Yasama

802 questions

Türk anayasa hukukunda yasama organının gerçekleştirdiği işlemler "kanun" ve "parlamento kararı" olarak iki temel kategoriye ayrılmaktadır. Bu işlemlerin tabi olduğu hukuki rejimler arasındaki farklar dikkate alındığında, parlamento kararları hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

TBMM tarafından kabul edildikten sonra kural olarak Cumhurbaşkanı'nın onayına (yayımlanmasına) tabi değildirler.

Cumhurbaşkanı tarafından uygun bulunmadıkları takdirde, tekrar görüşülmek üzere Meclis'e geri gönderilebilirler.

Anayasal düzen gereği, Meclis tarafından alınan tüm parlamento kararları Anayasa Mahkemesi'nin yargısal denetimine tabidir.

Milletvekili dokunulmazlığının kaldırılmasına ilişkin alınan kararlar, yargısal denetim dışında kalan parlamento kararları arasında yer alır.

Show answer & explanation

Answer: TBMM tarafından kabul edildikten sonra kural olarak Cumhurbaşkanı'nın onayına (yayımlanmasına) tabi değildirler.

Answer

Parlamento kararları, TBMM tarafından kabul edildikten sonra kural olarak Cumhurbaşkanı'nın onayına (yayımlanmasına) tabi değildir.

Parlamento kararları, yasama organının kendi iç işleyişini düzenlediği veya belirli bir hukuki durumu tespit ettiği işlemlerdir. Kanunların aksine bu kararların yürürlüğe girmesi için Cumhurbaşkanı'nın onayına veya yayımlama iradesine ihtiyaç duyulmaz; Meclis iradesiyle kesinleşirler.

Step-by-Step Solution

İşlem türlerinin ayrımını yapın

Meclis işlemleri Kanun ve Parlamento Kararı olarak ikiye ayrılır.

Her iki işlem türünün onay ve denetim süreçleri birbirinden farklıdır.

Onay ve yayım sürecini inceleyin

Kanunlar Cumhurbaşkanı onayına giderken, parlamento kararları Meclis Başkanlığı tarafından sonuçlandırılır.

Parlamento kararları Meclis'in iç işleyişine yönelik işlemlerdir.

Yargısal denetim istisnalarını kontrol edin

Üç istisna (İçtüzük, Dokunulmazlık, Milletvekilliğinin Düşmesi) dışında parlamento kararlarına karşı yargı yolu kapalıdır.

Anayasa koyucu, yasama organının iç işlemlerinin yargı müdahalesinden uzak kalmasını kural olarak benimsemiştir.

Key Concept

Parlamento kararlarının hukuki rejimi, kanunlardan farklı olarak Cumhurbaşkanı onayı gerektirmemesi ve kural olarak yargı denetimi dışında kalmasıdır.

Hints

Kanunlar ve parlamento kararları arasındaki onay süreci farkını hatırlayın.

Cumhurbaşkanı'nın yasama üzerindeki yetkilerinin hangi işlem türleri için geçerli olduğunu düşünün.

Parlamento kararlarının büyük çoğunluğuna karşı yargı yolu kapalıyken, kanunların tamamı yargı denetimine tabidir.

Practice More

Yargısal denetime tabi olan üç parlamento kararı istisnasını (İçtüzük, Dokunulmazlık, Düşme) detaylıca inceleyin.

Estimated Time:1m 15s

Question 342Question →

1982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) iradesini açıkladığı işlemlerden biri olan "parlamento kararları" ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Parlamento kararları kural olarak yargısal denetime tabi değildir; ancak Meclis İçtüzüğü, yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve milletvekilliğinin düşürülmesi kararları bu kuralın istisnalarıdır.

Parlamento kararları, hukuki geçerlilik kazanabilmeleri için Cumhurbaşkanı tarafından onaylanmak ve Resmi Gazete'de yayımlanmak zorundadır.

Parlamento kararları, normlar hiyerarşisinde kanunların üzerinde yer alan ve Anayasa değişikliği niteliği taşıyan işlemlerdir.

Anayasa'da belirtilen usul uyarınca alınan tüm parlamento kararlarına karşı, yürürlüğe girdikleri tarihten itibaren 60 gün içinde iptal davası açılabilir.

Show answer & explanation

Answer: Parlamento kararları kural olarak yargısal denetime tabi değildir; ancak Meclis İçtüzüğü, yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve milletvekilliğinin düşürülmesi kararları bu kuralın istisnalarıdır.

Answer

Parlamento kararları, TBMM'nin kendi iç işleyişiyle ilgili aldığı kararlardır. Kural olarak bu kararlara karşı yargı yolu kapalıdır. Ancak Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenebilen üç istisna vardır: Meclis İçtüzüğü değişiklikleri (iptal davası yoluyla), yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve milletvekilliğinin düşürülmesi (itiraz yoluyla).

Step-by-Step Solution

TBMM işlemlerini sınıflandırın.

İşlemler 'Kanun' ve 'Parlamento Kararı' olarak ikiye ayrılır.

Bu iki işlem türünün onay ve denetim usulleri birbirinden farklıdır.

Onay mekanizmasını kontrol edin.

Kanunlar Cumhurbaşkanı onayına tabidir, parlamento kararları kural olarak değildir.

Parlamento kararları meclisin kendi iç iradesidir.

Yargısal denetim istisnalarını hatırlayın.

İçtüzük, Dokunulmazlığın Kaldırılması ve Milletvekilliğinin Düşürülmesi yargıya tabidir.

Anayasa bu üç işlem için demokratik hukuk devleti ilkesi gereği yargı yolunu açık tutmuştur.

Key Concept

Parlamento Kararlarının Yargısal Denetimi ve Kanundan Farkları

Hints

Meclis işlemlerinden hangileri için Cumhurbaşkanı'nın 'geri gönderme' (veto) yetkisi yoktur, bunu düşünün.

Anayasa Mahkemesi her türlü meclis kararına bakmaz; sadece üç özel duruma bakar.

İçtüzük, dokunulmazlık ve milletvekilliğinin düşürülmesi dışında kalan kararlar (örneğin savaş ilanı) yargı denetimi dışındadır.

Practice More

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararına karşı hangi süre içinde ve hangi mahkemeye başvurulabileceğini inceleyiniz.

Estimated Time:50s

Question 343Question →

Siyasi partilerin Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) bünyesinde grup kurarak faaliyetlerini daha organize bir şekilde yürütebilmeleri için belirlenen anayasal ve yasal kurallar dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Siyasi parti grupları en az

20

milletvekili ile kurulur ve Meclis Başkanlığı için aday gösteremezler.

Siyasi parti grupları en az

30

milletvekili ile kurulur ve yasama dokunulmazlığının kaldırılması konusunda bağlayıcı grup kararı alabilirler.

Siyasi parti grupları en az

15

milletvekili ile kurulur ve Meclis Başkanlığı seçimi için tek bir ortak aday belirlerler.

Siyasi parti grupları en az

20

milletvekili ile kurulur ve Anayasa uyarınca gizli oylama yapılması gereken konularda grup kararı alabilirler.

Siyasi parti grupları en az

10

milletvekili ile kurulur ve TBMM Başkanlık Divanı'nda temsil edilme hakkına sahip değildirler.

Show answer & explanation

Answer: Siyasi parti grupları en az $20$ milletvekili ile kurulur ve Meclis Başkanlığı için aday gösteremezler.

Answer

Siyasi parti grupları en az

20

milletvekili ile kurulur ve Meclis Başkanlığı için aday gösteremezler.

Siyasi parti grupları, Türkiye Büyük Millet Meclisi bünyesinde en az

20

milletvekilinin bir araya gelmesiyle oluşur. Anayasa'nın

94

. maddesi uyarınca, bu grupların TBMM Başkanlığı için aday göstermeleri açıkça yasaklanmıştır. Bu düzenleme, Meclis Başkanının tarafsızlığını korumayı amaçlar.

Step-by-Step Solution

Kuruluş sayısı kontrolü

Siyasi parti gruplarının kurulabilmesi için gereken asgari üye sayısı

20

olarak tespit edilir.

1982 Anayasası ve TBMM İçtüzüğü'ne göre grup kurma sınırı

20

milletvekilidir.

Yasaklanan işlemlerin incelenmesi

Siyasi parti gruplarının Meclis Başkanlığı için aday gösteremeyeceği, yasama dokunulmazlığı ve Meclis soruşturması gibi konularda görüşme yapıp karar alamayacağı belirlenir.

Anayasa'nın

94

. maddesi uyarınca Meclis Başkanlığı seçimi tarafsızlık gerektirdiği için grupların aday göstermesi yasaklanmıştır.

Key Concept

Siyasi Parti Gruplarının Kuruluşu ve Temel Yasakları

Hints

Meclis'te bir grup oluşturmak için gereken milletvekili sayısı, bir partinin barajı geçmesinden farklı bir kriterdir.

Meclis Başkanı'nın tüm Meclis'i temsil etmesi ve tarafsız olması gerektiği için, partilerin kurumsal olarak bir aday üzerinde dayatma yapması (aday göstermesi) yasaklanmıştır.

Sayısal sınırın

20

olduğunu ve yasakların hem Meclis Başkanlığı adaylığını hem de dokunulmazlık/soruşturma gibi bireysel süreçleri kapsadığını unutmayın.

Practice More

Siyasi parti gruplarının TBMM Başkanlık Divanı'na üye verme usulü ve komisyonlardaki temsil oranları hakkında ek çalışma yapabilirsiniz.

Alternative Method

Siyasi parti gruplarının yasaklarını 'Başkanlık, Dokunulmazlık, Soruşturma ve Gizli Oylama' (B-D-S-G) olarak kodlayarak bu konularda grup kararı alınamayacağını ezberleyebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 344Question →

$1982$ Anayasası'nda düzenlenen "yasama dokunulmazlığı" kurumu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Milletvekili hakkında seçimden önce veya sonra verilmiş bir ceza hükmünün yerine getirilmesi, üyelik sıfatının sona ermesine kadar bırakılır.

Yasama dokunulmazlığı sadece cezai işlemleri kapsar; milletvekili aleyhine şahsi borçları nedeniyle hukuk davası açılmasına engel teşkil etmez.

TBMM tarafından dokunulmazlığı kaldırılan milletvekili hakkındaki yargılama, milletvekilliği sıfatı devam ettiği sürece Yüce Divan sıfatıyla Anayasa Mahkemesinde yapılır.

Ağır cezayı gerektiren suçüstü hali, Meclis kararına gerek kalmaksızın dokunulmazlık korumasından yararlanılamayacak durumlardan biridir.

Dokunulmazlığın kaldırılmasına ilişkin Parlamento Kararı'na karşı, ilgili milletvekili veya bir başka milletvekili

7

gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal başvurusunda bulunabilir.

Show answer & explanation

Answer: TBMM tarafından dokunulmazlığı kaldırılan milletvekili hakkındaki yargılama, milletvekilliği sıfatı devam ettiği sürece Yüce Divan sıfatıyla Anayasa Mahkemesinde yapılır.

Answer

Dokunulmazlığı kaldırılan milletvekilinin Yüce Divan'da yargılanacağını belirten seçenek yanlıştır; bu kişiler genel mahkemelerde yargılanır.

Yasama dokunulmazlığı kaldırılan bir milletvekili, milletvekilliği sıfatı devam etse dahi genel mahkemelerde yargılanır. Anayasa Mahkemesi (Yüce Divan) sadece Meclis Başkanı, Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Bakanlar gibi belirli kişileri görevleriyle ilgili suçlardan yargılar. Düz milletvekillerinin genel suçları için Yüce Divan yetkili değildir.

Step-by-Step Solution

Yasama dokunulmazlığının hukuki niteliğini analiz et.

Dokunulmazlık, milletvekilini cezai takibata karşı koruyan nispi ve geçici bir bağışıklıktır.

Milletvekilinin görevini baskı altında kalmadan yapabilmesi hedeflenir.

Dokunulmazlığın kaldırılması durumunda yargılama makamını belirle.

Milletvekilleri, yasama dokunulmazlıkları kaldırıldığında suçun türüne göre asliye veya ağır ceza mahkemeleri gibi genel mahkemelerde yargılanır.

Milletvekili sıfatı tek başına Yüce Divan'da yargılanma gerekçesi değildir; Yüce Divan sadece belirli üst düzey kamu görevlilerinin görev suçlarına bakar.

Seçeneklerdeki diğer usul kurallarını (itiraz süresi, hukuk davası, infazın ertelenmesi) teyit et.

Tüm usul kuralları

1982

Anayasası'na uygundur.

Anayasa'nın

83

. maddesi bu detayları açıkça düzenlemiştir.

Key Concept

Yasama dokunulmazlığının yargılama usulü ve Yüce Divan yetkisi ayrımı.

Hints

Milletvekillerinin yargılanma yerini ve Yüce Divan'ın kimleri yargıladığını düşünün.

Yasama dokunulmazlığı kaldırılsa bile milletvekilliği hemen düşmez; ancak bu durum yargılama makamını değiştirmez.

Bir milletvekili rüşvet veya yaralama gibi bir suçtan dokunulmazlığı kaldırıldığında Ağır Ceza Mahkemesine mi gider yoksa Anayasa Mahkemesine mi?

Practice More

Yasama sorumsuzluğu ile dokunulmazlığı arasındaki farkları (mutlak/nispi, sürekli/geçici) bir tablo üzerinden tekrar edin.

Estimated Time:1m 15s

Question 345Question →

$1982$ Anayasası'nda düzenlenen "yasama bağışıklıkları" çerçevesinde, yasama sorumsuzluğu ve yasama dokunulmazlığı arasındaki farklara ilişkin aşağıdaki kıyaslamalardan hangisi yanlıştır?

Yasama sorumsuzluğu "mutlak" nitelikte olup TBMM tarafından hiçbir şekilde kaldırılamazken; yasama dokunulmazlığı "nisbi" niteliktedir ve TBMM Genel Kurulu kararıyla kaldırılabilir.

Yasama sorumsuzluğu milletvekiline ömür boyu koruma sağlayan bir "maddi hukuk engeli" iken; yasama dokunulmazlığı kural olarak sadece üyelik süresince etkili olan bir "yargılama engeli" niteliğindedir.

Yasama sorumsuzluğu sadece milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşüncelerini kapsarken; yasama dokunulmazlığı milletvekilinin hem Meclis içindeki hem de Meclis dışındaki tüm cezai isnatlarını kapsar.

Yasama sorumsuzluğu kapsamında işlenen fiiller için hem cezai hem de hukuki (tazminat) sorumluluk engellenirken; yasama dokunulmazlığı sadece cezai işlemleri durdurur ve şahsi hukuk davalarına engel teşkil etmez.

Yasama dokunulmazlığı kaldırılan bir milletvekili, yargılaması tamamlanmadan yeniden milletvekili seçilirse, mevcut "kaldırma kararı" hukuken geçerliliğini koruduğu için yargılamaya ara verilmeksizin devam edilir.

Show answer & explanation

Answer: Yasama dokunulmazlığı kaldırılan bir milletvekili, yargılaması tamamlanmadan yeniden milletvekili seçilirse, mevcut "kaldırma kararı" hukuken geçerliliğini koruduğu için yargılamaya ara verilmeksizin devam edilir.

Answer

Yasama dokunulmazlığı kaldırılan bir milletvekilinin yeniden seçilmesi durumunda yargılamanın devam edeceği ifadesi yanlıştır; Anayasa uyarınca dokunulmazlık tekrar kazanılır.

Anayasa'nın

83

. maddesinin

4

. fıkrası açıkça şunu belirtir: "Tekrar seçilen milletvekili hakkında soruşturma ve kovuşturma yapılması, Meclisin yeniden dokunulmazlığı kaldırmasına bağlıdır." Dolayısıyla, önceki dönemde dokunulmazlığın kaldırılmış olması, yeni dönemde yargılamanın doğrudan devam edebileceği anlamına gelmez; dokunulmazlık zırhı yeniden oluşur.

Step-by-Step Solution

Bağışıklıkların sürekliliğini analiz etme

Yasama sorumsuzluğu sürekli (ömür boyu), yasama dokunulmazlığı ise geçicidir (üyelik süresince).

Milletvekilinin Meclis'teki sözlerinden dolayı emekliliğinde dahi yargılanamaması sorumsuzluğun doğası gereğidir.

Yeniden seçilme durumundaki hukuki statüyü değerlendirme

1982

Anayasası m.

83/4

uyarınca, dokunulmazlığı kaldırılmış bir üye tekrar seçilirse dokunulmazlığı yeniden kazanır.

Milletvekilliği yenilendiğinde, halkın iradesiyle kazanılan temsil yetkisi yeni bir dokunulmazlık zırhı oluşturur.

Yargılamanın devam koşulunu belirleme

Yargılamanın devam edebilmesi için TBMM'nin yeni yasama döneminde dokunulmazlığı tekrar kaldırması gerekir.

Eski yasama döneminde alınan parlamento kararları, yeni dönemde kazanılan dokunulmazlığı kendiliğinden ortadan kaldıramaz.

Key Concept

Yeniden Seçilme ve Dokunulmazlığın Restorasyonu

Hints

Milletvekilliği seçimle kazanılan bir sıfat olduğu için, her yeni seçim beraberinde yeni bir dokunulmazlık süreci başlatır.

Practice More

Dokunulmazlığı kaldırılan milletvekilinin TBMM Kararına karşı AYM'ye başvuru sürecini (7 gün - 15 gün kuralı) inceleyiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 346Question →

$1982$ Anayasası’nda düzenlenen yasama bağışıklıkları çerçevesinde; yasama sorumsuzluğu ile yasama dokunulmazlığı arasındaki farklar dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Yasama sorumsuzluğu milletvekilliği sıfatı sona erdiğinde ortadan kalkarken; yasama dokunulmazlığı üyenin görevi bittikten sonra da devam eder.

Yasama sorumsuzluğu TBMM kararıyla kaldırılabilirken; yasama dokunulmazlığı hiçbir şekilde kaldırılamayan mutlak bir hak niteliğindedir.

Yasama sorumsuzluğu sadece hukuk (tazminat) davalarına karşı koruma sağlarken; yasama dokunulmazlığı sadece ceza davalarını kapsar.

Yasama sorumsuzluğu milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşüncelerini ömür boyu korurken; yasama dokunulmazlığı suç isnatlarına karşı üyelik süresince nispi bir koruma sağlar.

Yasama dokunulmazlığı kapsamındaki bir milletvekili, ağır cezayı gerektiren suçüstü hali dahil hiçbir durumda sorgulanamaz.

Show answer & explanation

Answer: Yasama sorumsuzluğu milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşüncelerini ömür boyu korurken; yasama dokunulmazlığı suç isnatlarına karşı üyelik süresince nispi bir koruma sağlar.

Answer

Yasama sorumsuzluğu milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşüncelerini ömür boyu koruyan mutlak bir hak iken; yasama dokunulmazlığı suç isnatlarına karşı üyelik süresince koruma sağlayan ve kaldırılabilen nispi bir haktır.

Yasama sorumsuzluğu, milletvekillerinin parlamento çalışmalarındaki sözleri, oyları ve düşünceleri nedeniyle herhangi bir cezai veya hukuki yaptırımla karşılaşmamasını sağlayan, kaldırılması mümkün olmayan (mutlak) ve görev süresi bitse de devam eden (sürekli) bir bağışıklıktır. Yasama dokunulmazlığı ise, milletvekillerinin suç işledikleri iddiasıyla gözaltına alınmasını, tutuklanmasını veya yargılanmasını TBMM'nin iznine bağlayan, kaldırılabilen (nispi) ve kural olarak üyelik süresince geçerli olan bir korumadır.

Step-by-Step Solution

Yasama Sorumsuzluğunun niteliğini analiz etme.

Sorumsuzluğun 'mutlak' (kaldırılamaz) ve 'sürekli' (milletvekilliği bitse de devam eden) olduğu sonucuna varılır.

Milletvekilinin meclis kürsüsündeki ifade özgürlüğünü tam olarak korumak amaçlanır.

Yasama Dokunulmazlığının niteliğini analiz etme.

Dokunulmazlığın 'nispi' (TBMM kararıyla kaldırılabilir) ve 'geçici' (üyelikle sınırlı) olduğu görülür.

Milletvekilinin şahsını keyfi ceza yargılamalarından koruyarak yasama faaliyetinin aksamasını engellemek amaçlanır.

İki kavramı karşılaştırarak seçenekleri değerlendirme.

Sorumsuzluğun düşünceleri ömür boyu koruduğu, dokunulmazlığın ise suç isnatlarına karşı üyelik süresince koruduğu ifadesi doğrulanır.

Anayasal tanımlar ve uygulama farkları bu ayrımı gerektirir.

Key Concept

Yasama Bağışıklıkları Arasındaki Farklar

Hints

Yasama sorumsuzluğu 'kürsü dokunulmazlığı' olarak da bilinir ve milletvekilinin ne söylediği ile ilgilidir.

Hangisinin meclis kararıyla elinden alınabileceğini (kaldırılabileceğini) hatırlayın; bu ayrım 'mutlak' ve 'nispi' olma farkını belirler.

Sorumsuzluk milletvekilinin görevinden sonra da devam eden bir zırh gibidir, ancak dokunulmazlık genelde görev süresiyle sınırlıdır.

Practice More

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararına karşı Anayasa Mahkemesi'ne başvuru sürecini ve sürelerini inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Kavramları 'İçerik' (Sorumsuzluk = Söz/Oy) ve 'Kişi' (Dokunulmazlık = Şahsın korunması) olarak kodlayarak, hangisinin daha temel ve sarsılmaz (mutlak) olduğunu düşünebilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 347Question →

Toplam $600$ milletvekilinden oluşan Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu'nda, bir kanun teklifinin oylamasına $260$ milletvekilinin katıldığı tespit edilmiştir. Yapılan oylama sonucunda $145$ milletvekili "kabul", geri kalanlar ise "ret" oyu kullanmıştır.

$1982$ Anayasası'na göre bu oylama sonucu ve gerekçesiyle ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Kanun kabul edilmiştir; çünkü oylamaya katılanların salt çoğunluğu olan

131

sayısı aşılmıştır.

Kanun reddedilmiştir; çünkü kabul oyları üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlası olan

151

milletvekilinin altında kalmıştır.

Kanun kabul edilmiştir; çünkü

200

olan toplantı yeter sayısı sağlanmış ve kabul oyları ret oylarından fazla çıkmıştır.

Oylama geçersiz sayılır; çünkü bu tür kanun görüşmelerinde karar yeter sayısı için her zaman üye tamsayısının salt çoğunluğu olan

301

sayısı aranır.

Karar yeter sayısı sağlanmıştır; ancak toplantıya katılanların sayısı üye tamsayısının üçte ikisinden az olduğu için oylama tekrarlanmalıdır.

Show answer & explanation

Answer: Kanun reddedilmiştir; çünkü kabul oyları üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlası olan $151$ milletvekilinin altında kalmıştır.

Answer

Kanun reddedilmiştir; çünkü kabul oylarının sayısı, Anayasa'da belirtilen asgari karar yeter sayısı olan 151 (üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlası) sınırının altında kalmıştır.

Verilen senaryoda, TBMM'nin çalışmaya başlaması için gereken toplantı yeter sayısı (200) sağlanmıştır (

260 > 200

). Ancak karar yeter sayısı için iki kriterin aynı anda sağlanması gerekir: Hem toplantıya katılanların salt çoğunluğu sağlanmalı (

260/2 + 1 = 131

) hem de bu sayı üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından (

600/4 + 1 = 151

) az olmamalıdır. Bu durumda gerekli asgari sayı

151

olduğu halde, kabul oyları

145

'te kaldığı için teklif reddedilmiştir.

Step-by-Step Solution

Toplantı yeter sayısını kontrol et.

600 / 3 = 200.

Meclis, üye tamsayısının en az üçte biri ile toplanabilir. 260 milletvekili katıldığı için toplantı geçerlidir.

Toplantıya katılanlara göre basit salt çoğunluğu hesapla.

260 / 2 = 130; Salt çoğunluk = 131.

Anayasa uyarınca karar yeter sayısı kural olarak toplantıya katılanların salt çoğunluğudur.

Anayasal alt sınırı (asgari karar yeter sayısı) belirle.

600 / 4 + 1 = 151.

Anayasa'nın 96. maddesine göre karar yeter sayısı hiçbir şekilde üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından az olamaz.

Gerekli olan gerçek asgari sayıyı bul.

max(131, 151) = 151.

Basit salt çoğunluk (131), anayasal alt sınırın (151) altında kaldığı için bu oylamada en az 151 kabul oyu gereklidir.

Kullanılan oyları asgari sınırla karşılaştır.

145 < 151.

Kullanılan kabul oyu (145), gerekli olan 151 sayısına ulaşamadığı için teklif reddedilmiş sayılır.

Key Concept

Meclis Karar Yeter Sayısı ve Asgari Sınır (151 Kuralı)

Hints

TBMM'nin bir karar alabilmesi için gereken 'en az' milletvekili sayısını hatırlayın (1/4 + 1 kuralı).

Toplantıya katılanların salt çoğunluğu hesaplandığında (131), bu sayının Anayasa'da belirtilen mutlak alt sınırın altında kalıp kalmadığını kontrol edin.

600 milletvekilinin 1/4'ü 150 eder. Bir fazlası olan 151, meclisin herhangi bir konuda karar alabilmesi için gereken en düşük kabul oyu sınırıdır.

Practice More

Cumhurbaşkanı tarafından veto edilen bir kanunun aynen kabulü için gereken sayısal farkı inceleyiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 348Question →

$1982$ Anayasası'nda yer alan düzenlemeler uyarınca, milletvekili seçilme yeterliliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Milletvekili adayı olabilmek için askerlik hizmetini fiilen tamamlamış olmak zorunludur.

Askerlik hizmetini yapmamış ancak askerlikle ilişiği bulunmayan kişiler milletvekili seçilebilirler.

Taksirli suçlardan dolayı toplam

1

yıl veya daha fazla hapis cezası alanlar milletvekili seçilemezler.

Milletvekili seçilebilmek için en az lise veya dengi bir okuldan mezun olma şartı aranır.

Yüz kızartıcı suçlardan hüküm giyenler, özel af ile hukuki sonuçları ortadan kalktığı takdirde aday olabilirler.

Show answer & explanation

Answer: Askerlik hizmetini yapmamış ancak askerlikle ilişiği bulunmayan kişiler milletvekili seçilebilirler.

Answer

Askerlik hizmetini fiilen yerine getirmemiş olsa dahi, askerlikle ilişiği bulunmayan (tecilli veya muaf) kişiler milletvekili seçilebilirler.

Doğru yanıt olan seçenek, Anayasa'da yer alan 'askerlikle ilişiği bulunmamak' şartını tam olarak karşılar. Bu düzenleme sayesinde askerlik çağına gelmiş ancak tecil hakkını kullanan veya çeşitli nedenlerle askerlikten muaf tutulan vatandaşlar da yasama organında görev alabilirler.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın

76

. maddesindeki seçilme yeterliliği şartlarını gözden geçir.

Şartlar:

18

yaş, en az ilkokul mezuniyeti, kısıtlı olmamak, askerlikle ilişiği bulunmamak ve belirli suçlardan mahkum olmamaktır.

Adayın hukuki statüsünü belirleyen temel metin Anayasa'dır.

Askerlik şartındaki 'ilişiği bulunmamak' ibaresini analiz et.

Bu ibare; askerliğini yapmış olanları, muaf tutulanları ve yasal olarak tecil (erteleme) hakkı kullananları kapsar.

Güncel düzenleme, askerliğini fiilen yapma zorunluluğunu kaldırmıştır.

Diğer seçeneklerdeki kısıtlamaları (öğrenim düzeyi, taksirli suçlar, af durumu) değerlendir.

Lise mezuniyeti gerekmez (ilkokul yeterli), taksirli suçlar engel değildir ve yüz kızartıcı suçlarda af engelini kaldırmaz.

Hatalı bilinen genel kanıları eleyerek doğru sonuca ulaşılır.

Key Concept

Milletvekili Seçilme Yeterliliği Şartları

Hints

Askerlik şartının sadece 'tamamlamış olmayı' mı yoksa 'hukuken engeli olmamayı' mı ifade ettiğine dikkat edin.

Öğrenim şartı en alt düzey (ilkokul) olarak belirlenmiştir ve taksirli suçlar her zaman bir istisnadır.

2017

değişikliği ile 'askerliğini yapmış olmak' ibaresi 'askerlikle ilişiği bulunmamak' olarak güncellenmiştir.

Practice More

Milletvekilliğinin kazanılması ve yemin süreci ile ilgili kuralları inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:50s

Question 349Question →

1982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) işlemlerinden biri olan "Parlamento Kararları" kural olarak yargısal denetime tabi değildir. Ancak Anayasa, bu kurala üç temel istisna getirmiştir. Bu istisnalar; Meclis İçtüzüğü, milletvekilliğinin düşürülmesi ve yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararlarıdır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi yargısal denetimi mümkün olan bir Parlamento Kararı olmasına rağmen, denetim usulü ve dava açma süresi bakımından "Meclis İçtüzüğü"nden farklı bir hukuki rejime tabidir?

İstifa nedeniyle milletvekilliğinin düşürülmesine ilişkin karar

Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasının uygun bulunmasına ilişkin işlem

Savaş ilan edilmesine ilişkin karar

Para basılmasına karar verilmesine ilişkin işlem

Kamu Başdenetçisinin seçilmesine ilişkin karar

Show answer & explanation

Answer: İstifa nedeniyle milletvekilliğinin düşürülmesine ilişkin karar

Answer

İstifa nedeniyle milletvekilliğinin düşürülmesine ilişkin karar

İstifa nedeniyle milletvekilliğinin düşürülmesine ilişkin karar, Anayasa'nın 85. maddesi uyarınca Parlamento Kararlarının yargısal denetime kapalı olması kuralının istisnalarından biridir. Ancak bu işlem, Meclis İçtüzüğü'nün tabi olduğu 'İptal Davası' (60 gün) usulünden farklı olarak; kararın alındığı tarihten itibaren 7 gün içinde herhangi bir milletvekili tarafından Anayasa Mahkemesi'ne götürülür ve mahkeme 15 gün içinde kesin kararını verir.

Step-by-Step Solution

Seçeneklerin hukuki niteliğini (Kanun vs. Parlamento Kararı) belirle.

Milletlerarası antlaşmaların uygun bulunması ve para basılması 'Kanun'dur. Diğerleri Parlamento Kararıdır.

Soru kökünde Parlamento Kararı olup yargısal denetimi olan bir işlem sorulmaktadır.

Yargısal denetimi olan Parlamento Kararlarını ayırt et.

Meclis İçtüzüğü ve milletvekilliğinin düşürülmesi (istifa, devamsızlık vb.) denetime tabidir. Savaş ilanı ve seçim kararları denetime tabi değildir.

Anayasa'nın öngördüğü üç istisnayı (İçtüzük, Dokunulmazlık, Düşme) tespit etmek gerekir.

Yargısal denetim usullerini ve sürelerini karşılaştır.

Meclis İçtüzüğü için 60 günlük iptal davası süresi varken; milletvekilliğinin düşürülmesi için 7 gün içinde başvuru ve 15 gün içinde karar verme kuralı geçerlidir.

İçtüzük'ten farklı bir usule tabi olan istisnayı bulmak sorunun temel amacıdır.

Key Concept

Parlamento Kararlarında Yargısal Denetim İstisnaları

Hints

Öncelikle 'Kanun' ve 'Parlamento Kararı' arasındaki farkı düşünün; bütçe, af ve antlaşma gibi konular kanunla yapılır.

Practice More

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve milletvekilliğinin düşürülmesi kararlarının yargısal denetim sürelerini (7/15 kuralı) tekrar edin.

Estimated Time:2m 0s

Question 350Question →

$1982$ Anayasası'nda düzenlenen yasama yetkisinin kullanım biçimleri ve ortaya çıkan hukuki işlemlerin niteliği dikkate alındığında; Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) aşağıdaki yetkilerinden hangisini kullanması sonucunda ortaya çıkan işlem bir "kanun" niteliği taşımaktadır?

Milletlerarası andlaşmaların onaylanmasını uygun bulmak

Milletvekillerinin yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına karar vermek

Meclis çalışmalarının belirli bir süre için tatil edilmesine karar vermek

Kamu Başdenetçisini seçmek

Savaş hali ilan edilmesine karar vermek

Show answer & explanation

Answer: Milletlerarası andlaşmaların onaylanmasını uygun bulmak

Answer

Milletlerarası andlaşmaların onaylanmasını uygun bulmak işlemi bir kanun niteliği taşır.

Türkiye Cumhuriyeti adına yabancı devletlerle yapılan andlaşmaların yürürlüğe girebilmesi için TBMM'nin bu andlaşmayı bir 'uygun bulma kanunu' ile onaylaması gerekir. Bu işlem, Meclisin kanun çıkarma usullerine tabidir.

Step-by-Step Solution

TBMM'nin işlemlerini sınıflandırın.

TBMM işlemleri 'Kanunlar' ve 'Parlamento Kararları' olarak ikiye ayrılır.

Her iki işlem türünün yargısal denetimi ve yürürlüğe giriş usulleri farklıdır.

Seçeneklerdeki işlemlerin hukuki formunu belirleyin.

Milletlerarası andlaşmaların uygun bulunması, para basılması ve af ilanı gibi yetkiler kanunla yapılır; seçimler ve savaş ilanı gibi yetkiler parlamento kararıdır.

Anayasa'nın ilgili maddeleri (

87

90

) bu işlemlerin formunu açıkça belirtmiştir.

Key Concept

TBMM İşlemlerinin Hukuki Formu (Kanun vs. Parlamento Kararı)

Hints

TBMM'nin yaptığı hangi işlemler Cumhurbaşkanının onayına (yayımlanmak üzere) gönderilir?

Genel ve özel af ilanı, para basılması ve bütçe kabulü gibi işlemler kanunla yapılır.

Andlaşmaların 'onaylanması' Cumhurbaşkanına, 'onaylanmasının uygun bulunması' ise TBMM'ye aittir ve bu işlem kanunla gerçekleşir.

Practice More

TBMM İçtüzüğü'nün yargısal denetimi ile diğer parlamento kararlarının denetimi arasındaki farkı inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:50s

Question 351Question →

$1982$ Anayasası’na göre, milletvekillerinin Meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerinden, ileri sürdükleri düşüncelerden ötürü Meclis dışındaki herhangi bir makam tarafından sorumlu tutulamamalarını sağlayan "yasama sorumsuzluğu" ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Milletvekilliği sıfatı sona erdikten sonra da bu koruma ömür boyu devam eder.

TBMM Genel Kurulu tarafından alınan bir parlamento kararıyla kaldırılabilir.

Sadece milletvekilliği süresince devam eden geçici bir hukuki korumadır.

Ağır cezayı gerektiren suçüstü hallerinde kendiliğinden sona erer.

Sadece cezai soruşturmalara karşı koruma sağlar, tazminat davalarını kapsamaz.

Show answer & explanation

Answer: Milletvekilliği sıfatı sona erdikten sonra da bu koruma ömür boyu devam eder.

Answer

Yasama sorumsuzluğu, milletvekilliği sıfatı sona erdikten sonra da ilgili söz ve oylar bakımından ömür boyu devam eden mutlak bir korumadır.

Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin Meclis çatısı altında gerçekleştirdiği yasama faaliyetlerindeki (söz, oy, düşünce açıklaması) özgürlüğünü garanti altına alır. Bu koruma mutlak bir nitelik taşır, yani Meclis kararıyla bile kaldırılamaz ve milletvekilliği sıfatı sona erse bile bu faaliyetlerle ilgili koruma ömür boyu sürer.

Step-by-Step Solution

Kavramın Niteliğini Belirleme

Yasama sorumsuzluğu 'mutlak' bir bağışıklıktır.

Milletvekilinin kürsü hürriyetini ve ifade özgürlüğünü her türlü baskıdan uzak tutmak için tasarlanmıştır.

Süre Analizi Yapma

Koruma, milletvekilliği döneminden sonra da devam eder.

Sorumsuzluğun amacı geçici bir koruma değil, yasama faaliyeti sırasındaki beyanların sonsuza dek dokunulamaz kılınmasıdır.

Kaldırılabilirlik Durumunu İnceleme

Bu hak TBMM tarafından kaldırılamaz.

Yasama dokunulmazlığı nispi (kaldırılabilir) iken, yasama sorumsuzluğu mutlak (kaldırılamaz) niteliktedir.

Key Concept

Yasama Sorumsuzluğunun Mutlaklığı ve Sürekliliği

Hints

Yasama sorumsuzluğu ve dokunulmazlığı arasındaki en temel fark, birinin 'mutlak' diğerinin 'nispi' olmasıdır.

Milletvekilinin Meclis'te kullandığı oyun veya söylediği sözün hesabı vekilliği bittikten sonra sorulabilir mi?

Yasama sorumsuzluğu 'kürsü dokunulmazlığı' olarak da bilinir ve milletvekilliği bitse dahi ömür boyu devam eder; kaldırılamaz bir haktır.

Practice More

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması durumunda milletvekilinin AYM'ye itiraz sürecini inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 352Question →

$1982$ Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi ( $TBMM$ ) Genel Kurulu'nun çalışmalarını yürütebilmesi için gereken asgari üye sayıları (yeter sayılar) aşağıda özetlenmiştir:

Yeter Sayı Türü	Anayasal Kural
Toplantı Yeter Sayısı	Üye tamsayısının en az $1/3$ 'ü
Karar Yeter Sayısı (Alt Sınır)	Üye tamsayısının en az $1/4 + 1$ 'i

Toplam $600$ milletvekilinden oluşan güncel meclis yapısında, bir oturumun açılabilmesi için gereken toplantı yeter sayısı ile herhangi bir kararın kabul edilebilmesi için gereken en düşük karar yeter sayısı aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru verilmiştir?

200

151

184

139

200

301

300

151

200

184

Show answer & explanation

Answer: $200$ ve $151$

Answer

Toplantı yeter sayısı

200

, karar yeter sayısı alt sınırı ise

151

olarak belirlenmiştir.

Doğru seçenekte belirtilen

200

sayısı

600

milletvekilinin üçte birini (

1/3

151

sayısı ise dörtte birinin bir fazlasını (

1/4 + 1

) ifade eder.

1982

Anayasası'nın

96

. maddesine göre TBMM'nin çalışmaya başlayabilmesi için en az

200

vekilin hazır bulunması, bir kararın kabulü için ise katılanların salt çoğunluğunun oyu gerekir; ancak bu sayı hiçbir koşulda

151

'in altına düşemez.

Step-by-Step Solution

Toplantı yeter sayısını hesapla

600 / 3 = 200

Anayasaya göre meclis, üye tamsayısının en az üçte biriyle toplanabilir.

Karar yeter sayısı alt sınırını hesapla

(600 / 4) + 1 = 150 + 1 = 151

Anayasaya göre karar yeter sayısı, üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından az olamaz.

Key Concept

TBMM'de toplantı yeter sayısı üye tamsayısının

1/3

'ü (

200

), karar yeter sayısı alt sınırı ise

1/4 + 1

'idir (

151

Hints

TBMM'deki toplam milletvekili sayısının

600

olduğunu hatırlayarak başlayın.

Toplantı için meclisin üçte birinin (

1/3

), karar alt sınırı için ise dörtte birinin bir fazlasının (

1/4+1

) gerektiğini düşünün.

600

'ü

3

'e bölerek toplantı sınırını,

4

'e bölüp

1

ekleyerek karar sınırını bulun.

Practice More

Karar yeter sayısının 'toplantıya katılanların salt çoğunluğu' kuralı ile bu alt sınır (

151

) arasındaki ilişkiyi içeren senaryo sorularını çözebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 353Question →

Anayasa'nın tarafsızlık ve parlamento içi dengeleri koruma ilkeleri doğrultusunda, Türkiye Büyük Millet Meclisinde (TBMM) grubu bulunan siyasi partilerin yapamayacağı işlem aşağıdakilerden hangisidir?

Meclis Başkanlığı için aday göstermek

Genel Kurulda grup adına söz hakkı kullanmak

Meclis araştırması açılmasını talep etmek

Başkanlık Divanında üye sayıları oranında temsil edilmek

İhtisas komisyonlarında üye bulundurmak

Show answer & explanation

Answer: Meclis Başkanlığı için aday göstermek

Answer

Siyasi parti gruplarının Meclis Başkanlığı için aday göstermesi Anayasal bir yasaktır.

Doğru yanıt olan Meclis Başkanlığı için aday göstermek, Anayasa'nın

94

. maddesinde açıkça yasaklanmıştır. Bu kural, Meclis Başkanı'nın görevini yürütürken tarafsız kalmasını ve hiçbir siyasi gruba doğrudan borçlu hissetmemesini sağlamayı amaçlar.

Step-by-Step Solution

Siyasi parti gruplarının yetki ve sınırlarını belirleyen anayasal çerçeveyi hatırla.

Grupların Meclis Başkanlık Divanı'na üye verme, komisyonlara katılma ve grup adına söz alma gibi hakları varken; tarafsızlık gereği bazı yasakları da bulunur.

Meclis Başkanlığı makamının tarafsızlığını korumak temel amaçtır.

Meclis Başkanlığı seçimi ile ilgili özel kuralı incele.

Meclis Başkanlığı için adaylık partiler üstü bir süreçtir ve gruplar tarafından aday gösterilmesi yasaklanmıştır.

Anayasa'nın

94

. maddesi uyarınca Meclis Başkanlığına adaylık bireyseldir.

Key Concept

Siyasi Parti Gruplarının Yasaklı İşlemleri

Hints

Meclis Başkanlığı'nın tarafsızlık ilkesini göz önünde bulundurun.

Meclis'teki bazı makamlar için partiler değil, sadece milletvekilleri bireysel aday olabilir.

Practice More

Siyasi parti gruplarının hangi durumlarda grup kararı alamayacağını (örneğin dokunulmazlık ve meclis soruşturması) inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 354Question →

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından gerçekleştirilen yasama işlemlerinden olan "kanunlar" ve "parlamento kararları", hukuki nitelikleri ve denetim rejimleri bakımından birbirinden ayrılmaktadır. Bu iki işlem türünün karşılaştırılmasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kanunlar yayımlanmak üzere Cumhurbaşkanına gönderilirken, parlamento kararları kural olarak Meclis Başkanı tarafından imzalanır ve üç özel durum haricinde yargı yolu kapalıdır.

Parlamento kararları da kanunlar gibi Cumhurbaşkanı tarafından onaylanıp yayımlanır; ancak Cumhurbaşkanının parlamento kararlarını Meclise geri gönderme yetkisi bulunmamaktadır.

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve TBMM İçtüzüğü değişikliği gibi işlemler kanun biçiminde yapıldığı için bu işlemler üzerinde Anayasa Mahkemesi denetimi mümkündür.

Parlamento kararlarının tamamı yürürlüğe girdiği andan itibaren Anayasa Mahkemesinin denetimine tabidir ve bu yönüyle kanunlarla tamamen aynı hukuki rejime sahiptir.

Show answer & explanation

Answer: Kanunlar yayımlanmak üzere Cumhurbaşkanına gönderilirken, parlamento kararları kural olarak Meclis Başkanı tarafından imzalanır ve üç özel durum haricinde yargı yolu kapalıdır.

Answer

Kanunlar yayımlanmak üzere Cumhurbaşkanına gönderilirken, parlamento kararları kural olarak Meclis Başkanı tarafından imzalanır ve üç özel durum haricinde yargı yolu kapalıdır.

Doğru ifade, kanunların Cumhurbaşkanı tarafından yayımlandığını, parlamento kararlarının ise kural olarak Meclis Başkanı tarafından imzalandığını ve sadece üç istisna (İçtüzük, dokunulmazlığın kaldırılması, üyeliğin düşmesi) dışında yargısal denetime tabi olmadığını belirten seçenektir.

Step-by-Step Solution

İşlem türlerini ve yayımlama makamlarını karşılaştırın.

Kanunlar Cumhurbaşkanına gönderilir, parlamento kararları Meclis Başkanı tarafından imzalanır.

Yasama organının dışa dönük işlemleri (kanun) ile içe dönük işlemlerinin (parlamento kararı) usulleri farklıdır.

Yargısal denetim rejimini inceleyin.

Kanunlar her zaman denetime tabidir; parlamento kararlarında ise kural yargı yolunun kapalı olmasıdır.

Anayasa, yasama organının iç işleyişine ilişkin kararları kural olarak yargı denetimi dışında tutmuştur.

Yargı yolu açık olan parlamento kararı istisnalarını belirleyin.

İçtüzük değişikliği, yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve milletvekilliğinin düşürülmesi kararları istisnadır.

Bu üç kritik işlem, hukuk devleti ilkesi gereği Anayasa Mahkemesi denetimine açılmıştır.

Key Concept

Parlamento Kararlarının Hukuki Niteliği ve Kanunlardan Farkı

Hints

TBMM'nin yaptığı her işlem Cumhurbaşkanına onay için gönderilmez; Meclisin kendi iç düzeniyle ilgili kararları düşünün.

Normalde parlamento kararlarına karşı dava açılamaz ancak hukuk güvenliği için 3 çok önemli istisna belirlenmiştir.

Unutmayın: İçtüzük, dokunulmazlığın kaldırılması ve üyeliğin düşmesi dışındaki parlamento kararları yargı denetimi dışındadır.

Practice More

Bu üç istisna dışında kalan (savaş ilanı, OHAL onayı vb.) kararların neden yargı denetimi dışında bırakıldığını araştırabilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 355Question →

$1982$ Anayasası'nın güncel hükümleri uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) bilgi edinme ve denetim yolları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Meclis araştırması; belli bir konuda bilgi edinmek için yapılan incelemeden ibarettir.

Yazılı soru; milletvekillerinin, en geç on beş gün içinde cevaplanması istemiyle Cumhurbaşkanına yönelttikleri sorulardır.

Genel görüşme; toplumu ve devlet faaliyetlerini ilgilendiren belli bir konunun, yürütme organının kendi içinde (Kabine) tartışılmasıdır.

Meclis soruşturması açılmasına karar verilebilmesi için üye tamsayısının salt çoğunluğunun (

301

milletvekili) kabul oyu yeterlidir.

Gensoru; yasama organının bir bakanı veya Cumhurbaşkanı yardımcısını görevden düşürmek için kullandığı en etkili denetim yoludur.

Show answer & explanation

Answer: Meclis araştırması; belli bir konuda bilgi edinmek için yapılan incelemeden ibarettir.

Answer

Meclis araştırması; belli bir konuda bilgi edinmek için yapılan incelemeden ibarettir.

Meclis araştırması,

1982

Anayasası'na göre belli bir konuda bilgi edinmek amacıyla kurulan bir komisyon aracılığıyla yapılan incelemedir. Bu tanım anayasanın

98

. maddesinde doğrudan yer almaktadır.

Step-by-Step Solution

1982

Anayasası'ndaki mevcut dört denetim yolunu (Yazılı Soru, Genel Görüşme, Meclis Araştırması, Meclis Soruşturması) hatırlayın.

Gensoru ve Sözlü Soru'nun artık sistemde olmadığını tespit ettik.

2017

değişiklikleri ile denetim yolları yeniden yapılandırılmıştır.

Meclis araştırmasının tanımını ve kapsamını kontrol edin.

Anayasa Madde

98

'e göre araştırmanın 'bilgi edinme amaçlı inceleme' olduğu doğrulanır.

Yöntemin temel amacı yasama organının veri toplamasıdır.

Diğer seçeneklerdeki özne ve sayısal verileri denetleyin.

Yazılı sorunun Cumhurbaşkanına sorulamayacağı ve soruşturma kararının

360

oy gerektirdiği görülür.

Anayasal usullerdeki teknik detaylar (makam ve nitelikli çoğunluklar) hata payını belirler.

Key Concept

TBMM Bilgi Edinme ve Denetim Yolları (Anayasa Madde 98)

Hints

Güncel anayasa hükümlerine göre, Cumhurbaşkanı yazılı soru önergelerine cevap vermekle yükümlü değildir.

Meclis soruşturması çok ağır bir denetim yolu olduğu için (Yüce Divan süreci) salt çoğunluk (

301

) değil, nitelikli çoğunluk (

360

) ile karar alınır.

2017

yılından sonra 'Sözlü Soru' ve 'Gensoru' gibi yolların kaldırıldığını, 'Yazılı Soru'nun ise sadece yardımcılar ve bakanlara sorulabildiğini unutmayın.

Practice More

Meclis soruşturmasında Yüce Divan'a sevk kararı için gereken üye tamsayısı oranını (

2/3 - 400

milletvekili) inceleyerek sayısal farkları pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

Denetim yollarını 'Bilgi Edinme' (Yazılı Soru, Araştırma, Genel Görüşme) ve 'Cezai Sorumluluk' (Soruşturma) olarak ikiye ayırarak çalışmak, kavramları karıştırmanızı engeller.

Estimated Time:1m 30s

Question 356Question →

$1982$ Anayasası’na göre, kanunların Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından görüşülüp kabul edilmesi ve Cumhurbaşkanı tarafından yayımlanması süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Kanunların kabulü, Anayasa'da aksine bir hüküm bulunmadıkça, toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile gerçekleşir; ancak bu sayı üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından (

151

milletvekili) az olamaz.

Cumhurbaşkanı, TBMM tarafından kabul edilen kanunları

15

gün içinde yayımlar veya bir daha görüşülmek üzere Meclis’e geri gönderir; ancak Bütçe Kanunlarını geri gönderemez.

Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilen bir kanun, Meclis tarafından herhangi bir değişiklik yapılmadan üye tamsayısının salt çoğunluğuyla (

301

milletvekili) aynen kabul edilirse, Cumhurbaşkanı kanunu yayımlamak zorundadır.

TBMM tarafından genel veya özel af ilanını içeren bir kanun teklifinin kabul edilebilmesi için üye tamsayısının salt çoğunluğunun (

301

milletvekili) olumlu oyu yeterlidir.

Kanun teklif etmeye sadece milletvekilleri yetkilidir ve hazırlanan teklifler gerekçesiyle birlikte TBMM Başkanlığına sunulur.

Show answer & explanation

Answer: TBMM tarafından genel veya özel af ilanını içeren bir kanun teklifinin kabul edilebilmesi için üye tamsayısının salt çoğunluğunun ( $301$ milletvekili) olumlu oyu yeterlidir.

Answer

Genel veya özel af ilanını içeren kanunların kabulü için üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu (

360

milletvekili) şarttır; bu nedenle salt çoğunluğun (

301

) yeterli olduğunu belirten ifade yanlıştır.

Anayasa’nın

87

. maddesine göre, TBMM üye tamsayısının beşte üç çoğunluğunun (

360

milletvekili) kararı ile genel ve özel af ilanına karar verilebilir. Dolayısıyla bu tür kanunların kabulü için salt çoğunluk (

301

milletvekili) yeterli değildir.

Step-by-Step Solution

Kanunların genel kabul ve karar yeter sayılarını değerlendir.

Normal kanunlar için toplantıya katılanların salt çoğunluğu (

151

'den az olmamak kaydıyla) yeterlidir.

Anayasa'nın genel işleyiş kuralını doğrulamak için.

Cumhurbaşkanı'nın veto (geri gönderme) yetkisini ve istisnalarını incele.

Cumhurbaşkanı

15

gün içinde kanunu geri gönderebilir ancak Bütçe Kanunu'nu geri gönderemez.

Yürütmenin yasama üzerindeki denetim sınırlarını belirlemek için.

Geri gönderilen kanunların tekrar kabulü için gereken nitelikli çoğunluğu kontrol et.

Aynen kabul için üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

oyu) gerekir.

Veto override sürecindeki güncel anayasal kuralı doğrulamak için.

Özel bir nitelikli çoğunluk gerektiren 'Af Kanunu' kuralını tespit et.

Anayasa m.

87

uyarınca af ilanı için

3/5

çoğunluk (

360

oyu) zorunludur.

Hatalı olan seçeneği hukuki dayanağıyla belirlemek için.

Key Concept

Kanunların kabulü ve karar yeter sayıları

Hints

Anayasa'da bazı özel kanun türleri için normalden daha yüksek bir 'nitelikli çoğunluk' arandığını hatırlayın.

Genel ve özel af ilanı gibi toplumsal sonuçları çok ağır olan kararlarda salt çoğunluğun (

301

) üzerinde bir sayı gereklidir.

Af kanunları için gereken oran, Anayasa değişikliklerinin referandumsuz kabulü için gereken alt sınırla aynıdır (

360

milletvekili).

Practice More

Cumhurbaşkanı'nın veto edemediği 'Bütçe Kanunu'nun hazırlanma ve sunulma takvimini (75 gün kuralı) tekrar gözden geçirin.

Estimated Time:1m 30s

Question 357Question →

$1982$ Anayasası'na göre, bir milletvekilinin Meclis çalışmalarına özürsüz veya izinsiz olarak bir ay içinde toplam beş birleşim günü katılmaması durumunda milletvekilliğinin sona ermesiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi uygulanır?

Durumun Meclis Başkanlık Divanınca tespit edilmesi üzerine, Genel Kurulca üye tamsayısının salt çoğunluğuyla düşmesine karar verilir.

Meclis Başkanlık Divanının tespiti ile birlikte milletvekilliği sıfatı herhangi bir oylama yapılmaksızın kendiliğinden sona erer.

Anayasa ve Adalet Komisyonlarından kurulu Karma Komisyonun hazırlayacağı rapor üzerine Genel Kurulun gizli oyuyla üyelik düşürülür.

Durumun Meclis Başkanlığınca Yüksek Seçim Kuruluna bildirilmesiyle üyelik sıfatı resmen düşer.

Genel Kurulda yapılan oylamada, toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile milletvekilliğinin düşmesine karar verilir.

Show answer & explanation

Answer: Durumun Meclis Başkanlık Divanınca tespit edilmesi üzerine, Genel Kurulca üye tamsayısının salt çoğunluğuyla düşmesine karar verilir.

Answer

Milletvekilinin devamsızlığı durumunda, Meclis Başkanlık Divanı tespiti sonrası Genel Kurulun üye tamsayısının salt çoğunluğuyla karar vermesi gerekir.

Doğru ifadeye göre, bir milletvekilinin devamsızlık nedeniyle üyeliğinin düşürülebilmesi için iki aşama vardır: İlk olarak Meclis Başkanlık Divanı durumu tespit etmeli, ardından Genel Kurul üye tamsayısının salt çoğunluğuyla (

301

oy) bu kararı onaylamalıdır.

Step-by-Step Solution

Devamsızlık sınırının kontrol edilmesi

Bir ay içerisinde toplam

5

birleşim günü özürsüz veya izinsiz katılmama şartının gerçekleştiği görülür.

Anayasal düşme prosedürünün başlaması için bu alt sınırın aşılması gerekir.

Yetkili organ tarafından tespitin yapılması

Durum Meclis Başkanlık Divanı tarafından resmen tespit edilir.

Genel Kurul oylamasına geçilebilmesi için idari bir tespit mekanizması gereklidir.

Genel Kurul oylamasının yapılması ve yeter sayının aranması

Üye tamsayısının salt çoğunluğu (

600

vekilin en az

301

'i) kabul oyu vermelidir.

Milletvekilliğinin düşürülmesi gibi önemli bir parlamento kararı nitelikli bir çoğunluk gerektirir.

Key Concept

Milletvekilliğinin Meclis Kararıyla Düşmesi (Devamsızlık Usulü)

Hints

Milletvekilliğinin sona ermesinde; istifa, bağdaşmazlık ve devamsızlık durumları mutlaka TBMM Genel Kurulu kararı gerektirir.

Devamsızlık nedeniyle yapılacak oylamada aranan sayı, basit çoğunluktan daha fazladır; tüm milletvekillerinin yarısından bir fazlası hedeflenir.

Oylama öncesinde durumun tespiti Meclis Başkanlık Divanı tarafından yapılır ve ardından üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

) oyu aranır.

Practice More

Milletvekilliğinin kendiliğinden sona erdiği haller (ölüm, CB seçilme vb.) ile bu sorudaki gibi karar gerektiren halleri bir tablo üzerinde karşılaştırınız.

Estimated Time:50s

Question 358Question →

Bir kanun teklifinin yasalaşma sürecinde, Cumhurbaşkanı tarafından "bir daha görüşülmek üzere" Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne (TBMM) geri gönderilen bir metnin, Meclis Genel Kurulu tarafından üzerinde değişiklik yapılarak tekrar kabul edilmesi halinde izlenecek prosedürle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cumhurbaşkanı, kendisine gelen bu değiştirilmiş kanun metnini tekrar inceleme ve Meclise geri gönderme yetkisine sahiptir.

Meclis üye tamsayısının salt çoğunluğu olan

301

milletvekilinin kabul oyu ile karar aldığı için Cumhurbaşkanı kanunu yayımlamak zorundadır.

Yapılan değişiklikler metni bir "kanun" olmaktan çıkararak "parlamento kararı" niteliğine dönüştürdüğü için Cumhurbaşkanının onayına gerek kalmaz.

Kanun metninde değişiklik yapıldığı için teklif kadük hale gelir ve ancak yeni bir yasama döneminde tekrar gündeme alınabilir.

Cumhurbaşkanı sadece Meclisin yeni eklediği veya değiştirdiği maddeleri veto edebilir, diğer maddeleri yayımlamakla yükümlüdür.

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı, kendisine gelen bu değiştirilmiş kanun metnini tekrar inceleme ve Meclise geri gönderme yetkisine sahiptir.

Answer

Cumhurbaşkanı, Meclis tarafından üzerinde değişiklik yapılarak kabul edilen kanunu tekrar inceleme ve Meclise geri gönderme yetkisine sahiptir.

1982

Anayasası uyarınca, Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilen bir kanun, TBMM Genel Kurulu'nda bir virgül dahi değiştirilerek kabul edilirse bu artık 'yeni' bir kanun metni sayılır. Bu durumda Cumhurbaşkanı'nın kanunu tekrar inceleme ve anayasal şartlar çerçevesinde yeniden Meclis'e geri gönderme yetkisi doğar. Eğer Meclis hiçbir değişiklik yapmadan üye tamsayısının salt çoğunluğuyla (

301

oy) ısrar etseydi, Cumhurbaşkanı yayımlamak zorunda kalacaktı.

Step-by-Step Solution

Cumhurbaşkanının geri gönderme (veto) yetkisinin kapsamını belirleme.

Cumhurbaşkanı kanunları

15

gün içinde inceleyerek ya yayımlar ya da geri gönderir.

Anayasal sürecin ilk aşamasını anlamak için gereklidir.

Meclisin geri gönderilen kanun üzerindeki seçeneklerini analiz etme.

Meclis ya kanunu "aynen kabul" eder ya da "değiştirerek kabul" eder.

Sürecin nasıl dallandığını görmek için kritik ayrımdır.

Değiştirerek kabul etmenin hukuki sonucunu tespit etme.

Değişiklik yapılması durumunda Cumhurbaşkanının inceleme süreci ve geri gönderme yetkisi sıfırlanarak yeniden başlar.

Anayasa'nın

89

. maddesindeki özel kuralın uygulanmasıdır.

Key Concept

Cumhurbaşkanının Kanunları Geri Gönderme Yetkisi ve Meclisin Değiştirerek Kabulü

Hints

Cumhurbaşkanının veto yetkisine karşı Meclis'in 'aynen kabul' (direnme) ve 'değiştirerek kabul' yolları olduğunu hatırlayın.

Meclis kanunda bir değişiklik yaptığında, bu metin Cumhurbaşkanı'nın daha önce gördüğü metinden farklı bir 'yeni kanun' haline gelir.

Anayasa

89

. maddeye göre; aynen kabulde yayımlama zorunluluğu varken, değişiklik yapıldığında Cumhurbaşkanı'na tekrar veto hakkı tanınmıştır.

Practice More

Bütçe kanunlarının bu süreçteki istisnai durumunu ve Cumhurbaşkanının bütçeyi geri gönderememe kuralını inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 359Question →

$1982$ Anayasası'na göre; belli bir konuda bilgi edinilmek üzere kurulan bir komisyon aracılığıyla yürütülen, ancak Devlet sırları ile ticari sırların inceleme kapsamı dışında tutulduğu TBMM bilgi edinme ve denetim yolu aşağıdakilerden hangisidir?

Meclis araştırması

Genel görüşme

Meclis soruşturması

Yazılı soru

Gensoru

Show answer & explanation

Answer: Meclis araştırması

Answer

Meclis araştırması, belli bir konuda bilgi edinmek için kurulan komisyon marifetiyle yapılan ve Devlet/ticari sırları kapsam dışı bırakan denetim yoludur.

Meclis araştırması, Anayasa'nın

98

. maddesinde düzenlenen, belli bir konuda bilgi edinilmek üzere kurulan bir Meclis komisyonu tarafından yürütülen incelemedir. TBMM İçtüzüğü gereği, Devlet sırları ve ticari sırlar bu araştırmanın kapsamı dışında tutulmuştur.

Step-by-Step Solution

Denetim yolunun çalışma yöntemini analiz etmek

Yöntemin bir 'komisyon' aracılığıyla inceleme yapmayı gerektirdiği belirlendi.

Soru kökünde belirtilen 'kurulan komisyon aracılığıyla yürütülen' ifadesi bizi Meclis araştırmasına yönlendirir.

Kapsam sınırlarını kontrol etmek

Devlet sırları ve ticari sırların inceleme dışında kaldığı teyit edildi.

1982

Anayasası ve TBMM İçtüzüğü uyarınca Meclis araştırmasında Devlet sırları ve ticari sırlar inceleme konusu yapılamaz.

Doğru terimi eşleştirmek

Bu özelliklerin tamamını karşılayan denetim yolunun Meclis araştırması olduğu sonucuna varıldı.

Diğer denetim yolları ya bireyseldir (yazılı soru), ya cezai sorumluluğa odaklıdır (soruşturma) ya da sadece genel kurul görüşmesidir (genel görüşme).

Key Concept

Meclis Araştırmasının Kapsamı ve Sınırları

Hints

Bu denetim yolu, yürütmeyi cezai olarak sorumlu tutmak yerine belirli bir meseleyi aydınlatmak için bilgi toplamayı amaçlar.

Bu yöntemde milletvekillerinden oluşan özel bir inceleme heyeti (komisyon) kurulur ve bu heyet bir rapor hazırlar.

Devlet sırrı ve ticari sır engeline takılan tek bilgi edinme yolu budur; raporun sonunda bir yaptırım değil sadece bilgilendirme vardır.

Practice More

Meclis soruşturması ve Meclis araştırması arasındaki yetki ve sonuç farklarını karşılaştıran bir tablo hazırlamak konuyu pekiştirecektir.

Estimated Time:1m 0s

Question 360Question →

$1982$ Anayasası'na göre $600$ milletvekilinden oluşan Türkiye Büyük Millet Meclisi ( $TBMM$ ) Genel Kurulu'nda yapılan bir kanun teklifi oylamasında; birleşime $280$ milletvekilinin katıldığı, yapılan oylama sonucunda $145$ milletvekilinin "kabul", $130$ milletvekilinin "ret" oyu kullandığı ve $5$ milletvekilinin "çekimser" kaldığı tespit edilmiştir.

Buna göre, söz konusu oylamanın sonucu ve hukuki gerekçesi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Karar yeter sayısı için aranan ve üye tam sayısının dörtte birinin bir fazlasına tekabül eden

151

kabul oyuna ulaşılamadığı için teklif reddedilmiş sayılır.

Kabul oylarının sayısı (

145

), toplantıya katılanların salt çoğunluğu olan

141

rakamını geçtiği için teklif kabul edilmiş sayılır.

Toplantı yeter sayısı olan üye tam sayısının salt çoğunluğuna (

301

) ulaşılamadığı için yapılan oylama hukuken geçersizdir.

Kabul oyları ret oylarından fazla olduğu ve oylamaya katılanların sayısı

200

olan toplantı yeter sayısını geçtiği için teklif yasallaşmıştır.

Oylamada çekimser kalanların sayısı (

5

), sonucu etkileyecek nitelikte olduğundan oylamanın bir sonraki birleşimde tekrarlanması gerekir.

Show answer & explanation

Answer: Karar yeter sayısı için aranan ve üye tam sayısının dörtte birinin bir fazlasına tekabül eden $151$ kabul oyuna ulaşılamadığı için teklif reddedilmiş sayılır.

Answer

Teklif, Anayasa'da belirtilen karar yeter sayısı alt sınırı olan

151

(üye tam sayısının dörtte birinin bir fazlası) kabul oyuna ulaşılamadığı için reddedilmiş sayılır.

Yapılan oylamada toplantı yeter sayısı (

280 \geq 200

) sağlanmıştır. Ancak karar yeter sayısı hesaplanırken Anayasa'daki şu kural devreye girer: 'TBMM, yapacağı seçimler dahil bütün işlerinde üye tam sayısının en az üçte biri ile toplanır. TBMM, Anayasa'da başkaca bir hüküm yoksa, toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile karar verir; ancak karar yeter sayısı hiçbir şekilde üye tam sayısının dörtte birinin bir fazlasından (

151

) az olamaz.' Bu senaryoda

145

kabul oyu, toplantıya katılanların salt çoğunluğunu (

141

) geçmesine rağmen, anayasal alt sınır olan

151

sayısının altında kaldığı için teklif kabul edilmemiş sayılır.

Step-by-Step Solution

Toplantı yeter sayısının kontrol edilmesi

Meclis üye tam sayısının (

600

) üçte biri olan

200

milletvekili gereklidir. Katılım

280

olduğu için toplantı yeter sayısı sağlanmıştır.

Meclis'in birleşimi açabilmesi ve çalışabilmesi için asgari katılım şartıdır.

Adi çoğunluğun (katılanların salt çoğunluğunun) hesaplanması

280 / 2 = 140

olup, salt çoğunluk

141

kabul oyudur.

Normal şartlarda kararların katılanların yarısından bir fazlası ile alınması kuralıdır.

Anayasal karar yeter sayısı alt sınırının (blok sınır) kontrol edilmesi

600 / 4 = 150

;

150 + 1 = 151

kabul oyu mutlak minimumdur.

Anayasa, katılım az olduğunda kararların çok küçük gruplarla alınmasını engellemek için bu 'taban' sayıyı belirlemiştir.

Elde edilen kabul oyu ile sınırların karşılaştırılması

145

(Kabul) >

141

(Adi Çoğunluk) ancak

145 < 151

(Anayasal Alt Sınır).

İki şarttan (salt çoğunluk ve

151

sınırı) daha yüksek olan hangisi ise o sağlanmalıdır. Bu durumda

151

sağlanamadığı için teklif reddedilir.

Key Concept

Meclis Karar Yeter Sayısı Alt Sınırı

Hints

TBMM'nin bir birleşimi açabilmesi için en az kaç milletvekiline ihtiyacı olduğunu (üçte bir) hatırlayın.

Karar yeter sayısı katılanların salt çoğunluğudur, ancak Anayasa bu sayıya bir 'taban' (dörtte birin bir fazlası) belirlemiştir.

600

vekilin üçte biri

200

, dörtte birinin bir fazlası ise

151

'dir.

145

kabul oyunun bu sayılarla ilişkisini kurun.

Practice More

Karar yeter sayısının

301, 360

veya

400

gibi nitelikli çoğunluklar gerektirdiği (Anayasa değişikliği, Genel Af vb.) özel durumları inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:2m 0s

PreviousPage 18 / 41Next

Yasama

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints