TBMM Üyeliği ve Seçilme Yeterliliği

72 questions

$1982$ Anayasası'na göre, kasten işlediği bir suçtan dolayı $1$ yıl $6$ ay hapis cezasına mahkûm olan ve bu nedenle milletvekili seçilme yeterliliğini kaybeden bir kişi, aşağıdaki suçların hangisinden hüküm giymişse, hakkında 'Genel Af' ilan edilmesiyle bu yeterliliği tekrar kazanabilir?

Hırsızlık

Dolandırıcılık

Kasten yaralama

Zimmet

Resmî ihale ve alım satımlara fesat karıştırma

Show answer & explanation

Answer: Kasten yaralama

Answer

Kasten yaralama suçundan mahkûm olan kişi, genel af ile milletvekili seçilme yeterliliğini tekrar kazanabilir.

Doğru seçenek olan kasten yaralama suçunun seçilme engelini kaldırmasının sebebi, bu suçun Anayasa'nın

76

. maddesinde sayılan 'affa uğramış olsalar bile' seçilme hakkını kaybeden suçlar (yüz kızartıcı suçlar, terör eylemleri, kaçakçılık vb.) arasında yer almamasıdır. Genel af, bu tür suçlar dışındaki mahkûmiyetlerin hukuki sonuçlarını ortadan kaldırarak kişiyi eski hukuki statüsüne döndürür.

Step-by-Step Solution

Genel kuralı hatırla

Taksirli suçlar hariç, kasten işlenen bir suçtan dolayı

1

yıl veya daha fazla hapis cezası almak seçilme engelidir.

Anayasa'nın

76

. maddesi genel bir mahkûmiyet sınırı belirlemiştir.

Af istisnalarını incele

Yüz kızartıcı suçlar (hırsızlık, dolandırıcılık, rüşvet vb.) ve özel sayılan suçlar (terör, devlet sırları vb.) affa uğrasa bile engel teşkil etmeye devam eder.

Bu suçlar toplumsal güveni ve devlet düzenini doğrudan hedef aldığı için anayasal olarak daha katı sınırlanmıştır.

Seçeneklerdeki suçları tasnif et

Hırsızlık, dolandırıcılık, zimmet ve ihaleye fesat karıştırma suçları 'istisna' listesindedir; kasten yaralama ise bu listede yoktur.

Kasten yaralama 'yüz kızartıcı suç' veya 'terör suçu' kategorisinde sayılmamaktadır.

Key Concept

Milletvekili seçilme yeterliliğinde adli sicil engelleri ve affın hukuki sonuçları.

Hints

Anayasa'da bazı suçlar için 'affa uğramış olsalar bile' milletvekili seçilemezler ifadesi kullanılmıştır.

Hangi suçların 'yüz kızartıcı suçlar' listesinde olduğunu ve hangilerinin genel kasten suçlar (yaralama, mala zarar verme vb.) olduğunu düşünün.

Genel af, listede sayılmayan suçların (örneğin kasten yaralama) sicil üzerindeki engelleyici etkisini kaldırırken, listedeki suçlarda (hırsızlık, rüşvet gibi) bu etkiyi kaldıramaz.

Practice More

Seçilme yeterliliği için 2017 değişikliği ile getirilen 'askerlikle ilişiği bulunmamak' ve '18 yaş' şartlarını da tekrar gözden geçirebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 62Question →

$1982$ Anayasası'na göre milletvekili seçilme yeterliliği hükümleri ve ilgili mevzuat çerçevesinde, bir siyasi partiden aday adaylığı başvurusunda bulunan dört kişinin durumu aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Aday	Mevcut Durumu
Ahmet Bey	Kasıtlı bir suçtan dolayı toplam $11$ ay hapis cezası almış ve bu cezasını infaz ederek tahliye olmuştur.
Burcu Hanım	Bir kamu iktisadi teşebbüsünde 'işçi' statüsünde çalışmaktadır ve görevinden istifa etmeden adaylık başvurusu yapmıştır.
Caner Bey	Geçmişte rüşvet suçundan hüküm giymiş, ancak sonrasında çıkan genel af ile tüm adli sicil kayıtları silinmiştir.
Deniz Hanım	Taksirle birinin yaralanmasına sebep olmaktan $2$ yıl hapis cezası almıştır; askerlik hizmetini öğrenciliği nedeniyle yasal olarak tecil ettirmiştir.

Adayların tamamının $18$ yaşını doldurduğu ve en az ilkokul mezunu olduğu bilindiğine göre, bu kişilerden hangilerinin milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olduğu söylenebilir?

Yalnızca Deniz Hanım

Ahmet Bey ve Burcu Hanım

Burcu Hanım, Caner Bey ve Deniz Hanım

Ahmet Bey, Burcu Hanım ve Deniz Hanım

Ahmet Bey, Caner Bey ve Deniz Hanım

Show answer & explanation

Answer: Ahmet Bey, Burcu Hanım ve Deniz Hanım

Answer

Ahmet Bey, Burcu Hanım ve Deniz Hanım seçilme yeterliliğine sahiptir; Caner Bey ise rüşvet suçundan dolayı affa uğrasa bile bu hakkını kaybetmiştir.

Seçilme yeterliliği için belirlenen kriterler toplu olarak değerlendirildiğinde; kasıtlı suçlarda bir yıllık sürenin aşılmaması, kamu işçilerinin istifa muafiyeti, taksirli suçların süreye dahil edilmemesi ve askerlik tecilinin bir engel oluşturmaması nedeniyle Ahmet Bey, Burcu Hanım ve Deniz Hanım'ın adaylıkları önünde anayasal bir engel bulunmamaktadır.

