Yasama Sorumsuzluğu ve Dokunulmazlığı

72 questions

1982 Anayasası'nda düzenlenen "yasama dokunulmazlığı" müessesesinin işleyişi, sınırları ve "yasama sorumsuzluğu" ile olan temel farkları dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Yasama dokunulmazlığının TBMM tarafından kaldırılması, ilgili milletvekilinin üyeliğinin kendiliğinden sona ermesi sonucunu doğurmaz.

Yasama dokunulmazlığı kural olarak sadece cezai takibatlara karşı koruma sağlarken; yasama sorumsuzluğu milletvekilini hem cezai hem de hukuki tazminat sorumluluğuna karşı mutlak olarak korur.

Dokunulmazlığı kaldırılan milletvekili veya bir başka milletvekili, kararın alındığı tarihten itibaren yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal başvurusunda bulunabilir.

Hakkında dokunulmazlığın kaldırılması kararı verilen bir milletvekili, yapılan seçimlerde yeniden milletvekili seçilirse, mevcut yargılamasına devam edilebilmesi için Meclis'in dokunulmazlığı tekrar kaldırmasına gerek yoktur.

Ağır cezayı gerektiren suçüstü hali ile seçimden önce soruşturmasına başlanmış olmak kaydıyla Anayasa'nın 14. maddesindeki durumlar dokunulmazlık korumasının kapsamı dışındadır.

Show answer & explanation

Answer: Hakkında dokunulmazlığın kaldırılması kararı verilen bir milletvekili, yapılan seçimlerde yeniden milletvekili seçilirse, mevcut yargılamasına devam edilebilmesi için Meclis'in dokunulmazlığı tekrar kaldırmasına gerek yoktur.

Answer

Hakkında dokunulmazlığın kaldırılması kararı verilen bir milletvekili yeniden seçilirse, yargılamanın devamı için Meclis'in tekrar karar alması gerekir.

1982 Anayasası'nın 83. maddesine göre, yasama dokunulmazlığı kaldırılan bir milletvekili aynı dönemde veya sonraki dönemde tekrar milletvekili seçilirse, yargılamasına devam edilebilmesi için Meclis Genel Kurulu'nun dokunulmazlığı yeniden kaldırması şarttır. Dolayısıyla yargılamanın kaldığı yerden doğrudan devam edebileceği yönündeki ifade anayasal olarak yanlıştır.

Step-by-Step Solution

Yasama dokunulmazlığının süresini ve niteliğini hatırla.

Dokunulmazlık geçici ve nispi bir korumadır; sadece ilgili yasama dönemi için geçerlidir.

Milletvekilliği yenilendiğinde anayasal koruma zırhı da otomatik olarak yeniden kazanılır.

Anayasa'nın 83. maddesindeki özel hükmü analiz et.

Madde metni: 'Tekrar seçilen milletvekili hakkında soruşturma ve kovuşturma yapılması, Meclisin yeniden dokunulmazlığı kaldırmasına bağlıdır.'

Hukuki güvenlik ilkesi gereği, her yeni temsil dönemi için halkın iradesine saygı duyulur ve Meclis'in takdiri yeniden sorulur.

Yanlış seçeneği tespit et.

Tekrar karara gerek olmadığını iddia eden ifade anayasal kural ile çelişmektedir.

Dokunulmazlık kaldırılmış olsa bile, yeni bir seçimle kazanılan üyelik yeni bir dokunulmazlık statüsü başlatır.

Key Concept

Yasama Dokunulmazlığının Sürekliliği ve Yeniden Seçilme Kuralı

Practice More

Yasama sorumsuzluğu ile dokunulmazlığı arasındaki süre (sürekli vs. geçici) farkını tablo haline getirerek çalışınız.

Estimated Time:1m 30s

Question 2Question →

Milletvekilliği sıfatı sona ermiş olan bir kişinin, görev yaptığı dönemde gerçekleştirdiği aşağıdaki fiillerinden hangisinden dolayı, üyeliği bittikten sonra da herhangi bir hukuki veya cezai takibata uğraması anayasal olarak mümkün değildir?

Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşünce açıklamaları

Görev süresi içinde işlediği ve dokunulmazlığı kaldırılmadığı için yargılanamadığı bir suç

Seçilmeden önce hakkında açılmış ve milletvekilliği süresince durdurulmuş olan ceza davaları

Meclis dışındaki bir özel toplantıda dile getirdiği ve Meclis çalışmalarıyla ilgisi olmayan şahsi beyanları

Görev süresi devam ederken şahsi borçları nedeniyle aleyhine açılmış olan tazminat davaları

Show answer & explanation

Answer: Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşünce açıklamaları

Answer

Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşünce açıklamaları

Yasama sorumsuzluğu, milletvekillerinin Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşüncelerinden dolayı ömür boyu korunmalarını sağlar. Bu koruma, milletvekillliği sıfatı sona erse dahi devam eder ve hem cezai hem de hukuki (tazminat) sorumluluğu tamamen engeller.

Step-by-Step Solution

Yasama bağışıklıkları arasındaki temel farkı belirleyin.

Yasama sorumsuzluğu mutlak ve süreklidir, yasama dokunulmazlığı ise nispi ve geçicidir.

Soruda milletvekilliği bittikten sonra da devam eden koruma sorulmaktadır.

Yasama sorumsuzluğunun kapsamını analiz edin.

Bu koruma milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşünceleri için geçerlidir ve ömür boyu sürer.

Milletvekilinin meclis kürsüsünde hürce konuşabilmesi demokrasinin gereğidir.

Seçenekleri bu kalıcılık kriterine göre eleyin.

Suçlara ilişkin dokunulmazlık üyelikle biterken, Meclis içindeki fikirsel faaliyetler her zaman korunur.

Anayasa'nın 83. maddesi uyarınca sorumsuzluk 'üyelik sona erdikten sonra da' geçerlidir.

Key Concept

Yasama Sorumsuzluğunun Mutlak ve Sürekli Niteliği

Practice More

Yasama dokunulmazlığının TBMM kararıyla kaldırılmasına karşı Anayasa Mahkemesi'ne başvuru sürelerini tekrar ediniz.

Estimated Time:50s

Question 3Question →

1982 Anayasası'nda düzenlenen milletvekili bağışıklıklarına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi, yasama sorumsuzluğu ile yasama dokunulmazlığı arasındaki farklardan biri bağlamında doğru bir hukuki değerlendirmedir?

Yasama sorumsuzluğu milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerini ömür boyu koruma altına alırken; yasama dokunulmazlığı, milletvekilini kural olarak sadece üyelik süresince cezai takibata karşı korur.

Yasama dokunulmazlığı milletvekilini hem cezai soruşturmalara hem de hukuk mahkemelerinde açılacak tazminat davalarına karşı korurken; yasama sorumsuzluğu sadece cezai sorumluluğu kapsar.

Yasama sorumsuzluğunun kaldırılabilmesi için TBMM Genel Kurulu'nun üye tamsayısının salt çoğunluğu gerekirken; yasama dokunulmazlığı hiçbir şekilde kaldırılamaz.

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararına karşı, ilgili milletvekili veya bir başka milletvekili 15 gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal istemiyle başvurabilir.

Yasama dokunulmazlığı kaldırılan bir milletvekilinin milletvekilliği sıfatı, yargılama süreci kesin hükümle sonuçlanana kadar TBMM tarafından askıya alınır.

Show answer & explanation

Answer: Yasama sorumsuzluğu milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerini ömür boyu koruma altına alırken; yasama dokunulmazlığı, milletvekilini kural olarak sadece üyelik süresince cezai takibata karşı korur.

Answer

Yasama sorumsuzluğu Meclis çalışmalarındaki ifadeleri sürekli olarak korurken, yasama dokunulmazlığı milletvekilini görev süresi boyunca cezai işlemlere karşı koruyan ve kaldırılabilen bir güvencedir.

Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin görevinden kaynaklı söz ve eylemlerini kalıcı olarak korurken; yasama dokunulmazlığı, milletvekilini şahsi suç iddialarına karşı sadece görev süresi boyunca ve Meclis izin verene kadar koruyan geçici bir kalkandır.

Step-by-Step Solution

Yasama sorumsuzluğunun niteliğini analiz etme

Yasama sorumsuzluğu; milletvekillerinin Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşüncelerinden dolayı cezai sorumluluklarının olmamasıdır. Bu koruma mutlaktır (kaldırılamaz) ve süreklidir (vekillik bitince de devam eder).

Milletvekillerinin hiçbir baskı altında kalmadan yasama faaliyetlerini yürütebilmesini sağlamak.

Yasama dokunulmazlığının niteliğini analiz etme

Yasama dokunulmazlığı; milletvekilinin Meclis kararı olmadıkça sorgulanamaması, tutuklanamaması ve yargılanamamasıdır. Nispidir (Meclis kararıyla kaldırılabilir) ve süreklidir (sadece vekillik süresince korur).

Milletvekillerini asılsız cezai isnatlardan koruyarak Meclis çalışmalarının sürekliliğini sağlamak.

İstisna ve itiraz mekanizmalarını kontrol etme

Dokunulmazlığın kaldırılmasına karşı 7 gün içinde AYM'ye itiraz edilebilir, AYM 15 gün içinde karar verir. Sorumsuzluğun ise kaldırılması söz konusu değildir.

