Yargı

927 questions

1982 Anayasası’nda düzenlenen Anayasa Mahkemesi nezdindeki “soyut norm denetimi” (iptal davası) mekanizması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Anayasa değişikliklerinin şekil bakımından denetlenmesi; teklif ve oylama çoğunluğu ile ivedilikle görüşülemeyeceği şartlarına uyulup uyulmadığı hususlarıyla sınırlıdır.

Kanunların şekil bakımından Anayasaya aykırılığı iddiasıyla açılacak iptal davası yetkisi; Cumhurbaşkanına, Mecliste en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubuna ve Meclis üye tamsayısının beşte biri tutarındaki milletvekillerine aittir.

Olağanüstü hallerde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin şekil ve esas bakımından Anayasaya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılamaz.

Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin hem şekil hem de esas bakımından denetimi için iptal davası açma süresi, kararnamenin Resmî Gazete’de yayımlanmasından itibaren altmış gündür.

Kanunların şekil bozukluğuna dayalı iptal davası, Resmî Gazete’de yayımlanma tarihinden itibaren on gün geçtikten sonra açılamaz ve mahkemece re'sen dikkate alınamaz.

Show answer & explanation

Answer: Kanunların şekil bakımından Anayasaya aykırılığı iddiasıyla açılacak iptal davası yetkisi; Cumhurbaşkanına, Mecliste en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubuna ve Meclis üye tamsayısının beşte biri tutarındaki milletvekillerine aittir.

Answer

Kanunların şekil bakımından denetimi için siyasi parti gruplarının dava açma yetkisi olduğunu belirten ifade yanlıştır.

Doğru yanıt olan ifade yanlıştır çünkü 1982 Anayasası'nın 148. maddesinin ikinci fıkrasına göre; kanunların şekil bakımından denetlenmesi sadece Cumhurbaşkanı veya TBMM üyelerinin beşte biri tarafından istenebilir. En fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubunun kanunların şekil denetimi için dava açma yetkisi Anayasa tarafından tanınmamıştır.

Step-by-Step Solution

İptal davası açmaya yetkili olan organları genel olarak belirleyin.

Genel yetki; Cumhurbaşkanı, en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu ve üye tamsayısının en az

1/5

tutarındaki (

120

) milletvekillerine aittir.

Anayasa'nın 150. maddesi genel dava açma hakkını düzenler.

Dava konusu normun (kanun) ve denetim türünün (şekil) özel sınırlamalarını inceleyin.

Anayasa'nın 148. maddesi, kanunların şekil denetimi için dava açma yetkisini kısıtlamıştır.

Kanunların şekil bakımından denetimi, yasama sürecinin istikrarını korumak adına daha dar bir çevrede tutulmuştur.

Siyasi parti gruplarının bu özel kısıtlamadaki yerini kontrol edin.

Kanunların şekil denetiminde dava açma yetkisi sadece Cumhurbaşkanı ve

1/5

milletvekiline verilmiştir. Siyasi parti grupları bu listede yer almaz.

Anayasa'nın açık hükmü uyarınca siyasi parti grupları kanunların esas denetimi için başvurabilirken, şekil denetimi için başvuramaz.

Key Concept

İptal Davası Yetkisi ve Sınırlamaları

Hints

Anayasa'nın 150. maddesindeki genel yetki ile 148. maddesindeki şekil denetimi sınırlaması arasındaki farka dikkat edin.

Practice More

İptal davası ile itiraz yolu (somut norm denetimi) arasındaki süre ve yetki farklarını gözden geçirebilirsiniz.

Estimated Time:3m 0s

Question 202Question →

$1982$ Anayasası uyarınca yargı organının görev dağılımı ve Anayasa Mahkemesinin yetkileri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi Anayasa Mahkemesinin görev ve yetkileri arasında yer almaz?

Siyasi partilerin kapatılmasına veya devlet yardımından yoksun bırakılmasına karar vermek

Bireysel başvuru yoluyla temel hak ve özgürlüklerin ihlal edilip edilmediğini denetlemek

Adli ve idari yargı kolları arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözüme kavuşturmak

Mahkemelerde görülmekte olan bir davada uygulanan kanun hükmünün anayasaya uygunluğunu (itiraz yolu) denetlemek

Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin şekil ve esas bakımından anayasaya uygunluğunu denetlemek

Show answer & explanation

Answer: Adli ve idari yargı kolları arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözüme kavuşturmak

Answer

Adli ve idari yargı kolları arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözüme kavuşturmak görevi Uyuşmazlık Mahkemesine aittir.

Türkiye Cumhuriyeti anayasal düzeninde, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak karara bağlama yetkisi münhasıran Uyuşmazlık Mahkemesine aittir. Anayasa Mahkemesinin bu süreçteki tek rolü, Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanını kendi üyeleri arasından görevlendirmektir. Dolayısıyla uyuşmazlık çözümü bir AYM görevi değildir.

Step-by-Step Solution

Anayasa Mahkemesinin temel görevlerini hatırla.

Norm denetimi (iptal ve itiraz davaları), bireysel başvuruları inceleme, Yüce Divan yargılaması, siyasi parti kapatma davaları ve mali denetimi, milletvekilliği düşme itirazları vb.

Yüksek mahkemeler arasındaki görev ayrımını netleştirmek için AYM'nin yetki sınırlarını belirlemek gerekir.

Diğer yüksek mahkemelerin (Yargıtay, Danıştay, Uyuşmazlık Mahkemesi) temel işlevlerini karşılaştır.

Uyuşmazlık Mahkemesi, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını çözmekle görevlidir.

Seçeneklerdeki görevlerin hangi mahkemeye ait olduğunu saptayarak yanlış olanı bulmak.

Anayasa Mahkemesinin Uyuşmazlık Mahkemesi ile ilişkisini analiz et.

Anayasa Mahkemesi, Uyuşmazlık Mahkemesinin başkanını kendi asıl üyeleri arasından seçer ancak uyuşmazlıkları kendisi çözmez.

AYM'nin başkan seçme yetkisi ile uyuşmazlık çözme görevi arasındaki kavram kargaşasını gidermek.

Key Concept

Yüksek Mahkemelerin Görev Ayrımı ve Anayasa Mahkemesinin Yetki Alanı

Hints

Anayasa Mahkemesi ve Uyuşmazlık Mahkemesi arasındaki başkan seçme ilişkisini hatırla.

Practice More

Anayasa Mahkemesinin Yüce Divan sıfatıyla yargılayabileceği kişilerin listesini tekrar etmeyi unutmayın.

Estimated Time:50s

Question 203Question →

Hâkim (A), bakmakta olduğu bir davada uyuşmazlığın çözümünde uygulanacak olan kanun hükmünü Anayasa’ya aykırı bulmuş; ancak yaptığı incelemede aynı kanun hükmünün iptali talebinin, Anayasa Mahkemesi tarafından üç yıl önce esastan reddedildiğini ve bu kararın Resmî Gazete’de yayımlandığını tespit etmiştir.

1982 Anayasası hükümleri uyarınca bu durumla karşılaşan hâkimin izlemesi gereken hukuki yol aşağıdakilerden hangisidir?

Anayasa Mahkemesinin esastan red kararının üzerinden on yıl geçmediği için itiraz yoluna başvuramaz; davayı mevcut kanun hükmüne göre sonuçlandırır.

On yıllık süre kısıtlaması sadece davanın tarafları için geçerli olduğundan, hâkim kendiliğinden (re'sen) itiraz yoluna başvurabilir.

Anayasa'nın üstünlüğü ilkesi gereği on yıllık sürenin dolmasını beklemeksizin, gerekçeli bir dilekçe ile dosyayı yeniden Anayasa Mahkemesine gönderir.

Anayasa Mahkemesinin önceki kararı işin esasına ilişkin olduğundan, ilgili hükmü 'yok hükmünde' kabul ederek uyuşmazlığı doğrudan Anayasa hükümlerine göre çözer.

Beş aylık bekleme süresi içerisinde Anayasa Mahkemesinden görüş isteyerek, on yıllık sürenin bu olayda uygulanıp uygulanmayacağına karar verir.

Show answer & explanation

Answer: Anayasa Mahkemesinin esastan red kararının üzerinden on yıl geçmediği için itiraz yoluna başvuramaz; davayı mevcut kanun hükmüne göre sonuçlandırır.