Step-by-Step Solution

Ahmet Bey'in durumunu analiz etme

Uygun

1982

Anayasası'nın

76

. maddesine göre kasıtlı suçlarda sınır toplam

1

yıl (

12

ay) veya daha fazlasıdır;

11

ay bu sınırı aşmaz.

Burcu Hanım'ın mesleki durumunu analiz etme

Uygun

Anayasaya göre kamu görevlilerinden sadece memur ve işçi niteliği taşımayan diğer kamu görevlilerinin istifası zorunludur; işçi statüsündekiler istifa etmeden aday olabilir.

Caner Bey'in adli sicilini analiz etme

Uygun Değil

Rüşvet suçunun yüz kızartıcı suçlar kapsamında olması nedeniyle, anayasa gereği genel veya özel affa uğramış olsa dahi kişi milletvekili seçilemez.

Deniz Hanım'ın suç türü ve askerlik durumunu analiz etme

Uygun

Taksirli suçlar bir yıllık süre sınırının dışındadır ve askerlik hizmetinin tecil edilmiş olması 'askerlikle ilişiği bulunmamak' şartını hukuken sağlar.

Key Concept

Milletvekili Seçilme Yeterliliği ve Engelleri

Practice More

Milletvekilliğinin kazanılması ve yemin sürecindeki süreleri tekrar ediniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 63Question →

$1982$ Anayasası'nın $76$ . maddesinde düzenlenen milletvekili seçilme yeterliliği şartları kapsamında adayların öğrenim durumu, adli sicil kaydı ve askerlik durumu gibi kriterler birlikte değerlendirilmektedir.

Aşağıdaki tabloda milletvekili adaylığı için başvuran beş farklı kişinin durumu verilmiştir:

Aday	Öğrenim Durumu	Adli Sicil Kaydı	Askerlik Durumu
Aday I	İlkokul Mezunu	Rüşvet (Affa uğramış)	Muaf
Aday II	Lise Mezunu	Taksirli Suç ( $2$ Yıl Hapis)	Tecilli
Aday III	Okuryazar	Sabıkasız	Terhis
Aday IV	Ortaokul Mezunu	Kasten Yaralama ( $14$ Ay Hapis)	Muaf
Aday V	Üniversite Mezunu	Kamu Hizmetinden Yasaklı	Tecilli

Buna göre, yukarıdaki tabloda özellikleri belirtilen adaylardan hangisi milletvekili seçilme yeterliliğine sahiptir?

Aday I

Aday II

Aday III

Aday IV

Aday V

Show answer & explanation

Answer: Aday II

Answer

Lise mezunu olan,

2

yıl taksirli suç mahkûmiyeti bulunan ve askerliği tecilli olan aday seçilme yeterliliğine sahiptir.

Lise mezunu olan ve askerliği tecilli durumda bulunan adayın seçilme yeterliliği tamdır. Taksirli bir suçtan dolayı alınan

2

yıllık hapis cezası, Anayasa'nın

76

. maddesinde belirtilen 'taksirli suçlar hariç' istisnası nedeniyle engel teşkil etmemektedir.

Step-by-Step Solution

Öğrenim şartını kontrol et

İlkokul mezunu, lise mezunu, ortaokul mezunu ve üniversite mezunu olanlar şartı sağlar; ancak sadece okuryazar olan (Aday III) elenir.

Anayasa'ya göre en az ilkokul mezunu olmak zorunludur.

Adli sicil kaydını (suç türü ve süresini) analiz et

Rüşvet affa uğrasa da engeldir (Aday I elenir). Kasten işlenen

14

aylık ceza (

1

yılı aştığı için) engeldir (Aday IV elenir). Kamu hizmetinden yasaklılık engeldir (Aday V elenir).

Yüz kızartıcı suçlar affa uğrasa da engeldir; kasten işlenen suçlarda ise

1

yıllık sınır vardır.

Taksirli suç ve askerlik ilişiği durumunu değerlendir

Taksirli suçlar süresi ne olursa olsun (

2

yıl olsa bile) engel değildir. Tecilli olmak ise 'askerlikle ilişiği bulunmamak' şartını karşılar.

Anayasa değişikliği ile 'askerliğini yapmış olmak' şartı 'askerlikle ilişiği bulunmamak' şeklinde esnetilmiştir.

Key Concept

Milletvekili Seçilme Yeterliliği Kriterleri

Hints

Anayasa'da hangi suç türünün (taksirli/kasten) ceza süresinden bağımsız olarak engel teşkil etmediğini düşünün.

Askerlik şartındaki 'ilişiği bulunmamak' ifadesinin tecil (erteleme) durumunu kapsayıp kapsamadığını hatırlayın.

Yüz kızartıcı suçların (örneğin rüşvet) özel veya genel affa uğraması durumunda bile seçilme engelinin devam ettiğini, öğrenim şartının ise en az ilkokul olduğunu göz önünde bulundurun.

Practice More

Milletvekilliği adaylığı için istifa etmesi gereken kamu görevlilerini ve seçilemedikleri takdirde görevlerine dönme şartlarını inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 64Question →

Milletvekili seçilme yeterliliği, demokratik temsilin temel şartlarını belirleyen anayasal bir çerçevedir. $1982$ Anayasası'nda düzenlenen bu şartlarla ilgili olarak aşağıda verilen ifadelerden hangisi hatalıdır?

