyle ayrılmaz.'
Bu kuralın tek istisnası Avrupa Birliği'dir.
3
Seçeneklerdeki diğer noktalama işaretlerini (kısa çizgi, yay ayraç, tırnak) kontrol et.
1919-1923 arasındaki kısa çizgi ve yay ayraç kullanımı doğrudur ancak kurum adındaki kesme işareti yanlıştır.
Bir cümlede birden fazla noktalama işareti bulunsa da temel kural ihlali sorunun cevabını belirler.

Key Concept

Kurum ve Kuruluş Adlarına Gelen Eklerin Yazımı

Hints

1
Cümlelerdeki kurum ve kuruluş adlarına dikkat edin.
2
Özel isimler normalde kesme ile ayrılır ancak kurum adları bu kuralın istisnasıdır.
3
Türkiye Büyük Millet Meclisi bir kurumdur; ekler ayrılmadan yazılmalıdır.

Practice More

Avrupa Birliği kurum adı olmasına rağmen ekleri kesme işaretiyle ayrılan tek istisnadır, bu farkı mutlaka not edin.

Alternative Method

Noktalama sorularında karmaşık görünen cümlelerde önce en çok hata yapılan 'istisna' kuralları (kurum adları, unvanlar, büyük harf-tarih uyumu) kontrol etmek zaman kazandırır.
Estimated Time:1m 15s
Question 104Question →

Türkçede özel adlara getirilen yapım ekleri, çokluk eki ve bunlardan sonra gelen diğer ekler kesme işaretiyle (') ayrılmaz.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir noktalama yanlışı yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Şirket toplantısına katılan İzmir'liler, projenin detaylarını dikkatle inceledi.

Answer

Şirket toplantısına katılan İzmir'liler ifadesindeki kesme işaretinin kullanımı yanlıştır.
İzmirliler sözcüğünde 'İzmir' özel adına önce '-li' yapım eki, ardından '-ler' çokluk eki gelmiştir. TDK kurallarına göre özel adlara getirilen yapım ekleri, çokluk eki ve bunlardan sonra gelen diğer ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Bu nedenle sözcüğün 'İzmirliler' şeklinde bitişik yazılması gerekirken kesme işareti kullanılması bir noktalama yanlışıdır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki özel adları ve onlara getirilen ekleri tespit et.
Ankaralılar, Türkçenin, İzmir'liler, TBMM'nin, Mehmet Bey'in.
Kesme işaretinin kullanım kuralları özel adlar ve ekler üzerinden değerlendirilir.
2
Tespit edilen eklerin türünü (yapım, çekim, çokluk) belirle.
-lı (yapım eki), -lar (çokluk eki), -çe (yapım eki), -li (yapım eki), -ler (çokluk eki).
Yapım ve çokluk eklerinin kesme işaretiyle ayrılmadığı kuralını uygulamak için ek türünü bilmek gerekir.
3
TDK'nin 'özel adlara getirilen yapım ve çokluk ekleri ayrılmaz' kuralını uygula.
İzmir sözcüğüne gelen -li yapım eki ve -ler çokluk eki ayrılmamalıdır.
Kural gereği 'İzmir'liler' değil 'İzmirliler' yazımı doğrudur.

Key Concept

Kesme İşaretinin Kullanımı (Yapım ve Çokluk Ekleri)

Hints

1
Cümlelerdeki özel isimlere gelen eklerin türüne (yapım veya çekim eki) dikkat edin.
2
-lı, -li, -sız, -siz gibi ekler yapım ekidir; -lar, -ler ise çokluk ekidir.
3
Özel bir isme gelen yapım eki veya çokluk eki asla kesme işaretiyle ayrılmaz. İzmir-li-ler örneğini bu gözle inceleyin.

Practice More

Kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerin de (Avrupa Birliği hariç) kesme işaretiyle ayrılmadığı kuralını tekrar edebilirsiniz.

Alternative Method

Sözcüğü kesme işareti olmadan okuyun; eğer bir yer veya aidiyet bildiriyorsa (-lı/-li gibi) genellikle yapım ekidir ve kesme işareti gerektirmez.
Estimated Time:45s
Question 105Question →

Türkçede kesme işareti; özel adlara getirilen iyelik, durum ve bildirme eklerini ayırmak için kullanılır. Ancak bazı durumlarda bu işaretin kullanımı gereksiz veya hatalı olabilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kesme işaretinin (') kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Yarışmanın 2.'inci aşamasına geçmeye hak kazanan adaylar açıklandı.