Anayasal denetim sürelerini ve usul farklarını ayırt etmek.

Key Concept

Yasama Bağışıklıkları Arasındaki Farklar

Hints

Yasama sorumsuzluğu 'söz ve oy' ile ilgilidir, dokunulmazlık ise 'suç işleme' iddiası ile ilgilidir.

Bağışıklıklardan biri Meclis kararıyla kaldırılabilirken diğeri asla kaldırılamaz.

Milletvekilliği bittikten sonra hangisinin devam ettiğini düşünün: Meclis kürsüsünde söylediğiniz bir söz mü yoksa dışarıda karıştığınız bir kavga mı?

Practice More

Yasama dokunulmazlığının istisnaları olan Anayasa'nın 14. maddesi ve ağır cezayı gerektiren suçüstü hali durumlarını inceleyiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 4Question →

1982 Anayasası'na göre, milletvekillerinin Meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerinden, Mecliste ileri sürdükleri düşüncelerden ve bunları Meclis dışında tekrarlamaktan dolayı hukuki ve cezai bir sorumluluğa tabi tutulmamalarını sağlayan "yasama sorumsuzluğu" ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

TBMM Genel Kurulu kararıyla belli şartlar altında kaldırılabilir.

Milletvekilliği sıfatı sona erse dahi ömür boyu devam eden bir korumadır.

Sadece hapis cezası gerektiren suçları kapsar, tazminat davalarına engel değildir.

Sadece milletvekilliği süresi ile sınırlı olan geçici bir bağışıklıktır.

Ağır cezayı gerektiren suçüstü hallerinde milletvekilinin bu koruması sona erer.

Show answer & explanation

Answer: Milletvekilliği sıfatı sona erse dahi ömür boyu devam eden bir korumadır.

Answer

Yasama sorumsuzluğu, milletvekilliği sona erse dahi ömür boyu devam eden mutlak bir korumadır.

Yasama sorumsuzluğu, milletvekillerinin parlamento faaliyetleri kapsamındaki söz, oy ve düşünce açıklamalarını koruma altına alan mutlak ve sürekli bir bağışıklıktır. Bu koruma, milletvekilinin görev süresi dolsa dahi, görev yaptığı dönemdeki bu eylemleri nedeniyle cezai veya hukuki bir kovuşturmaya uğramasını engeller.

Step-by-Step Solution

Yasama sorumsuzluğunun niteliğinin belirlenmesi

Mutlak (hiçbir şekilde kaldırılamaz) bir bağışıklıktır.

Milletvekillerinin Meclis çalışmalarında hür bir şekilde irade beyan edebilmeleri hedeflenir.

Sorumsuzluğun süre bakımından etkisinin incelenmesi

Süreklidir, görev bittikten sonra da koruma sağlar.

Anayasa'nın 83. maddesi gereği meclis çalışmalarındaki eylemlerden dolayı ömür boyu sorumlu tutulamazlar.

Key Concept

Yasama Sorumsuzluğunun Mutlak ve Sürekli Niteliği

Hints

Yasama bağışıklıklarını 'kaldırılabilme' ve 'süre' bakımından karşılaştırın.

Estimated Time:45s

Question 5Question →

Milletvekillerinin yasama faaliyetlerini yerine getirirken herhangi bir dış etki veya yargısal baskı altında kalmalarını önlemek amacıyla 1982 Anayasası ile "yasama sorumsuzluğu" ve "yasama dokunulmazlığı" güvenceleri tanınmıştır.

1982 Anayasası hükümleri ve anayasa hukuku ilkeleri dikkate alındığında, bu iki yasama bağışıklığı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Yasama sorumsuzluğu, milletvekiline sadece görev süresi boyunca koruma sağlayan ve TBMM Genel Kurulu kararıyla kaldırılabilen nisbi bir haktır.

Yasama dokunulmazlığı, milletvekilini hem cezai soruşturmalara hem de hukuk mahkemelerinde açılacak tazminat davalarına karşı tam bir koruma altına alır.

Yasama sorumsuzluğu kapsamındaki fiillerden dolayı milletvekili aleyhine cezai bir işlem yapılamayacağı gibi hukuki sorumluluk kapsamında tazminat davası da açılamaz.

Yasama dokunulmazlığı kaldırılan bir milletvekilinin milletvekilliği sıfatı, Meclis kararının alındığı tarihte kendiliğinden sona erer.

Dokunulmazlığı kaldırılan milletvekili veya bir başka milletvekili, bu karara karşı 15 gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal başvurusunda bulunabilir.

Show answer & explanation

Answer: Yasama sorumsuzluğu kapsamındaki fiillerden dolayı milletvekili aleyhine cezai bir işlem yapılamayacağı gibi hukuki sorumluluk kapsamında tazminat davası da açılamaz.

Answer

Yasama sorumsuzluğu kapsamında ifade edilen düşünceler ve oylar nedeniyle milletvekili hakkında ne cezai takibat yapılabilir ne de tazminat davası açılabilir.

Doğru olan ifadeye göre; yasama sorumsuzluğu milletvekiline sağlanan mutlak bir korumadır. Bu koruma sadece hapis veya adli para cezası gibi cezai müeyyideleri değil, aynı zamanda kişisel haklara saldırı gibi gerekçelerle açılabilecek özel hukuk tazminat davalarını da engeller. Böylece milletvekili, hiçbir maddi veya manevi yaptırım korkusu olmadan fikirlerini açıklayabilir.

Step-by-Step Solution

Yasama sorumsuzluğu ve dokunulmazlığı arasındaki temel farkları analiz et.

Sorumsuzluk; Meclis çalışmalarındaki söz, oy ve düşünceler içindir; mutlaktır (kaldırılamaz) ve süreklidir (vekillik bitse de sürer). Dokunulmazlık ise suç işlediği iddiasıyla ilgili cezai işlemler içindir; nisbidir (kaldırılabilir) ve geçicidir (vekillik süresince).

Soruda her iki kavramın sınırları ve hukuki sonuçları sorulmaktadır.

Bağışıklıkların kapsamını (ceza ve hukuk davası ayrımı) değerlendir.

Yasama sorumsuzluğu hem ceza hem tazminat davalarını engellerken, yasama dokunulmazlığı sadece cezai (hapis, gözaltı vb.) süreçleri engeller; tazminat davalarını engellemez.

Seçeneklerdeki hukuki sorumluluk ayrımını doğru saptamak gerekir.

Yargısal denetim ve süreleri kontrol et.

Dokunulmazlığın kaldırılmasına karşı başvuru süresi 7 gün, AYM'nin karar süresi 15 gündür.

İşlemsel hataları elemek için süreleri teyit etmek önemlidir.

Key Concept

Yasama Sorumsuzluğu ve Dokunulmazlığı Ayrımı

Hints

Yasama sorumsuzluğu 'söz ve oy hürriyeti' iken; yasama dokunulmazlığı 'yargılanmama hürriyeti' olarak özetlenebilir.

Yasama sorumsuzluğu mutlak ve süreklidir, dokunulmazlık ise TBMM tarafından kaldırılabilir.

Dokunulmazlığın kaldırılmasına karşı AYM'ye itiraz süresi ile AYM'nin karar süresini (7 ve 15 gün) doğru eşleştirdiğinizden emin olun.

Practice More

Milletvekilliğinin düşme nedenleri ile yasama dokunulmazlığının kaldırılması arasındaki ilişkiyi ve Parlamento Kararı niteliğindeki işlemleri gözden geçirebilirsiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 6Question →

1982 Anayasası’nda düzenlenen yasama dokunulmazlığı kurumu, dokunulmazlığın kaldırılması süreci ve bu karara karşı öngörülen yargısal denetim mekanizması bakımından değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Yasama dokunulmazlığı kaldırılan milletvekili veya bir diğer milletvekili, kararın alındığı tarihten itibaren

7

gün içinde iptal istemiyle Anayasa Mahkemesine başvurabilir; Mahkeme bu istemi

15

gün içinde kesin karara bağlar.

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması bir Parlamento Kararı niteliğinde olduğundan, yasama bölümünün diğer kararlarında olduğu gibi bu karara karşı yargı yolu tamamen kapalıdır.

Meclis Genel Kurulu tarafından dokunulmazlığı kaldırılan bir milletvekilinin TBMM üyeliği sıfatı, kararın alındığı tarihte kendiliğinden sona erer.

Milletvekilinin kendi rızasıyla dokunulmazlığından vazgeçtiğini yazılı olarak beyan etmesi durumunda, Meclis Genel Kurulu kararına gerek kalmaksızın yargılama süreci başlatılabilir.

Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına ilişkin itirazlar, kararın alınmasından itibaren

15

gün içinde yapılmalı ve Anayasa Mahkemesi bu itirazı

30

gün içinde karara bağlamalıdır.

Show answer & explanation

Answer: Yasama dokunulmazlığı kaldırılan milletvekili veya bir diğer milletvekili, kararın alındığı tarihten itibaren $7$ gün içinde iptal istemiyle Anayasa Mahkemesine başvurabilir; Mahkeme bu istemi $15$ gün içinde kesin karara bağlar.

Answer

Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına karşı, ilgili milletvekili veya bir başka milletvekili tarafından 7 gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir ve Mahkeme 15 gün içinde kararını verir.

Anayasa'nın 85. maddesine göre, yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına karar verilmesi durumunda, ilgili milletvekili ya da bir diğer milletvekili, bu kararın iptali talebiyle yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurabilir. Mahkeme, bu istemi on beş gün içinde karara bağlamak zorundadır. Bu süreler yasama sürecinin kesintiye uğramaması adına oldukça kısa tutulmuştur.

Step-by-Step Solution

Yasama dokunulmazlığının hukuki niteliğini belirle.

Dokunulmazlık nispi bir haktır ve TBMM tarafından kaldırılabilir.

Sorumsuzluğun aksine dokunulmazlık geçicidir ve Meclis iradesine tabidir.

Kaldırma kararına karşı yargısal denetim imkanını kontrol et.

Anayasa'nın 85. maddesi bu konuda özel bir itiraz yolu öngörmüştür.

Milletvekilinin yasama faaliyetlerine katılımını korumak için hızlı bir denetim mekanizması kurulmuştur.

Anayasal süreleri teyit et.

İtiraz süresi

7

gün, Mahkemenin karar süresi

15

gündür.

Yasama sürecinin aksamaması için yargısal denetim çok kısa sürelere bağlanmıştır.

Key Concept

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve yargısal denetimi (İptal İstemi)

Hints

Dokunulmazlık kaldırıldığında vekilin hala vekil kalmaya devam edip etmediğini düşünün.

Anayasa Mahkemesi'ne itiraz sürecindeki sürelerin çok kısa (tek haneli gün ve iki haftalık süre) olduğunu hatırlayın.

İtiraz süresi bir hafta (

7

gün), Mahkemenin karar süresi ise bu sürenin yaklaşık iki katıdır (

15

gün).

Practice More

Yasama sorumsuzluğu ile dokunulmazlık arasındaki farkları bir tablo halinde çalışmak kavramsal karışıklıkları önleyecektir.

Estimated Time:2m 0s

Question 7Question →

1982 Anayasası’na göre milletvekillerinin sahip olduğu "yasama sorumsuzluğu" ve "yasama dokunulmazlığı" kurumları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına dair TBMM kararlarına karşı, kararın alındığı tarihten itibaren yedi gün içinde ilgili milletvekili veya bir başka milletvekili Anayasa Mahkemesine iptal istemiyle başvurabilir.

Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerinden dolayı koruma sağlar ve bu koruma milletvekilinin görevi sona erdiğinde kendiliğinden kalkar.

Yasama dokunulmazlığı, milletvekili hakkında açılmış veya açılacak olan hem tazminat (hukuk) davalarını hem de ceza davalarını kapsayan mutlak bir korumadır.

Yasama dokunulmazlığının kaldırılabilmesi için TBMM Genel Kurulunda üye tamsayısının salt çoğunluğuyla (

301

milletvekili) karar alınması anayasal bir zorunluluktur.

Anayasanın

14

. maddesindeki durumlar ile ağır cezayı gerektiren suçüstü hallerinde, soruşturmaya başlanabilmesi için yasama dokunulmazlığının TBMM tarafından kaldırılması ön şarttır.

Show answer & explanation

Answer: Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına dair TBMM kararlarına karşı, kararın alındığı tarihten itibaren yedi gün içinde ilgili milletvekili veya bir başka milletvekili Anayasa Mahkemesine iptal istemiyle başvurabilir.

Answer

Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına dair kararlara karşı, yedi gün içinde ilgili veya başka bir milletvekili tarafından Anayasa Mahkemesine başvurulabilir ve Mahkeme on beş gün içinde kararını verir.

Doğru olan ifade, yasama dokunulmazlığının kaldırılması durumunda yargı yolunun açık olduğudur. Anayasa uyarınca, dokunulmazlığı kaldırılan milletvekili veya onun yerine bir başka milletvekili, kararın iptali için yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurabilir. Anayasa Mahkemesi bu başvuruyu on beş gün içinde kesin karara bağlar.

Step-by-Step Solution

Yasama sorumsuzluğu ve dokunulmazlığı arasındaki farkı belirle.

Sorumsuzluk mutlaktır ve ömür boyu sürer; dokunulmazlık ise nispidir, geçicidir ve Meclis tarafından kaldırılabilir.

Soruda her iki kavramın hukuki niteliklerinin ayırt edilmesi istenmektedir.

Dokunulmazlığın kapsamını (ceza/hukuk) analiz et.

Dokunulmazlık sadece hapis cezası, gözaltı, tutuklama gibi cezai işlemleri durdurur; tazminat davalarını engellemez.

Milletvekilinin kişisel borçlarından dolayı yargılanabilmesi yasama dokunulmazlığı kapsamında değildir.

Dokunulmazlığın kaldırılması sürecindeki yargısal denetimi kontrol et.

Lifting kararlarına karşı

7

gün içinde Anayasa Mahkemesine (AYM) başvurulur ve AYM

15

gün içinde karar verir.

Bu, yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına ilişkin özel bir anayasal denetim yoludur.

Key Concept

Yasama Dokunulmazlığının Yargısal Denetimi ve Sorumsuzlukla Farkı

Hints

Yasama sorumsuzluğu mutlak (asla kaldırılamaz) iken, dokunulmazlık nispidir (Meclis kararıyla kaldırılabilir).

Yasama dokunulmazlığı sadece ceza davalarını durdurur; bir milletvekili hakkında borcundan dolayı icra takibi yapılmasına veya tazminat davası açılmasına engel değildir.

Dokunulmazlığın kaldırılmasına itiraz süresi '7' gün, Anayasa Mahkemesinin karar verme süresi ise '15' gündür.

Practice More

Milletvekilliğinin düşmesi hallerinde (istifa, devamsızlık vb.) hangi durumlarda Meclis kararı, hangi durumlarda mahkeme kararı gerektiğini tekrar ediniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 8Question →

1982 Anayasası'nın yasama bağışıklıklarına ilişkin hükümleri ve Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) uygulamaları dikkate alındığında, yasama dokunulmazlığının kaldırılması süreci ve bu karara karşı yargı yolu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Dokunulmazlığı kaldırılan milletvekili veya bir başka milletvekili, kararın alındığı tarihten itibaren yedi gün içinde iptal istemiyle Anayasa Mahkemesine başvurabilir; Mahkeme ise bu istemi on beş gün içinde kesin karara bağlar.

Yasama dokunulmazlığı, milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerinden dolayı ömür boyu süren bir koruma sağladığından, Parlamento kararıyla dahi hiçbir şekilde kaldırılamaz.

Hakkındaki yasama dokunulmazlığı kaldırılan bir milletvekilinin üyeliği, ilgili Parlamento Kararı'nın Resmî Gazete'de yayımlandığı an başka bir işleme gerek kalmaksızın kendiliğinden sona erer.

Seçimden önce veya sonra bir suç işlediği iddia edilen milletvekilinin dokunulmazlığının kaldırılabilmesi için TBMM Genel Kurulu'nda üye tamsayısının salt çoğunluğunun oyu gerekir.

Milletvekilinin yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına ilişkin TBMM kararlarına karşı, idari yargı yetkisi kapsamında Danıştay'a iptal davası açılması anayasal bir zorunluluktur.

Show answer & explanation

Answer: Dokunulmazlığı kaldırılan milletvekili veya bir başka milletvekili, kararın alındığı tarihten itibaren yedi gün içinde iptal istemiyle Anayasa Mahkemesine başvurabilir; Mahkeme ise bu istemi on beş gün içinde kesin karara bağlar.

Answer

Dokunulmazlığın kaldırılmasına karşı yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulması ve Mahkemenin on beş gün içinde karar vermesi gerekir.

Anayasa'nın 85. maddesine göre, yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına karar verilmesi halinde, kararın alındığı tarihten itibaren yedi gün içinde ilgili milletvekili veya bir başka milletvekili, kararın Anayasa'ya veya İçtüzük'e aykırılığı iddiasıyla iptali için Anayasa Mahkemesine başvurabilir. Anayasa Mahkemesi bu başvuruyu on beş gün içinde kesin karara bağlar. Bu süreler hak düşürücü niteliktedir ve başka bir milletvekiline de başvuru hakkı tanınması demokratik bir güvencedir.

Step-by-Step Solution

Yasama bağışıklıkları arasındaki temel farkın belirlenmesi.

Sorumsuzluk (mutlak/sürekli) ve Dokunulmazlık (nispi/geçici) ayrımı yapıldı.

Sorumsuzluk söz/oy hürriyetiyken, dokunulmazlık yargılanmama imtiyazıdır.

Dokunulmazlığın kaldırılması için gerekli karar yeter sayısının kontrol edilmesi.

Özel bir sayı belirtilmediği için adi çoğunluk (toplantıya katılanların salt çoğunluğu) yeterlidir.

Anayasa'da aksi belirtilmeyen hallerde genel kural olan adi çoğunluk uygulanır.

Karara itiraz usulünün ve sürelerinin incelenmesi.

Başvuru süresi 7 gün, AYM karar süresi 15 gündür.

Anayasa'nın 85. maddesi (Yasama Dokunulmazlığının Kaldırılmasına İtiraz) doğrudan bu süreleri belirtir.

İtiraz hakkına sahip olan kişilerin belirlenmesi.

Hem ilgili milletvekili hem de başka bir milletvekili başvurabilir.

