Examkin

Question

Difficulty: Very hardBorç Olmayan Şeyin Ödenmesi (TBK 78)

Türk Borçlar Hukuku doktrini ve yargı kararları çerçevesinde, "borç olmayan şeyin ödenmesi" (condictio indebiti) kurumuna dayalı sebepsiz zenginleşme davalarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken yanlıştır?

  1. A
    Borçlanmadığı bir edimi kendi isteğiyle (ihtiyariyle) yerine getiren bir kimsenin iade talebinde bulunabilmesi için, ödeme sırasında kendisini borçlu sanarak hareket ettiğini ispat etmesi şarttır.
  2. B
    Zamanaşımına uğramış bir borcun ifası amacıyla yapılan ödemeler, ödeyen kişinin borcun zamanaşımına uğradığı hususunda esaslı bir hataya düşmüş olduğu kanıtlansa dahi geri istenemez.
  3. C
    Toplumsal anlayış gereği ahlaki bir ödevin yerine getirilmesi amacıyla yapılan ödemelerde, ödeyenin bu ödevi yerine getirirken yanıldığı ispat edilse dahi sebepsiz zenginleşme davası açılamaz.
  4. Hakkında başlatılan icra takibindeki haciz tehdidinden kurtulmak amacıyla yapılan ödemeler 'ihtiyari' nitelikte kabul edildiğinden, bu meblağın iadesi için de ödeyenin hata ettiğini ispatlaması zorunludur.Answer
  5. E
    İade talebinde bulunan davacı, hem borcun mevcut olmadığını hem de bu ödemeyi bir hata sonucu yaptığını ispatla yükümlüdür; zira borç olmayan şeyin ihtiyariyle ödenmesi kural olarak bağışlama iradesine yorulur.

Answer

Haciz tehdidi altında yapılan ödemelerin ihtiyari sayıldığı ve hata ispatı gerektirdiği yönündeki ifade hukuken yanlıştır.
Hukuken yanlış olan ifade, icra tehdidi altında yapılan ödemelerin 'ihtiyari' sayıldığını ve iade için hata ispatının zorunlu olduğunu belirten seçenektir. Türk Borçlar Hukuku'nda, bir kimsenin hakkında başlatılan veya kesinleşen bir icra takibi nedeniyle, malvarlığına el konulmasını engellemek amacıyla yaptığı ödemeler ihtiyari (gönüllü) kabul edilmez. Bu nedenle, bu tür durumlarda ödemeyi yapanın 'kendisini borçlu sandığını' ispat etmesine gerek yoktur; borcun maddi hukuk bakımından mevcut olmadığını ispatlaması iade için yeterlidir.

Step-by-Step Solution

1
Ödemenin niteliğini (ihtiyari olup olmadığını) analiz et.
Türk Borçlar Kanunu madde 78/178/1 kapsamında iade için gereken 'hata' şartı sadece 'ihtiyari' (hiçbir baskı altında kalmadan yapılan) ödemeler için geçerlidir.
Cebri icra tehdidi altında yapılan ödeme gönüllü değildir.
2
İhtiyari ödemelerdeki ispat kuralını uygula.
Gönüllü bir ödemeyi geri istemek isteyen kişi, borçlu olmadığını ve hataen (yanılarak) ödediğini ispatlamak zorundadır.
Kanun koyucu, bilerek yapılan borçsuz ödemeleri bağışlama olarak kabul eder.
3
Zamanaşımı ve ahlaki ödev istisnalarını kontrol et.
Zamanaşımına uğramış borçlar ve ahlaki ödevlerin ifası, hata olsa dahi geri istenemez.
Bu durumlar 'eksik borç' niteliğinde kabul edilir veya dürüstlük kuralı gereği iadeye kapatılmıştır.
4
Cebri icra durumundaki özel kuralı değerlendir.
İcra tehdidi altındaki ödemelerde hata ispatı aranmaz, sadece borcun mevcut olmadığının ispatı yeterlidir.
Ödeme yapanın iradesi tam anlamıyla özgür değildir.

Key Concept

Borç Olmayan Şeyin Ödenmesi (TBK m. 78)

Practice More

İcra ve İflas Kanunu madde 7272 kapsamındaki 'istirdat davası' ile Borçlar Kanunu madde 7878 arasındaki farkları inceleyiniz.
Estimated Time:3m 0s
Rate this question

Topics

Borç Olmayan Şeyin Ödenmesi (TBK 78)

More questions from this topic