Answer

Sıra sayılarını belirtmek için kullanılan '2.' ifadesindeki nokta zaten '-inci' anlamını taşıdığından, bu ifadeden sonra tekrar kesme işareti ve ek getirilmesi yazım hatasıdır.
Sıra sayıları yazılırken rakamdan sonra ya sadece nokta konur ya da sadece kesme işareti kullanılarak ek yazılır. '2.'inci' şeklindeki bir kullanımda nokta zaten '-inci' ekini karşıladığı için kesme işareti ve ekin kullanımı noktalama hatasıdır. Doğru kullanım '2.' veya '2'nci' şeklinde olmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Sayıların sıra bildirme kuralını hatırla.
Sıra sayıları ya nokta ile (2.) ya da kesme işareti ve ek ile (2'nci) gösterilir.
Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre iki yöntemden biri seçilmelidir.
2
Cümledeki '2.'inci' kullanımını analiz et.
Hem nokta hem de kesme işareti birlikte kullanılmıştır.
Nokta zaten 'inci' anlamını verdiği için, üzerine tekrar ek getirilmesi gereksiz işaret kullanımına (redundancy) yol açar.

Key Concept

Sıra Sayılarının Yazımı ve Kesme İşareti Redundant Kullanımı

Hints

1
Sayıların sıra bildirme yöntemlerine dikkat edin; hem nokta hem ek aynı anda kullanılır mı?
2
Özellikle rakamın yanındaki noktaya odaklanın. O nokta hangi eki temsil ediyor?
3
Nokta konulduğunda 'inci' eki zaten telaffuz edilmiş olur, bu yüzden kesme işaretine ihtiyaç kalmaz.

Practice More

Kurum adlarına gelen ekler ile Avrupa Birliği istisnasını tekrar gözden geçirin.

Alternative Method

Sıra sayısını okuyarak kontrol edin: 'İkinciinci' şeklinde bir tekrarlama oluşuyorsa kullanım yanlıştır.
Estimated Time:45s
Question 106Question →

Türkçede özel adlara getirilen iyelik, durum ve bildirme ekleri yay ayraçtan önce yazılır. Ayrıca tırnak içine alınan sözlerden sonra gelen ekleri ayırmak için kesme işareti kullanılmaz.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Ahmet Hamdi Tanpınar (1901-1962)'ın şiirlerinde zaman ve rüya kavramları iç içedir.

Answer

Ahmet Hamdi Tanpınar isminin yanındaki tarihler yay ayraç içinde verildiğinde, isme getirilen ek ayraçtan önce (Tanpınar'ın) yazılmalıdır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre, özel adlara getirilen ekler yay ayraçtan (parantez) önce yazılmalıdır. 'Ahmet Hamdi Tanpınar (1901-1962)'ın' yazımı hatalıdır; çünkü ek isme aittir ve 'Ahmet Hamdi Tanpınar'ın (1901-1962)' şeklinde yazılması gerekir.

Step-by-Step Solution

1
Yay ayraç ve ek ilişkisini kontrol etme
Özel adlara ek getirildiğinde yay ayraç varsa, ek isme doğrudan bitişik ve kesme işaretiyle ayraçtan önce eklenmelidir.
TDK kuralları gereği ek, parantez içindeki açıklamaya değil, asıl söze aittir.
2
Tırnak işareti ve ek ilişkisini inceleme
Tırnak işareti zaten ayırıcı bir görev üstlendiği için ekstradan kesme işareti konulmamalıdır.
Yazım kalabalığını önlemek ve işaret kirliliğini engellemek.
3
Hatalı seçeneği tespit etme
İkinci seçenekte ekin yay ayraçtan sonra yazıldığı görülmüştür.
Belirlenen kuralın tam tersi bir uygulama yapıldığı için yanlıştır.

Key Concept

Yay Ayraç ve Kesme İşaretinin Eklerle Kullanımı

Hints

1
Cümlelerdeki özel isimlerin yanındaki eklerin ve parantezlerin konumuna dikkat edin.
2
Ekin asıl kelimeye mi yoksa parantez içindeki tarihe mi ait olduğunu düşünün.
3
TDK kuralına göre ek her zaman yay ayraçtan önce, ismin hemen yanına yazılmalıdır.

Practice More

Kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerin kesme işaretiyle ayrılmama kuralını tekrar gözden geçirin.

Alternative Method

Cümleyi parantez içindeki kısmı hiç yokmuş gibi okuyun: 'Tanpınar'ın şiirlerinde...' cümlesi doğru olduğu için ek parantezden önce gelmelidir.
Estimated Time:1m 0s
Question 107Question →

Türk Dil Kurumunun (TDK) güncel yazım ve noktalama kuralları ile bu işaretlerin kullanımındaki istisnalar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir noktalama yanlışı yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Peyami Safa'nın 'Dokuzuncu Hariciye Koğuşu'ndaki psikolojik tahlilleri, Türk edebiyatında çığır açmıştır.