Anayasa, yasama organının onurunu korumak amacıyla her üyeye bu hakkı tanımıştır.

Key Concept

Yasama Sorumsuzluğu ve Dokunulmazlığı

Hints

Dokunulmazlığın kaldırılması bir 'Parlamento Kararı'dır ve bu karara karşı özel bir yargı yolu öngörülmüştür.

İtiraz süreci için 7 ve 15 sayılarını hatırlayın. Ayrıca sadece ilgili vekilin değil, diğer vekillerin de dava açma yetkisi vardır.

Anayasa madde 85'e göre; yedi gün içinde itiraz, on beş gün içinde Anayasa Mahkemesi kararı esastır.

Practice More

Milletvekilliğinin düşmesi hallerindeki yargı yolu ile dokunulmazlığın kaldırılması arasındaki benzerliği inceleyiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 9Question →

1982 Anayasası’na göre milletvekillerinin sahip olduğu yasama bağışıklıkları (sorumsuzluk ve dokunulmazlık) ile bu bağışıklıkların kaldırılması ve yargısal denetimiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin sadece cezai sorumluluğunu kapsar; Meclis çalışmalarındaki sözleri nedeniyle şahsi tazminat davası açılmasına engel değildir.

Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına TBMM Genel Kurulu tarafından karar verilir; bu karar aleyhine 7 gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal başvurusunda bulunulabilir.

Yasama dokunulmazlığı, milletvekiline karşı hukuk mahkemelerinde tazminat davası açılmasını ve icra takibi yapılmasını milletvekilliği süresince durdurur.

Yasama dokunulmazlığı kaldırılan bir milletvekilinin, hakkındaki yargılama süreci başladığı anda milletvekilliği sıfatı kendiliğinden sona erer ve üyeliği düşer.

Yasama sorumsuzluğu, Meclis Genel Kurulu tarafından üye tam sayısının salt çoğunluğu ile alınacak bir kararla her zaman kaldırılabilir.

Show answer & explanation

Answer: Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına TBMM Genel Kurulu tarafından karar verilir; bu karar aleyhine 7 gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal başvurusunda bulunulabilir.

Answer

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararı TBMM Genel Kurulu tarafından verilir ve bu karara karşı 7 gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal başvurusu yapılabilir.

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararı TBMM Genel Kurulu tarafından alınır. Anayasa'nın 85. maddesine göre; dokunulmazlığı kaldırılan milletvekili veya bir başka milletvekili, kararın alındığı tarihten itibaren 7 gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal istemiyle başvurabilir. Anayasa Mahkemesi bu başvuruyu 15 gün içinde kesin olarak karara bağlamak zorundadır. Bu seçenek anayasal prosedürü eksiksiz ve doğru yansıtmaktadır.

Step-by-Step Solution

Yasama bağışıklıklarının türlerini ve niteliklerini belirle.

Yasama sorumsuzluğu mutlak ve sürekliyken; yasama dokunulmazlığı nispi (kaldırılabilir) ve geçicidir.

Bağışıklıkların kapsamı ve kaldırılabilir olup olmadıkları bu ayrımda yatar.

Dokunulmazlığın kaldırılması prosedürünü ve yargısal denetim yolunu analiz et.

Kaldırma kararı bir parlamento kararıdır ve Anayasa'nın 85. maddesi uyarınca doğrudan Anayasa Mahkemesi denetimine tabidir.

Yasama dokunulmazlığı ile ilgili itiraz süreleri ve yetkili mahkeme anayasal düzeyde belirlenmiştir.

Dokunulmazlığın kaldırılmasının milletvekili statüsüne etkisini değerlendir.

Lifting of immunity (dokunulmazlığın kaldırılması) milletvekilliğini düşürmez, sadece yargılama engeli kalkar.

Suçsuzluk karinesi gereği kesin hüküm verilene kadar milletvekilliği devam eder.

Key Concept

Yasama bağışıklıklarının hukuki rejimi ve dokunulmazlığın kaldırılmasına karşı itiraz yolu (Anayasa Madde 85).

Estimated Time:1m 15s

Question 10Question →

1982 Anayasası’na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu tarafından bir milletvekilinin yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına karar verilmesi durumunda, bu kararın yargısal denetimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kararın alındığı tarihten itibaren yedi gün içinde ilgili milletvekili veya bir diğer milletvekili, kararın Anayasa'ya, kanuna veya İçtüzüğe aykırılığı iddiasıyla iptali için Anayasa Mahkemesine başvurabilir; Mahkeme on beş gün içinde kesin kararını verir.

Kararın alındığı tarihten itibaren on beş gün içinde sadece dokunulmazlığı kaldırılan milletvekili Danıştay'a iptal davası açabilir; Danıştay otuz gün içinde incelemesini tamamlayarak kararını bildirir.

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması bir parlamento kararı niteliğinde olduğundan, yasama organının kendi iç işleyişine yönelik bu tür işlemlere karşı yargı yolu kapalıdır.

Milletvekili, kararın kendisine tebliğinden itibaren yedi gün içinde TBMM Başkanlık Divanı'na itirazda bulunabilir; bu itiraz TBMM Genel Kurulu tarafından on beş gün içinde karara bağlanır.

Dokunulmazlığın kaldırılması kararı milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki söz ve oylarını da hukuki koruma dışına çıkardığından, bu kararla birlikte milletvekilinin yasama sorumsuzluğu da süresiz olarak sona erer.

Show answer & explanation

Answer: Kararın alındığı tarihten itibaren yedi gün içinde ilgili milletvekili veya bir diğer milletvekili, kararın Anayasa'ya, kanuna veya İçtüzüğe aykırılığı iddiasıyla iptali için Anayasa Mahkemesine başvurabilir; Mahkeme on beş gün içinde kesin kararını verir.

Answer

Kararın alındığı tarihten itibaren yedi gün içinde ilgili milletvekili veya bir başka milletvekili Anayasa Mahkemesine başvurabilir; Mahkeme on beş gün içinde kesin kararını verir.

Doğru ifade, Anayasa'nın 85. maddesinde yer alan düzenlemeyi eksiksiz yansıtmaktadır. Dokunulmazlığın kaldırılmasına dair Meclis kararının iptali için hem kararın muhatabı olan milletvekili hem de Meclis'teki herhangi bir başka milletvekili başvuruda bulunabilir. Bu başvuru 7 gün içinde Anayasa Mahkemesine yapılmalı ve Mahkeme 15 gün içinde karara bağlamalıdır.

Step-by-Step Solution

Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına ilişkin hukuki dayanağı belirle.

1982 Anayasası'nın 85. maddesi (Yasama dokunulmazlığının kaldırılması veya milletvekilliğinin düşmesi kararlarının denetimi).

Anayasal bir sürecin yargısal denetim şartlarını tespit etmek için ilgili maddeyi referans almak gerekir.

Başvuru süresini ve yetkili kişileri kontrol et.

Karar tarihinden itibaren 7 gün; başvuran ilgili milletvekili veya herhangi bir başka milletvekili olabilir.

Başvuru hak düşürücü süreye tabidir ve sadece ilgili kişiyle sınırlı değildir.

Görevli yargı merciini ve karar süresini doğrula.

Görevli merci Anayasa Mahkemesi; karar süresi ise başvurudan itibaren 15 gündür.

Yasama işlemlerinin denetimi kural olarak Anayasa Mahkemesi tarafından gerçekleştirilir.

Key Concept

Yasama Dokunulmazlığının Kaldırılmasına Karşı Yargı Yolu (Anayasa m. 85)

Hints

Dokunulmazlığın kaldırılmasına karşı yargı yolu açıktır ve görevli mahkeme Anayasa Mahkemesidir.

Bu başvuru hakkı sadece dokunulmazlığı kaldırılan milletvekiline özgü değildir; herhangi bir vekil de başvurabilir.

Başvuru için 7, kararın açıklanması için 15 günlük kısa süreler öngörülmüştür (7/15 kuralı).

Practice More

Yasama sorumsuzluğunun dokunulmazlıktan farklarını (mutlaklık, süreklilik, kaldırılabilirlik) içeren bir karşılaştırma tablosu hazırlayınız.

Estimated Time:1m 30s

Question 11Question →

1982 Anayasası'na göre; milletvekili (A) hakkında milletvekili seçilmeden önce soruşturmasına başlanmış olan Anayasa'nın $14$ . maddesi kapsamındaki "anayasal düzene karşı suçlardan" biri nedeniyle ceza davası açılmıştır. Aynı milletvekili, TBMM Genel Kurulunda yaptığı bir konuşmada kullandığı ifadeler nedeniyle de bir soruşturma ile karşı karşıyadır.

Bu hukuki tabloya ilişkin aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Milletvekilinin Genel Kuruldaki konuşması yasama dokunulmazlığı kapsamındadır ve Meclis kararıyla bu koruma kaldırılabilir.

Seçilmeden önce soruşturması başlayan

14

. madde kapsamındaki suç nedeniyle dokunulmazlık korumasından yararlanamaz ve yargılanması devam eder.

Her iki eylem de yasama sorumsuzluğu kapsamında kabul edildiği için milletvekilliği süresince yargılama yapılamaz.

Yasama dokunulmazlığı sadece milletvekili seçildikten sonra işlenen suçları kapsadığı için seçim öncesi dava için Meclis kararına gerek yoktur.

Meclisteki konuşması mutlak bir koruma sağlarken;

14

. madde kapsamındaki suç için dokunulmazlığın kaldırılması ancak TBMM üye tam sayısının salt çoğunluğu ile mümkündür.

Show answer & explanation

Answer: Seçilmeden önce soruşturması başlayan $14$ . madde kapsamındaki suç nedeniyle dokunulmazlık korumasından yararlanamaz ve yargılanması devam eder.

Answer

Milletvekilinin seçilmeden önce soruşturmasına başlanmış olan Anayasa'nın

14

. maddesi kapsamındaki suçu dokunulmazlık kapsamı dışındadır ve yargılama devam eder.

Doğru ifadeye göre, Anayasa'nın

83

. maddesinde yer alan açık hüküm uyarınca; seçimden önce soruşturmasına başlanmış olmak kaydıyla Anayasa'nın

14

. maddesindeki durumlar yasama dokunulmazlığının dışındadır. Bu durumda olan bir milletvekili için TBMM'nin dokunulmazlığı kaldırma kararı almasına gerek kalmadan yargılama süreci devam eder.

Step-by-Step Solution

Yasama Sorumsuzluğunun Kapsamını Belirleme

Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşüncelerin mutlak korunması.

Genel Kurul konuşmaları yasama sorumsuzluğu kapsamındadır, kaldırılamaz ve milletvekilliği bitse de koruma devam eder.

Yasama Dokunulmazlığı ve İstisnalarını Analiz Etme

Hapis cezası gerektiren suçüstü hali ve seçimden önce soruşturulmuş

14

. madde suçları.

Anayasa'nın

83

. maddesi, belirli ağır durumları dokunulmazlık korumasının dışında tutarak doğrudan yargılamaya izin verir.

Olayı Hukuki Normlarla Eşleştirme

Konuşma için mutlak koruma;

14

. madde suçu için yargılama yolu açıktır.

Soruşturmasına seçimden önce başlandığı belirtilen

14

. madde suçu için Meclis kararına ihtiyaç duyulmaz.

Key Concept

Yasama Bağışıklıklarının İstisnaları ve Mutlaklığı

Question 12Question →

1982 Anayasası’nda düzenlenen yasama bağışıklıkları (yasama sorumsuzluğu ve yasama dokunulmazlığı) ile ilgili hukuki rejim ve uygulama esasları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşünceleri için tanınan; hem cezai hem de hukuki koruma sağlayan ve milletvekilliği sona erse dahi devam eden mutlak bir bağışıklıktır.

Yasama dokunulmazlığı, milletvekilinin Meclis kararı olmadıkça tutuklanamaması, sorgulanamaması ve yargılanamamasıdır; ancak bu koruma şahsi borçlardan kaynaklanan icra takipleri veya tazminat davaları gibi hukuk davalarını kapsamaz.

Ağır cezayı gerektiren suçüstü hali ile seçimden önce soruşturmasına başlanmış olmak kaydıyla Anayasa'nın 14. maddesindeki devletin bütünlüğüne karşı işlenen suçlar, Meclis kararı aranmaksızın dokunulmazlığın doğrudan istisnasını oluşturur.

Meclis çalışmalarında ileri sürülen bir görüşün Meclis dışında tekrarlanması, ilgili oturumdaki Başkanlık Divanının teklifi üzerine Meclisce aksi yönde bir yasaklama kararı alınmadığı sürece yasama sorumsuzluğunun koruması altındadır.

Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına ilişkin karar TBMM Genel Kurulunda üye tamsayısının salt çoğunluğuyla alınır ve bu kararın iptali için sadece hakkında karar verilen milletvekili yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurabilir.

Show answer & explanation

Answer: Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına ilişkin karar TBMM Genel Kurulunda üye tamsayısının salt çoğunluğuyla alınır ve bu kararın iptali için sadece hakkında karar verilen milletvekili yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurabilir.

Answer

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararının üye tamsayısının salt çoğunluğuyla alınması gerektiğini ve iptal başvurusunun sadece ilgili milletvekili tarafından yapılabileceğini belirten ifade yanlıştır.

Anayasa'nın 83. ve 85. maddelerine göre, yasama dokunulmazlığının kaldırılması için Meclis’te özel bir nitelikli çoğunluk (salt çoğunluk gibi) aranmaz; basit çoğunluk yeterlidir. Ayrıca, dokunulmazlığın kaldırılması kararına karşı 7 gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal başvurusunda bulunma yetkisi sadece ilgili milletvekiline ait değildir; herhangi bir TBMM üyesi de bu başvuruyu yapabilir.

Step-by-Step Solution

Yasama sorumsuzluğunun niteliğini analiz etme

Sorumsuzluk mutlak ve süreklidir; hem cezai hem hukuki koruma sağlar ve Meclis kararıyla bile kaldırılamaz.

Sorumsuzluğun sınırlarını belirlemek için gereklidir.

Yasama dokunulmazlığının kapsamını kontrol etme

Dokunulmazlık sadece cezai takibatı (tutuklama, yargılama vb.) durdurur; hukuk davaları (tazminat gibi) için engel teşkil etmez.

Cezai ve hukuki sorumluluk farkını ayırt etmek için gereklidir.

Anayasal istisnaları değerlendirme

Ağır cezalı suçüstü ve seçim öncesi başlatılan Madde 14 kapsamındaki suçlar dokunulmazlık dışıdır.

Anayasa'nın 83. maddesindeki doğrudan istisnaları teyit etmek için gereklidir.

Karar ve itiraz prosedürünü inceleme

Dokunulmazlığın kaldırılması için TBMM'de basit çoğunluk (toplantıya katılanların salt çoğunluğu) yeterlidir. İptal başvurusu ise (Anayasa Madde 85 uyarınca) ilgili milletvekili veya herhangi bir başka milletvekili tarafından yapılabilir.

Usul kurallarındaki hataları saptamak için temel adımdır.

Key Concept

Yasama Bağışıklıklarının Usulü ve İtiraz Yolları

Estimated Time:2m 0s

Question 13Question →

$1982$ Anayasası'nda düzenlenen yasama bağışıklıkları, yasama organı üyelerinin görevlerini herhangi bir dış baskı altında kalmadan özgürce yerine getirebilmelerini sağlamak amacıyla öngörülmüştür. Bu bağlamda, milletvekillerinin sahip olduğu "yasama sorumsuzluğu" ve "yasama dokunulmazlığı" kurumlarının hukuki nitelikleri ve kapsamları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerinden dolayı cezai sorumluluğunu kaldırırken; şahsi haklara saldırı durumunda hukuk mahkemelerinde tazminat davası açılmasına engel teşkil etmez.

Yasama dokunulmazlığı, milletvekilini hem cezai nitelikteki işlemlere (tutuklama, yargılama vb.) hem de şahsi borçları nedeniyle açılan hukuk davalarına karşı koruyan mutlak bir bağışıklıktır.

Yasama dokunulmazlığı sadece cezai nitelikteki koruma sağladığından, bir milletvekili hakkında açılan tazminat veya boşanma gibi hukuk davalarının görülebilmesi için dokunulmazlığın kaldırılmasına gerek yoktur.

Yasama dokunulmazlığı kaldırılan bir milletvekili, bu karara karşı iptal istemiyle

15

gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurabilir ve Mahkeme bu başvuruyu en geç

30

gün içinde karara bağlar.

Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin sadece milletvekilliği süresince devam eden geçici bir bağışıklık olup; üyeliğin sona ermesiyle birlikte sorumsuzluk kapsamındaki sözlerden dolayı dava açılabilir.

Show answer & explanation

Answer: Yasama dokunulmazlığı sadece cezai nitelikteki koruma sağladığından, bir milletvekili hakkında açılan tazminat veya boşanma gibi hukuk davalarının görülebilmesi için dokunulmazlığın kaldırılmasına gerek yoktur.

Answer

Yasama dokunulmazlığı sadece cezai yargılamaları kapsadığı için hukuk davaları (tazminat, boşanma, alacak vb.) için dokunulmazlığın kaldırılması gerekmez.

Doğru olan seçenek, yasama dokunulmazlığının sadece cezai nitelikteki işlemleri kapsadığını ve şahsi hukuk davalarının (tazminat, boşanma gibi) TBMM kararına gerek kalmadan görülebileceğini belirtmektedir. Yasama dokunulmazlığı milletvekilinin şahsi borçlarından veya aile hukuku sorumluluklarından dolayı mahkemeye gitmesine engel değildir.

Step-by-Step Solution

Yasama sorumsuzluğunun niteliğini analiz etme

Yasama sorumsuzluğu mutlaktır (kaldırılamaz) ve süreklidir (ömür boyu sürer).

Milletvekilinin meclis içindeki hür iradesini her zaman korumak için.

Yasama dokunulmazlığının niteliğini analiz etme

Yasama dokunulmazlığı nispidir (Meclisçe kaldırılabilir) ve geçicidir (sadece üyelik süresince).

Milletvekilini asılsız suçlamalara karşı korumak ancak yargı yolunu tamamen kapatmamak için.

Dokunulmazlığın hukuk dallarına göre kapsamını belirleme

Dokunulmazlık sadece 'Ceza Hukuku' kapsamındaki işlemleri (gözaltı, tutuklama, yargılama) engeller; 'Özel Hukuk' (Tazminat, Aile Hukuku vb.) davalarını engellemez.