Answer

Anayasa Mahkemesinin esastan red kararının üzerinden on yıl geçmediği için itiraz yoluna başvurulamayacağı ve davanın mevcut hükümlere göre sonuçlandırılması gerektiği yönündeki ifade doğrudur.

1982 Anayasası'nın 152. maddesine göre, Anayasa Mahkemesi'nin işin esasına girerek verdiği red kararının Resmî Gazete'de yayımlanmasından itibaren on yıl geçmedikçe, aynı kanun hükmünün Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla tekrar itiraz yoluna başvurulamaz. Olayda bu kararın üzerinden sadece üç yıl geçtiği belirtildiğinden, hâkimin itiraz yoluna başvurma yetkisi hukuken kısıtlanmıştır.

Step-by-Step Solution

Uyuşmazlıkta uygulanacak kuralın niteliğini ve yargısal geçmişini kontrol etme.

Hükmün 3 yıl önce AYM tarafından 'esastan' reddedildiği ve Resmi Gazete'de yayımlandığı belirlenmiştir.

İtiraz yolunda (somut norm denetimi) 10 yıl yasağının devreye girip girmediğini anlamak için red kararının niteliği ve süresi kritiktir.

1982 Anayasası'nın 152. maddesindeki süre kısıtlamasını somut olaya uygulama.

Esastan red kararının üzerinden 10 yıl geçmediği sürece (olayda sadece 3 yıl geçmiştir) aynı hüküm için tekrar itiraz başvurusu yapılamaz.

Anayasa Mahkemesi'nin iş yükünü korumak ve hukuki istikrarı sağlamak amacıyla bu süre sınırı getirilmiştir.

Hâkimin izlemesi gereken prosedürü kesinleştirme.

İtiraz başvurusu yapılamayacağı için dava yürürlükteki mevcut kanun hükmüne göre bitirilmelidir.

Anayasa'ya aykırılık iddiası usuli bir engel (hak düşürücü süre) nedeniyle reddedileceği için mahkemenin davayı yürütmesi gerekir.

Key Concept

Somut Norm Denetiminde (İtiraz Yolu) On Yıl Yasağı

Hints

Anayasa Mahkemesi'nin bir kanun hükmünü inceleyip esastan reddetmesinin gelecekteki itirazlar üzerindeki süreli etkisini hatırlayın.

Esastan red kararı Resmi Gazete'de yayımlandıktan sonra aynı hüküm için kaç yıl boyunca tekrar başvuru yapılamayacağını düşünün.

Practice More

İtiraz yoluna sadece Kanun ve Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri için başvurulabildiğini, yönetmelikler için bu yolun kapalı olduğunu unutmayın.

Estimated Time:1m 30s

Question 204Question →

1982 Anayasası'nda 2017 yılında yapılan anayasa değişikliği ile yargı yetkisinin niteliğine ilişkin önemli bir ibare eklenmiştir. Buna göre, güncel anayasal düzenlemeler çerçevesinde yargı yetkisinin kullanımı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Yargı yetkisi, Türk Milleti adına bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılır.

Yargı yetkisi, Türkiye Büyük Millet Meclisi adına tarafsız mahkemelerce yerine getirilir.

Yargı yetkisi, yürütme organının denetimi altında bağımsız mahkemelerce kullanılır.

Yargı yetkisi, sadece Anayasa'da sayılan yüksek mahkemeler tarafından kullanılır.

Yargı yetkisi, Hâkimler ve Savcılar Kurulu'nun gözetiminde tarafsız mahkemelerce kullanılır.

Show answer & explanation

Answer: Yargı yetkisi, Türk Milleti adına bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılır.

Answer

Yargı yetkisi, Türk Milleti adına bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılır.

1982 Anayasası'nın 9. maddesinde yapılan 2017 değişikliği ile yargı yetkisinin tanımı güncellenmiştir. Bu düzenlemeye göre yargı yetkisi; Türk Milleti adına, bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılır. Bu ifade hem yetkinin kaynağını (Millet) hem de kullanım ilkelerini (Bağımsızlık ve Tarafsızlık) tam olarak yansıtmaktadır.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın 9. maddesindeki temel kuralı hatırla.

Yargı yetkisinin kaynağı ve kullanılma biçimi belirlenir.

Yargı yetkisinin kimin adına ve nasıl kullanılacağı anayasal bir temeldir.

2017 Anayasa değişikliğinin getirdiği yeniliği değerlendir.

"Tarafsızlık" ibaresinin madde metnine eklendiği tespit edilir.

Güncel anayasal durumu yansıtmak için 2017 değişikliği kritiktir.

Seçenekler arasından tam ve doğru tanımı içeren ifadeyi bul.

Yetkinin Türk Milleti adına, bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanıldığı yargısına ulaşılır.

Anayasa metni ile birebir örtüşen seçeneğin belirlenmesi gerekir.

Key Concept

Yargı Yetkisinin Bağımsızlığı ve Tarafsızlığı

Practice More

Anayasa'nın 138. maddesindeki mahkemelerin bağımsızlığına ilişkin emir ve talimat yasağını inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:35s

Question 205Question →

1982 Anayasası ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde; Uyuşmazlık Mahkemesi'nin yapısı, üyelerinin seçimi ve diğer yargı kollarıyla olan hukuki ilişkisi dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler arasındaki görev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alınır; Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanlığı ise Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından görevlendirilen bir üye tarafından yürütülür.

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından Anayasa Mahkemesi üyeleri arasından üye tamsayısının salt çoğunluğuyla dört yıl için seçilir.

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin asıl ve yedek üyeleri, Cumhurbaşkanı tarafından Yargıtay ve Danıştay'ın kendi genel kurullarınca belirleyeceği adaylar arasından seçilerek atanır.

Uyuşmazlık Mahkemesi; adli, idari ve mali yargı (Sayıştay) mercileri arasındaki tüm görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak karara bağlamakla yetkili olan tek yüksek mahkemedir.

Adli ve idari yargı kolları arasındaki uyuşmazlıklarda Uyuşmazlık Mahkemesi'ne başvurulabilmesi için, uyuşmazlığın taraflarından birinin mutlaka bir kamu kurumu olması şarttır.

Show answer & explanation

Answer: Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler arasındaki görev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alınır; Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanlığı ise Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından görevlendirilen bir üye tarafından yürütülür.

Answer

Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler arasındaki görev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alınırken; Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından görevlendirilir.

Anayasa'nın 158. maddesine göre, adli ve idari yargı mercileri arasındaki uyuşmazlıkları Uyuşmazlık Mahkemesi çözerken, Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler arasındaki uyuşmazlıklarda Anayasa Mahkemesi'nin kararı doğrudan üstün tutulur. Ayrıca mahkemenin başkanı, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından seçilerek görevlendirilir.

Step-by-Step Solution

Anayasal hiyerarşiyi analiz et.

Anayasa Mahkemesi'nin diğer tüm mahkemelerle olan uyuşmazlıklarda üstünlüğü (Anayasa Madde 158) tespit edildi.

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin yetkisinin sınırlarını belirlemek için en üst kural budur.

Mahkemenin kuruluş ve başkanlık yapısını incele.

Başkanın Anayasa Mahkemesi'nden geldiği, üyelerin ise Yargıtay ve Danıştay'dan seçildiği belirlendi.

Yargı kolları arasındaki tarafsızlığın ve Anayasa Mahkemesi koordinasyonunun sağlanması bu usulle gerçekleşir.

Atama ve seçim yetkilerini karşılaştır.

TBMM veya Cumhurbaşkanı'nın Uyuşmazlık Mahkemesi üyeliği veya başkanlığı üzerinde doğrudan bir seçim/atama yetkisi olmadığı teyit edildi.

Yargı bağımsızlığı gereği seçimler ilgili mahkemelerin kendi bünyelerinde yapılır.

Key Concept

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin Kuruluşu ve AYM ile İlişkisi

Practice More

Anayasa Mahkemesi'nin üye seçimi ve HSK'nın yapısı ile Uyuşmazlık Mahkemesi'ni karşılaştırarak çalışınız.

Estimated Time:1m 30s

Question 206Question →

1982 Anayasası'nda düzenlenen "Yargı" erki ve yüksek mahkemelerin kuruluşu, üye seçimi ile işleyiş esasları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlış bir ifadedir?

Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi olmak üzere güncel anayasal düzende toplam dört tane yüksek mahkeme bulunmaktadır.

Yargıtay üyelerinin tamamı Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından, Danıştay üyelerinin ise dörtte üçü Hakimler ve Savcılar Kurulu, dörtte biri ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilmektedir.

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanlığı, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından görevlendirilen bir üye tarafından yürütülmektedir.

Anayasa Mahkemesi ile diğer yüksek mahkemeler arasında görev uyuşmazlığı ortaya çıkması durumunda, bu uyuşmazlığın çözümünde Uyuşmazlık Mahkemesi'nin vereceği karar esas alınır.

Sayıştay ve Yüksek Seçim Kurulu, anayasal birer yargısal merci olmalarına ve kararlarına karşı başka bir yere başvurulamamasına rağmen yüksek mahkeme olarak sayılmamışlardır.

Show answer & explanation

Answer: Anayasa Mahkemesi ile diğer yüksek mahkemeler arasında görev uyuşmazlığı ortaya çıkması durumunda, bu uyuşmazlığın çözümünde Uyuşmazlık Mahkemesi'nin vereceği karar esas alınır.

Answer

Anayasa Mahkemesi ile diğer yüksek mahkemeler arasındaki uyuşmazlıklarda Anayasa Mahkemesi'nin kararlarının esas alınacağı ifadesi doğrudur; dolayısıyla aksi yöndeki ifade yanlıştır.

Anayasa'nın 158. maddesine göre, Türk hukuk sisteminde diğer tüm mahkemelerle Anayasa Mahkemesi arasında bir görev uyuşmazlığı yaşanırsa, Uyuşmazlık Mahkemesi devreye girmez. Bu durumda Anayasa Mahkemesi'nin kararı doğrudan esas alınır. Seçeneklerde ise bu durumun tam tersi, yani Uyuşmazlık Mahkemesi'nin kararının esas alınacağı belirtildiği için bu ifade hukuken yanlıştır.

Step-by-Step Solution

Yüksek mahkemelerin tespiti

AYM, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi.

Anayasa'nın yargı bölümünde açıkça bu kurumlar yüksek mahkeme olarak belirtilmiştir.

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin genel yetki kuralının incelenmesi

Adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev uyuşmazlıklarını çözer.

Yargı kollarının sınırlarını belirlemek Uyuşmazlık Mahkemesi'nin temel görevidir.

Anayasa'nın 158. maddesindeki istisnanın analizi

Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler arasındaki uyuşmazlıkta AYM kararı üstündür.

Anayasa Mahkemesi'nin norm denetimi ve bireysel başvuru gibi alanlardaki özel konumu nedeniyle anayasa koyucu bu istisnayı getirmiştir.

Yanlış önermenin saptanması

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin AYM'ye karşı üstünlüğünü savunan ifade yanlıştır.

Hukuki kural tam tersini öngörmektedir.

Key Concept

Görev Uyuşmazlığı ve Anayasa Mahkemesi Üstünlüğü

Hints

Hangi kurumların yüksek mahkeme olup hangilerinin olmadığını hatırlayın (Sayıştay ve YSK'ya dikkat!).

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin her türlü çelişkiyi çözüp çözemeyeceğini, özellikle Anayasa Mahkemesi'nin bu konudaki hiyerarşik üstünlüğünü düşünün.

Anayasa'nın 158. maddesi, görev uyuşmazlıklarında AYM kararlarının her zaman öncelikli olduğunu belirtir.

Practice More

Yargıtay ve Danıştay arasındaki görev ayrımını ve üyelerinin seçimindeki HSK/Cumhurbaşkanı oranlarını tekrar edin.

Estimated Time:2m 0s

Question 207Question →

1982 Anayasası hükümleri uyarınca Anayasa Mahkemesinin görev ve yetkileri ile ilgili olarak hazırlanan aşağıdaki öncüllerden hangileri doğrudur?

I. Siyasi partilerin mali denetimini yapmak
II. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanını kendi üyeleri arasından seçmek
III. Usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası antlaşmaların Anayasaya uygunluğunu denetlemek
IV. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanını görevinden doğan suçlar nedeniyle Yüce Divan sıfatıyla yargılamak

I ve II

I, II ve IV

II, III ve IV

I, III ve IV

I, II, III ve IV

Show answer & explanation

Answer: I, II ve IV

Answer

Anayasa Mahkemesi; siyasi partilerin mali denetiminden sorumlu olması, Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanını kendi içinden seçmesi ve TBMM Başkanını Yüce Divan'da yargılaması nedeniyle I, II ve IV numaralı öncüller doğrudur.

Doğru seçenek; siyasi partilerin mali denetiminin Anayasa Mahkemesi yetkisinde olduğunu, Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanının Anayasa Mahkemesi üyeleri arasından seçildiğini ve TBMM Başkanının Yüce Divan'da yargılanacak kişiler listesinde yer aldığını doğru şekilde analiz etmektedir.

Step-by-Step Solution

Siyasi partilerin mali denetim yetkisini kontrol et.

Anayasa madde 69 uyarınca mali denetim Anayasa Mahkemesi tarafından yapılır (Sayıştay'dan yardım alabilir).

Anayasa Mahkemesinin asli idari görevlerinden biridir.

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı seçim usulünü değerlendir.

Anayasa madde 158 uyarınca Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı, Anayasa Mahkemesince kendi üyeleri arasından seçilir.

Yüksek mahkemeler arası eşgüdümün sağlanması prensibidir.

Milletlerarası antlaşmaların denetlenebilirliğini incele.

Anayasa madde 90/son uyarınca bunlar hakkında Anayasaya aykırılık iddiası ile Anayasa Mahkemesine başvurulamaz.

Devletin uluslararası taahhütlerinin iç hukuk denetimiyle zedelenmemesi amaçlanır.

TBMM Başkanının Yüce Divan statüsünü kontrol et.

2010 Anayasa değişikliği ile TBMM Başkanı Yüce Divan'da yargılanacaklar listesine dahil edilmiştir.

Yasama organının en üst temsilcisinin cezai sorumluluk makamı belirlenmiştir.

Key Concept

Anayasa Mahkemesinin Görev ve Yetki Sınırları

Hints

Anayasa'nın 90. maddesine göre hangi belgeler için Anayasa Mahkemesine 'anayasaya aykırılık' davası açılamayacağını hatırlayın.

TBMM Başkanı ve Genelkurmay Başkanı gibi makamların 2010 yılında Yüce Divan listesine eklendiğini unutmayın.

Milletlerarası antlaşmalar yargısal denetim dışıdır, dolayısıyla III numaralı öncülün olduğu tüm seçenekleri eleyebilirsiniz.

Practice More

Anayasa Mahkemesinin 2017 değişikliği ile Yüce Divan listesinden çıkardığı 'Jandarma Genel Komutanı' detayını tekrar gözden geçirin.

Estimated Time:2m 0s

Question 208Question →

1982 Anayasası'nda 2017 yılında yapılan anayasa değişikliği sonrasında Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK) yapısı, üyelerinin seçimi ve kurulun hukuki niteliğiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Kurulun; Adalet Bakanı ve Adalet Bakanlığı İlgili Bakan Yardımcısı dahil toplamda 13 üyesi bulunmakta olup Kurul, iki daire halinde çalışır.

TBMM tarafından seçilen yedi üyenin üçü Yargıtay üyeleri, biri Danıştay üyeleri, üçü ise hukukçu öğretim üyeleri ve avukatlar arasından seçilir.

Cumhurbaşkanı tarafından Kurula seçilen dört üyenin tamamı, birinci sınıfa ayrılmış adli yargı hâkim ve savcıları arasından seçilmek zorundadır.

Kurulun meslekten çıkarma cezasına ilişkin kararları dışında kalan disiplin kararlarına karşı yargı mercilerine başvurulamaz.

Kurul üyeleri dört yıl için seçilir ve görev süresi dolan bir üyenin yeniden seçilmesi mümkündür.

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı tarafından Kurula seçilen dört üyenin tamamı, birinci sınıfa ayrılmış adli yargı hâkim ve savcıları arasından seçilmek zorundadır.

Answer

Cumhurbaşkanı tarafından seçilen üyelerin tamamının adli yargıdan seçilmesi gerektiğini savunan ifade yanlıştır; bu üyelerin biri idari yargı kontenjanına aittir.