Answer

Peyami Safa'nın eser adının geçtiği cümlede yapılan kullanım hatalıdır çünkü tırnak işareti zaten bir sınır belirleyici görev üstlendiğinden, tırnak kapatıldıktan sonra gelen ekler için ayrıca kesme işareti kullanılmaz.
Doğru cevap olan cümlede, 'Dokuzuncu Hariciye Koğuşu' eser adı tırnak içine alınmıştır. TDK kuralı uyarınca, tırnak içine alınan sözlerden sonra gelen ekleri ayırmak için kesme işareti kullanılmaz. Dolayısıyla ifade 'Dokuzuncu Hariciye Koğuşu'ndaki şeklinde yazılmalıydı.

Step-by-Step Solution

1
Tırnak işareti ve kesme işareti arasındaki ilişkiyi analiz et.
TDK kuralına göre, tırnak içine alınan ifadelerden sonra gelen ekleri ayırmak için ayrıca kesme işareti ( ' ) kullanılmamalıdır.
Tırnak işareti metni zaten ayırdığı için ikinci bir ayırıcı işaret kullanımı noktalama kalabalığına ve hataya yol açar.
2
Diğer seçeneklerdeki çeldiricileri değerlendir.
Boğaz Köprümüzün kelimesinde 'Köprüsü'ndeki iyelik eki değiştiği için kesme konmaması (doğru), Kanun adlarına gelen eklerin kesmeyle ayrılması (doğru) tespit edildi.
KPSS düzeyinde bu istisnalar sıklıkla hata olarak algılanır ancak TDK'nin güncel kurallarıdır.

Key Concept

Noktalama İşaretlerinin Birlikte Kullanımı ve Kesme İşareti İstisnaları

Hints

1
Tırnak işareti kullanılan yerlerde eklerin nasıl getirildiğine odaklanın.
2
Boğaz Köprüsü ve Amik Ovası gibi özel adlara getirilen farklı iyelik eklerinin kesme işaretini düşürdüğünü hatırlayın.
3
Tırnak işareti ile kesme işareti yan yana geldiğinde birinin gereksizleştiği kuralını anımsayın.

Practice More

Kurum ve kuruluş adlarına getirilen eklerin kesmeyle ayrılmadığı kuralı ile Avrupa Birliği istisnasını tekrar edin.

Alternative Method

Cümledeki özel ismin tipini belirleyin (Kurum mu, Kanun mu, Eser mi?). Kurum ise kesme hiç gelmez, Kanun ise gelir, Eser tırnaktaysa kesme gelmez.
Estimated Time:1m 30s
Question 108Question →

Türkçede özel adlara getirilen iyelik, durum ve bildirme ekleri kesme işareti (′') ile ayrılırken; kurum, kuruluş, kurul ve iş yeri adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Ayrıca, sonunda 3.3. tekil kişi iyelik eki bulunan özel adlara, bu ek dışında başka bir iyelik eki getirildiğinde de kesme işareti kullanılmaz.

**Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kesme işaretinin (′') kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?**

Show answer & explanation

Answer: Kuşadamız'ın eşsiz plajları ve doğal güzellikleri, her yıl binlerce turisti ağırlamaya devam ediyor.

Answer

Doğal güzelliklerden bahsedilen seçenek hatalıdır; çünkü Kuşadası özel adı 'Kuşadamız' halini aldığında kesme işareti kullanılmamalıdır.
Doğru yanıt olan cümlede 'Kuşadamız'ın' ifadesi yanlıştır. Türk Dil Kurumu'nun kuralına göre; sonunda 3.3. tekil kişi iyelik eki bulunan özel adlara (Kuşadası), bu ek dışında başka bir iyelik eki getirildiğinde (Kuşadamız) kesme işareti kullanılmaz. Bu nedenle kelime 'Kuşadamızın' şeklinde yazılmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerin yazımını kontrol et.
Bakanlar Kurulu ve Türk Tarih Kurumu ifadelerine gelen eklerin ayrılmadığı görülür.
TDK kuralları gereği kurum ve kuruluş adlarına getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
2
Sonunda iyelik eki bulunan özel adların durumunu incele.
Amik Ovamızın ve Kuşadamız'ın kullanımları karşılaştırılır.
Kurala göre, 'Amik Ovası'ndaki iyelik eki değişip 'Amik Ovamız' olduğunda kesme konmaz. Aynı kural 'Kuşadası' için de geçerlidir.
3
Hatalı kullanımı tespit et.
Kuşadamız'ın ifadesinde kesme işareti kullanılmıştır.
İyelik eki değişikliği olan özel adlarda kesme kullanılmaması gerektiği için 'Kuşadamızın' yazımı doğru olandır.