Kişisel borçlar veya özel hukuk uyuşmazlıkları kamu görevinin yürütülmesine doğrudan engel teşkil etmediği kabul edilir.

Key Concept

Yasama dokunulmazlığının kapsamı (Ceza vs Hukuk davası ayrımı)

Hints

Yasama sorumsuzluğu ve yasama dokunulmazlığının hangi tür davaları (ceza/hukuk) durdurduğunu hatırlayın.

Milletvekili hakkında bir 'alacak' davası açılması için Meclis'in karar almasına gerek var mıdır?

Dokunulmazlık sadece 'ceza davası' süreciyle (tutuklama, yargılama) ilgilidir; şahsi borçlar için açılan davaları engellemez.

Practice More

Yasama dokunulmazlığının hangi durumlarda kaldırılmasına gerek olmadan yargılama yapılabileceğini (suçüstü ve Anayasa 14. madde istisnaları) inceleyin.

Estimated Time:1m 30s

Question 14Question →

1982 Anayasası'nda düzenlenen yasama bağışıklıkları ile ilgili olarak; yasama sorumsuzluğu ve yasama dokunulmazlığının hukuki nitelikleri, kapsamları ve istisnaları göz önüne alındığında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Yasama sorumsuzluğu, Meclis çalışmalarındaki faaliyetler için hem cezai hem de hukuki (tazminat) koruma sağlayan mutlak ve sürekli bir bağışıklıkken; yasama dokunulmazlığı, ağır cezayı gerektiren suçüstü hali ve soruşturmasına seçimden önce başlanmış olmak kaydıyla Anayasa'nın 14. maddesindeki durumlar hariç milletvekilinin Meclis kararı olmaksızın cezai takibata uğramamasını sağlayan nispi bir bağışıklıktır.

Yasama dokunulmazlığı, milletvekillerinin sadece Meclis içindeki eylemleri değil, özel hayatlarındaki tüm suç ve borç ilişkilerini de kapsayan ve üyelik sona erdikten sonra da ilgili kişinin görev dönemindeki eylemleri için yargılanmasını engelleyen mutlak bir korumadır.

Bir milletvekilinin yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına dair parlamento kararına karşı, ilgili milletvekili veya bir başka üye 15 gün içinde Danıştay'a iptal davası açabilir ve Danıştay bu başvuruyu en geç 30 gün içinde karara bağlamak zorundadır.

Yasama sorumsuzluğu sadece milletvekilinin Meclis Genel Kurulunda kullandığı oylar için geçerli olup, bu oyların Meclis dışındaki platformlarda tekrarlanması veya açıklanması durumunda koruma kalkanı kendiliğinden kalkar.

Hakkında yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararı verilen bir milletvekili, yargılama sürecinde suçlu bulunarak hapis cezasına mahkûm edilse dahi, milletvekilliği sıfatı devam ettiği sürece bu cezanın infaz edilmesi Anayasa gereği mümkün değildir.

Show answer & explanation

Answer: Yasama sorumsuzluğu, Meclis çalışmalarındaki faaliyetler için hem cezai hem de hukuki (tazminat) koruma sağlayan mutlak ve sürekli bir bağışıklıkken; yasama dokunulmazlığı, ağır cezayı gerektiren suçüstü hali ve soruşturmasına seçimden önce başlanmış olmak kaydıyla Anayasa'nın 14. maddesindeki durumlar hariç milletvekilinin Meclis kararı olmaksızın cezai takibata uğramamasını sağlayan nispi bir bağışıklıktır.

Answer

Yasama sorumsuzluğu mutlak, sürekli ve geniş kapsamlı (cezai+hukuki) bir koruma sağlarken; yasama dokunulmazlığı sadece cezai takibatı engelleyen, kaldırılabilen ve belirli anayasal istisnaları (m. 14 ve suçüstü ağır ceza) bulunan nispi bir korumadır.

Doğru ifade, her iki kavramın da Anayasal tanımına ve aralarındaki farklara tam olarak uymaktadır. Yasama sorumsuzluğunun hem cezai hem hukuki (tazminat) koruma sağladığı, mutlak olduğu ve ömür boyu sürdüğü bilgisi doğrudur. Aynı şekilde yasama dokunulmazlığının nispi (kaldırılabilir) olduğu, sadece cezai işlemleri kapsadığı ve m. 83/2'deki m. 14 istisnasına tabi olduğu belirtilmiştir.

Step-by-Step Solution

Yasama sorumsuzluğunun niteliğini analiz etme

Yasama sorumsuzluğu; oy, söz ve düşünce açıklamaları için geçerlidir. Mutlaktır (kaldırılamaz), süreklidir (emeklilikte de devam eder) ve hem cezai hem tazminat (hukuki) sorumluluğunu engeller.

Sorumsuzluğun temel amacı milletvekilinin Meclis kürsüsünde hiçbir baskı altında kalmadan konuşabilmesini sağlamaktır.

Yasama dokunulmazlığının kapsamını belirleme

Seçimden önce veya sonra bir suç işlediği iddia edilen vekili kapsar. Sadece cezai (tutma, sorgulama, tutuklama, yargılama) işlemlerine karşıdır. Hukuk (tazminat) davalarını engellemez.

Dokunulmazlık, yasama organının yürütme veya yargı tarafından keyfi şekilde engellenmesini önlemek içindir.

Dokunulmazlığın istisnalarını kontrol etme (Anayasa m. 83/2)

İki temel istisna vardır: 1) Ağır cezayı gerektiren suçüstü hali, 2) Seçimden önce soruşturmasına başlanmış olmak kaydıyla Anayasa'nın 14. maddesindeki (Devletin bütünlüğüne karşı) suçlar.

Bu durumlarda Meclis kararına gerek duyulmaksızın yargılama yapılabilir.

Yargısal denetim sürecini inceleme

Dokunulmazlığın kaldırılmasına karşı 7 gün içinde Anayasa Mahkemesine (AYM) başvurulur, AYM 15 gün içinde karar verir.

Bu süreç m. 85'te düzenlenen bir parlamento kararı denetimidir.

Key Concept

Yasama Bağışıklıkları (Sorumsuzluk ve Dokunulmazlık Ayırımı)

Hints

Yasama sorumsuzluğu 'söz ve oy' hürriyetiyle, dokunulmazlık ise 'yargılanmama' güvencesiyle ilgilidir.

Sorumsuzluk kaldırılamaz (mutlak), dokunulmazlık ise TBMM Genel Kurulu kararıyla kaldırılabilir (nispi).

Anayasa m. 14 istisnasına dikkat edin: Seçimden önce soruşturmasına başlanmışsa ağır suçlar için dokunulmazlık işlemez.

Practice More

Yasama dokunulmazlığı kaldırılan birinin milletvekilliğinin kendiliğinden düşüp düşmediğini ve Anayasa Mahkemesi'ne itiraz sürecini tekrar edin.

Estimated Time:3m 0s

Question 15Question →

1982 Anayasası’nda düzenlenen yasama bağışıklıklarının hukuki karakteri, kapsamı ve anayasal istisnaları gözetildiğinde; yasama sorumsuzluğu ile yasama dokunulmazlığı arasındaki farklara ilişkin yapılabilecek en isabetli tespit aşağıdakilerden hangisidir?

Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki oy ve sözleri nedeniyle cezai ve hukuki sorumluluğunu kalıcı olarak kaldıran bir 'maddi hukuk' korumasıyken; yasama dokunulmazlığı sadece cezai takibatı engelleyen bir 'usul hukuku' kurumudur ve şahsi tazminat davalarını kapsamaz.

Anayasa’nın 14. maddesinde yer alan 'devletin bölünmez bütünlüğüne karşı işlenen suçlar' söz konusu olduğunda, soruşturma aşamasına bakılmaksızın milletvekilinin her iki bağışıklıktan da yararlanması mümkün değildir.

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararına karşı ilgili milletvekili veya bir diğer milletvekili, kararın alındığı tarihten itibaren 15 gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal başvurusunda bulunabilir.

Yasama dokunulmazlığı, milletvekilliği süresince kişiye karşı açılan tüm hukuk (tazminat) davalarının da üyeliğin sona ermesine kadar bekletilmesini zorunlu kılan mutlak bir korunma sağlar.

Yasama sorumsuzluğu, TBMM Genel Kurulu tarafından üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

oy) ile alınacak bir parlamento kararıyla, suçun niteliğine göre sınırlı bir süre için kaldırılabilir.

Show answer & explanation

Answer: Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki oy ve sözleri nedeniyle cezai ve hukuki sorumluluğunu kalıcı olarak kaldıran bir 'maddi hukuk' korumasıyken; yasama dokunulmazlığı sadece cezai takibatı engelleyen bir 'usul hukuku' kurumudur ve şahsi tazminat davalarını kapsamaz.

Answer

Yasama sorumsuzluğunun maddi hukuk koruması sağladığı, yasama dokunulmazlığının ise bir usul hukuku kurumu (muhakeme engeli) olduğu ve tazminat davalarını kapsamadığı tespiti doğrudur.

Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki açıklamaları nedeniyle hem ceza hem de tazminat sorumluluğunu kalıcı olarak (ebediyen) kaldıran bir maddi hukuk korumasıdır. Yasama dokunulmazlığı ise sadece cezai işlemleri (tutuklama, yargılama vb.) milletvekilliği süresince durduran bir usul engeli olup, hukuk (tazminat) davalarının yürütülmesine engel teşkil etmez.