Askerlik hizmetini fiilen yerine getirmemiş ancak yasal olarak askerliği tecil edilmiş olan bir kişi milletvekili adayı olabilir.

Taksirli suçlardan dolayı

3

yıl hapis cezasına hüküm giymiş bir kişinin milletvekili seçilmesine yönelik kanuni bir engel bulunmamaktadır.

Zimmet veya irtikap gibi yüz kızartıcı suçlardan mahkûm olan bir kişi, daha sonra genel af ile affedilmiş olsa dahi milletvekili seçilemez.

Okuma yazma bilmesine rağmen ilkokul diploması bulunmayan bir kişi, milletvekili seçilme yeterliliğine sahip değildir.

Kasten işlenen bir suçtan dolayı kesinleşmiş

10

ay hapis cezası bulunan bir kişi, milletvekili seçilme yeterliliğini kaybeder.

Show answer & explanation

Answer: Kasten işlenen bir suçtan dolayı kesinleşmiş $10$ ay hapis cezası bulunan bir kişi, milletvekili seçilme yeterliliğini kaybeder.

Answer

Kasten işlenen bir suçtan dolayı alınan on aylık hapis cezasının seçilme yeterliliğini kaybettireceğini savunan ifade yanlıştır; çünkü bu engel için ceza süresinin en az bir yıl olması gerekir.

Kasten işlenen suçlarda milletvekili seçilme engelinin oluşması için hükmedilen hapis cezasının toplamda

1

yıl veya daha fazla olması şarttır. Dolayısıyla

10

aylık bir hapis cezası, suçun niteliği yüz kızartıcı değilse, seçilme yeterliliğinin kaybına yol açmaz.

Step-by-Step Solution

Eğitim ve yaş şartlarını kontrol et.

Adayın 18 yaşını doldurmuş ve en az ilkokul mezunu olması gerektiğini doğrula.

Anayasa'nın 76. maddesindeki temel nitelikleri belirlemek için.

Askerlik durumuna ilişkin güncel düzenlemeyi hatırla.

Fiilen askerlik yapma şartının kalktığını, askerlikle ilişiği bulunmamanın (tecil dahil) yettiğini gör.

2017 Anayasa değişikliği ile getirilen esnekliği değerlendirmek için.

Adli sicil ve mahkûmiyet şartlarını analiz et.

Taksirli suçların istisna olduğunu, yüz kızartıcı suçların affa rağmen engel olduğunu, kasten suçlarda ise 1 yıl sınırının bulunduğunu belirle.

Suçun türü ve süresinin hukuki sonuçlarını ayırt etmek için.

Verilen ceza süresini anayasal sınırla karşılaştır.

On aylık sürenin, kasten işlenen suçlar için öngörülen bir yıllık sınırın altında kaldığını tespit et.

Hatalı olan hukuki yargıyı saptamak için.

Key Concept

Milletvekili Seçilme Yeterliliği ve Mahkûmiyet Sınırları

Hints

Kasten işlenen suçlarda seçilme engelinin başlaması için gereken bir zaman eşiği vardır.

Yüz kızartıcı suçlarda süreye bakılmazken, normal kasten işlenen suçlarda 1 yıl kuralı geçerlidir.

Seçenekte verilen 10 aylık süre, Anayasa'da belirtilen 1 yıllık (12 aylık) sınırın altındadır.

Practice More

Milletvekilliğinin seçilme şartlarını kaybetme nedeniyle sona ermesi durumlarını (kesin hüküm giyme) inceleyiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 65Question →

$1982$ Anayasası’nın $76$ . maddesinde düzenlenen milletvekili seçilme yeterliliği hükümleri ve Türk hukuk sistemindeki 'af' kurumunun bu şartlar üzerindeki etkisi birlikte dikkate alındığında, aşağıdaki kişilerden hangisinin milletvekili seçilmesinin önünde hukuki bir engel bulunmamaktadır?

Hırsızlık suçundan dolayı

6

ay hapis cezasına mahkûm edilmiş ancak bu mahkûmiyeti genel af ile sonuçları bakımından tamamen ortadan kalkmış olan kişi.

Kasten işlenen bir suçtan dolayı

1

yıl

3

ay hapis cezasına mahkûm edilmiş ancak bu mahkûmiyeti özel af ile sonuçları bakımından ortadan kaldırılmış olan kişi.

Okuma yazma bilen, kamu kurumunda 'işçi' statüsünde çalışan ancak herhangi bir okuldan mezuniyeti (diploması) bulunmayan kişi.

Askerlik çağına gelmiş olmasına rağmen askerlik hizmetini henüz yerine getirmemiş ve bu konuda herhangi bir erteleme (tecil) veya muafiyet kaydı bulunmayan kişi.

Kamu kurum ve kuruluşlarında 'memur' statüsünde görev yapan ve milletvekili adaylığı için başvuru yapmasına rağmen görevinden henüz istifa etmemiş olan kişi.

Show answer & explanation

Answer: Kasten işlenen bir suçtan dolayı $1$ yıl $3$ ay hapis cezasına mahkûm edilmiş ancak bu mahkûmiyeti özel af ile sonuçları bakımından ortadan kaldırılmış olan kişi.

Answer

Kasten işlenen bir suçtan dolayı

1

yıl

3

ay hapis cezası alan ancak mahkûmiyeti özel af ile kaldırılan kişinin seçilme engeli bulunmaz.

Doğru seçenek olan durumda, suç kasten işlenen bir suçtur ve süresi

1

yılı aşmaktadır. Ancak bu suç tipi 'yüz kızartıcı' suçlar arasında sayılmadığı için, mahkûmiyetin af (genel veya özel) ile ortadan kalkması durumunda kişinin seçilme yeterliliği geri gelir.