Key Concept

İyelik Eki Değişen Özel Adlarda Kesme İşareti Kullanımı

Hints

1
Kurum ve kuruluş isimlerine gelen eklerin ayrılıp ayrılmadığını düşünün.
2
Bazı yer adları (Kuşadası, Amik Ovası) zaten bir iyelik ekiyle biter. Bu ek değiştiğinde ne olduğunu hatırlayın.
3
Kuşadası ismine 'bizim' anlamı katan '-mız' ekini eklediğinizde oluşan 'Kuşadamız' kelimesinden sonra kesme işareti gelmemelidir.

Practice More

Kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerin istisnası olan 'Avrupa Birliği' kullanımıyla ilgili soruları inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Özel adın orijinal halini (yalın halini) yazın: 'Kuşadası'. Eğer gelen ek bu orijinal yapıdaki iyelik ekini (-(s)ı) değiştiriyorsa kesme kullanmayın, değiştirmiyorsa kullanın.
Estimated Time:1m 30s
Question 109Question →

Türkçede kesme işaretinin (′') kullanımıyla ilgili birçok kural ve bu kuralların özel istisnaları bulunmaktadır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kesme işaretinin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Kişisel Verileri Koruma Kurulu'nun aldığı yeni karar, Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Answer

Kişisel Verileri Koruma Kurulu'nun ifadesi yanlıştır; kurul adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmamalıdır.
Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre kurum, kuruluş, kurul, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. 'Kişisel Verileri Koruma Kurulu' bir kurul adıdır ve getirilen '-nun' eki kesme işaretiyle ayrılmadan 'Kişisel Verileri Koruma Kurulunun' şeklinde yazılmalıdır. Bu kuralın tek resmi istisnası 'Avrupa Birliği'dir.

Step-by-Step Solution

1
Seçeneklerdeki özel ad ve kurum adlarını tespit et.
Galata Köprümüzün, Avrupa Birliği'ne, TDK'nin, Kişisel Verileri Koruma Kurulu'nun, Ege Üniversitesinin ifadeleri incelendi.
Yanlış noktalama kullanımını bulmak için temel kuralları her birine uygulamak gerekir.
2
Kurum ve kuruluş adları kuralını uygula.
Ege Üniversitesinin (doğru), Kişisel Verileri Koruma Kurulu'nun (yanlış - ayrılmamalıydı).
TDK'ye göre kurum, kuruluş ve kurul adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
3
Özel istisnaları kontrol et.
Avrupa Birliği'ne (doğru - istisnadır), Galata Köprümüzün (doğru - iyelik eki değişimi kuralı).
Bazı özel durumlar genel kuralların dışındadır; Avrupa Birliği istisnası ve iyelik eki kuralı KPSS'de sıkça sorulur.

Key Concept

Kurum, Kuruluş ve Kurul Adlarına Gelen Eklerin Yazımı

Hints

1
Kurum ve kurul adlarına gelen eklerin nasıl yazıldığını hatırlayın.
2
Avrupa Birliği'nin bu kuralda çok özel bir yeri (istisnası) olduğunu unutmayın.
3
Kişisel Verileri Koruma Kurulu bir 'kurul' adıdır; TDK bu tür adlara gelen eklerin ayrılmayacağını belirtir.

Practice More

Kurum adlarına gelen eklerle ilgili TDK'nin güncel örneklerini (Türkiye Büyük Millet Meclisine vb.) inceleyerek pekiştirme yapabilirsiniz.

Alternative Method

Önce kesin kuralları (kısaltmalar, sayılar) eleyin, ardından kurum/kuruluş ve iyelik eki değişimi gibi daha çeldirici kurallara odaklanın.
Estimated Time:1m 30s
Question 110Question →

Türkçede özel adlara getirilen iyelik, durum ve bildirme ekleri kesme işareti (′') ile ayrılır. Ancak kurum, kuruluş ve kurul adlarına gelen eklerin ayrılmaması veya yay ayraç kullanılan cümlelerde ekin yerleşimi gibi hususlar, bu kuralın dikkat gerektiren istisnai durumlarını oluşturur.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Cahit Sıtkı Tarancı (1910-1956)'nın "Otuz Beş Yaş" şiiri, edebiyatımızda ölüm temalı eserlerin başında gelir.

Answer

Cahit Sıtkı Tarancı isminden sonra gelen ekin yay ayraçtan sonra değil, önce kullanılması gerektiği için bu cümle hatalıdır.
Türkçede özel adlara dair yay ayraç içinde ek açıklama (doğum-ölüm tarihi gibi) verildiğinde, isme gelen ek yay ayraçtan önce ve kesme işaretiyle ayrılmış olarak yazılmalıdır. Şairin isminden sonra gelen ekin parantezin dışına yazılması bu kurala aykırıdır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki özel adları ve onlara eklenen ekleri tespit etmek.
Türk Dil Kurumu, Bakanlar Kurulu, Servetifünun Dönemi, Cahit Sıtkı Tarancı ve Devlet Memurları Kanunu ifadeleri belirlendi.
Noktalama işaretlerinin (özellikle kesme işaretinin) kullanımı, özel adın türüne göre değişir.
2
Kurum, kuruluş ve kurul adlarına gelen eklerin ayrılma kuralını kontrol etmek.
Türk Dil Kurumu ve Bakanlar Kurulu birer kurum/kuruldur; eklerin kesmeyle ayrılmaması doğrudur.
TDK kurallarına göre kurum ve kuruluş adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
3
Dönem ve kanun adlarına gelen eklerin kuralını uygulamak.
Servetifünun Dönemi ve 657 sayılı Kanun ifadelerine gelen eklerin kesme ile ayrılması doğrudur.
Akım, çağ, dönem ve kanun/yönetmelik adları kesme işaretiyle ayrılan istisnalar arasındadır.
4
Yay ayraç ve kesme işaretinin birlikte kullanım kuralını incelemek.
Ekin yay ayraçtan sonra gelmesi bir hatadır; ek özel isme bitişik olmalı veya kesmeyle ayrılmalıdır.
TDK kuralı uyarınca, özel adlar için yay ayraç içinde bir açıklama yapıldığında kesme işareti yay ayraçtan önce kullanılır.

Key Concept

Kesme İşaretinin Yay Ayraç ve Kurum Adlarıyla Kullanımı

Hints

1
Kurum ve kurul isimlerine gelen eklerin kesme işaretiyle ayrılıp ayrılmadığını hatırlayın.
2
Kanun, tüzük ve yönetmelik isimleri ile kurum isimleri arasındaki kesme işareti farkına dikkat edin.
3
Bir sanatçının adının yanına doğum ve ölüm tarihlerini parantez içinde yazdığınızda, ismin ekini nereye koyarsınız? Parantezden önce mi, sonra mı?

Practice More

Kurum adlarına gelen eklerin istisnası olan 'Avrupa Birliği' örneğini ve kısaltmalara gelen eklerin nasıl ayrıldığını çalışarak bilginizi pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

Cümlelerdeki özel isimlerin altını çizin ve her birinin kategorisini (Kurum mu? Kanun mu? Şahıs mı?) belirleyin. Ardından her kategoriye özgü kesme işareti kuralını sırayla uygulayın.
Estimated Time:1m 30s
Question 111Question →

Türkçede kesme işaretinin (′') kullanımıyla ilgili birçok ince kural ve istisna bulunmaktadır. Bu kurallar; kısaltmalar, kurum adları, özel adlardaki iyelik değişiklikleri ve eklerin türlerine göre farklılık gösterebilir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kesme işaretinin (′') kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Yüksek lisans tezini Alm.'da hazırlayan araştırmacı, dil bilimsel çalışmalarını Avrupa'da sürdürmeye karar verdi.

Answer

Almanca kelimesinin kısaltması olan 'Alm.' ifadesinde nokta bulunduğu için getirilen ek kesme işaretiyle ayrılmamalıdır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre sonunda nokta bulunan kısaltmalarla (vb., İng., Alm. gibi) üslü sayılar kesmeyle ayrılmaz. Bu tür kısaltmalarda ek, noktadan sonra kelimenin okunuşuna uygun olarak bitişik yazılır. Dolayısıyla doğru yazım 'Alm.da' olmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Kısaltmalara getirilen eklerin kuralını kontrol et.
Alm. (Almanca) kısaltması nokta ile biter.
TDK kurallarına göre sonunda nokta bulunan kısaltmalar kesme işaretiyle ayrılmaz; ek noktadan sonra kelimenin okunuşuna göre yazılır.
2
Kurum ve kuruluş adlarına gelen ekleri değerlendir.
Millî Eğitim Bakanlığı bir kurumdur.
Kurum ve kuruluş adlarına getirilen eklerin kesme ile ayrılmaması kuralı gereği 'Bakanlığının' yazımı hatasızdır.
3
Özel adlardaki iyelik eki değişimini incele.
Boğaz Köprüsü -> Boğaz Köprümüz.
Özel adın sonundaki 3. tekil iyelik eki düşüp yerine başka bir iyelik eki gelirse kesme kullanılmaz (Boğaz Köprümüzün).
4
Yapım eki almış özel adları kontrol et.
Türkçe (Türk + -ce).
Özel adlara getirilen yapım eklerinden ve çokluk ekinden sonra gelen hiçbir ek kesme ile ayrılmaz (Türkçenin).

Key Concept

Kesme İşaretinin Özel Durumları ve İstisnaları

Hints

1
Cümlelerdeki özel adlara ve kısaltmalara odaklanın.
2
Sonunda nokta bulunan kısaltmalara ek getirilirken ikinci bir işaret kullanılıp kullanılmayacağını hatırlayın.
3
Alm. gibi noktalı kısaltmalarda ekler doğrudan noktadan sonra yazılır, kesme işaretiyle ayrılmaz.

Practice More

Kurum adları ile 'Avrupa Birliği' istisnasını karşılaştıran soruları incelemek bu konuyu pekiştirecektir.
Estimated Time:1m 30s
Question 112Question →

Noktalama işaretlerinin (kesme, tırnak, yay ayraç) kullanımıyla ilgili Türk Dil Kurumu (TDK) kuralları dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin aldığı yeni kararlar, Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Answer

Türkiye Büyük Millet Meclisi ile başlayan cümledeki kullanım yanlıştır.
Türkiye Büyük Millet Meclisi bir kurum adıdır. Türk Dil Kurumu kuralları gereği, kurum, kuruluş, kurul, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Dolayısıyla 'Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin' değil, 'Türkiye Büyük Millet Meclisinin' şeklinde yazılmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Özel adlara getirilen eklerin kontrol edilmesi
Cümlelerde geçen 'Türkiye Büyük Millet Meclisi', 'Avrupa Birliği' ve 'Tanzimat Dönemi' gibi ifadeler incelendi.
Türkçede özel adın türüne göre kesme işareti kullanımı farklılık gösterir.
2
Kurum ve kuruluş adları kuralının uygulanması
TDK kurallarına göre kurum ve kuruluş adlarına gelen ekler kesme ile ayrılmaz (Örn: Türkiye Büyük Millet Meclisinin).
Resmî kurumların yazımında standardizasyon sağlamak amacıyla bu kural uygulanır.
3
İstisnaların ve diğer işaretlerin değerlendirilmesi
Avrupa Birliği'nin bir istisna olduğu, tırnak ve yay ayraç kullanımlarının ise bağlama uygun olduğu teyit edildi.
Avrupa Birliği dışındaki kurum adlarında kesme kullanımı bir yazım/noktalama hatasıdır.

Key Concept

Kurum, Kuruluş ve Kurul Adlarında Kesme İşareti Kullanımı

Hints

1
Cümlelerde geçen kurum ve kuruluş isimlerine odaklanın.
2
TDK'nin 'kurum ve kuruluş adlarına gelen ekler' konusundaki genel kuralını ve tek istisnasını hatırlayın.
3
Avrupa Birliği dışındaki hiçbir resmî kurum adında kesme işareti kullanılmaz.

Practice More

Benzer şekilde 'Milli Eğitim Bakanlığına' veya 'Türk Dil Kurumunun' yazımlarını inceleyerek kuralı pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 113Question →

Türkçede kesme işareti (′'), özel adlara getirilen iyelik, durum ve bildirme eklerini ayırmak için kullanılır. Ancak bazı özel durumlarda, özel adın yapısı veya getirilen ekin niteliği nedeniyle bu kuralın dışına çıkılmaktadır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Konya Ovası'mızın verimliliğini artırmak amacıyla bölgede modern sulama teknikleri yaygınlaştırılmaktadır.

Answer

Konya Ovası'mızın ifadesindeki kullanım yanlıştır; doğrusu Konya Ovamızın şeklinde olmalıdır.
Doğru yanıt olan seçenek 'Konya Ovası'mızın' ifadesini içermektedir. Türk Dil Kurumu kurallarına göre; sonunda 3. teklik kişi iyelik eki olan özel ada (Konya Ovas-ı), bu ek dışında başka bir iyelik eki getirildiğinde (Konya Ova-mız) kesme işareti konmaz. Bu nedenle ifade 'Konya Ovamızın' şeklinde yazılmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Özel adlara gelen iyelik eklerinin kuralını hatırla.
Normalde özel adlara gelen ekler kesmeyle ayrılır.
Genel kural budur ancak TDK'nin belirttiği özel istisnalar vardır.
2
Sonunda iyelik eki bulunan özel adlara başka bir iyelik eki getirilmesi durumunu incele.
Konya Ovası ismindeki '-ı' eki 3. tekil iyelik ekidir.
Kurala göre, bu ek düşüp yerine başka bir iyelik eki (örneğin -mız) gelirse kesme işareti kullanılmaz.
3
Hatalı seçeneği doğrula.
Konya Ovası'mızın yazımı yanlıştır, kesme işareti atılmalıdır.
TDK Yazım Kılavuzu'na göre 'Konya Ovamızın', 'Boğaz Köprümüzün', 'Kuşadamızdaki' gibi kullanımlarda kesme işareti kullanılmaz.