Step-by-Step Solution

Yasama sorumsuzluğunun niteliğini analiz etme

Sorumsuzluk, milletvekilinin Meclis içindeki oy, söz ve düşünce açıklamalarını kapsar. Bu koruma 'maddi hukuk' niteliğindedir; yani fiilin hem cezai hem de hukuki (tazminat) sorumluluğunu ebediyen ortadan kaldırır. Kaldırılamaz ve milletvekilliği bitse de sürer.

Bağışıklığın mutlak ve sürekli karakterini belirlemek için.

Yasama dokunulmazlığının niteliğini analiz etme

Dokunulmazlık, milletvekilinin suç işlediği iddiasıyla tutuklanmasını veya yargılanmasını engeller. Bu bir 'usul hukuku' (muhakeme) engelidir; yani suç ortadan kalkmaz, sadece yargılama milletvekilliği sonuna kadar ertelenir. TBMM tarafından kaldırılabilir.

Dokunulmazlığın nispi ve geçici karakterini belirlemek için.

Hukuki (tazminat) davaları açısından ayrımı inceleme

Sorumsuzluk 'sorumlu tutulamaz' dediği için tazminat davalarını da engeller. Dokunulmazlık ise sadece cezai işlemleri saydığı için hukuk (tazminat) davalarını engellemez.

Bağışıklıkların koruma alanını netleştirmek için.

Anayasal istisnaları ve usulleri değerlendirme

Dokunulmazlığın istisnaları (Ağır cezayı gerektiren suçüstü ve seçimden önce başlamış olmak kaydıyla madde 14 durumları) varken; sorumsuzluğun anayasal bir istisnası yoktur. İtiraz süreleri ise 7 güne 15 gündür.

Çeldiricilerdeki usul ve istisna hatalarını tespit etmek için.

Seçenekleri karşılaştırarak sonuca ulaşma

Maddi hukuk/usul hukuku ayrımını ve tazminat davası farkını doğru veren ifadenin hatasız olduğu görülür.

Doğru seçeneği teyit etmek için.

Key Concept

Yasama Bağışıklıklarının Hukuki Niteliği (Maddi Hukuk vs. Usul Hukuku)

Estimated Time:2m 30s

Question 16Question →

1982 Anayasası'na göre, milletvekillerinin Meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerinden, Mecliste ileri sürdükleri düşüncelerden ve bunları Meclis dışında tekrarlamaktan dolayı sorumlu tutulamamalarını ifade eden ve milletvekilliği sıfatı sona erse dahi devam eden yasama bağışıklığı aşağıdakilerden hangisidir?

Yasama sorumsuzluğu

Yasama dokunulmazlığı

Parlamento muafiyeti

Kürsü masuniyeti

Yargı bağışıklığı

Show answer & explanation

Answer: Yasama sorumsuzluğu

Answer

Yasama sorumsuzluğu

Yasama sorumsuzluğu, milletvekillerinin Meclis faaliyetleri sırasındaki oy, söz ve düşünce açıklamalarından dolayı hiçbir şekilde hukuki veya cezai takibata uğramamalarını sağlar. Bu hak 'mutlak' bir haktır; yani TBMM tarafından kaldırılamaz ve milletvekilliği sıfatı sona erdikten sonra da koruma devam eder.

Step-by-Step Solution

Yasama bağışıklıklarını türlerine göre ayırın.

Milletvekilleri için 'sorumsuzluk' ve 'dokunulmazlık' olmak üzere iki temel bağışıklık vardır.

Soruda hangi bağışıklık türünün istendiğini belirlemek için ilk adımdır.

Bağışıklığın kapsamını ve süresini analiz edin.

Söz, oy ve düşünce açıklamalarını kapsayan ve milletvekilliği bittikten sonra da süren bağışıklık yasama sorumsuzluğudur.

Yasama dokunulmazlığı geçici ve kaldırılabilirken, sorumsuzluk mutlak ve süreklidir.

Key Concept

Yasama Sorumsuzluğu (Mutlak Bağışıklık)

Practice More

Yasama dokunulmazlığının hangi durumlarda kendiliğinden düştüğünü veya hangi çoğunlukla kaldırılabileceğini çalışarak konuyu pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 17Question →

$1982$ Anayasası’nda düzenlenen yasama bağışıklıklarından "yasama sorumsuzluğu" ve "yasama dokunulmazlığı"nın kapsamı, hukuki nitelikleri ve istisnaları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin Meclis dışındaki tüm siyasi faaliyetlerini ve parti çalışmalarını da koruma altına alan, Meclis kararıyla kaldırılabilen nispi bir bağışıklıktır.

Yasama dokunulmazlığı, bir milletvekili hakkında sadece cezai nitelikteki işlemlerin yapılmasını engeller; hukuk mahkemelerinde açılacak tazminat davaları veya şahsi borçlar için yapılacak icra takipleri dokunulmazlık kapsamında yer almaz.

Yasama sorumsuzluğu, milletvekiline sadece görev süresi boyunca koruma sağlar; milletvekilliği sıfatı sona erdikten sonra Meclis'teki oy ve sözlerinden dolayı cezai takibat yapılmasının önünde anayasal bir engel bulunmaz.

Ağır cezayı gerektiren suçüstü hali ve Anayasanın

14

. maddesindeki durumlar kapsamında olan suçlarda, milletvekilinin yargılanabilmesi için her halükarda TBMM Genel Kurulu'nun dokunulmazlığı kaldırma kararı alması zorunludur.

Meclis tarafından dokunulmazlığı kaldırılan bir milletvekilinin üyeliği, bu kararın alındığı tarihte kendiliğinden düşer; ilgili kişi kararın iptali için

7

gün içinde Yargıtay Ceza Genel Kurulu'na başvurabilir.

Show answer & explanation

Answer: Yasama dokunulmazlığı, bir milletvekili hakkında sadece cezai nitelikteki işlemlerin yapılmasını engeller; hukuk mahkemelerinde açılacak tazminat davaları veya şahsi borçlar için yapılacak icra takipleri dokunulmazlık kapsamında yer almaz.

Answer

Yasama dokunulmazlığı sadece cezai takibatı (sorgulama, tutuklama, yargılama) engelleyen bir yargılama engeli niteliğindedir; tazminat davaları veya icra takipleri gibi hukuki süreçler bu bağışıklık kapsamında değildir.

Yasama dokunulmazlığı (

1982

Anayasası m.

83

), milletvekillerinin sadece cezai nitelikteki işlemlerden (sorgulama, tutuklama, yargılama) korunmasını sağlar. Bu koruma, milletvekilinin şahsi borçlarından dolayı icra takibine uğramasını veya hakkında tazminat davası açılmasını engellemez. Dolayısıyla hukuk mahkemelerindeki süreçler dokunulmazlıktan etkilenmeden devam eder.

Step-by-Step Solution

Yasama sorumsuzluğu ve yasama dokunulmazlığı arasındaki temel farkları analiz et.

Sorumsuzluk mutlak ve sürekliyken, dokunulmazlık nispi ve geçicidir.

İki kavramın hukuki nitelikleri uygulama alanlarını belirler.

Yasama dokunulmazlığının hangi tür davaları durdurduğunu değerlendir.

Dokunulmazlık sadece cezai yargılamayı durdurur, hukuk mahkemelerindeki tazminat davalarını veya icra takiplerini durdurmaz.

Dokunulmazlık bir 'yargılama engeli' olarak sadece kamu davası niteliğindeki cezai süreçler için öngörülmüştür.

Bağışıklıkların istisnalarını ve usule ilişkin kurallarını kontrol et.

Anayasa m.

14

istisnası için soruşturmaya seçilmeden önce başlanmış olması şarttır ve dokunulmazlık kaldırılsa dahi milletvekilliği düşmez.

Anayasal istisnaların uygulanması için belirli şartların (seçilmeden önce başlama gibi) bir arada bulunması gerekir.

Key Concept

Yasama Bağışıklıklarının Kapsamı ve Hukuki Sınırları

Practice More

Dokunulmazlığın kaldırılması kararının iptali için Anayasa Mahkemesi'ne başvuru sürelerini ve mahkemenin karar verme süresini tekrar edin.

Estimated Time:2m 0s

Question 18Question →

1982 Anayasası’nda düzenlenen yasama bağışıklıkları kapsamında, "yasama sorumsuzluğu" ve "yasama dokunulmazlığı" arasındaki temel farklar dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Yasama sorumsuzluğu milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerinden dolayı mutlak bir koruma sağlar ve milletvekilliği sona erse de devam eder; yasama dokunulmazlığı ise nispi niteliktedir ve Meclis kararıyla kaldırılabilir.

Yasama dokunulmazlığı kaldırılan bir milletvekilinin milletvekilliği sıfatı kendiliğinden sona erer ve bu işleme karşı yargı yolu kapalıdır.

Yasama sorumsuzluğu sadece hukuk (tazminat) davalarına karşı tam koruma sağlarken, yasama dokunulmazlığı sadece ceza davalarına karşı mutlak bir koruma sağlar.

Ağır cezayı gerektiren suçüstü hali ve Anayasa'nın 14. maddesindeki durumlar, yasama sorumsuzluğunun anayasal istisnaları arasında yer alır.

