1982 Anayasası’nın 10. maddesinde düzenlenen "Kanun önünde eşitlik" ilkesi ile 12. maddesinde yer alan "Temel hak ve hürriyetlerin niteliği ve bütünlüğü" hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; Türk anayasal düzeninde hakların öznesi olan bireyin hukuki statüsü ve hakların karakteristiği hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- Kanun önünde eşitlik; aynı hukuki durumda bulunanlar için aynı kuralların uygulanmasını (nispi eşitlik) gerektirirken, hakların Madde 12’de belirtilen "vazgeçilmez" doğası, bireyin bu eşitlik güvencesinden kendi rızasıyla dahi feragat edemeyeceği bir bütünlük arz eder.Answer
- BMadde 10’da yer alan "imtiyaz yasağı" mutlak bir nitelik taşıdığından, devletin kadınlar veya engelliler lehine alacağı her türlü pozitif ayrımcılık tedbiri, hakların Madde 12’deki "evrensel bütünlüğü" ilkesiyle teorik bir çatışma içindedir.
- CTemel hakların "dokunulmaz" olması, bu hakların kullanılmasında ödev ve sorumlulukların payının olmadığını; dolayısıyla eşitlik ilkesinin bireye sadece devletten talepte bulunma yetkisi veren bir "pozitif statü" hakkı olduğunu teyit eder.
- DEşitlik ilkesi yalnızca devlet organlarını ve idare makamlarını bağlayan bir kural olduğundan, bireylerin kendi aralarındaki özel hukuk ilişkilerinde temel hakların Madde 12’de sayılan "vazgeçilmezlik" vasfı hukuken bir sonuç doğurmaz.
- EMadde 12’de hakların "topluma ve aileye karşı ödevleri" de kapsadığının belirtilmesi, bireyin eşitlik hakkının ancak devletin mali imkanlarının elverdiği ölçüde korunabileceği bir "isteme hakkı" niteliğine bürünmesine neden olur.
Answer
Kanun önünde eşitlik; aynı hukuki durumda bulunanlar için aynı kuralların uygulanmasını (nispi eşitlik) gerektirirken, hakların Madde 12’de belirtilen "vazgeçilmez" doğası, bireyin bu eşitlik güvencesinden kendi rızasıyla dahi feragat edemeyeceği bir bütünlük arz eder.
Anayasa Mahkemesi içtihatlarına göre, kanun önünde eşitlik 'nispi eşitlik' demektir; yani aynı hukuki durumda bulunanlar için aynı, farklı durumda bulunanlar için farklı kuralların öngörülmesidir. Bu ilke, Madde 12'de ifade edilen temel hakların 'vazgeçilmez' ve 'dokunulmaz' niteliğiyle birleştiğinde, bireyin hukuk önündeki eşit statüsünün kendi iradesiyle dahi ortadan kaldırılamayacağı bir anayasal güvence oluşturur.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Nispi Eşitlik ve Hakların Vazgeçilmezliği
Practice More
Anayasa'nın 13. maddesindeki genel sınırlama rejimi ile 15. maddedeki durdurma rejiminin çekirdek haklar üzerindeki etkisini inceleyiniz.
Estimated Time:2m 30s