1982

Anayasası'nda 'affa uğramış olsalar bile' kısıtlaması sadece yüz kızartıcı suçlar, kaçakçılık, resmi ihale ve alım satımlara fesat karıştırma, terör eylemleri gibi spesifik suçlar için geçerlidir.

Step-by-Step Solution

Suçun niteliğini ve süresini analiz etme

Kasten işlenen suçlarda engel sınırı

1

yıldır.

1

yıl

3

ay bu sınırı aşar. Ancak suçun 'yüz kızartıcı' olup olmadığına bakılmalıdır.

Anayasa, kasten işlenen suçlarda süre şartı ararken, yüz kızartıcı suçlarda süreye bakmaksızın engel koyar.

Af kurumunun etkisini değerlendirme

Kasten işlenen (yüz kızartıcı olmayan) suçlarda af, seçilme engelini kaldırırken; yüz kızartıcı suçlarda (hırsızlık, rüşvet vb.) af engeli kaldırmaz.

1982

Anayasası m.

76

açıkça 'affa uğramış olsalar bile' ibaresini sadece belirli suç tipleri (yüz kızartıcı suçlar, terör vb.) için kullanmıştır.

Diğer şartları (eğitim, askerlik, meslek) kontrol etme

En az ilkokul mezuniyeti, askerlikle ilişiğin kesilmesi ve kamu görevinden istifa şartları sağlanmalıdır.

Bu şartlar seçilme yeterliliğinin temel unsurlarıdır ve birinin eksikliği adaylığı engeller.

Key Concept

Milletvekili seçilme yeterliliğinde 'Af' ve 'Suç Tipi' arasındaki ilişki

Hints

Anayasa'da hangi suçların 'affa uğramış olsalar bile' seçilme engeli oluşturmaya devam ettiğine odaklanın.

Yüz kızartıcı suçlar (hırsızlık, zimmet vb.) ile kasten işlenen diğer suçlar arasındaki af farkını hatırlayın.

Kasten işlenen suçlarda

1

yıl sınırı vardır ancak bu suç yüz kızartıcı değilse af engeli kaldırır. Eğitimde ise ilkokul diploması şarttır.

Practice More

Cumhurbaşkanı seçilme yeterliliği ile milletvekili seçilme yeterliliği arasındaki 'yükseköğrenim' ve 'yaş' farklarını karşılaştırın.

Alternative Method

Suçları iki kategoriye ayırın: 1) Yüz kızartıcı olanlar (Af bile kurtarmaz), 2) Diğer kasten işlenenler (Af engeli kaldırır). Bu ayrım soruyu çözmenizi sağlar.

Estimated Time:1m 30s

Question 66Question →

1982 Anayasası’nda düzenlenen milletvekili seçilme yeterliliği hükümlerine göre, aşağıda belirtilen mahkûmiyet durumlarından hangisi, kişi özel veya genel affa uğramış olsa dahi milletvekili seçilmesine engel teşkil eden suçlar arasında yer alır?

Taksirli bir suçtan dolayı toplam üç yıl hapis cezası almış olmak

Kasten işlenen bir suçtan dolayı on ay hapis cezasına hüküm giymiş olmak

Siyasi bir suçtan dolayı altı ay süreyle mahkûm edilmiş olmak

Dolanlı iflas suçundan dolayı mahkûmiyet kararı almış olmak

Disiplin soruşturması neticesinde devlet memuriyetinden çıkarılmış olmak

Show answer & explanation

Answer: Dolanlı iflas suçundan dolayı mahkûmiyet kararı almış olmak

Answer

Dolanlı iflas suçundan dolayı mahkûmiyet kararı almış olmak, Anayasa uyarınca affa uğranılsa dahi milletvekili seçilme yeterliliğini süresiz olarak ortadan kaldıran durumlardan biridir.

1982 Anayasası'nın 76. maddesi uyarınca; zimmet, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma ve dolanlı iflas gibi suçlar 'yüz kızartıcı suç' kabul edilir. Bu suçlardan hüküm giyenler, cezaları infaz edilmiş olsa veya genel/özel af ile hukuki sonuçları silinse bile milletvekili seçilme hakkını kaybederler.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın 76. maddesindeki seçilme yeterliliği kriterlerini gözden geçiriniz.

Milletvekili seçilmek için kısıtlı olmamak, en az ilkokul mezunu olmak, 18 yaşını doldurmuş olmak ve belirli suçlardan hüküm giymemiş olmak gerekir.

Seçilme yeterliliği anayasal bir çerçeveye dayanmaktadır.

Mahkûmiyetlerin affa uğraması durumundaki hukuki sonucu analiz ediniz.

Kasten işlenen suçlarda

1

yıl ve üzeri hapis cezası alanlar affa uğrarsa seçilebilirler; ancak 'yüz kızartıcı suçlar' ve 'terör suçları' gibi özel kategorilerde af engelini kaldırmaz.

Anayasa koyucu, toplumun güvenini sarsan belirli suç türlerini affın kapsamı dışında tutarak seçilme engeli olarak korumuştur.

Seçenekteki 'Dolanlı İflas' suçunun niteliğini belirleyiniz.

Zimmet, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık ve sahtecilik gibi suçlarla birlikte sayılan 'Dolanlı İflas', mutlak bir engeldir.

Dolanlı iflas suçu, dürüstlük ve güven ilkelerini ihlal eden yüz kızartıcı bir eylem olarak kabul edilir.

Key Concept

Yüz Kızartıcı Suçlarda Af ve Seçilme Engeli

Hints

Milletvekili seçilme engelleri 'affa uğramış olsa bile' ve 'affa uğrayınca kalkan' engeller olarak ikiye ayrılır.

Zimmet, hırsızlık ve dolandırıcılık gibi suçlar yüz kızartıcıdır ve bunlarda af etkisizdir.

Dolanlı iflas, ticari dürüstlüğe aykırı görüldüğü için Anayasa'da hırsızlık ve zimmet ile aynı grupta listelenmiştir.

Practice More

Milletvekili adaylığı için görevinden istifa etmesi gereken memurlar ile istifa etmesine gerek olmayan işçiler arasındaki farkı inceleyiniz.

Estimated Time:50s

Question 67Question →

$1982$ Anayasası’nda yer alan milletvekili seçilme yeterliliğine ilişkin düzenlemeler dikkate alındığında; hukuki durumu ve geçmişi aşağıda belirtilen kişilerden hangisinin, diğer tüm seçilme şartlarını taşısa dahi milletvekili seçilmesi mümkün değildir?

Taksirli bir suçtan dolayı toplamda

2

yıl hapis cezasına hüküm giymiş ve cezası kesinleşmiş olan kişi

Bir kamu kurumunda 'işçi' statüsünde çalışan ve adaylık için görevinden istifa etmeyen kişi

'Sahtecilik' suçundan hüküm giymiş ancak daha sonra özel af ile cezası ve tüm hukuki sonuçları kaldırılmış olan kişi

Kasten işlediği bir suçtan dolayı

10

ay hapis cezası alan ve cezası mahkemece ertelenmiş olan kişi

Askerlik çağına gelmiş olmasına rağmen, sağlık nedenleriyle askerlik hizmetinden 'muaf' tutulmuş olan kişi

Show answer & explanation

Answer: 'Sahtecilik' suçundan hüküm giymiş ancak daha sonra özel af ile cezası ve tüm hukuki sonuçları kaldırılmış olan kişi

Answer

Sahtecilik suçundan hüküm giyen kişi, özel af ile cezası kaldırılmış olsa dahi milletvekili seçilemez.

Doğru yanıt olan seçenek, 'sahtecilik' suçunu işleyen kişinin durumunu belirtir.

1982

Anayasası'nın

76

. maddesine göre; zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik gibi yüz kızartıcı suçlardan hüküm giyenler, cezaları özel veya genel af ile ortadan kaldırılmış olsa dahi ömür boyu milletvekili seçilemezler.

Step-by-Step Solution

Seçeneklerdeki kişilerin suç türlerini ve ceza sürelerini analiz et.

Taksirli suçlar, kasten işlenen suçlar (

10

ay ve

2

yıl) ve yüz kızartıcı suç (sahtecilik) belirlendi.

Anayasa'nın

76

. maddesindeki farklı suç kategorileri için öngörülen farklı kuralları ayırt etmek gerekir.

Kasten işlenen suçlar için süre sınırını kontrol et.

Kasten işlenen suçlarda

1

yıl veya daha fazla hapis cezası alanlar seçilemez;

10

ay alan kişi bu kapsamda değildir.

Anayasal engel toplam

1

yıl ve üzerindeki kasten işlenen suçları kapsar.

Yüz kızartıcı suçlar ve af durumunu değerlendir.

Sahtecilik yüz kızartıcı bir suçtur ve Anayasa uyarınca bu suçlardan hüküm giyenler 'affedilmiş olsalar bile' seçilemezler.

Yüz kızartıcı suçlar için getirilen yasak mutlaktır ve süreden bağımsızdır.

Kamu görevlilerinin istifa şartını ve askerlik durumunu gözden geçir.

İşçilerin istifa zorunluluğu yoktur ve askerlikten muaf olmak yeterlidir.

Adaylık için görevden çekilme zorunluluğu olan memurlar ile işçiler arasındaki ayrımı bilmek gerekir.

Key Concept

Anayasa Madde

76

: Milletvekili Seçilme Yeterliliği ve Mutlak Yasaklar

Hints

Anayasa'da hangi suçların 'affedilmiş olsalar bile' seçilme engelini sürdürdüğünü hatırlayın.

Kasten işlenen suçlar ile taksirli suçlar arasındaki süre sınırı farkını göz önünde bulundurun.

Kamu görevlilerinden hangilerinin istifa etmeden aday olabileceğini (işçi statüsü) kontrol edin.

Practice More

Milletvekilliğinin kazanılması ve mazbata süreci ile ilgili bir soru çözerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

Eleme yöntemiyle çözmek için: Taksirli suçları,

1

yıldan az süreli kasten suçları ve işçi statüsündeki adayları 'engeli olmayanlar' listesine ekleyerek geriye kalan 'yüz kızartıcı suç' seçeneğine ulaşabilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 68Question →

$1982$ Anayasası'nda düzenlenen milletvekili seçilme yeterliliği şartları ve konuya ilişkin güncel anayasal düzenlemeler dikkate alındığında, aşağıda hukuki durumu belirtilen kişilerden hangisinin milletvekili adayı olması veya seçilmesi mümkün değildir?

Taksirli bir suçtan dolayı toplam

2

yıl hapis cezasına hüküm giymiş ve cezası infaz edilmiş olan bir kişi

Hırsızlık suçundan mahkûmiyet kararı bulunan ancak daha sonra çıkarılan genel af kanunu ile cezası tüm sonuçlarıyla ortadan kaldırılmış olan bir kişi

Yükseköğretim kurumuna devam ettiği için askerlik hizmeti

2

yıl süreyle tecil edilmiş olan ve henüz fiilen askerlik yapmamış olan bir kişi

Kasten işlediği bir suçtan dolayı toplam

10

ay hapis cezası almış ve bu cezası kesinleşmiş olan bir kişi

Bir kamu kurumunda 'işçi' statüsünde çalışmakta olup adaylık başvurusu sürecinde görevinden istifa etmemiş olan bir kişi

Show answer & explanation

Answer: Hırsızlık suçundan mahkûmiyet kararı bulunan ancak daha sonra çıkarılan genel af kanunu ile cezası tüm sonuçlarıyla ortadan kaldırılmış olan bir kişi

Answer

Hırsızlık suçundan mahkûm olan kişi, affa uğramış olsa dahi milletvekili seçilemez.

Hırsızlık, zimmet, rüşvet, sahtecilik gibi 'yüz kızartıcı' olarak nitelendirilen suçlar ile terör eylemlerinden mahkûm olanlar, aldıkları ceza süresi ne olursa olsun ve genel veya özel af ile affedilmiş olsalar dahi milletvekili seçilme hakkını kaybederler.

Step-by-Step Solution

Kasten işlenen suçlar ile taksirli suçlar arasındaki farkı analiz etme

Taksirli suçlar süre sınırı (

1

yıl) dışındadır, seçilmeye engel olmaz.

Anayasa'da seçilme engeli 'taksirli suçlar hariç' olarak tanımlanmıştır.

Yüz kızartıcı suçların af karşısındaki durumunu değerlendirme

Hırsızlık, dolandırıcılık, rüşvet gibi suçlar 'affa uğrasa dahi' engel teşkil eder.

Anayasa'nın

76

. maddesi bu suçlar için mutlak bir yasak öngörmüştür.

Kamu görevlilerinin istifa zorunluluğunu inceleme

İşçi statüsündekiler istifa etmek zorunda değildir, memurlar zorundadır.

Anayasa metninde istifa etmesi gerekenler sayılırken işçiler hariç tutulmuştur.

Key Concept

Milletvekili Seçilme Yeterliliği ve Engel Teşkil Eden Suçlar

Hints

Yüz kızartıcı suçların af kapsamındaki durumunu hatırlayın.

2017

yılındaki askerlik şartı değişikliğini ve kasten/taksirli suç ayrımını düşünün.

Anayasa'ya göre hırsızlık gibi suçlar, af gelse bile seçilme yeterliliğini kalıcı olarak engeller.

Practice More

Milletvekilliğinin kazanılması ve yemin süreci ile ilgili kuralları gözden geçirebilirsiniz.

Estimated Time:1m 40s

Question 69Question →

$1982$ Anayasası'na göre milletvekili seçilebilmek için adaylarda aranan çeşitli yeterlilik şartları ve engeller bulunmaktadır. Aşağıdaki tabloda beş farklı aday adayının mevcut durumlarına ilişkin bilgiler verilmiştir:

Aday	Yaş	Öğrenim Durumu	Mahkûmiyet Kaydı	Askerlik Durumu
Selim	$17$	Lise	Sabıkasız	Tecilli
Elif	$25$	Okuryazar	Yok	-
Can	$30$	Üniversite	$14$ Ay (Kasten Yaralama)	Yapmış
Derya	$28$	İlkokul	$2$ Yıl (Taksirli Trafik Kazası)	Muaf
Mert	$35$	Üniversite	$6$ Ay (Zimmet)	Yapmış

Buna göre, tabloda verilen kişilerden hangisinin milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olduğu söylenebilir?

Selim

Elif

Can

Derya

Mert

Show answer & explanation

Answer: Derya

Answer

Derya isimli aday milletvekili seçilme yeterliliğine sahiptir.

Derya isimli aday;

18

yaşını doldurmuş olması (

28

yaş), en az ilkokul mezunu olması, askerlikten muaf olması (ilişiğinin bulunmaması) ve taksirli suçlardan aldığı cezanın seçilmeye engel teşkil etmemesi nedeniyle tüm yasal şartları sağlamaktadır.

Step-by-Step Solution

Yaş şartını kontrol et

Selim dışındaki tüm adaylar

18

yaş sınırını geçmiştir.

Milletvekili seçilebilmek için

18

yaşını doldurmuş olmak gerekir.

Öğrenim şartını kontrol et

Elif'in sadece okuryazar olması elenmesine neden olur; Derya ilkokul mezunu olarak şartı sağlar.

Anayasal şart 'en az ilkokul mezunu' olmaktır.

Adli sicil ve mahkûmiyet durumunu incele

Can

1

yıl sınırını aştığı için, Mert ise yüz kızartıcı suç işlediği için elenir. Derya'nın taksirli suçu engel değildir.

Taksirli suçlar süresine bakılmaksızın seçilmeye engel teşkil etmez.

Askerlik ilişiğini kontrol et

Derya muaf olduğu için askerlik ile ilişiği bulunmamaktadır.

2017

değişikliği ile 'askerlik ile ilişiği bulunmamak' şartı getirilmiştir; bu durum muafiyeti de kapsar.

Key Concept

Milletvekili seçilme yeterliliği kriterleri (

1982

Anayasası m.

76

)

Hints

Adayın yaşının

18

, eğitiminin ise en az ilkokul mezunu olup olmadığını kontrol ederek işe başlayın.

Adli sicil kaydında 'taksirli suçlar'ın süresine bakılmaksızın seçilmeye engel olmadığını hatırlayın; ancak 'yüz kızartıcı suçlar' süreden bağımsız olarak engeldir.

Kadın adaylar için askerlik şartı aranmazken, erkek adaylar için 'ilişiği bulunmamak' (yapmış, muaf veya tecilli olmak) yeterlidir.

Practice More

Kamu görevlilerinin milletvekili adayı olabilmek için istifa etmeleri gereken süreleri ve hangi kurum mensuplarının görevlerine geri dönemeyeceğini çalışarak konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

Adayları eleme yöntemiyle inceleyin: Yaş engeli olanları, eğitim düzeyi yetersiz olanları ve yüz kızartıcı suç işleyenleri doğrudan eledikten sonra kalanlar arasında süre sınırına (

1

yıl) takılan olup olmadığını kontrol edin.

Estimated Time:1m 15s

Question 70Question →

$1982$ Anayasası'nda düzenlenen milletvekili seçilme yeterliliği hükümleri dikkate alındığında, aşağıdaki durumlardan hangisi kişinin milletvekili adayı olmasına engel teşkil eder?

Çifte vatandaşlığa sahip olup Türk vatandaşlığını da muhafaza ediyor olmak

Askerlik çağına gelmiş olmakla birlikte askerlik hizmetini usulüne uygun olarak tecil ettirmiş olmak

Kasten işlenen bir suçtan dolayı

13

ay hapis cezası almış ve bu cezası ertelenmiş olmak

Taksirli suçlardan dolayı toplam

2

yıl hapis cezasına mahkûm edilmiş olmak

Bir kamu kurumunda 'işçi' statüsünde çalışıyor olup görevinden istifa etmemiş olmak

Show answer & explanation

Answer: Kasten işlenen bir suçtan dolayı $13$ ay hapis cezası almış ve bu cezası ertelenmiş olmak

Answer

Kasten işlenen bir suçtan dolayı

13

ay hapis cezası almış ve bu cezası ertelenmiş olmak milletvekili seçilmesine engel teşkil eder.

Kasten işlenen suçlardan dolayı alınan

1

yıl (

12

ay) veya daha fazla süreli hapis cezaları, anayasal bir engeldir. Cezanın ertelenmiş (infazının geri bırakılmış) olması, kişinin mahkûm olduğu gerçeğini ve bu mahkûmiyetin hak yoksunluğu doğuran sonuçlarını değiştirmez.

Step-by-Step Solution

Suçun niteliğini ve süresini kontrol et.

Suç 'kasten' işlenmiş ve süresi

13

ay (

1

yıldan fazla) olarak belirlenmiş.

Anayasa'ya göre taksirli suçlar hariç toplam

1

yıl veya daha fazla hapis cezası alanlar seçilemezler.

Cezanın ertelenme durumunun etkisini değerlendir.

Cezanın ertelenmesi mahkûmiyet hükmünü ortadan kaldırmaz.

Seçilme yeterliliği için 'hüküm giymiş olmak' kriteri esastır; infazın ertelenmesi bu engeli gidermez.

Key Concept

Milletvekili Seçilme Yeterliliği: Adli Sicil ve Kamu Görevinden Çekilme İstisnaları

Hints

Kasten işlenen suçlar ile taksirli suçlar arasındaki anayasal farkı hatırlayın.

Hangi kamu çalışanlarının adaylık için istifa etmek zorunda olduğunu, kimlerin ise istisna tutulduğunu düşünün.

Cezanın ertelenmesi, bir mahkûmiyet hükmünün varlığını ortadan kaldırır mı yoksa sadece infazı mı geciktirir?

Practice More

Seçilemeyen kamu görevlilerinden hangilerinin görevine geri dönemeyeceğini (yüksek yargı ve TSK mensupları gibi) inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Eleme yöntemiyle; tecilin, taksirli suçun ve işçi statüsünün engel olmadığını belirleyerek doğru sonuca ulaşılabilir.

Estimated Time:1m 0s

Question 71Question →

$1982$ Anayasası'nda düzenlenen milletvekili seçilme yeterliliği şartları ve bu hakka engel teşkil eden durumlar dikkate alındığında, aşağıda özellikleri belirtilen kişilerden hangisinin milletvekili seçilmesinin önünde anayasal bir engel bulunmamaktadır?

Hırsızlık suçundan dolayı mahkûmiyet alan ancak daha sonra özel af ile cezası silinen bir kişi

Taksirli bir suçtan dolayı toplamda

18

ay hapis cezasına hüküm giymiş olan bir kişi

Mahkeme kararıyla kısıtlılık (interdiksiyon) altına alınmış olan ve kendisine vasi tayin edilen bir kişi

Okuma yazma bilmesine karşın herhangi bir ilkokuldan mezuniyet diploması bulunmayan bir kişi

Görevinden istifa etmeden adaylık başvurusunda bulunan muvazzaf bir subay

Show answer & explanation

Answer: Taksirli bir suçtan dolayı toplamda $18$ ay hapis cezasına hüküm giymiş olan bir kişi

Answer

Taksirli bir suçtan dolayı toplamda

18

ay hapis cezasına hüküm giymiş olan kişi milletvekili seçilebilir.

Taksirli bir suçtan dolayı hüküm giymiş olan kişi, aldığı cezanın süresi ne olursa olsun milletvekili seçilme yeterliliğini kaybetmez.

1982

Anayasası'nın

76

. maddesinde kasten işlenen suçlar için 'toplam bir yıl veya daha fazla' hapis cezası alma şartı getirilmiş, ancak parantez içinde taksirli suçlar bu kapsamın dışında bırakılmıştır.

Step-by-Step Solution

Suç türünün değerlendirilmesi

Taksirli suçlar kategorisine giren mahkûmiyetler tespit edilir.

Anayasa, taksirli suçları milletvekili seçilme engeli olan 'kasten işlenen suçlar' kapsamından hariç tutmuştur.

Ceza süresinin kontrol edilmesi

18

aylık ceza, taksirli suç kapsamında olduğu için engel oluşturmaz.

Bir yıl veya daha fazla hapis cezası alma engeli sadece kasten işlenen suçlar için geçerlidir.

Diğer adayların engel durumlarının karşılaştırılması

Hırsızlık (yüz kızartıcı), kısıtlılık, eğitim eksikliği ve istifa etmeme gibi durumların engel teşkil ettiği teyit edilir.

Anayasa'nın

76

. maddesindeki kesin sınırlamalar her aday adayının durumuna uygulanır.

Key Concept

Milletvekili Seçilme Yeterliliği ve Taksirli Suç İstisnası

Hints

Suçun kasten mi yoksa taksirle mi işlendiği, seçilme yeterliliği açısından en kritik ayrımı oluşturur.

Bir yıl veya daha fazla hapis cezası engeli sadece kasten işlenen suçlar için geçerlidir; taksirli suçlarda süre sınırı yoktur.

Practice More

Seçilme yeterliliği ile ilgili olarak, hangi kamu görevlilerinin istifa ettikten sonra seçilemezlerse görevlerine geri dönemeyeceklerini (Yüksek yargı mensupları, TSK mensupları vb.) mutlaka tekrar ediniz.

Estimated Time:50s

Question 72Question →

$22$ yaşındaki Mert, en az ilkokul mezunu olma şartını taşımaktadır. Mert, kasten işlediği bir suçtan dolayı $8$ ay hapis cezası almış ve bu cezasını tamamlamıştır. Mert'in askerlik durumu incelendiğinde ise askerlik hizmetini henüz yerine getirmediği ancak yasal olarak tecil (erteleme) ettirdiği görülmektedir.

$1982$ Anayasası hükümleri dikkate alındığında, Mert'in milletvekili seçilme yeterliliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Milletvekili seçilebilmek için en az ortaokul mezunu olma şartı arandığından Mert aday olamaz.

Askerlik hizmetini fiilen yapmamış olanlar, tecil durumuna bakılmaksızın milletvekili seçilemezler.

Kasten işlenen bir suçtan dolayı hüküm giymiş olması, ceza süresine bakılmaksızın Mert'in adaylığına engel teşkil eder.

Anayasa'da belirtilen yaş, eğitim, adli sicil ve askerlik şartlarının tamamını taşıdığı için milletvekili adayı olabilir.

Anayasa'ya göre seçilme yaşı

25

olarak belirlendiği için Mert'in adaylığı hukuken mümkün değildir.

Show answer & explanation

Answer: Anayasa'da belirtilen yaş, eğitim, adli sicil ve askerlik şartlarının tamamını taşıdığı için milletvekili adayı olabilir.

Answer

Mert, Anayasa'da aranan yaş, öğrenim, adli sicil ve askerlik durumu ile ilgili tüm kriterleri karşıladığı için milletvekili adayı olabilir.

Mert'in durumu incelendiğinde;

18

yaşını doldurmuş olması (yaş), ilkokul mezunu olması (eğitim), kasten işlediği suçun

1

yılın altında olması (adli sicil) ve askerliğini tecil ettirmiş olması (askerlikle ilişik durumu) nedeniyle seçilme yeterliliğine sahip olduğu ve aday olabileceği sonucuna varılır.

Step-by-Step Solution

Yaş şartını kontrol et.

Mert

22

yaşındadır ve seçilme yaşı olan

18

sınırını geçmiştir.

2017

değişikliği ile seçilme yaşı

18

olarak güncellenmiştir.

Öğrenim şartını kontrol et.

Mert ilkokul mezunudur ve bu yeterlidir.

Anayasa'nın

76

. maddesi en az ilkokul mezuniyetini şart koşar.

Adli sicil/mahkumiyet şartını kontrol et.

8

ay hapis cezası adaylığa engel değildir.

Taksirli suçlar hariç, toplam

1

yıl veya daha fazla hapis cezası alanlar seçilemez; Mert'in cezası bu sürenin altındadır.

Askerlik durumunu kontrol et.

Tecilli olmak adaylık için yeterlidir.

Şart 'askerlik yapmış olmak' değil, 'askerlikle ilişiği bulunmamak'tır (muafiyet veya tecil dahil).

Key Concept

Milletvekili Seçilme Yeterliliği Şartları

Hints

Seçilme yeterliliğinde yaş ve eğitim sınırlarının güncel durumunu hatırlayın.

Kasten işlenen suçlarda hapis cezasının süresinin

1

yıl sınırının altında kalıp kalmadığına dikkat edin.

Askerlik şartının 'yapmış olmak' mı yoksa 'ilişiği bulunmamak' mı olduğunu sorgulayın.

Practice More

Affa uğramış olsalar bile milletvekili seçilmesine engel olan 'yüz kızartıcı suçları' (zimmet, rüşvet vb.) tekrar edin.

Estimated Time:1m 15s

PreviousPage 4 / 4

TBMM Üyeliği ve Seçilme Yeterliliği

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More