Cumhurbaşkanı'na tanınan dört üyeli seçim kontenjanı, anayasal olarak 3 adli yargı ve 1 idari yargı hâkim ve savcısı şeklinde bölünmüştür. Dolayısıyla, üyelerin 'tamamının' adli yargıdan seçilmesi mümkün değildir.

Step-by-Step Solution

HSK'nın toplam üye sayısını ve doğal üyelerini belirle.

13 üye: Başkan (Adalet Bakanı), Tabii Üye (Bakan Yardımcısı) ve seçilen 11 üye.

Kurulun genel yapısını teyit etmek için.

TBMM tarafından seçilen üyelerin kontenjan dağılımını analiz et.

7 üye: 3 Yargıtay + 1 Danıştay + 3 Hukukçu (Akademisyen/Avukat).

Yasama organının yargı üzerindeki seçim yetkisini doğrulamak için.

Cumhurbaşkanı tarafından seçilen üyelerin kontenjan dağılımını analiz et.

4 üye: 3 Adli Yargı Hâkim/Savcı + 1 İdari Yargı Hâkim/Savcı.

Yürütme organının kontenjan ayrımındaki hatayı saptamak için.

Yargı yolu denetimini kontrol et.

Sadece meslekten çıkarma kararlarına karşı yargı yolu açıktır.

Kurul kararlarının hukuki statüsünü netleştirmek için.

Key Concept

HSK Üye Kompozisyonu ve Seçim Kotası

Hints

Cumhurbaşkanı ve TBMM'nin toplamda kaçar üye seçtiğini hatırlayın.

Cumhurbaşkanı tarafından seçilen 4 üyenin, yargı kolları (adli ve idari) arasındaki dağılımına odaklanın.

Cumhurbaşkanı'nın kontenjanı 3 (Adli) + 1 (İdari) şeklindedir.

Practice More

HSK üyelerinin TBMM tarafından seçilme usulündeki (ilk turda 2/3, ikinci turda 3/5 çoğunluk) nitelikli çoğunluk şartlarını inceleyiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 209Question →

$1982$ Anayasası'nın "Yargı" bölümünde düzenlenen Anayasa Mahkemesinin kuruluşu, üyelerin seçimi ve adaylık şartlarına ilişkin güncel hükümler dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Anayasa Mahkemesi üyeliğine seçilebilmek için

45

yaşın doldurulmuş olması genel bir şarttır ve üyeler

12

yıl için seçilirler.

Yükseköğretim Kurulu tarafından gösterilecek adaylar arasından seçilecek üç üye, Kurulun kendi üyeleri arasından belirlenir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi; iki üyeyi Sayıştay Genel Kurulunun, bir üyeyi ise baro başkanlarının serbest avukatlar arasından gösterecekleri üçer aday içinden seçer.

Cumhurbaşkanı; Yargıtay ve Danıştay Genel Kurullarınca kendi başkan ve üyeleri arasından gösterilecek üçer aday içinden toplam beş üyenin seçimini yapar.

Cumhurbaşkanı tarafından doğrudan seçilecek dört üye; üst kademe yöneticileri, serbest avukatlar, birinci sınıf adli ve idari hakim ve savcılar ile Anayasa Mahkemesi raportörleri arasından belirlenir.

Show answer & explanation

Answer: Yükseköğretim Kurulu tarafından gösterilecek adaylar arasından seçilecek üç üye, Kurulun kendi üyeleri arasından belirlenir.

Answer

Yükseköğretim Kurulu tarafından gösterilecek adayların Kurulun kendi üyeleri arasından belirlenmesi gerektiği ifadesi yanlıştır; adayların YÖK üyesi olmayan öğretim üyeleri arasından seçilmesi gerekir.

Anayasa'nın

146

. maddesine göre, Yükseköğretim Kurulu tarafından gösterilecek üçer aday arasından seçilecek üç üyenin; Kurulun kendi üyesi olmayan hukuk, iktisat ve siyasal bilgiler dallarında görev yapan öğretim üyeleri arasından belirlenmesi zorunludur. Dolayısıyla adayların YÖK üyesi olması gerektiği yönündeki ifade anayasal hükme aykırıdır.

Step-by-Step Solution

Anayasa Mahkemesi üye sayısının ve seçici makamların belirlenmesi

Mahkeme

15

üyeden oluşur;

12

üyeyi Cumhurbaşkanı,

3

üyeyi TBMM seçer.

Anayasal dağılımın temel iskeletini kavramak için.

Cumhurbaşkanı'nın seçim yaptığı kaynakların incelenmesi

Yargıtay (

3

), Danıştay (

2

), YÖK (

3

) ve doğrudan (

4

) olmak üzere toplam

12

üye seçilir.

Kontenjanların hangi kurumlardan geldiğini ayırt etmek için.

Yükseköğretim Kurulu (YÖK) kontenjanına ilişkin özel şartın analizi

Anayasa Madde

146

: "Yükseköğretim Kurulunun kendi üyesi olmayan... öğretim üyeleri arasından..."

Sorudaki yanıltıcı detayın (YÖK üyesi olup olmama şartı) anayasal metindeki karşılığını bulmak için.

Diğer adaylık şartlarının (yaş, süre, mesleki kıdem) doğrulanması

45

yaş,

12

yıl görev süresi ve avukatlar için

20

yıl kıdem gibi şartlar teyit edilir.

Çeldiricilerin doğruluğundan emin olmak için.

Key Concept

Anayasa Mahkemesi Üye Seçimi ve YÖK Kontenjanı İstisnası

Practice More

Anayasa Mahkemesi üyelerinin görev sürelerinin sona ermesi ve üyeliğin düşmesi hallerini inceleyiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 210Question →

1982 Anayasası'na göre Anayasa Mahkemesinin görev, yetki ve çalışma usulü ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Siyasi partilerin kapatılmasına veya devlet yardımından yoksun bırakılmasına karar verilebilmesi için toplantıya katılan üyelerin üçte iki oy çokluğu aranır.

Milletvekilliğinin düşmesi veya yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararlarının iptali istemini on beş gün içinde kesin karara bağlar.

TBMM Başkanını, Genelkurmay Başkanını ve Kamu Başdenetçisini görevleriyle ilgili suçlarından dolayı Yüce Divan sıfatıyla yargılar.

Jandarma Genel Komutanı ile Sahil Güvenlik Komutanı, görevleriyle ilgili suçlarından dolayı Yüce Divan sıfatıyla yargılanacak kişiler arasında sayılmıştır.

Siyasi partilerin mali denetimini yapar ve bu görevini yerine getirirken Sayıştaydan yardım sağlar.

Show answer & explanation

Answer: Jandarma Genel Komutanı ile Sahil Güvenlik Komutanı, görevleriyle ilgili suçlarından dolayı Yüce Divan sıfatıyla yargılanacak kişiler arasında sayılmıştır.

Answer

Jandarma Genel Komutanı ile Sahil Güvenlik Komutanı'nın Yüce Divan listesinde yer aldığını belirten ifade yanlıştır.

Doğru yanıt olan seçenek yanlıştır çünkü 2017 Anayasa Değişikliği ile Jandarma Genel Komutanı, Anayasa Mahkemesinde (Yüce Divan) yargılanacak kişiler listesinden çıkarılmıştır. Sahil Güvenlik Komutanı ise anayasal olarak hiçbir zaman bu listede yer almamıştır. Mevcut düzenlemede sadece Genelkurmay Başkanı ile Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanları bu kapsamda yer almaktadır.

Step-by-Step Solution

Anayasa Mahkemesinin Yüce Divan sıfatıyla yargılayacağı kişilerin listesini (Madde 148) gözden geçirin.

Listede; Cumhurbaşkanı, TBMM Başkanı, CB Yardımcıları, Bakanlar, yüksek yargı organı üyeleri, HSK ve Sayıştay üyeleri, Genelkurmay Başkanı, Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanları yer almaktadır.

Yargılama yetkisinin kapsamını belirlemek için temel anayasal dayanağı kontrol etmek gerekir.

2017 yılındaki anayasa değişikliklerinin askeri bürokrasi üzerindeki etkisini analiz edin.

2017 değişikliği ile Jandarma Genel Komutanlığı tamamen İçişleri Bakanlığına bağlanmış ve Genel Komutan, Yüce Divan listesinden çıkarılmıştır.

Güncel anayasal durumu eski bilgilerden ayırt etmek hatalı şıkkı bulmak için kritiktir.

Mahkemenin çalışma usullerini ve karar yeter sayılarını (Madde 149) kontrol edin.

Siyasi parti kapatma ve yardım kesme davalarında

2/3

nitelikli çoğunluk gerektiği doğrulanır.

Diğer teknik seçeneklerin doğruluğundan emin olunarak eleme yapılır.

Key Concept

Anayasa Mahkemesinin Yüce Divan Yetkisi ve 2017 Değişiklikleri

Hints

Yüce Divan'da yargılanacak kişiler listesinin 2017 yılında sadeleştirildiğini ve bazı askeri unvanların çıkarıldığını hatırlayın.

Kuvvet Komutanları (Kara, Deniz, Hava) hâlâ listedeyken, İçişleri Bakanlığına tam bağlı hale gelen kolluk birimlerinin başındaki kişilerin listede olup olmadığını sorgulayın.

Practice More

Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru şartlarını ve 2017 ile kaldırılan 'Askeri Yargıtay' ve 'AYİM' üyelerinin Yüce Divan listesinden çıkarılma sürecini inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 211Question →

İdari yargı kolunun en yüksek mahkemesi olmasının yanı sıra, yürütme organına görüş bildiren bir danışma mercii olarak da görev yapan Danıştay’ın kurumsal yapısı ve işleyişi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Üyelerinin dörtte üçü Hâkimler ve Savcılar Kurulu, dörtte biri ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Danıştay üyeliğine seçilen bir yüksek yargıcın görev süresi on iki yıl olup bu kişilerin ikinci kez üye seçilmesi mümkün değildir.

Danıştay Başkanı ve Danıştay Başsavcısı, Danıştay Genel Kurulunca kendi üyeleri arasından gizli oyla ve üye tamsayısının salt çoğunluğuyla seçilir.

Danıştay Başkanı, Başsavcısı ve başkanvekillerinin görev süresi on iki yıl olup görev süresi dolanların yeniden seçilmeleri mümkündür.

Danıştay, idari uyuşmazlıkların çözümünde genel temyiz mercii olmasının yanı sıra, kanunla belirlenen bazı davalarda ilk derece mahkemesi olarak da görev yapar.

Show answer & explanation

Answer: Danıştay Başkanı, Başsavcısı ve başkanvekillerinin görev süresi on iki yıl olup görev süresi dolanların yeniden seçilmeleri mümkündür.

Answer

Danıştay Başkanı, Başsavcısı ve başkanvekillerinin görev süresinin on iki yıl olduğu ifadesi yanlıştır; bu süre dört yıldır.

1982 Anayasası'nın 155. maddesine göre Danıştay Başkanı, Başsavcısı, başkanvekilleri ve daire başkanları, kendi üyeleri arasından Danıştay Genel Kurulunca dört yıl için seçilirler. Süresi bitenlerin yeniden seçilmeleri mümkündür. Dolayısıyla bu makamlar için sürenin 12 yıl olduğu ifadesi hukuki bir hatadır.

Step-by-Step Solution

Danıştay'ın üye seçim usulü ve oranlarının incelenmesi

Üyelerin 3/4'ü HSK, 1/4'ü Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Anayasa Madde 155 uyarınca Danıştay'ın karma seçim sistemi mevcuttur.

Üyelerin görev sürelerinin tespit edilmesi

Üyeler 12 yıl için seçilir ve ikinci kez seçilemezler.

Yüksek mahkeme üyeliğinin bağımsızlığını ve rotasyonunu sağlamak amaçlanmıştır.

Başkanlık organının (Başkan, Başsavcı vb.) görev sürelerinin incelenmesi

Başkanlık makamları için görev süresi 4 yıldır.

Anayasa'da üyelik süresi ile başkanlık organı süresi birbirinden ayrılmıştır; başkanlık için 4 yıllık süre dolduğunda, üyelik devam ediyorsa yeniden seçilmek mümkündür.

Key Concept

Danıştay'da üyelik süresi (12 yıl) ile başkanlık organı süresi (4 yıl) arasındaki fark.

Estimated Time:1m 15s

Question 212Question →

$1982$ Anayasası’nın mevcut hükümleri uyarınca, Anayasa Mahkemesine Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından yapılacak üye seçimi süreci ve oylama usulüyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Sayıştay kontenjanından seçilecek üyeler için Sayıştay Genel Kurulu tarafından her boş üyelik için ikişer aday belirlenerek Meclise sunulur.

Baro başkanlarının serbest avukatlar arasından göstereceği adaylar arasından yapılacak seçimin ilk turunda üye tamsayısının salt çoğunluğu aranır.

Oylamanın ikinci turunda üye tamsayısının salt çoğunluğu sağlanamazsa, en çok oyu alan iki aday arasında yapılacak üçüncü turda en fazla oy alan aday seçilmiş olur.

TBMM, Anayasa Mahkemesine seçeceği üç üyeden birini doğrudan Yargıtay Genel Kurulunca önerilen isimler arasından gizli oyla belirler.

Meclis tarafından seçilen üyelerin görev süresi dolduğunda, TBMM tarafından bir defaya mahsus olmak üzere aynı göreve yeniden seçilmeleri mümkündür.

Show answer & explanation

Answer: Oylamanın ikinci turunda üye tamsayısının salt çoğunluğu sağlanamazsa, en çok oyu alan iki aday arasında yapılacak üçüncü turda en fazla oy alan aday seçilmiş olur.

Answer

İkinci turda salt çoğunluk sağlanamadığı takdirde, üçüncü turda en çok oyu alan iki aday arasında yapılacak oylamada en fazla oyu alan adayın seçilmesi yöntemi uygulanır.

1982 Anayasası'nın

146

. maddesine göre TBMM tarafından yapılacak seçimlerde gizli oylama yapılır. İlk turda üye tamsayısının üçte iki, ikinci turda üye tamsayısının salt çoğunluğu aranır. İkinci oylamada salt çoğunluk sağlanamadığı takdirde, en çok oyu alan iki aday arasında üçüncü tur oylaması yapılır ve bu turda en fazla oy alan aday üye seçilmiş olur. Bu durum, seçimin kilitlenmesini önleyen bir mekanizmadır.

Step-by-Step Solution

TBMM'nin üye kaynağını belirle.

TBMM toplam

3

üye seçer (

2

Sayıştay,

1

Baro başkanlarının adayları).

Anayasa Mahkemesinin

15

üyesinin seçim yetkisi Cumhurbaşkanı ve TBMM arasında paylaştırılmıştır.

Aday belirleme sayısını kontrol et.

İlgili kurumlar her boş yer için

3

aday gösterir.

Seçim havuzunun oluşması için yasal zorunluluktur.

Oylama turlarını ve çoğunluk oranlarını analiz et.

1. Tur:

\frac{2}{3}

(

400

oy); 2. Tur: Salt Çoğunluk (

301

oy); 3. Tur: En çok oy alan iki aday arasından basit çoğunluk.

Anayasanın

146

. maddesindeki seçim usulü bu kademeli yapıyı öngörür.

Key Concept

TBMM'nin Anayasa Mahkemesine Üye Seçme Usulü

Question 213Question →

1982 Anayasası’na göre, Anayasa Mahkemesinin üye seçimi ve kuruluşu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Türkiye Büyük Millet Meclisi, Sayıştay Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından her boş yer için göstereceği üçer aday içinden iki üye seçer.

Anayasa Mahkemesi üyelerinin tamamı Cumhurbaşkanı tarafından, yüksek mahkemelerin genel kurullarınca önerilen adaylar arasından seçilir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi, baro başkanlarının serbest avukatlar arasından göstereceği adaylar içinden üç üye seçer.

Meclis tarafından yapılacak üye seçiminin her turunda üye tamsayısının salt çoğunluğu ile karar verilir.

Hakimler ve Savcılar Kurulu, her boş üyelik için Yargıtay üyeleri arasından belirlediği üç adayı Meclis'e sunar.

Show answer & explanation

Answer: Türkiye Büyük Millet Meclisi, Sayıştay Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından her boş yer için göstereceği üçer aday içinden iki üye seçer.

