1876 Kanun-i Esasi'nin 1909 yılı değişiklikleri, Osmanlı Devleti'nde mutlak monarşiden parlamenter sisteme geçişin en somut adımı olarak kabul edilir. Bu değişikliklerle Padişah'ın Meclis-i Mebusan'ı feshetme yetkisi, 1876 ilk metnindeki 'mutlak' karakterini kaybederek belirli usul şartlarına bağlanmıştır.
Buna göre, 1909 düzenlemeleri uyarınca Padişah'ın Meclis-i Mebusan'ı feshedebilmesi için aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi anayasal bir zorunluluktur?
- Heyet-i Vükela ile Meclis-i Mebusan arasında çıkan bir ihtilafta Hükümetin görüşünde ısrar etmesi, Meclisin bu görüşü ikinci kez reddetmesi ve Heyet-i Ayan'ın onayının alınmasıAnswer
- BSadrazamın, Meclis-i Mebusan'ın çalışmalarını devletin ali menfaatlerine aykırı bulduğunu beyan ederek Padişah'a yazılı fesih teklifi sunması
- CMeclis-i Mebusan üyelerinin salt çoğunluğunun, yasama faaliyetlerinin yürütülemediği gerekçesiyle Padişah'tan seçimlerin yenilenmesini talep etmesi
- DPadişah'ın kamu düzenini korumak amacıyla ordunun desteğini alarak Meclis-i Mebusan'ı süresiz olarak tatil ettiğini bir irade-i seniyye ile ilan etmesi
- EMeclis-i Mebusan'ın kanun tekliflerini görüşmeyi reddetmesi üzerine, Şeyhülislam'ın meclis faaliyetlerinin 'şer-i şerife' aykırı olduğuna dair fetva vermesi
Answer
Heyet-i Vükela ile Meclis-i Mebusan arasında çıkan bir ihtilafta Hükümetin görüşünde ısrar etmesi, Meclisin bu görüşü ikinci kez reddetmesi ve Heyet-i Ayan'ın onayının alınması durumunda Padişah meclisi feshedebilir.
1909 Anayasa değişiklikleri, Türk anayasa tarihinde 'Meclis üstünlüğüne' dayalı bir parlamenter yapının ilk adımıdır. Bu düzenlemeyle Padişah'ın 1876'da sahip olduğu 'sınırsız fesih yetkisi' kaldırılmıştır. Yeni sisteme göre; Heyet-i Vükela (Hükümet) ile Meclis arasında bir uyuşmazlık çıkmalı, hükümet görüşünde direnirken meclis de bu direnci ikinci kez kırmalıdır. Bu kilitlenme durumunda Padişah, yasama organının üst kanadı olan Heyet-i Ayan'ın onayını alarak Meclis'i feshedebilir ve 3 ay içinde seçime gidilmesini sağlar.
Step-by-Step Solution
Key Concept
1909 Değişiklikleri ile Parlamenter Sisteme Geçiş ve Fesih Yetkisinin Sınırlandırılması
Practice More
1909 değişiklikleri ile 'Padişahın mutlak veto yetkisi'nin nasıl 'zorlaştırıcı veto'ya dönüştüğünü incelemek, yasama sürecindeki güç kaymasını anlamanıza yardımcı olacaktır.
Estimated Time:1m 40s