Yasama sorumsuzluğu, Meclis Genel Kurulu tarafından üye tamsayısının salt çoğunluğuyla kaldırılabilir ancak yasama dokunulmazlığı hiçbir şekilde kaldırılamaz.

Show answer & explanation

Answer: Yasama sorumsuzluğu milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerinden dolayı mutlak bir koruma sağlar ve milletvekilliği sona erse de devam eder; yasama dokunulmazlığı ise nispi niteliktedir ve Meclis kararıyla kaldırılabilir.

Answer

Yasama sorumsuzluğunun mutlak ve sürekli olduğu, yasama dokunulmazlığının ise nispi ve kaldırılabilir olduğunu belirten ifade doğrudur.

Doğru ifade, yasama sorumsuzluğunun mutlak (kaldırılamaz) ve sürekli (ömür boyu) olduğunu, yasama dokunulmazlığının ise nispi (kaldırılabilir) ve kural olarak geçici olduğunu tam olarak karşılamaktadır. 1982 Anayasası'na göre milletvekilinin Meclis'teki oy ve sözleri, Meclis dışındaki bir otorite tarafından cezalandırılamaz; ancak işlediği iddia edilen suçlar için dokunulmazlığı kaldırılırsa yargılanabilir.

Step-by-Step Solution

Yasama sorumsuzluğunun niteliğini belirle.

Mutlak ve Süreklidir.

Milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşünce açıklamalarından dolayı hiçbir zaman (milletvekilliği bitse dahi) sorumlu tutulamamasını sağlar.

Yasama dokunulmazlığının niteliğini belirle.

Nispi ve Geçicidir.

Milletvekilinin Meclis kararı olmadıkça tutulamaması, sorgulanamaması ve yargılanamamasıdır; sadece görev süresiyle sınırlıdır ve Meclis tarafından kaldırılabilir.

Kaldırılabilirlik ve Yargı Yolu farkını incele.

Sorumsuzluk kaldırılamaz, dokunulmazlık kaldırılabilir.

Dokunulmazlığın kaldırılmasına karşı Anayasa Mahkemesine iptal davası açılabilir (7 gün içinde başvuru, 15 gün içinde karar).

Key Concept

Yasama Bağışıklıkları: Sorumsuzluk vs Dokunulmazlık

Hints

Hangisinin milletvekilliği bittikten sonra da devam ettiğini düşünün.

TBMM Genel Kurulu'nun hangi bağışıklığı kaldırma yetkisine sahip olduğunu hatırlayın.

Yasama sorumsuzluğu 'söz ve oy' hürriyetidir; dokunulmazlık ise 'suç isnadı' ile ilgilidir.

Practice More

Dokunulmazlığı kaldırılan bir milletvekilinin AYM'ye itiraz süreci ve karar sürelerini tekrar edin.

Estimated Time:1m 30s

Question 19Question →

Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından bir milletvekilinin yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına karar verilmesi durumunda, bu işlemin hukuki sonuçlarına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Karara karşı

7

gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal başvurusunda bulunulabilir.

Dokunulmazlığın kaldırılması, sadece kararda belirtilen suç ve dosya için geçerlidir.

Dokunulmazlığı kaldırılan milletvekilinin Meclis çalışmalarına ve Genel Kurul oylamalarına katılma hakkı devam eder.

İlgili milletvekili genel seçimlerde tekrar seçilirse, eski suçlarından dolayı dokunulmazlığı yeniden kazanır.

Yasama dokunulmazlığı kaldırılan milletvekilinin milletvekilliği sıfatı, TBMM Genel Kurulu kararıyla birlikte kendiliğinden sona erer.

Show answer & explanation

Answer: Yasama dokunulmazlığı kaldırılan milletvekilinin milletvekilliği sıfatı, TBMM Genel Kurulu kararıyla birlikte kendiliğinden sona erer.

Answer

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması milletvekilliği sıfatını sona erdirmez; bu durum sadece milletvekilinin yargılanabilmesine imkan tanır.

Yasama dokunulmazlığı kaldırılan bir milletvekilinin milletvekilliği sıfatı sona ermez. Milletvekilliği, ancak mahkeme süreci sonucunda kesin bir mahkumiyet kararı verilmesi ve bu kararın TBMM Genel Kuruluna bildirilmesi ile düşebilir. Dokunulmazlığın kaldırılması sadece yargı organlarının ilgili kişi hakkında soruşturma ve kovuşturma yapabilmesine olanak sağlar.

Step-by-Step Solution

Yasama dokunulmazlığının kapsamını belirlemek.

Dokunulmazlık, milletvekilinin sadece cezai yargılamadan korunmasını sağlayan bir bağışıklıktır.

Dokunulmazlık kaldırıldığında kişi milletvekili olmaya devam eder, sadece yargı süreci başlar.

Milletvekilliğinin sona erme nedenlerini kontrol etmek.

Dokunulmazlığın kaldırılması Anayasa'da sayılan milletvekilliğini sona erdiren hallerden biri değildir.

Üyelik ancak kesin hüküm giyme, istifa veya devamsızlık gibi nedenlerle sona erebilir.

Hukuki denetim yollarını incelemek.

İlgili milletvekili veya bir başka milletvekili kararın iptali için

7

gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurabilir.

Anayasa Mahkemesi bu başvuruyu

15

gün içinde kesin olarak karara bağlar.

Key Concept

Yasama Dokunulmazlığının Kaldırılması ve Hukuki Statü

Hints

Dokunulmazlık ile milletvekilliği sıfatının sona ermesi arasındaki farkı düşünün.

Dokunulmazlığı kaldırılan bir vekil hala Meclis'te oy kullanabilir mi?

Dokunulmazlığın kaldırılmasının sadece yargılanabilme engelini ortadan kaldırdığını, üyelik statüsünü değiştirmediğini hatırlayın.

Practice More

Milletvekilliğinin kesin hüküm giyme ile sona ermesi durumunu ayrıca çalışın.

Estimated Time:1m 15s

Question 20Question →

1982 Anayasası'na göre milletvekillerine tanınan "yasama sorumsuzluğu" ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşünce açıklamaları nedeniyle sağlanan bu koruma mutlaktır ve milletvekilliği sona erse dahi devam eder.

TBMM Genel Kurulu tarafından alınacak bir parlamento kararıyla milletvekilinin bu koruması kaldırılabilir.

Milletvekilinin Meclis dışındaki şahsi suçlarını ve hukuk davalarını da kapsayan geniş bir yargı muafiyeti sağlar.

Ağır cezayı gerektiren suçüstü hallerinde bu koruma kendiliğinden ortadan kalkar ve yargılama süreci başlar.

Sadece milletvekilliği sıfatının devam ettiği süre boyunca geçerlidir; üyelik düştüğünde koruma da sona erer.

Show answer & explanation

Answer: Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşünce açıklamaları nedeniyle sağlanan bu koruma mutlaktır ve milletvekilliği sona erse dahi devam eder.

Answer

Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerinden dolayı ömür boyu korunduğu, Meclis tarafından kaldırılamayan mutlak bir haktır.

Doğru olan ifade, yasama sorumsuzluğunun milletvekilinin parlamento faaliyetleri kapsamındaki oy ve sözlerini ömür boyu koruma altına aldığını ve bu korumanın TBMM tarafından dahi kaldırılamayacağını belirten açıklamadır. Bu hak, milletvekilinin kürsüdeki iradesini hiçbir baskı altında kalmadan açıklayabilmesini sağlar.

Step-by-Step Solution

Yasama sorumsuzluğunun tanımını analiz etme

Milletvekillerinin Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşünce açıklamalarından sorumlu tutulamamasıdır.

Sorumsuzluğun kapsamını belirlemek için temel anayasal tanım gereklidir.

Korumanın niteliğini belirleme

Bu koruma 'mutlak' niteliktedir, yani TBMM kararıyla kaldırılamaz ve istisnası yoktur.

Dokunulmazlık (nispi) ile sorumsuzluk (mutlak) arasındaki temel farkı ayırt etmek gerekir.

Zamana bağlı geçerliliği kontrol etme

Milletvekilliği sona erse dahi, görev süresindeki o eylemlerden dolayı kişi ömür boyu sorumlu tutulamaz.

Sorumsuzluğun süreklilik özelliğini teyit etmek doğru seçeneğe ulaştırır.

Key Concept

Yasama Sorumsuzluğu ve Dokunulmazlığı Ayrımı

Hints

Yasama sorumsuzluğunun diğer adının 'Kürsü Dokunulmazlığı' olduğunu ve ifade hürriyetini koruduğunu hatırlayın.

Hangi koruma biçimi kaldırılabilir ve hangisi üyelik bitince sona erer? Sorumsuzluk bu konularda dokunulmazlığın tam tersi özellikler gösterir.

Anayasa'ya göre sorumsuzluk 'mutlak'tır; bu da onun hiçbir şekilde kaldırılamayacağı ve ömür boyu süreceği anlamına gelir.

Practice More

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması durumunda milletvekilinin veya bir diğer milletvekilinin Anayasa Mahkemesi'ne iptal davası açma sürecini inceleyin.

Estimated Time:1m 0s

Page 1 / 4Next

Yasama Sorumsuzluğu ve Dokunulmazlığı

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes