Anayasa Mahkemesi: Genel Görev ve Yetkileri

69 questions

$1982$ Anayasası'nda düzenlenen yargı yetkisi ve yüksek mahkemelerin işleyişi dikkate alındığında, Anayasa Mahkemesinin görev ve yetkileri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

Siyasi partilerin mali denetimini yapmak

Uyuşmazlık Mahkemesine başkanlık edecek üyeyi kendi üyeleri arasından seçmek

Anayasa değişikliklerini sadece şekil bakımından denetlemek

Yüksek Seçim Kurulu üyelerini kendi üyeleri arasından seçmek

Bireysel başvuruları inceleyerek karara bağlamak

Show answer & explanation

Answer: Yüksek Seçim Kurulu üyelerini kendi üyeleri arasından seçmek

Answer

Yüksek Seçim Kurulu üyelerini seçmek Anayasa Mahkemesinin görevi değildir; bu üyeler Yargıtay ve Danıştay tarafından seçilir.

Yüksek Seçim Kurulu üyelerini seçme görevi Anayasa Mahkemesine ait değildir. Anayasa'nın

79

. maddesine göre YSK üyeleri; altısı Yargıtay, beşi Danıştay Genel Kurullarınca kendi üyeleri arasından seçilen toplam

11

üyeden oluşur.

Step-by-Step Solution

Anayasa Mahkemesinin denetim yetkilerini hatırla.

Mahkeme; kanunları, CBK'ları ve İçtüzüğü denetler. Ayrıca anayasa değişikliklerini 'sadece şekil' yönünden denetler.

Norm denetimi yetkisinin sınırlarını belirlemek için.

Mahkemenin idari ve yargısal seçim görevlerini incele.

Mahkeme kendi başkanını seçer ve Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanını kendi üyeleri arasından belirler.

Kurumsal ve kurumlar arası temsil yetkilerini doğrulamak için.

Yüksek Seçim Kurulunun (YSK) yapısını analiz et.

YSK üyeleri

6

üye Yargıtay,

5

üye Danıştay Genel Kurulunca seçilir.

Seçeneklerdeki yanlış bilgiyi tespit etmek için.

Key Concept

Anayasa Mahkemesi, Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanını seçer ancak YSK veya HSK üyelerini seçme yetkisine sahip değildir.

Hints

Anayasa Mahkemesi bazı yüksek yargı organlarının başkanlarını seçse de, tüm kurulların üyelerini belirlemez.

Seçimlerin genel yönetim ve denetimini yapan kurulun üyeleri, adli ve idari yargı organlarından gelir.

Practice More

Yüksek Seçim Kurulunun üye yapısını ve görevlerini tekrar ederek yargı organları arasındaki farkları pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 42Question →

$1982$ Anayasası'na göre, Anayasa Mahkemesi'nin çalışma düzenini, üyeleri arasındaki iş bölümünü ve yargılama usullerini belirleyen "Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü"ne ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Mahkemenin kendisi tarafından hazırlanır ve yürürlüğe konur.

Adalet Bakanlığı tarafından hazırlanıp Cumhurbaşkanınca onaylanır.

Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından kanunla düzenlenir.

Yargıtay ve Danıştay Genel Kurullarının ortak görüşüyle oluşturulur.

İçeriğinde sadece mahkemenin mali harcamalarına ilişkin esaslar yer alır.

Show answer & explanation

Answer: Mahkemenin kendisi tarafından hazırlanır ve yürürlüğe konur.

Answer

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü, mahkemenin bizzat kendisi tarafından hazırlanır ve yürürlüğe konur.

Doğru olan ifade, mahkemenin kendi içtüzüğünü bizzat hazırlayıp yürürlüğe koymasıdır.

1982

Anayasası'nın

149

. maddesi uyarınca Anayasa Mahkemesi; kuruluşunu, çalışma ve yargılama usullerini kendi yapacağı içtüzükle düzenleme yetkisine sahiptir. Bu durum yargı bağımsızlığının ve mahkemenin idari özerkliğinin bir sonucudur.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın mahkemelerin özerkliğine ilişkin hükümlerini incelemek.

Anayasa Mahkemesi'nin kendi işleyişini düzenleme yetkisine sahip olduğu görülür.

Yargı bağımsızlığı ve mahkemenin en üst yargı organı olması bu özerkliği gerektirir.

149. maddedeki özel düzenlemeyi teyit etmek.

İlgili maddede 'Anayasa Mahkemesi; kuruluşunu, çalışma ve yargılama usullerini, kendi yapacağı İçtüzükle düzenler.' ifadesi yer alır.

Bu yetki mahkemeye anayasal bir görev ve yetki olarak doğrudan tanınmıştır.

Key Concept

Anayasal Özerklik ve İçtüzük Hazırlama Yetkisi

Hints

Yargı organlarının kendi iç işleyişlerini düzenlerken diğer erklerden (yasama/yürütme) bağımsız olup olmadığını düşünün.

TBMM'nin kendi içtüzüğünü kendisinin yapması gibi, Anayasa Mahkemesi de benzer bir anayasal yetkiye sahiptir.

Practice More

Anayasa Mahkemesi'nin kuruluşu ve üye seçimi yöntemlerini gözden geçirerek mahkemenin yapısal özelliklerini pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:50s

Question 43Question →

$1982$ Anayasası'nın yargı bölümünde düzenlenen hükümler ve son anayasal değişiklikler bir arada değerlendirildiğinde, Anayasa Mahkemesinin görev ve yetkileriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Siyasi partilerin mali denetimini yapmak ve bu denetim sonucunda partilerin hesaplarını kesin hükme bağlamakla yetkili tek kurumdur.

Milletvekili dokunulmazlığının kaldırılmasına ilişkin Parlamento Kararlarının Anayasaya aykırılığı iddiasıyla açılan iptal davalarına bakmakla görevlidir.

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığı yapacak kişiyi, kendi asıl ve yedek üyeleri arasından dört yıl süreyle seçer.

Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanı ve Jandarma Genel Komutanını, görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan sıfatıyla yargılar.

Olağanüstü hal ve savaş hallerinde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin şekil bakımından Anayasaya uygunluğunu denetler.

Show answer & explanation

Answer: Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığı yapacak kişiyi, kendi asıl ve yedek üyeleri arasından dört yıl süreyle seçer.

Answer

Anayasa Mahkemesi, Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanını kendi üyeleri arasından seçmekle görevlidir.

Anayasa Mahkemesi, yüksek mahkemeler arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak karara bağlayan Uyuşmazlık Mahkemesinin Başkanını, kendi asıl veya yedek üyeleri arasından gizli oyla ve üye tamsayısının salt çoğunluğuyla seçer. Bu görev

1982

Anayasası'nda açıkça belirtilmiştir.

Step-by-Step Solution

Uyuşmazlık Mahkemesinin yapısını incele.

Başkanın Anayasa Mahkemesi üyeleri arasından geldiğini doğrula.

Anayasa'nın

158

. maddesi yargı mercileri arasındaki görev uyuşmazlıklarını çözen mahkemenin başkanını AYM'nin belirlediğini hükme bağlar.

Yüce Divan kapsamındaki kişileri kontrol et.

MİT Başkanı ve Jandarma Genel Komutanının listede olmadığını tespit et.

Siyasi ve askeri sorumluların Yüce Divan listesi sınırlıdır;

2017

sonrası Jandarma çıkarılmıştır.

Norm denetimi istisnalarını değerlendir.

OHAL kararnamelerinin yargı denetimi dışında olduğunu anımsa.

Anayasanın

148

. maddesi OHAL kararnameleri için yargı yolunu kapatmıştır.

Key Concept

Anayasa Mahkemesinin Seçim ve Yargılama Yetkileri

Hints

Anayasa Mahkemesinin sadece yargısal değil, diğer kurumların işleyişine yönelik seçim görevleri de vardır.

Practice More

Yüce Divan'da yargılanan kişilerin güncel listesini ve

2017

değişikliklerini tekrar gözden geçirin.

Estimated Time:1m 40s

Question 44Question →

Anayasa Mahkemesi'nin $1982$ Anayasası ile belirlenen yargısal yetki alanı ve çalışma usulleri dikkate alındığında, mahkemenin görevleriyle ilgili aşağıdaki hukuki nitelendirmelerden hangisi isabetsizdir?

Siyasi partilerin mal edinimleri ile gelir ve giderlerinin denetimi Anayasa Mahkemesi tarafından gerçekleştirilir; Mahkeme bu görevini yerine getirirken Sayıştay'ın teknik yardımından yararlanır.

Yüce Divan sıfatıyla yürütülen yargılamalarda Anayasa Mahkemesi tarafından verilen kararlar, yüksek mahkeme niteliği gereği ilk derece mahkemesi sıfatıyla kesin hüküm doğurur ve bu kararlara karşı herhangi bir kanun yolu açık değildir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerinin yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararlarının iptali istemini, Anayasa Mahkemesi on beş gün içinde kesin olarak karara bağlar.

Anayasa Mahkemesi, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını çözen Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanını, kendi asıl üyeleri arasından görevlendirir.

Bireysel başvuru yolunda Mahkeme, ancak Anayasa'da güvence altına alınmış temel haklardan Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki bir hakkın ihlal edildiği iddialarını inceleme yetkisine sahiptir.

Show answer & explanation

Answer: Yüce Divan sıfatıyla yürütülen yargılamalarda Anayasa Mahkemesi tarafından verilen kararlar, yüksek mahkeme niteliği gereği ilk derece mahkemesi sıfatıyla kesin hüküm doğurur ve bu kararlara karşı herhangi bir kanun yolu açık değildir.

Answer

Yüce Divan kararlarına karşı herhangi bir kanun yolunun açık olmadığını savunan ifade yanlıştır; çünkü bu kararlara karşı 'yeniden inceleme' başvurusu yapılabilmektedir.

Anayasa'nın

148

. maddesi uyarınca, Yüce Divan kararlarına karşı yeniden inceleme başvurusu yapılabilir. Genel Kurulun yeniden inceleme sonucunda verdiği kararlar ise kesinleşir. Bu nedenle, Yüce Divan kararlarının ilk verildiği haliyle kesin olduğunu ve hiçbir kanun yoluna tabi olmadığını belirten ifade hukuken hatalıdır.

Step-by-Step Solution

Anayasa Mahkemesi'nin Yüce Divan sıfatıyla yaptığı yargılamaların hukuki niteliğini analiz edin.

Bu yargılamalarda ceza yargılaması usulü uygulanır.

Yüce Divan, üst düzey devlet görevlilerini görevleriyle ilgili suçlardan dolayı yargılayan özel bir mekanizmadır.

2010

Anayasa değişikliklerini göz önünde bulundurarak kanun yollarını kontrol edin.

Yüce Divan kararlarına karşı 'yeniden inceleme' başvurusunun mümkün olduğu görülür.

Yargılamanın çift dereceli olması ilkesine yaklaşmak ve hata payını azaltmak için bu mekanizma sisteme dahil edilmiştir.

Diğer seçeneklerdeki görev ve süreleri teyit edin.

Mali denetim (Sayıştay yardımıyla), Uyuşmazlık Mahkemesi başkanlığı görevlendirmesi ve dokunulmazlık iptali sürelerinin (

7/15

gün) Anayasa metnine uygun olduğu onaylanır.

Mahkemenin tüm görevleri Anayasa'nın ilgili maddelerinde (

85, 148, 149, 158

) açıkça tanımlanmıştır.

Key Concept

Anayasa Mahkemesi'nin Yüce Divan sıfatıyla verdiği kararların hukuki denetimi ve 'yeniden inceleme' yolu.

Hints

Yüce Divan kararları eskiden kesindi ancak

2010

anayasa değişikliklerini hatırlamaya çalışın.

Anayasa Mahkemesi kararlarının genel olarak kesin olması kuralı, Yüce Divan sıfatıyla yaptığı ceza yargılamalarında esnetilmiştir.

Practice More

Anayasa Mahkemesi'nin Yüce Divan sıfatıyla yargılayabileceği kişilerin listesini (özellikle 2017 değişikliklerinden sonraki güncel haliyle) tekrar gözden geçirin.

Estimated Time:2m 0s

Question 45Question →

1982 Anayasası'nda düzenlenen yargı organları ve yüksek mahkemeler arasındaki iş bölümü dikkate alındığında, Anayasa Mahkemesi'nin görev ve yetkileri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Siyasi partilerin mali denetimini Sayıştay'dan yardım almadan, doğrudan kendi bünyesindeki denetçiler aracılığıyla sonuçlandırır.

Uyuşmazlık Mahkemesi'ne kendi üyeleri arasından bir başkan seçer.

Milletvekilliği dokunulmazlığının kaldırılmasına karşı yapılan itirazları "Yüce Divan" sıfatıyla inceler.

Seçim uyuşmazlıklarını ve seçim sonuçlarına yönelik şikayetleri kesin olarak karara bağlar.

Anayasa değişikliklerini hem şekil hem de esas bakımından denetleme yetkisine sahiptir.

Show answer & explanation

Answer: Uyuşmazlık Mahkemesi'ne kendi üyeleri arasından bir başkan seçer.

Answer

Anayasa Mahkemesi, kendi üyeleri arasından bir kişiyi Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı olarak seçer.

Anayasa Mahkemesi'nin anayasal görevlerinden biri, kendi üyeleri arasından bir başkan seçerek Uyuşmazlık Mahkemesi'nin yönetimini sağlamaktır. Bu, mahkemenin diğer yüksek mahkemeler üzerindeki koordinasyon ve denetim rolünün bir parçasıdır.

Step-by-Step Solution

Anayasa Mahkemesi'nin idari ve organizasyonel görevlerini belirle.

Mahkemenin sadece dava bakmadığı, aynı zamanda diğer yargı organlarıyla ilişkili görevleri olduğu görülür.

Yüksek mahkemeler arasındaki eşgüdümü anlamak için görev dağılımını bilmek gerekir.

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin yapısını incele.

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin üyeleri Yargıtay ve Danıştay'dan gelirken, başkanının Anayasa Mahkemesi tarafından görevlendirildiği tespit edilir.

Başkanlık makamının tarafsızlığını ve anayasal uygunluğunu sağlamak amacıyla bu yetki Anayasa Mahkemesi'ne verilmiştir.

Key Concept

Anayasa Mahkemesi'nin Diğer Kurumlarla İlişkili Görevleri

Hints

Anayasa Mahkemesi sadece kanunları denetlemez, aynı zamanda siyasi partiler ve diğer yüksek mahkemelerle ilgili görevleri de vardır.

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanının kim tarafından ve hangi üyeler arasından seçildiğini hatırlayın.

Anayasa Mahkemesi, kendi 15 üyesinden birini Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başına göndermekle yetkilidir.