Key Concept

İyelik Eki Değişimi ve Kesme İşareti İstisnası

Hints

1
Cümlelerdeki özel isimlere ve onlara gelen eklerin nasıl bağlandığına dikkat edin.
2
Yer adlarında iyelik eki değişikliği (Ovası -> Ovamız) olduğunda TDK'nin özel bir kuralı vardır.
3
Amik Ovası, Boğaz Köprüsü gibi sonunda iyelik eki bulunan yer adlarına 'bizim' anlamı katan '-mız' eki geldiğinde kesme işareti kullanılmaz.

Practice More

Kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerin ayrılmaması kuralı ile Avrupa Birliği istisnasını tekrar gözden geçirebilirsiniz.

Alternative Method

Özel ismin orijinal halini (yalın halini) düşünün. Eğer orijinal isim zaten bir iyelik ekiyle bitiyorsa ve siz o eki değiştiriyorsanız kesme işaretini kaldırın.
Estimated Time:1m 30s
Question 114Question →

Noktalama işaretlerinin bir arada kullanıldığı karmaşık yapılarda, işaretlerin öncelik sırası ve hiyerarşisi yazım doğruluğu açısından kritiktir. Özellikle yay ayraç, köşeli ayraç ve kesme işaretinin iç içe geçtiği veya özel kural gerektirdiği durumlarda hata payı artmaktadır.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu kuralların uygulanmasıyla ilgili bir noktalama yanlışı yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Server Bedi (Peyami Safa [1899-1961]), polisiye türündeki eserlerinde kurgusal derinliği ve merak unsurunu ön plana çıkarmış bir kalemdir.

Answer

Server Bedi isminin geçtiği cümlede ayraçların hiyerarşisi hatalıdır; doğru yazım 'Server Bedi [Peyami Safa (1899-1961)]' şeklinde olmalıdır.
Türk Dil Kurumu'nun belirlediği kurala göre, ayraç içinde ayraç kullanılması gereken durumlarda dışta köşeli ayraç ( [ ] ), içte ise yay ayraç ( ( ) ) kullanılır. 'Server Bedi' isminden sonra gelen açıklama bu hiyerarşiye aykırı olarak kurgulandığı için noktalama yanlışı yapılmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki ayraç (parantez) yapılarını ve kesme işaretlerinin özel isimlerle ilişkisini tespit edin.
Server Bedi isminden sonra iç içe iki açıklama yapıldığı görülmektedir.
Türkçe yazım kurallarında iç içe açıklamalar için özel bir hiyerarşi kuralı mevcuttur.
2
Ayraç içinde ayraç kullanım kuralını ( [ ( ) ] ) denetleyin.
Cümlede yay ayraç dışta, köşeli ayraç içte kullanılmıştır.
TDK kurallarına göre bu dizilim yanlıştır; dıştaki işaret köşeli ayraç olmalıdır.
3
Diğer seçeneklerdeki kesme işareti istisnalarını (iyelik değişimi ve AB istisnası) kontrol edin.
Konya Ovamızın ve Avrupa Birliği'nin kullanımlarının kurallara uygun olduğu teyit edilmiştir.
Bu yapılar KPSS'de sıkça sorulan çeldirici doğru kullanımlardır.

Key Concept

Ayraç Hiyerarşisi ve Kesme İşareti İstisnaları

Hints

1
İç içe geçen parantezlerin bir sırası olduğunu unutmayın.
2
Server Bedi isminin yanındaki ek açıklamalara bakın; hangisi hangisini kapsamalı?
3
TDK'ye göre en dışta köşeli ayraç, onun içinde ise yay ayraç yer almalıdır.

Practice More

Kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerin ayrılmaması kuralı ile 'Avrupa Birliği' istisnasını pekiştirmek için resmi yazışma metinlerini inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Eğer bir cümlede hem kişi gerçek adını hem de tarihlerini parantez içinde verecekseniz, matematiksel işlem önceliğine benzer bir 'köşeli-yay' ( [ ( ) ] ) kuralını ezberleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 115Question →

Noktalama işaretlerinin kullanımı modern yazım kurallarında belirli standartlara ve istisnalara dayanır. Bu bağlamda, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Yapılan son laboratuvar ölçümlerinde mm2mm^2'ye düşen basınç miktarının beklenenden yüksek olduğu saptandı.

Answer

Milimetrekare biriminin üslü gösterimi olan mm2mm^2 ifadesine getirilen ekin kesme işaretiyle ayrılması yanlıştır.
Türk Dil Kurumunun güncel yazım kılavuzuna göre; sonunda nokta bulunan kısaltmalarla (vb., Alm. gibi) ve üslü kısaltmalarda (cm2cm^2, m3m^3 gibi) ekleri ayırmak için kesme işareti kullanılmaz. Bu tür kısaltmalarda ek, noktanın veya üs işaretinin okunuşuna uygun olarak doğrudan yazılır. Dolayısıyla 'mm2mm^2'ye' kullanımı hatalıdır, doğrusu 'mm2mm^2 ye' olmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Cümledeki üslü kısaltmayı tespit et.
mm2mm^2 (milimetrekare) kısaltması ve ona getirilen '-ye' eki belirlendi.
Kısaltmalara getirilen eklerin yazım kuralını kontrol etmek için.
2
Üslü kısaltmalarla ilgili Türk Dil Kurumu kuralını hatırla.
TDK'ye göre sonunda nokta bulunan kısaltmalarla üslü kısaltmalarda kesme işareti kullanılmaz.
Kısaltmanın türüne göre noktalama işaretinin gerekliliğini belirlemek için.
3
Doğru yazımı uygula.
mm2mm^2 ye şeklinde yazılmalıdır.
Hatalı kullanımı (kesme işareti kullanımı) düzeltmek için.

Key Concept

Kısaltmalarda Kesme İşareti Kullanımı İstisnaları

Hints

1
Kısaltmalara getirilen eklerde her zaman kesme işareti kullanılmayabilir, bazı özel kısaltma türlerine odaklanın.
2
Üslü sayıların (matematiksel kısaltmaların) yazımıyla ilgili TDK kuralını düşünün.
3
cm2cm^2, m3m^3 gibi üslü kısaltmalarda ek gelince kesme işareti konup konmadığını kontrol edin.

Practice More

Nokta ile biten kısaltmalara (örn: vb., Dr., İng.) ek getirerek pratik yapın.

Alternative Method

Kısaltmaları kontrol ederken 'nokta ile bitenler' ve 'üslü olanlar' şeklinde iki istisna grubunu her zaman aklınızda tutun; bu iki grupta kesme işareti (apostrof) asla kullanılmaz.
Estimated Time:1m 30s
Question 116Question →

Noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili birçok kuralın yanında, bazı işaretlerin bir arada kullanımı özel bir dizilim gerektirir. Özellikle özel adlara getirilen eklerin ve bu adlara dair açıklamaların yer aldığı cümlelerde bu kurallara dikkat edilmelidir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Baki (1526-1600)'nin şiirlerinde İstanbul Türkçesinin en zarif ve akıcı örneklerini görmek mümkündür.

Answer

Baki ismine getirilen iyelik ekinin yay ayraçtan sonra kullanılması yanlıştır; ek, yay ayraçtan önce kesme işaretiyle ayrılmalıydı.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre, bir özel ada dair yay ayraç içinde açıklama (doğum-ölüm tarihi, ünvan vb.) yapıldığında, isme getirilen ek yay ayraçtan sonra değil, yay ayraçtan hemen önce kesme işaretiyle ayrılır. Bu nedenle doğru yazım 'Baki'nin (1526-1600)' şeklinde olmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Özel ad ve yay ayraç birlikteliğini kontrol et.
Cümlede 'Baki (1526-1600)'nin' şeklinde bir kullanım görülmektedir.
TDK kurallarına göre özel adlara dair yay ayraç içinde bir açıklama yapıldığında, isme gelen ek yay ayraçtan önce gelmelidir.
2
Düzeltmeyi uygula.
Doğru kullanım: 'Baki'nin (1526-1600)' şeklinde olmalıdır.
Ek isme aittir, ismin içinde bulunduğu açıklama grubuna değil.
3
Diğer seçeneklerdeki 'diğer noktalama işaretlerini' incele.
Tırnak, kısa çizgi ve dönem adlarındaki kesme işareti kullanımları hatasızdır.
Türkçenin, Tanzimat Dönemi'nden, Ankara-İstanbul gibi kullanımlar güncel kurallara uygundur.

Key Concept

Özel adlar için yay ayraç içinde bir açıklama yapıldığında kesme işareti yay ayraçtan önce kullanılır.

Hints

1
Cümlelerdeki özel adlara gelen eklerin ve yay ayraçların konumuna odaklanın.
2
Bir sanatçının yaşam tarihlerini içeren yay ayraç kullanımında, isme gelen çekim ekinin nereye yerleştirilmesi gerektiğini hatırlayın.
3
TDK'ye göre ek, ismin hemen bitimine (yay ayraçtan önceye) gelmelidir; yani ek parantezin dışında kalmamalıdır.

Practice More

Tırnak içine alınan ifadelerden sonra gelen eklerin kesme işaretiyle ayrılıp ayrılmayacağı konusunu tekrar edin.

Alternative Method

Noktalama sorularında her seçeneği ilgili kuralıyla (Tırnak kuralı, Kesme kuralı vb.) eşleştirerek eleme yöntemi yapabilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
PreviousPage 6 / 6