Bireyin sahip olduğu temel hak ve hürriyetlerin özü itibarıyla "insan onuru" ile olan kopulmaz bağı, bu hakların anayasal metinlerde belirli niteliklerle tanımlanmasını zorunlu kılmıştır. Bu bağlamda, 1982 Anayasası'ndaki temel hakların karakteristiği ile hukuk devleti ilkesinin bir izdüşümü olan eşitlik ilkesinin hukuki boyutu birlikte değerlendirildiğinde, aşağıdakilerden hangisi anayasal doktrine göre en isabetli değerlendirmedir?
- Temel hakların "vazgeçilmez" olması, bireyin kendi rızasıyla dahi bu hakların özünden bütünüyle feragat edemeyeceği anlamına gelirken; kanun önünde eşitlik ilkesi, devletin mutlak bir mekanik eşitliği sağlamasından ziyade hukuki durumları özdeş olan süjelere aynı hukuk kurallarını uygulamasını gerektiren nispi eşitliği esas alır.Answer
- BHakların "vazgeçilmezliği" niteliği gereği, bir temel hak ancak kamu yararının zorunlu kıldığı durumlarda bireyin yazılı muvafakati ile devlete devredilebilir; eşitlik ilkesi ise bu devir süreçlerinde sınıfsal bir ayrım yapılmamasını güvence altına alan şekli bir normdur.
- CAnayasa'nın 12. maddesindeki "dokunulmazlık" kavramı hakların sadece yürütme organının keyfi işlemlerine karşı korunduğunu, "vazgeçilmezlik" ise bireyin haklarını dilediği gibi başkasına temlik edebileceğini ancak geri alamayacağını ifade eder.
- DKanun önünde eşitlik ilkesi kapsamında 2010 yılında getirilen "fiili eşitliği sağlama" yükümlülüğü, Anayasa'nın başlangıç kısmında yer alan "hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz" hükmünün açık bir istisnası ve negatif statü haklarının ihlali olarak kabul edilir.
- ETemel hak ve hürriyetlerin "bütünlüğü" ilkesi, hakların bir kısmının "vazgeçilmez" iken diğer bir kısmının, özellikle mülkiyet gibi negatif statü haklarının, birey tarafından sözleşme serbestisi çerçevesinde süresiz olarak terk edilebileceği ikili bir yapıyı öngörür.
Answer
Temel hakların vazgeçilmezliği bireyin kendi iradesiyle bile haktan kopamayacağını, eşitlik ilkesi ise aynı durumdakilere aynı kuralların uygulanmasını (nispi eşitlik) ifade eder.
Doğru değerlendirme, temel hakların vazgeçilmezliği ile nispi eşitlik ilkesini anayasal doktrine uygun şekilde birleştiren ifadedir. Vazgeçilmezlik, bireyin kendi rızası olsa dahi hakkın özünden vazgeçemeyeceğini (örneğin kölelik sözleşmesinin geçersizliği) belirtirken; nispi eşitlik, devletin aynı hukuki konumdaki kişilere aynı kuralları uygulama zorunluluğunu, farklı konumdakilere ise farklı kurallar getirebileceğini ifade eder.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Temel Hakların Ontolojik Nitelikleri ve Nispi Eşitlik Doktrini
Estimated Time:2m 0s