Practice More

Anayasa Mahkemesi'nin Yüce Divan sıfatıyla yargılayabileceği kişilerin listesini tekrar gözden geçirin; zira bu liste 2017 anayasa değişiklikleriyle güncellenmiştir.

Estimated Time:1m 15s

Question 46Question →

$1982$ Anayasası'nda düzenlenen yargı yetkisi ve yüksek mahkemelerin işleyişi dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi Anayasa Mahkemesinin görev ve yetkileri arasında yer almaz?

Siyasi partilerin mali denetimini yapmak

Uyuşmazlık Mahkemesi’ne başkanlık edecek üyeyi kendi üyeleri arasından seçmek

Anayasa değişikliklerini sadece şekil bakımından denetlemek

Seçimlerin genel yönetim ve denetimini yürütmek

TBMM Başkanı'nı görevinden dolayı Yüce Divan sıfatıyla yargılamak

Show answer & explanation

Answer: Seçimlerin genel yönetim ve denetimini yürütmek

Answer

Seçimlerin genel yönetim ve denetimini yürütmek Anayasa Mahkemesinin görevleri arasında bulunmamaktadır; bu yetki Yüksek Seçim Kuruluna (YSK) aittir.

Seçimlerin genel yönetim ve denetimini yürütmek görevi

1982

Anayasası'nın

79

. maddesinde Yüksek Seçim Kurulu (YSK) için tanımlanmıştır. Anayasa Mahkemesi bir norm denetimi ve yargılama makamı olup seçim organizasyonu ve itirazları ile ilgilenmez.

Step-by-Step Solution

Anayasa Mahkemesi'nin (AYM) anayasal görevlerini listeleyin.

AYM; norm denetimi (kanun, CBK, İçtüzük), bireysel başvurular, siyasi parti davaları ve denetimleri, Yüce Divan yargılamaları ve Uyuşmazlık Mahkemesi başkanını seçmek gibi görevlere sahiptir.

AYM'nin sınırlarını belirlemek için temel görevlerini hatırlamak gerekir.

Seçim süreçlerinin yönetimini kimin üstlendiğini belirleyin.

Seçimlerin başlamasından bitimine kadar yönetimi, dürüstlüğü ve uyuşmazlıkların çözümü Yüksek Seçim Kurulu (YSK) tarafından yürütülür.

Seçim işleri yargı bölümünde düzenlenmiş olsa da AYM'nin değil, özel bir kurulun yetkisindedir.

Yanlış olan seçeneği işaretleyin.

Seçimlerin yönetimi ile ilgili seçenek AYM görevleri dışında kalır.

YSK ve AYM görev alanları birbirine karıştırılmamalıdır.

Key Concept

Anayasa Mahkemesinin Görev Alanı

Hints

Seçimlerle ilgili uyuşmazlıkların ve yönetimin hangi anayasal kurum tarafından yapıldığını düşünün.

Anayasa Mahkemesi yüksek bir mahkemedir; ancak seçimlerin dürüstlüğü ve denetimi özel bir kurulun (YSK) yetkisindedir.

Practice More

Anayasa Mahkemesi'nin Yüce Divan sıfatıyla yargıladığı kişileri bir liste halinde tekrar ederek ezberleyin.

Estimated Time:1m 0s

Question 47Question →

Türkiye Cumhuriyeti'nde anayasal denetimi gerçekleştiren Anayasa Mahkemesinin örgütsel yapısı, çalışma usulü ve yetki paylaşımı incelendiğinde, mahkemenin görevlerini yerine getirme biçimiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Anayasa Mahkemesi; iki bölüm ve Genel Kurul halinde çalışır.

Bireysel başvurular, mahkemenin bölümleri tarafından incelenir ve karara bağlanır.

Siyasi partilere ilişkin dava ve başvurular ile iptal ve itiraz davaları mahkemenin Genel Kurulu tarafından karara bağlanır.

Mahkeme, Yüce Divan sıfatıyla yürüttüğü yargılamaları mahkemenin bölümlerinden birinde ve ilgili bölüm üyelerinin katılımıyla gerçekleştirir.

Anayasa değişikliğinde iptale veya siyasi partilerin kapatılmasına karar verilebilmesi için üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu aranır.

Show answer & explanation

Answer: Mahkeme, Yüce Divan sıfatıyla yürüttüğü yargılamaları mahkemenin bölümlerinden birinde ve ilgili bölüm üyelerinin katılımıyla gerçekleştirir.

Answer

Anayasa Mahkemesinin Yüce Divan sıfatıyla yaptığı yargılamaların mahkemenin bölümlerinde gerçekleştirildiği ifadesi yanlıştır; bu yargılamalar Genel Kurul tarafından yapılır.

Anayasa'nın 149. maddesine göre Anayasa Mahkemesi; siyasi partilere ilişkin dava ve başvuruları, iptal ve itiraz davalarını ve Yüce Divan yargılamalarını Genel Kurul tarafından karara bağlar. Yüce Divan yargılamalarının bölümlerde yapılması usulen mümkün değildir; bölümler sadece bireysel başvuruları karara bağlamakla yetkilidir.

Step-by-Step Solution

Anayasa Mahkemesinin örgütsel yapısını analiz etme

Anayasa Mahkemesi; iki bölüm ve bir Genel Kuruldan oluşur.

Mahkemenin çalışma düzenini belirleyen anayasal çerçeveyi anlamak için gereklidir.

Bölümlerin ve Genel Kurulun görev dağılımını inceleme

Bireysel başvurular Bölümlerce; siyasi parti davaları, iptal/itiraz davaları ve Yüce Divan yargılamaları ise Genel Kurulca yapılır.

Yanlış eşleştirmenin nerede yapıldığını tespit etmek için görev ayrımına bakılmalıdır.

Karar yeter sayılarını kontrol etme

Olağan kararlar toplantıya katılanların salt çoğunluğuyla alınırken; anayasa değişikliği iptali ve siyasi parti kapatma/yoksun bırakma kararları üye tamsayısının

\frac{2}{3}

çoğunluğuyla alınır.

Seçeneklerdeki sayısal verilerin doğruluğunu teyit etmek için gereklidir.

Key Concept

Anayasa Mahkemesinin Çalışma Usulü ve Görev Bölüşümü

Hints

Anayasa Mahkemesinin hangi görevlerinin daha kapsamlı (tüm üyelerin katılımını gerektiren) olduğunu düşünün.

Bireysel başvurular dışındaki büyük ölçekli yargılamalar (norm denetimi, Yüce Divan, siyasi partiler) genellikle Genel Kurulda yapılır.

Yüce Divan, devletin en üst düzey görevlilerinin yargılandığı bir makamdır; bu nedenle sınırlı sayıda üyenin bulunduğu bölümlerde değil, mahkemenin tüm üyelerinin katıldığı Genel Kurulda gerçekleştirilir.

Practice More

Anayasa Mahkemesinin Yüce Divan sıfatıyla yargılayabileceği kişilerin listesini (özellikle Jandarma Genel Komutanının listeden çıkarıldığını) tekrar gözden geçirin.

Alternative Method

Eleme yöntemi kullanarak; bireysel başvuruların 2010 yılında sisteme girmesiyle bölümlerin bu iş yükünü paylaştığını, ancak geleneksel ağır yargı yetkilerinin (Yüce Divan gibi) Genel Kurulda kaldığını hatırlayabilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 48Question →

Anayasal sistemimizde devletin üst kademesinde yer alan belirli görevlilerin, görevleriyle ilgili suçlardan dolayı yargılanmaları "Yüce Divan" adı verilen özel bir yargılama makamı tarafından gerçekleştirilir. $1982$ Anayasası uyarınca, TBMM Başkanı'nın görevinden doğan suçlar nedeniyle yargılamasını Yüce Divan sıfatıyla yapmaya yetkili olan kurum aşağıdakilerden hangisidir?

Anayasa Mahkemesi

Yargıtay

Danıştay

Hakimler ve Savcılar Kurulu

Sayıştay

Show answer & explanation

Answer: Anayasa Mahkemesi

Answer

TBMM Başkanı'nı görevinden doğan suçlar nedeniyle yargılama yetkisi, Yüce Divan sıfatıyla Anayasa Mahkemesi'ne aittir.

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'na göre, Anayasa Mahkemesi; Cumhurbaşkanını, TBMM Başkanını, Bakanları ve yüksek yargı organlarının üyelerini görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan sıfatıyla yargılar. Bu yetki doğrudan anayasal bir görevdir.

Step-by-Step Solution

Yargılanacak makamı belirleyin.

Soruda belirtilen kişi TBMM Başkanı'dır.

Yüce Divan'da kimlerin yargılanacağı Anayasa'da açıkça belirtilmiştir.

"Yüce Divan" sıfatının hangi mahkeme tarafından kullanıldığını hatırlayın.

Yüce Divan sıfatı sadece Anayasa Mahkemesi'ne aittir.

1982

Anayasası'nın

148

. maddesi uyarınca bu görev Anayasa Mahkemesi'ne verilmiştir.

Hiyerarşiyi kontrol edin.

TBMM Başkanı,

2010

anayasa değişikliği ile Yüce Divan'da yargılanacak kişiler arasına dahil edilmiştir.

Güncel anayasal düzenlemelere göre TBMM Başkanı görev suçlarından dolayı burada yargılanır.

Key Concept

Anayasa Mahkemesi'nin Yüce Divan Sıfatıyla Yargılama Yetkisi

Hints

Türkiye'de sadece bir tane mahkeme 'Yüce Divan' sıfatını kullanarak yargılama yapabilir.

Bu mahkeme aynı zamanda siyasi partilerin kapatılması davalarına da bakmakla görevlidir.

Kanunların anayasaya uygunluğunu denetleyen en üst yargı organını düşünün.

Practice More

Anayasa Mahkemesi'nin Yüce Divan sıfatıyla yargıladığı diğer devlet görevlilerini (Genelkurmay Başkanı, Kuvvet Komutanları vb.) listeleyerek bilgilerinizi pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 49Question →

1982 Anayasası'na göre, aşağıdakilerden hangisi Anayasa Mahkemesinin görev ve yetkileri arasında yer alır?

Siyasi partilerin mali denetimini yapmak

Milletvekili dokunulmazlığının kaldırılmasına karar vermek

Sayıştay başkan ve üyelerini seçmek

Milletvekili genel seçimlerinin kesin sonuçlarını ilan etmek

Hakimler ve Savcılar Kurulu üyelerinin tamamını seçmek

Show answer & explanation

Answer: Siyasi partilerin mali denetimini yapmak

Answer

Siyasi partilerin mali denetimini yapmak Anayasa Mahkemesinin görevleri arasındadır.

1982 Anayasası uyarınca Anayasa Mahkemesi, siyasi partilerin mal edinimleri ile gelir ve giderlerinin kanuna uygunluğunun denetimini (mali denetim) yapar. Bu denetimi yaparken Sayıştay'dan yardım alır, ancak karar merci kendisidir.

Step-by-Step Solution

Anayasa Mahkemesinin temel görev alanlarını belirle.

Norm denetimi, bireysel başvuru, Yüce Divan yargılaması ve siyasi parti işlemleri.

AYM'nin görev alanı 1982 Anayasası'nda sınırlı sayıda sayılmıştır.

Siyasi partiler üzerindeki denetim yetkisini incele.

Mali denetim AYM tarafından yapılır.

Anayasa'ya göre siyasi partilerin mali denetimi AYM'ye verilmiştir, bu süreçte Sayıştay sadece yardımcı bir organdır.

Key Concept

Anayasa Mahkemesinin Siyasi Partiler Üzerindeki Denetim Yetkisi

Hints

Mali denetim ve yargısal denetim ayrımına dikkat edin; siyasi partiler devlet bütçesinden yardım aldıkları için denetlenmeleri bir yüksek mahkemeye verilmiştir.

Practice More

Anayasa Mahkemesinin Yüce Divan sıfatıyla yargıladığı kişileri tekrar ederek bilgini pekiştirebilirsin.

Estimated Time:45s

Question 50Question →

Türkiye Cumhuriyeti 1982 Anayasası'na göre yüksek mahkemelerin görev alanlarını gösteren aşağıdaki tabloyu inceleyiniz:

Mahkeme	Temel Görev Alanı
Anayasa Mahkemesi	?
Yargıtay	Adli yargı kolunda verilen kararların son inceleme mercii
Danıştay	İdari yargı kolunda verilen kararların son inceleme mercii
Uyuşmazlık Mahkemesi	Adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemek

Yukarıdaki tabloda soru işareti ( $?$ ) ile belirtilen alana, Anayasa Mahkemesinin görevleri dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin Anayasa'ya şekil ve esas bakımlarından uygunluğunu denetlemek

Kamu kurumlarının ve yerel yönetimlerin tüm harcamalarını devlet adına mali açıdan denetlemek

Hâkimlerin ve savcıların atanma, nakil ve disiplin işlemlerini yürüterek mesleki denetim sağlamak

Ülke genelinde uygulanacak olan tüm yönetmeliklerin hukuka uygunluk denetimini ilk derece mahkemesi olarak yapmak

Siyasi partilerin tüzük ve programlarının kanunlara uygunluğunu inceleyerek kayıtlarını tutmak

Show answer & explanation

Answer: Kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin Anayasa'ya şekil ve esas bakımlarından uygunluğunu denetlemek

Answer

Kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin Anayasa'ya uygunluğunu denetlemek ifadesi getirilmelidir.

Anayasa Mahkemesi'nin asli görevi 'Norm Denetimi'dir. Bu kapsamda kanunların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin ve TBMM İçtüzüğü'nün Anayasa'ya uygunluğunu hem şekil hem de esas bakımından denetler. Tablodaki boşluğa bu temel yetki gelmelidir.

Step-by-Step Solution

Tablodaki diğer mahkemelerin görevlerini analiz et.

Yargıtay (Adli), Danıştay (İdari) ve Uyuşmazlık Mahkemesi'nin uzmanlık alanları belirlendi.

AYM'nin bu uzmanlık alanlarından farklı olan anayasal denetim rolünü ayırt etmek gerekir.

Anayasa Mahkemesinin 1982 Anayasası'ndaki temel işlevini hatırla.

AYM'nin temel görevi kanunların, CBK'ların ve TBMM İçtüzüğü'nün Anayasa'ya uygunluğunu denetlemektir.

Yüksek mahkemeler arasında görev dağılımı anayasal sınırlar dahilinde yapılmıştır.

Key Concept

Anayasa Mahkemesinin Norm Denetimi Yetkisi

Hints

Anayasa Mahkemesi, adli veya idari davaların esasına girmez, sadece kuralların Anayasa'ya uygunluğunu inceler.

Yüksek mahkemelerin isimleri genellikle görev alanlarını yansıtır; Anayasa Mahkemesi 'Anayasa'nın korunması' ile ilgilenir.

Kanunlar ve Cumhurbaşkanlığı kararnameleri hiyerarşide Anayasa'nın hemen altında yer alır ve denetimleri doğrudan bu mahkemece yapılır.

Practice More

Anayasa Mahkemesinin diğer görevleri olan 'Bireysel Başvuru' ve 'Yüce Divan' sıfatlarını da içeren görev listesini inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 51Question →

$1982$ Anayasası'nın yargı bölümündeki düzenlemeler uyarınca, normlar hiyerarşisindeki konumu ne olursa olsun bazı hukuk kuralları ve meclis kararları Anayasa Mahkemesinin denetim yetkisi dışında bırakılmıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Anayasa Mahkemesinin görev ve yetkileri kapsamında denetleyebileceği işlemlerden biri değildir?

Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin şekil ve esas bakımından denetimi

Siyasi partilerin mali denetimlerinin kesin olarak karara bağlanması

Usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası antlaşmaların anayasaya uygunluk denetimi

Milletvekilliğinin düşmesine ilişkin TBMM kararlarının iptali istemi

TBMM İçtüzüğü'nün anayasaya uygunluk denetimi

Show answer & explanation

Answer: Usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası antlaşmaların anayasaya uygunluk denetimi

Answer

Milletlerarası antlaşmaların anayasaya uygunluk denetimi yapılamaz.

Doğru cevap olan milletlerarası antlaşmalar, Anayasa'nın

90.

maddesi uyarınca usulüne göre yürürlüğe girdikten sonra kanun hükmündedir; ancak anayasal bir istisna olarak bu antlaşmalar hakkında Anayasa Mahkemesine iptal davası açılamaz.

Step-by-Step Solution

Düzenlemelerin yargısal denetim statülerini belirlemek.

Kanunlar, CBK'lar ve İçtüzük genel olarak denetime tabidir.

Anayasa Mahkemesinin temel görevi norm denetimidir.

1982

Anayasası'nın

90.

maddesindeki özel hükmü analiz etmek.

Milletlerarası antlaşmaların kanun gücünde olduğu ancak yargı yolunun kapalı olduğu tespit edilir.

Anayasa koyucu, uluslararası yükümlülüklerin istikrarı için bu alanı denetim dışı bırakmıştır.

Seçeneklerdeki diğer parlamento kararlarını değerlendirmek.

Milletvekilliğinin düşmesi kararının denetlenebilir bir istisna olduğu doğrulanır.

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve milletvekilliğinin düşmesi kararları yargı denetimine açık özel parlamento kararlarıdır.

Key Concept

Milletlerarası antlaşmaların yargısal bağışıklığı

Hints

Bazı işlemler 'kanun hükmünde' olsa bile uluslararası ilişkilerin selameti için yargı denetimi dışında tutulmuştur.

Anayasa'nın

90.

maddesini ve milletlerarası antlaşmaların yargısal durumunu hatırlayınız.

Anayasa Mahkemesi; kanunları, içtüzüğü ve kararnameleri denetler ancak antlaşmalar hakkında denetim yetkisi yoktur.

Practice More

Anayasa Mahkemesinin 'Yüce Divan' sıfatıyla yargılayamayacağı üst düzey kamu görevlilerini inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 52Question →

Anayasa Mahkemesi, $1982$ Anayasası ile kendisine verilen çeşitli görevleri yerine getiren en üst yargı organlarından biridir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Anayasa Mahkemesinin görev ve yetkileri arasında yer alır?

Siyasi partilerin kapatılmasına ilişkin davaları karara bağlamak

Yönetmeliklerin hukuka uygunluğunu denetlemek

Kanunları veto ederek tekrar görüşülmek üzere meclise göndermek

Hakimler ve Savcılar Kuruluna üye seçmek

Adli mahkemelerce verilen hükümlerin son inceleme mercii olmak

Show answer & explanation

Answer: Siyasi partilerin kapatılmasına ilişkin davaları karara bağlamak

Answer

Siyasi partilerin kapatılmasına ilişkin davaları karara bağlamak

Siyasi partilerin kapatılmasına ilişkin davaları karara bağlamak, Anayasa'nın 69. maddesi uyarınca sadece Anayasa Mahkemesi'ne ait olan anayasal bir görevdir. Mahkeme bu davaları Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının açacağı dava üzerine karara bağlar.

Step-by-Step Solution

Anayasa Mahkemesinin anayasal yetki alanlarını hatırla.

Mahkeme; norm denetimi, Yüce Divan yargılaması, siyasi parti işleri ve bireysel başvurulardan sorumludur.

Yetki sınırlarını belirlemek yanlış seçenekleri elemeyi sağlar.

Seçeneklerdeki görevlerin hangi kurumlara ait olduğunu analiz et.

Yönetmelik denetimi Danıştay'a, kanun vetosu Cumhurbaşkanına, adli temyiz Yargıtay'a aittir.

Kurumlar arası görev dağılımını netleştirmek kafa karışıklığını önler.

Siyasi partilerin kapatılması yetkisini kontrol et.

Bu yetki doğrudan Anayasa Mahkemesi'ne verilmiş münhasır bir görevdir.

Anayasa'nın 69. maddesi gereği bu kararı sadece Anayasa Mahkemesi verebilir.

Key Concept

Anayasa Mahkemesinin Görev ve Yetkileri

Hints

Anayasa Mahkemesi'nin siyasi hayatın denetimi (parti kapatma, mali denetim) konusundaki rolünü düşünün.

Practice More

Anayasa Mahkemesi'nin 'Yüce Divan' sıfatıyla kimleri yargılayabileceğini listeleyerek bu konuyu pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 53Question →

$1982$ Anayasası'nda düzenlenen yüksek mahkemeler arasındaki kurumsal ilişkiler ve görev paylaşımı dikkate alındığında, Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanının belirlenmesi süreciyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Anayasa Mahkemesi, kendi üyeleri arasından birini Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı olarak görevlendirir.

Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu, Yargıtay ve Danıştay'dan gelen üyeler arasından gizli oyla bir başkan seçer.

Cumhurbaşkanı, Anayasa Mahkemesi Genel Kurulunun önerdiği üç aday arasından birini başkan olarak atar.

Yargıtay ve Danıştay Büyük Genel Kurullarının ortak toplantısında belirlenen üye, Anayasa Mahkemesi onayıyla göreve başlar.

Hakimler ve Savcılar Kurulu, yüksek yargı organları arasındaki koordinasyonu sağlamak amacıyla başkanı doğrudan belirler.

Show answer & explanation

Answer: Anayasa Mahkemesi, kendi üyeleri arasından birini Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı olarak görevlendirir.

Answer

Anayasa Mahkemesi, kendi üyeleri arasından birini Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı olarak görevlendirir.

Doğru cevap olan ifade, Anayasa'nın

158

. maddesindeki açık hükmü yansıtmaktadır. Anayasa Mahkemesi, uyuşmazlıkları çözümleme yetkisi kapsamında Uyuşmazlık Mahkemesine kendi üyeleri arasından birini başkan olarak görevlendirir.

Step-by-Step Solution

1982

Anayasası'nın

158

. maddesinin incelenmesi.

Uyuşmazlık Mahkemesinin başkanlığının özel bir usulle belirlendiği görülür.

Yüksek mahkemeler genellikle kendi başkanlarını seçerken, Uyuşmazlık Mahkemesi bu konuda istisnadır.

Yüksek mahkemelerin başkanlık seçim usullerinin karşılaştırılması.

Anayasa Mahkemesi, Yargıtay ve Danıştay kendi başkanlarını seçer; ancak Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı AYM tarafından verilir.

Anayasa koyucu, adli ve idari yargı arasındaki uyuşmazlığı çözecek makamın tarafsızlığını pekiştirmek için başkanın Anayasa Mahkemesinden gelmesini öngörmüştür.

Doğru hukuki bilginin seçenekle eşleştirilmesi.

Anayasa Mahkemesinin kendi üyeleri arasından görevlendirme yapacağı bilgisine ulaşılır.

Bu görevlendirme yetkisi doğrudan Anayasa Mahkemesi Genel Kuruluna aittir.

Key Concept

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanının Seçimi

Hints

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı, Mahkemenin kendi üyeleri (Yargıtay veya Danıştay kökenliler) arasından seçilmez.

Practice More

Uyuşmazlık Mahkemesine üye gönderen diğer yüksek mahkemelerin hangileri olduğunu ve üye sayılarını tekrar ediniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 54Question →

1982 Anayasası'nda düzenlenen yargı yetkisi ve yüksek mahkemelerin görev dağılımı dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi Anayasa Mahkemesinin görev ve yetkileri arasında yer almaz?

Siyasi partilerin mali denetimini yapmak

Anayasa değişikliklerini sadece şekil bakımından denetlemek

Bireysel başvuruları karara bağlamak

Yüksek Seçim Kurulu üyelerini kendi üyeleri arasından seçmek

Cumhurbaşkanını görevinden dolayı Yüce Divan sıfatıyla yargılamak

Show answer & explanation

Answer: Yüksek Seçim Kurulu üyelerini kendi üyeleri arasından seçmek

Answer

Yüksek Seçim Kurulu üyelerini seçmek görevi Anayasa Mahkemesi'ne değil, Yargıtay ve Danıştay'a aittir.

Doğru cevap, Yüksek Seçim Kurulu üyelerinin seçilmesine ilişkin olan seçenektir. 1982 Anayasası'na göre YSK üyeleri, Yargıtay ve Danıştay Genel Kurulları tarafından seçilir. Anayasa Mahkemesi'nin YSK üyelerini seçme gibi bir görevi veya yetkisi bulunmamaktadır.

Step-by-Step Solution

Anayasa Mahkemesinin (AYM) temel görev alanlarını hatırlayın.

AYM; norm denetimi (kanunlar, CBK), bireysel başvurular, siyasi parti davaları (kapatma ve mali denetim) ve Yüce Divan yargılamalarından sorumludur.

Kurumun anayasal sınırlarını belirlemek için gereklidir.

Yüksek Seçim Kurulu'nun (YSK) yapısını inceleyin.

YSK üyeleri; altısı Yargıtay, beşi Danıştay Genel Kurullarınca kendi üyeleri arasından gizli oyla ve üye tamsayılarının salt çoğunluğuyla seçilir.

YSK'nın yüksek mahkemelerden (Yargıtay ve Danıştay) gelen üyelerle oluştuğunu teyit etmek için gereklidir.

Seçenekleri AYM görevleriyle karşılaştırarak uyuşmayanı tespit edin.

YSK üyelerini seçme yetkisinin AYM'de olmadığı görülür.

Hatalı görev dağılımını belirlemek için son adımdır.

Key Concept

Anayasa Mahkemesinin görev alanı ve diğer yüksek kurumlarla (Yargıtay, Danıştay, YSK) görev ayrımı.

Hints

YSK üyelerinin hangi yüksek mahkemelerden (Yargıtay ve Danıştay) seçildiğini hatırlayın.

Practice More

Anayasa Mahkemesinin Yüce Divan sıfatıyla yargıladığı kişilerin listesini (Meclis Başkanı, Genelkurmay Başkanı vb.) tekrar gözden geçirebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 55Question →

$1982$ Anayasası'nda düzenlenen yargı organları ve yüksek mahkemeler arasındaki iş bölümü dikkate alındığında, Anayasa Mahkemesinin görev, yetki ve çalışma usulleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Siyasi partilerin mali denetimi sonucunda, partilerin gelir ve giderlerinin kanuna uygunluğunu denetleyerek kesin hükme bağlama yetkisi münhasıran Anayasa Mahkemesine aittir.

Siyasi partilerin mali denetimini yapma ve bu denetimi kesin hükme bağlama yetkisi doğrudan Sayıştay'a ait olup; mahkeme bu denetimlerde sadece bir itiraz mercii olarak görev yapar.

Kendi üyeleri arasından bir üyeyi, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak karara bağlayan Uyuşmazlık Mahkemesine başkan olarak seçer.

Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına veya milletvekilliğinin düşmesine ilişkin TBMM kararlarına karşı yapılan iptal istemlerini on beş gün içinde kesin karara bağlar.

Yüce Divan sıfatıyla verdiği kararlara karşı, ilgililerin talebi üzerine bir defaya mahsus 'yeniden inceleme' başvurusu kabul edilebilir ve bu başvuru neticesinde verilen kararlar kesindir.

Show answer & explanation

Answer: Siyasi partilerin mali denetimini yapma ve bu denetimi kesin hükme bağlama yetkisi doğrudan Sayıştay'a ait olup; mahkeme bu denetimlerde sadece bir itiraz mercii olarak görev yapar.

Answer

Siyasi partilerin mali denetim yetkisinin doğrudan Sayıştay'a ait olduğunu belirten ifade yanlıştır; zira bu yetki Anayasa Mahkemesine aittir.

Anayasa Mahkemesi'nin görevleri arasında yer alan siyasi partilerin mali denetimi, Anayasa'nın

69

. maddesi uyarınca doğrudan mahkemenin yetkisindedir. Sayıştay bu görevde sadece yardımcı organ sıfatıyla rapor hazırlar; ancak denetimi kesin hükme bağlayan merci Anayasa Mahkemesi'dir. Dolayısıyla yetkinin doğrudan Sayıştay'a ait olduğunu ve mahkemenin sadece itiraz mercii olduğunu savunan ifade hukuken yanlıştır.

Step-by-Step Solution

Anayasa Mahkemesinin siyasi partiler üzerindeki denetim yetkisini analiz etme

Anayasa Mahkemesi, siyasi partilerin hem kapatılmasına karar verir hem de mali denetimlerini gerçekleştirir.

Anayasa'nın

69

148

. maddeleri bu yetkiyi doğrudan mahkemeye vermiştir.

Sayıştay'ın bu süreçteki rolünü değerlendirme

Sayıştay, mali denetim sırasında mahkemeye teknik 'yardım' sunan yardımcı bir organdır.

Sayıştay kendi adına değil, Anayasa Mahkemesi adına bu incelemeyi kolaylaştırır.

Mali denetim kararlarının hukuki niteliğini belirleme

Mali denetim sonucunda verilen kararlar Anayasa Mahkemesi'nin kesin hükmüdür.

Bu konuda Sayıştay'ın bir karar yetkisi veya AYM'nin bir üst itiraz mercii olma durumu yoktur; yetki aslen mahkemeye aittir.

Key Concept

Anayasa Mahkemesi'nin Siyasi Parti Mali Denetimi Yetkisi ve Sayıştay ile İlişkisi

Hints

Sayıştay ve Anayasa Mahkemesi arasındaki ilişkiyi, özellikle siyasi partiler bağlamında düşünün.

Anayasa Mahkemesi'nin mali denetim yaparken hangi organdan 'yardım' aldığını hatırlayın.

Mali denetim kararlarını kesin hükme bağlayan kurumun bizzat Anayasa Mahkemesi olduğunu unutmayın; Sayıştay burada sadece bir teknik destek birimidir.

Practice More

Anayasa Mahkemesi'nin Yüce Divan sıfatıyla yargılayabileceği kişilerin listesini (özellikle Jandarma Genel Komutanı'nın çıkarılması gibi güncel değişiklikleri) tekrar gözden geçirin.

Estimated Time:1m 30s

Question 56Question →

$1982$ Anayasası'na göre, Anayasa Mahkemesinin görev ve yetkileri arasında 'Anayasa'ya uygunluk denetimi' merkezi bir yer tutsa da, bazı yasama ve yürütme işlemleri bu denetimin kapsamı dışında bırakılmıştır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Anayasa Mahkemesinin yargısal denetim yetkisi dışında kalmaktadır?

TBMM İçtüzüğü'nün Anayasa'ya şekil ve esas bakımından uygunluğu

Milletvekilliğinin düşmesi kararlarına karşı yapılan iptal başvuruları

Siyasi partilerin mali denetimlerinin gerçekleştirilmesi

Olağanüstü hal dönemlerinde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin Anayasa'ya uygunluğu

Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına ilişkin TBMM kararları

Show answer & explanation

Answer: Olağanüstü hal dönemlerinde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin Anayasa'ya uygunluğu

Answer

Olağanüstü hal dönemlerinde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, anayasal denetim kapsamı dışındadır.

Anayasa'nın

148

. maddesinin ilk fıkrasında açıkça belirtildiği üzere; olağanüstü hallerde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin şekil ve esas bakımından Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla, Anayasa Mahkemesinde dava açılamaz. Bu durum, hukuk sistemimizde anayasal denetimin istisnalarından biridir.

Step-by-Step Solution

Anayasa Mahkemesinin denetim yetkisindeki işlemleri belirle

Kanunlar, Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri (olağan dönem), TBMM İçtüzüğü ve bazı parlamento kararları (

85

. madde) denetim kapsamındadır.

Yargısal denetimin sınırlarını tespit etmek için genel kuralı hatırlamak gerekir.

Anayasa'nın

148

. maddesindeki istisnayı incele

Olağanüstü hal (OHAL) Cumhurbaşkanlığı kararnameleri için yargı yolu kapalıdır.

Anayasa koyucu, OHAL dönemindeki hızlı hareket kabiliyetini korumak amacıyla bu işlemleri denetim dışı tutmuştur.

Seçeneklerle karşılaştır

OHAL döneminde çıkarılan kararnameler seçeneği, denetim yetkisi dışında kalan doğru ifadedir.

Diğer tüm seçenekler Anayasa Mahkemesinin aktif görev alanına girmektedir.

Key Concept

Anayasal Denetimin Sınırları ve OHAL Kararnameleri

Hints

Anayasa Mahkemesi her türlü Cumhurbaşkanlığı kararnamesini denetleyebilir mi?

Anayasa'nın

148

. maddesi, bazı 'olağanüstü' işlemlerin denetimini yasaklamaktadır.

OHAL dönemlerinde çıkarılan kararnameler, yargısal denetimden muaf tutulmuştur.

Practice More

İnkılap Kanunları'nın ve Milletlerarası Antlaşmaların anayasal denetim karşısındaki durumunu inceleyiniz.

Estimated Time:45s

Question 57Question →

Anayasa Mahkemesi üyeleri arasından Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanını seçmek

Siyasi partilerin kapatılmasına veya devlet yardımından yoksun bırakılmasına karar vermek

Milletvekilliğinin düşürülmesine ilişkin TBMM kararlarına karşı yapılan iptal istemlerini incelemek

Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin şekil ve esas bakımından Anayasaya uygunluğunu denetlemek

Devlet Denetleme Kurulu (DDK) başkan ve üyelerini atamak

Show answer & explanation

Answer: Devlet Denetleme Kurulu (DDK) başkan ve üyelerini atamak

Answer

Devlet Denetleme Kurulu başkan ve üyelerini atamak Anayasa Mahkemesinin görevi değildir.

Doğru yanıt olan seçenek, yürütme organına (Cumhurbaşkanına) ait bir yetkiyi ifade etmektedir. 1982 Anayasası'na göre Devlet Denetleme Kurulu'nun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer özlük işleri Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenir ve üyeleri bizzat Cumhurbaşkanı tarafından atanır.

Step-by-Step Solution

Anayasa Mahkemesinin temel yetki alanlarını hatırla.

Norm denetimi, bireysel başvuru, Yüce Divan yargılaması ve siyasi parti işleri.

Yüksek mahkemelerin sınırlarını belirlemek için temel görevlerini bilmek gerekir.

Seçeneklerdeki idari ve yargısal işlemleri ayırt et.

Üst düzey kamu görevlisi atama yetkisi yürütme organına aittir.

Devlet Denetleme Kurulu (DDK) doğrudan Cumhurbaşkanlığına bağlı bir kuruluştur.

Key Concept

Anayasa Mahkemesi'nin Yargısal ve İdari Görev Dağılımı

Hints

Anayasa Mahkemesi bir yargı organıdır; devletin idari kadrolarına atama yapmak genellikle yürütmenin görevidir.

Devlet Denetleme Kurulu'nun kime bağlı olduğunu ve üyelerinin kim tarafından belirlendiğini düşünün.

Cumhurbaşkanına doğrudan bağlı olan kurulların (DDK, MGK vb.) yönetici atamaları yargı organları tarafından yapılmaz.

Practice More

Anayasa Mahkemesi'nin Yüce Divan sıfatıyla yargılayamayacağı kişileri (örneğin Milletvekilleri) çalışarak yetki sınırlarını daha iyi kavrayabilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 58Question →

$1982$ Anayasası’na göre, aşağıdakilerden hangisi Anayasa Mahkemesinin görev ve yetkileri arasında yer almaz?

Siyasi partilerin mali denetimini yapmak

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanını kendi üyeleri arasından seçmek

Kamu Başdenetçisini seçmek

Milletvekilliğinin düşürülmesi kararlarına karşı yapılan itirazları karara bağlamak

Anayasa değişikliklerini sadece şekil bakımından denetlemek

Show answer & explanation

Answer: Kamu Başdenetçisini seçmek

Answer

Kamu Başdenetçisini seçmek, Anayasa Mahkemesinin değil, Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) görevleri arasındadır.

Kamu Başdenetçisini (Ombudsman) seçme yetkisi

1982

Anayasası uyarınca Türkiye Büyük Millet Meclisine (TBMM) verilmiştir. Bu işlem bir parlamento kararı niteliğindedir ve Anayasa Mahkemesinin görevleri arasında yer almaz.

Step-by-Step Solution

Anayasa Mahkemesinin (AYM) yargısal görevlerini analiz et.

AYM; norm denetimi, bireysel başvuru, Yüce Divan yargılaması ve siyasi parti kapatma davaları gibi temel görevlere sahiptir.

AYM'nin görev alanı anayasal denetim ve yüksek yargılama ile sınırlıdır.

TBMM'nin denetim ve seçim görevlerini ayırt et.

Kamu Başdenetçiliği kurumu TBMM Başkanlığına bağlıdır ve başdenetçi Meclis tarafından seçilir.

Yürütmenin denetlenmesi kapsamında yer alan Ombudsmanlık müessesi yasama organı ile ilişkilidir.

Key Concept

Parlamento Kararlarının Yargısal Denetimi ve AYM Görev Ayrımı

Hints

Seçeneklerde yer alan görevlerden biri doğrudan yasama organı olan TBMM'nin idari denetim mekanizmasıyla ilgilidir.

Practice More

Anayasa Mahkemesinin 'Yüce Divan' sıfatıyla yargılayamayacağı kişileri (örneğin Milletvekilleri, Vali, Emniyet Genel Müdürü) tekrar ediniz.

Estimated Time:50s

Question 59Question →

$1982$ Anayasası'na göre, Anayasa Mahkemesinin görev ve yetkileri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Siyasi partilerin mali denetimi Sayıştay tarafından yapılarak kesin hükme bağlanır.

Milletvekilliğinin düşürülmesine ilişkin TBMM kararlarına karşı yapılan itirazları en geç

30

gün içinde kesin karara bağlar.

Siyasi partilerin kapatılmasına veya devlet yardımından yoksun bırakılmasına, toplantıya katılan üyelerin üçte iki çoğunluğuyla karar verir.

Olağanüstü hal dönemlerinde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin Anayasa'ya uygunluk denetimini yapar.

Yüksek Seçim Kurulu (YSK) başkan ve üyelerini, görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan sıfatıyla yargılar.

Show answer & explanation

Answer: Siyasi partilerin kapatılmasına veya devlet yardımından yoksun bırakılmasına, toplantıya katılan üyelerin üçte iki çoğunluğuyla karar verir.

Answer

Siyasi partilerin kapatılmasına veya devlet yardımından yoksun bırakılmasına ilişkin kararların, toplantıya katılan üyelerin üçte iki çoğunluğuyla alınması gerektiği ifadesi doğrudur.

Doğru ifade, siyasi partilerin kapatılmasına veya devlet yardımından yoksun bırakılmasına karar verilebilmesi için toplantıya katılan üyelerin üçte iki çoğunluğunun şart olduğudur. Bu kural, siyasi istikrarı korumak adına getirilmiş ağırlaştırılmış bir karar yeter sayısıdır.

Step-by-Step Solution

Anayasa Mahkemesinin karar yeter sayılarını analiz et.

Genel Kurulun salt çoğunlukla toplandığı ancak siyasi parti davaları ve Anayasa değişikliklerinde

\frac{2}{3}

çoğunluk arandığı belirlendi.

Anayasa Mahkemesi her kararını salt çoğunlukla almaz; bazı hassas konularda nitelikli çoğunluk şartı vardır.

Yüce Divan ve mali denetim gibi özel yetkilerin sınırlarını kontrol et.

Mali denetimin Sayıştay yardımıyla ancak Mahkemece yapıldığı, YSK üyelerinin ise kapsam dışı olduğu teyit edildi.

Kurumlar arası yetki paylaşımı ve kişisel yargı bağışıklıkları KPSS'de sıkça sorulan bir ayrım noktasıdır.

Yasama denetimi ve OHAL süreçlerindeki süre ve kısıtlamaları incele.

İtiraz süresinin

15

gün olduğu ve OHAL kararnamelerinin denetim dışı kaldığı netleştirildi.

Yasama dokunulmazlığı ve OHAL işlemleri, Mahkemenin denetim yetkisinin sınırlarını çizer.

Key Concept

Anayasa Mahkemesinin Görev ve Yetkileri ile Karar Alma Usulleri

Hints

Anayasa Mahkemesinin hangi kararlarında salt çoğunluk yerine nitelikli çoğunluk (2/3) arandığını hatırlayın.

Practice More

Anayasa Mahkemesine üye seçimi ve üyelerin görev süreleri ile ilgili kuralları gözden geçirmek bu konuyu pekiştirecektir.

Estimated Time:1m 15s

Question 60Question →

1982 Anayasası'na göre, Anayasa Mahkemesinin "Yüce Divan" sıfatıyla yürüttüğü yargılama yetkisi ve bu sürecin işleyişine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Yargılama sürecinde savcılık (iddia makamı) görevini Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı veya vekili yerine getirir.

Yüce Divan tarafından verilen kararlara karşı, ilgililer tarafından bir defaya mahsus olmak üzere 'yeniden inceleme' başvurusunda bulunulabilir.

Genelkurmay Başkanı ile Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanları, görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan'da yargılanırlar.

Milletvekilleri, yasama dokunulmazlıkları kaldırıldığı takdirde işledikleri tüm şahsi veya görev suçları için Yüce Divan'da yargılanırlar.

Yüce Divan'ın 'yeniden inceleme' başvurusu sonucunda verdiği kararlar kesin nitelik taşır ve bu kararlara karşı başka bir kanun yoluna başvurulamaz.

Show answer & explanation

Answer: Milletvekilleri, yasama dokunulmazlıkları kaldırıldığı takdirde işledikleri tüm şahsi veya görev suçları için Yüce Divan'da yargılanırlar.

Answer

Milletvekillerinin yasama dokunulmazlığı kaldırılsa dahi şahsi veya görev suçları nedeniyle Yüce Divan'da yargılanacakları bilgisi yanlıştır; bu kişiler genel mahkemelerde yargılanırlar.

Doğru yanıt olan seçenek yanlıştır çünkü 1982 Anayasası'na göre milletvekilleri, meclis içindeki görevleri veya şahsi suçları nedeniyle dokunulmazlıkları kalksa dahi genel mahkemelerde (Ağır Ceza Mahkemeleri gibi) yargılanırlar. Yüce Divan'da yargılanacak yasama organı üyesi sadece TBMM Başkanıdır.

Step-by-Step Solution

Yüce Divan'da yargılanan kişilerin listesini (Anayasa Madde 148) gözden geçiriniz.

Listede Cumhurbaşkanı, Meclis Başkanı, Bakanlar, Yüksek Mahkeme Üyeleri ve Kuvvet Komutanları bulunur.

Yüce Divan yetkisinin kapsamını belirlemek için kişisel statüleri kontrol etmek gerekir.

Milletvekillerinin hukuki durumunu analiz ediniz.

Milletvekilleri sadece 'TBMM Başkanı' sıfatını taşıyorlarsa Yüce Divan kapsamındadırlar; normal üyeler kapsam dışıdır.

Unvan ve görev ayrımı, yargılama makamını belirleyen temel unsurdur.

Yargılama usulündeki savcılık ve itiraz mekanizmalarını doğrulayınız.

Savcılık Yargıtay'dadır ve 2010'dan beri 'yeniden inceleme' hakkı mevcuttur.

Seçeneklerdeki diğer usul bilgilerinin doğruluğunu teyit ederek yanlış seçeneği kesinleştirmek gerekir.

Key Concept

Yüce Divan Yargılamasının Kişi Bakımından Kapsamı

Hints

Yüce Divan listesinde yer alan kişilerin 'unvanlarına' odaklanın; bir grubun tamamı değil, sadece belirli bir makamı temsil eden kişi listededir.

Practice More

Yüce Divan listesinden 2017 değişikliği ile çıkarılan 'Jandarma Genel Komutanı' ile hiç dahil edilmeyen 'Milletvekilleri' ve 'YSK Üyeleri' ayrımını mutlaka not ediniz.

Estimated Time:50s

PreviousPage 3 / 4Next

Anayasa Mahkemesi: Genel Görev ve Yetkileri

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More