Answer

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin Sayıştay Genel Kurulunun belirleyeceği adaylar arasından iki üye seçmesi doğrudur.

1982 Anayasası'nın 146. maddesine göre Anayasa Mahkemesi 15 üyeden oluşur. Bu üyelerin 3'ü TBMM tarafından seçilir. TBMM'nin seçeceği bu 3 üyeden 2'si, Sayıştay Genel Kurulu'nun her boş yer için göstereceği üçer aday arasından; 1'i ise baro başkanlarının serbest avukatlar arasından göstereceği üç aday arasından seçilir. Dolayısıyla Sayıştay kökenli adaylardan iki üye seçilmesi anayasal bir hükümdür.

Step-by-Step Solution

Anayasa Mahkemesinin üye sayısının belirlenmesi.

Anayasa Mahkemesi toplam 15 üyeden oluşur.

Kuruluş yapısını anlamak için toplam üye sayısı temel bilgidir.

Seçici organların ve kontenjanların ayrıştırılması.

12 üye Cumhurbaşkanı, 3 üye ise TBMM tarafından seçilir.

Anayasa Mahkemesi üyelerinin seçiminde yetki paylaşımını doğrulamak gerekir.

TBMM'nin seçim yaptığı kaynakların incelenmesi.

TBMM; 2 üyeyi Sayıştay Genel Kurulundan, 1 üyeyi ise baro başkanlarından gelen adaylar arasından seçer.

Soruda istenen doğru ifadeye ulaşmak için Meclis kontenjanlarının ayrıntısı kontrol edilir.

Key Concept

Anayasa Mahkemesi Üye Seçim Kontenjanları ve Seçici Organlar

Hints

Anayasa Mahkemesi üye sayısının 15 olduğunu ve bunların 3 tanesinin Meclis tarafından seçildiğini hatırlayın.

Meclis'in seçim yaptığı iki temel kaynak vardır: Sayıştay ve Baro Başkanları.

Sayıştay'dan 2 üye, Baro Başkanlarından ise 1 üye seçildiğini düşünerek seçenekleri tekrar değerlendirin.

Practice More

Cumhurbaşkanının seçtiği 12 üyenin hangi kontenjanlardan (Yargıtay, Danıştay, YÖK vb.) geldiğini incelemek konuyu tamamlayacaktır.

Alternative Method

Üye dağılımını 12 (Cumhurbaşkanı) + 3 (TBMM) şeklinde formüle edip, TBMM kısmını 2 (Sayıştay) + 1 (Baro) olarak alt dallara ayırarak ezberlemek hata payını düşürür.

Estimated Time:45s

Question 214Question →

1982 Anayasası’na göre, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemekle görevli olan Uyuşmazlık Mahkemesinin başkanı aşağıdakilerden hangisi tarafından ve kendi üyeleri arasından seçilir?

Anayasa Mahkemesi

Yargıtay

Danıştay

Cumhurbaşkanı

Hâkimler ve Savcılar Kurulu

Show answer & explanation

Answer: Anayasa Mahkemesi

Answer

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından seçilir.

Anayasa'nın 158. maddesine göre, Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına Anayasa Mahkemesi kendi üyeleri arasından bir kişiyi seçer. Bu düzenleme, adli ve idari yargı arasındaki uyuşmazlıklarda tarafsız bir başkanın bulunmasını amaçlar.

Step-by-Step Solution

Uyuşmazlık Mahkemesinin anayasal statüsünü belirlemek.

Uyuşmazlık Mahkemesi, 1982 Anayasası'nda sayılan dört yüksek mahkemeden biridir.

Sorunun hukuki dayanağını tespit etmek için mahkemenin niteliğini bilmek gerekir.

Mahkemenin üye yapısını analiz etmek.

Mahkeme üyeleri Yargıtay ve Danıştay'dan gelirken, başkanın kaynağı farklıdır.

Üye yapısı ile başkanlık seçim usulü arasındaki farkı ayırt etmek hatayı önler.

Anayasa'nın 158. maddesini uygulamak.

Başkanın Anayasa Mahkemesi üyeleri arasından yine o mahkemece seçildiği sonucuna ulaşılır.

Anayasal hükmün doğrudan uygulanması doğru cevabı verir.

Key Concept

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanının Seçimi

Hints

Bu yüksek mahkemenin başkanı, üyelerinin geldiği adli veya idari yargı kollarından seçilmez.

Başkan, norm denetimi ve bireysel başvuruları karara bağlayan en üst mahkemenin üyeleri arasından çıkar.

Uyuşmazlık Mahkemesi başkanı, Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu tarafından gizli oyla seçilir.

Practice More

Anayasa Mahkemesi kararları ile Uyuşmazlık Mahkemesi kararları çatıştığında hangisinin üstün tutulduğunu (AYM kararları) inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 215Question →

1982 Anayasası'nda 2010 ve 2017 yıllarında yapılan anayasa değişiklikleri göz önünde bulundurulduğunda, Anayasa Mahkemesinin "Yüce Divan" sıfatıyla yürüttüğü yargılamalara ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Yüce Divan’ın verdiği kararlara karşı, kararın tebliğinden itibaren on beş gün içinde "yeniden inceleme" başvurusunda bulunulabilir.

Yüce Divan sıfatıyla yürütülen yargılamalarda, kural olarak Ceza Muhakemesi Kanunu hükümleri uygulanır.

TBMM Başkanı ile Genelkurmay Başkanı, görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan'da yargılanacak süjeler arasında yer almaktadır.

Cumhurbaşkanı veya Bakanların yargılanması söz konusu olduğunda, iddia makamı (savcılık) görevini TBMM tarafından seçilen üç kişilik bir Soruşturma Komisyonu yürütür.

Jandarma Genel Komutanı, görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan'da yargılanacak kişiler listesinde bulunmamaktadır.

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı veya Bakanların yargılanması söz konusu olduğunda, iddia makamı (savcılık) görevini TBMM tarafından seçilen üç kişilik bir Soruşturma Komisyonu yürütür.

Answer

Cumhurbaşkanı veya Bakanların yargılanmasında savcılık görevini TBMM Soruşturma Komisyonu üyelerinin yürüteceğini belirten ifade yanlıştır; bu görev her zaman Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı veya vekili tarafından yerine getirilir.

Doğru yanıt olan seçenek yanlıştır çünkü 1982 Anayasası'nın 105. ve 106. maddelerinde açıkça belirtildiği üzere, Cumhurbaşkanı ve Bakanların Yüce Divan'daki yargılamalarında iddia makamını (savcılık görevini) Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı veya Başsavcıvekili temsil eder. TBMM bünyesindeki soruşturma komisyonları sadece dosyanın hazırlanması ve meclis kararı sürecinde etkindir, mahkeme aşamasında savcılık görevi üstlenmezler.

Step-by-Step Solution

Yüce Divan'da yargılanacak kişilerin (süjelerin) tespit edilmesi.

Cumhurbaşkanı, Bakanlar, Yüksek Mahkeme üyeleri, TBMM Başkanı ve Kuvvet Komutanları bu listededir; ancak Jandarma Genel Komutanı 2017'de çıkarılmıştır.

Yargılanacak makamların doğru bilinmesi sorunun seçeneklerini elemek için temel adımdır.

Yargılama usulü ve savcılık makamının belirlenmesi.

Anayasa'nın 105 ve 106. maddelerine göre Yüce Divan'da iddia makamı (savcılık) her zaman Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı veya vekilidir.

TBMM soruşturma aşaması ile Yüce Divan kovuşturma aşaması arasındaki ayrımı yapmak kritik öneme sahiptir.

Kararlara karşı başvuru yolunun incelenmesi.

İlk karara karşı 'yeniden inceleme' yolu açıktır; bu bir temyiz değil, kendi içinde bir denetim yoludur.

Yüce Divan kararlarının tek seferde kesinleşmediğini, bir itiraz mekanizması (yeniden inceleme) olduğunu doğrulamak gerekir.

Key Concept

Yüce Divan Yargılama Usulü ve İddia Makamı

Hints

Yüce Divan'da savcılık yapan makam ile Meclis'te soruşturma açan yapı birbirinden farklıdır.

Anayasa'ya göre Yüce Divan'da savcı olarak görev yapabilecek tek merci, adli yargının en tepesindeki savcılık makamıdır.

Practice More

Milletvekillerinin görev suçları ve kişisel suçlarının yargılanma mercileri ile Bakanların yargılanma mercilerini karşılaştırmalı olarak inceleyiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 216Question →

$1982$ Anayasası’nda yer alan $2017$ anayasa değişikliği hükümleri uyarınca, Hakimler ve Savcılar Kurulunun (HSK) yapısı ve üyelerinin seçimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kurulun Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilen yedi üyesinden; üçü Yargıtay üyeleri, biri Danıştay üyeleri, üçü ise hukuk dallarında görev yapan öğretim üyeleri ile avukatlar arasından seçilir.

Cumhurbaşkanı tarafından seçilen dört üyenin tamamı, birinci sınıfa ayrılmış ve bu niteliğini yitirmemiş adli yargı hâkim ve savcıları arasından seçilmek zorundadır.

Adalet Bakanlığı bünyesinde görev yapan ilgili Genel Müdür, Kurulun Adalet Bakanı ile birlikte yer alan ikinci tabii üyesidir.

Kurul toplam on üç üyeden oluşur ve çalışmalarını kendi üyeleri arasından belirlenen üç daire hâlinde yerine getirir.

Kurulun meslekten çıkarma cezası dışındaki tüm kararları kesin olup bu kararlara karşı yargı yolu tamamen kapalıdır ancak idari işlemleri yargı denetimine tabidir.

Show answer & explanation

Answer: Kurulun Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilen yedi üyesinden; üçü Yargıtay üyeleri, biri Danıştay üyeleri, üçü ise hukuk dallarında görev yapan öğretim üyeleri ile avukatlar arasından seçilir.

Answer

Kurulun Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilen yedi üyesinin dağılımı; üç üye Yargıtay, bir üye Danıştay, üç üye ise öğretim üyeleri ve avukatlardan oluşur.

Kurulun Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilen yedi üyesinin dağılımı Anayasa'nın 159. maddesinde açıkça belirtilmiştir: Üçü Yargıtay üyeleri, biri Danıştay üyeleri, üçü ise hukuk dallarında görev yapan öğretim üyeleri ile avukatlar arasından seçilir. Bu seçenek yasal metne tam uyum sağlamaktadır.

Step-by-Step Solution

Kurulun toplam üye sayısını ve genel yapısını belirleyin.

Kurul

13

üyeden oluşur ve

2

daire hâlinde çalışır.

Anayasal yapıyı doğru analiz etmek için toplam sayı ve çalışma düzeni bilinmelidir.

Tabii üyeleri tespit edin.

Başkan (Adalet Bakanı) ve Adalet Bakan Yardımcısı.

Seçimle gelmeyen üyelerin statüsü kurumsal yapının temelidir.

Cumhurbaşkanı tarafından seçilen üyelerin dağılımını inceleyin.

3

üye adli yargı,

1

üye idari yargı hâkim ve savcılarından seçilir.

Cumhurbaşkanının seçim yetkisindeki kategorik farkları anlamak gerekir.

TBMM tarafından seçilen üyelerin dağılımını ve niteliklerini kontrol edin.

3

Yargıtay,

1

Danıştay ve

3

öğretim üyesi/avukat.

Yargı organları ve akademik camia arasındaki temsil dengesini teyit etmek için bu dağılım kritiktir.

Key Concept

HSK'nın 2017 Anayasa Değişikliği Sonrası Üye Yapısı ve Seçim Usulü

Hints

Kurulun toplam üye sayısının

13

, daire sayısının ise

2

olduğunu hatırlayın.

TBMM ve Cumhurbaşkanı seçimlerinde üyelerin hangi yüksek mahkemelerden veya sınıflardan geldiğine odaklanın.

TBMM toplamda

7

üye seçer ve bu üyelerin dağılımı

3

(Yargıtay),

1

(Danıştay) ve

3

(Diğer) şeklindedir.

Practice More

HSK üyelerinin görev süresini ve TBMM'deki üye seçimi için gereken nitelikli çoğunlukları (2/3 ve 3/5 kuralı) tekrar edin.

Estimated Time:2m 0s

Question 217Question →

$1982$ Anayasası’nda yer alan güncel hükümler çerçevesinde, Anayasa Mahkemesi’nin oluşumu, üye seçimi ve adaylık şartları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cumhurbaşkanı; üç üyeyi Yargıtay, iki üyeyi Danıştay Genel Kurullarınca kendi başkan ve üyeleri arasından gösterilecek üçer aday içinden seçer.

Türkiye Büyük Millet Meclisi; iki üyeyi Sayıştay Genel Kurulunun, bir üyeyi ise baro başkanlarının serbest avukatlar arasından göstereceği üçer aday içinden seçer.

TBMM tarafından yapılacak üye seçiminde; birinci turda üye tam sayısının üçte iki, ikinci turda salt çoğunluk aranır; sonuç alınamazsa en çok oyu alan iki aday arasında kura çekilerek üye belirlenir.

Anayasa Mahkemesi raportörleri arasından üye seçilebilmesi için, ilgili kişinin raportörlük görevinde en az beş yıl fiilen çalışmış olması ve kırk beş yaşını doldurmuş olması gerekir.

Yükseköğretim Kurulu tarafından önerilen adaylar arasından seçilecek üç üyeden en az ikisinin hukukçu öğretim üyeleri arasından olması zorunludur.

Show answer & explanation

Answer: TBMM tarafından yapılacak üye seçiminde; birinci turda üye tam sayısının üçte iki, ikinci turda salt çoğunluk aranır; sonuç alınamazsa en çok oyu alan iki aday arasında kura çekilerek üye belirlenir.

Answer

Anayasa Mahkemesi üye seçiminde TBMM tarafından yapılan oylamanın üçüncü turunda kura çekilmez, en çok oyu alan aday doğrudan seçilir.

Doğru olmayan ifade, TBMM tarafından yapılan seçimde üçüncü turda 'kura' çekileceğini belirten seçenektir.

1982

Anayasası'nın

146

. maddesi uyarınca, ikinci oylamada üye tam sayısının salt çoğunluğu sağlanamadığı takdirde, bu oylamada en çok oyu alan iki aday için üçüncü oylama yapılır ve üçüncü oylamada en çok oyu alan aday üye seçilmiş olur. Kura (ad çekme) usulü sadece HSK üye seçiminde, ikinci turda beşte üç çoğunluk sağlanamadığında uygulanan bir yöntemdir.

Step-by-Step Solution

Anayasa Mahkemesi'nin üye sayısını ve seçici makamları belirle.

Toplam

15

üye;

12

üye Cumhurbaşkanı,

3

üye TBMM tarafından seçilir.

Kuruluş yapısını anlamak için temel sayısal veriler gereklidir.

TBMM seçim usulünü incele.

1. tur:

2/3

çoğunluk (

400

oy), 2. tur: Salt çoğunluk (

301

oy), 3. tur: En çok oyu alan aday seçilir.

Seçim turlarındaki nitelikli çoğunluk şartlarını teyit etmek.

AYM seçim prosedürü ile HSK seçim prosedürünü karşılaştır.

HSK seçiminde üçüncü turda sonuç alınamazsa 'ad çekme' (kura) yapılırken, AYM seçiminde 'en çok oyu alan' seçilir.

KPSS'de en sık karıştırılan ve ayırt edici olan teknik detayı yakalamak.

Key Concept

Anayasa Mahkemesi Üye Seçim Usulü ve HSK ile Farkları

Practice More

HSK üye seçimi ile AYM üye seçimi arasındaki nitelikli çoğunluk ve yöntem farklarını bir tablo yaparak karşılaştırmanız, bu tarz ayırt edici sorularda hata yapma riskinizi azaltacaktır.

Estimated Time:2m 0s

Question 218Question →

1982 Anayasası'na göre, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemekle görevli olan Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanı aşağıdakilerden hangisi tarafından, kendi üyeleri arasından seçilir?

Anayasa Mahkemesi

Yargıtay Genel Kurulu

Danıştay Genel Kurulu

Hakimler ve Savcılar Kurulu

Cumhurbaşkanı

Show answer & explanation

Answer: Anayasa Mahkemesi

Answer

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanı, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından seçilir.

Anayasa'nın yargı bölümünde yer alan hükümlere göre, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanı, Anayasa Mahkemesi üyeleri arasından yine Anayasa Mahkemesi tarafından seçilir. Bu durum, mahkemenin tarafsızlığını ve diğer iki yargı kolu (adli-idari) arasındaki dengeyi korumayı amaçlar.

Step-by-Step Solution

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin anayasal statüsünü belirle.

Mahkeme, adli ve idari yargı arasındaki uyuşmazlıkları çözen bir yüksek mahkemedir.

Yüksek mahkemelerin kuruluş ve işleyiş kuralları Anayasa'da özel olarak düzenlenmiştir.

Başkanlık makamının kaynağını hatırla.

Anayasa'nın 158. maddesi uyarınca başkan, Anayasa Mahkemesi'nden gelir.

Diğer yüksek mahkemelerin (Yargıtay, Danıştay) kendi başkanlarını kendilerinin seçmesi kuralının aksine, Uyuşmazlık Mahkemesi'nde dışarıdan (AYM'den) görevlendirme yapılır.

Seçim yetkisini teyit et.

Başkan, Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu tarafından seçilir.

Uyuşmazlık Mahkemesi üyeleri Yargıtay ve Danıştay'dan gelse de başkanlık makamı AYM kontrolündedir.

Key Concept

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığı

Hints

Bu yüksek mahkemenin üyeleri Yargıtay ve Danıştay'dan gelirken, başkanı farklı bir yüksek mahkemeden gelir.

Başkanın geldiği kurum, Türkiye'deki en üst yargı organı olarak kabul edilen ve norm denetimi yapan mahkemedir.

Uyuşmazlık Mahkemesi başkanı, Anayasa Mahkemesi tarafından seçilir.

Practice More

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin üye sayılarını ve hangi kurumdan kaç üye geldiğini tekrar ediniz.

Estimated Time:45s

Question 219Question →

1982 Anayasası'na göre, Anayasa Mahkemesi'nin görev ve yetkileri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Siyasi partilerin kapatılmasına ilişkin davalara bakmak

Bireysel başvuruları inceleyip karara bağlamak

Yüksek Seçim Kurulu üyelerini Yüce Divan sıfatıyla yargılamak

TBMM İçtüzüğünün Anayasaya uygunluğunu denetlemek

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanını kendi üyeleri arasından seçmek

Show answer & explanation

Answer: Yüksek Seçim Kurulu üyelerini Yüce Divan sıfatıyla yargılamak

Answer

Yüksek Seçim Kurulu üyelerini Yüce Divan sıfatıyla yargılamak ifadesi yanlıştır; çünkü YSK üyeleri Anayasa'da Yüce Divan'da yargılanacak kişiler arasında belirtilmemiştir.

Yüksek Seçim Kurulu (YSK), Anayasa'da 'Yargı' bölümünde değil 'Seçimler' başlığı altında düzenlenmiş özel bir kuruldur. 1982 Anayasası'nın 148. maddesinde Yüce Divan'da yargılanacak kişiler tek tek sayılmış olup bu listede YSK üyeleri bulunmamaktadır.

Step-by-Step Solution

Anayasa Mahkemesi'nin yargısal yetkilerini incele.

Mahkeme; kanunların, CBK'ların ve İçtüzüğün denetimini yapar.

Mahkemenin temel görevi norm denetimidir.

Mahkemenin özel görevlerini (siyasi parti ve bireysel başvuru) değerlendir.

Siyasi partilerin kapatılması ve mali denetimi ile bireysel başvurular bu mahkemenin görev alanındadır.

Demokratik düzenin ve temel hakların korunması bu yetkilere dayanır.

Yüce Divan sıfatıyla yargılanacak kişilerin listesini kontrol et.

Başkan, Bakanlar, Meclis Başkanı, Yüksek Yargı üyeleri, Genelkurmay Başkanı ve Kuvvet Komutanları listededir; ancak YSK üyeleri bu listede yer almaz.

Yüce Divan yetkisi Anayasa'da sınırlı sayıda (numerus clausus) sayılan kişiler için geçerlidir.

Key Concept

Anayasa Mahkemesi'nin Yüce Divan Sıfatıyla Yargılama Yetkisi

Hints

Hangi kurumların 'Yüksek Mahkeme' statüsünde olduğunu ve Yüce Divan listesinde kimlerin yer aldığını hatırlayın.

Anayasa Mahkemesi'nde yargılanmak için ya çok üst düzey bir yürütme görevlisi ya da bir yüksek yargıç olmak gerekir.

Yüksek Seçim Kurulu üyeleri, Yargıtay ve Danıştay genel kurullarınca kendi üyeleri arasından seçilir, ancak AYM tarafından yargılanmazlar.

Practice More

Anayasa Mahkemesi'nin hangi düzenleyici işlemleri sadece 'Şekil' bakımından denetleyebildiğini (Anayasa Değişiklikleri gibi) tekrar edin.

Estimated Time:50s

Question 220Question →

Anayasa Mahkemesi, bir kanun hükmünün iptali istemiyle somut norm denetimi (itiraz) yoluyla kendisine yapılan bir başvuruyu, "başvuran mahkemenin yetkisizliği" gerekçesiyle usulden reddetmiştir. Bu kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından $2$ yıl sonra, bir başka mahkeme aynı kanun hükmünün Anayasa’ya aykırılığı iddiasını ciddi bularak tekrar Anayasa Mahkemesine başvurmuştur. 1982 Anayasası’na göre, Anayasa Mahkemesinin bu yeni başvuru karşısındaki tutumu aşağıdakilerden hangisi olmalıdır?

Başvuru esastan incelenir; çünkü on yıllık başvuru yasağı yalnızca Anayasa Mahkemesinin işin esasına girerek verdiği ret kararları için geçerlidir.

Başvuru doğrudan reddedilir; çünkü aynı kanun hükmü hakkında Resmî Gazete’de yayımlanan her türlü ret kararından itibaren on yıl geçmesi zorunludur.

Başvuru incelenmeksizin reddedilir; çünkü somut norm denetiminde bir hüküm hakkında verilen ret kararı kesin hüküm teşkil eder ve tekrar dava edilemez.

Mahkeme başvuruyu ancak ilk ret kararından itibaren beş aylık bekleme süresi dolduktan sonra yapabilir.

Başvuru reddedilir; çünkü Anayasa Mahkemesi kararları kesin olup yasama organı tarafından yeni bir düzenleme yapılmadıkça tekrar incelenemez.

Show answer & explanation

Answer: Başvuru esastan incelenir; çünkü on yıllık başvuru yasağı yalnızca Anayasa Mahkemesinin işin esasına girerek verdiği ret kararları için geçerlidir.

Answer

Başvuru esastan incelenir; çünkü on yıllık başvuru yasağı yalnızca Anayasa Mahkemesinin işin esasına girerek verdiği ret kararları için geçerlidir.

1982 Anayasası’nın

152

. maddesine göre, Anayasa Mahkemesinin işin esasına girerek verdiği ret kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasından sonra

10

yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasa’ya aykırılığı iddiasıyla tekrar itiraz yoluna başvurulamaz. Ancak soruda belirtilen ilk ret kararı 'mahkemenin yetkisizliği' nedeniyle, yani usulden verilmiştir. Usulden verilen ret kararları bu on yıllık yasak kapsamında yer almaz; dolayısıyla yeni başvuru esastan incelenir.

Step-by-Step Solution

Önceki ret kararının hukuki niteliğini saptamak

Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle verilen karar bir 'usulden ret' kararıdır.

Yetkisizlik, işin esasına (içeriğine) girilmeden önce incelenen bir usul şartıdır.

Anayasa'daki 10 yıllık sınırlamanın şartlarını kontrol etmek

1982 Anayasası Madde 152'ye göre yasak, sadece 'işin esasına girilerek' verilen ret kararları için geçerlidir.

Usulden ret durumunda, AYM hükmün Anayasa'ya uygunluğunu henüz denetlememiş sayılır.

Yeni başvurunun akıbetini belirlemek

Yeni başvuru 10 yıllık yasak kapsamında olmadığı için esastan incelenmelidir.

Süre şartı (2 yıl) bu senaryoda engel teşkil etmez.

Key Concept

Somut Norm Denetiminde 10 Yıllık Başvuru Yasağı ve Usulden Ret Ayrımı

PreviousPage 11 / 47Next

Yargı

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer