Examkin

Question

Difficulty: MediumKıymetli Evrakın Tanımı ve Temel Özellikleri

Kumaş ticaretiyle iştigal eden (T), tedarikçisi (S)’den satın aldığı malların bedeli olan 200.000 TL karşılığında (S)'nin emrine yazılı bir kıymetli evrak düzenleyerek teslim etmiştir. Vade tarihi geldiğinde (S), senedi ofisinde zayi ettiğini (kaybettiğini) belirterek, aralarındaki onaylı sipariş formları ve ticari faturalara dayanarak (T)’den borcunu ödemesini talep etmiştir. (T) ise senedin fiziken kendisine ibraz edilmediği gerekçesiyle ödeme yapmaktan kaçınmıştır.

Kıymetli evrakın tanımı ve temel nitelikleri göz önüne alındığında, taraflar arasındaki bu hukuki uyuşmazlığın çözümüyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. (T)’nin ödemeden kaçınması hukuka uygundur; zira kıymetli evrakta 'hakkın senede bağlılığı' ilkesi gereği senet zayi olmuşsa, alacaklı mahkemeden senedin iptaline ilişkin karar getirmedikçe yalnızca temel borç ilişkisine dayanarak ifa talep edemez.Answer
  2. B
    (T)’nin ödemeden kaçınması haksızdır; çünkü kıymetli evrakın 'mücerretlik (soyutluk)' özelliği uyarınca, senet kaybolsa dahi temel hukuki işlem olan satış sözleşmesi geçerliliğini koruduğundan alacağın tahsili mümkündür.
  3. C
    Kıymetli evrak 'kamu güveni' ilkesine dayanan güçlendirilmiş bir adi ispat senedi olduğundan, alacağın kesin delillerle (fatura vb.) ispatlanması halinde (T), senedin ibrazı aranmaksızın ödeme yapmakla yükümlüdür.
  4. D
    (T)'nin ödeme yapmama hakkı bulunmakla birlikte, senedin zayi olması halinde yetkili mahkemede hasımsız olarak açılacak iptal davasını ikame etme külfeti senedi elinde bulunduran (S)'ye değil, borçlu (T)'ye aittir.
  5. E
    (T)’nin senedin ibraz edilmemesine dayalı olarak ileri sürdüğü ödemezlik itirazı, yalnızca üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilen nispi bir def'i niteliğinde olduğundan, senedin lehdarı olan (S)’ye karşı ileri sürülemez.

Answer

Doğru yanıt, borçlunun ödemeden kaçınmasının hukuka uygun olduğunu ve alacaklının hak talep edebilmesi için mahkemeden senedin iptaline karar verdirmesi gerektiğini ifade eden seçenektir.
Kıymetli evrakın en ayırt edici temel özelliği, hakkın senede o denli bağlı olmasıdır ki, senet olmadan hakkın devredilememesi ve ileri sürülememesidir (TTK m. 645). Bu ilke uyarınca senet zayi olduğunda, alacaklının temel borç ilişkisini fatura veya tanık gibi başkaca delillerle ispatlaması borçluyu ödemeye zorlamak için yeterli değildir. Hak sahibinin mükerrer ödeme riskini ortadan kaldırmak amacıyla öncelikle yetkili mahkemeye başvurup senedin iptaline karar verdirmesi şarttır. Bu karar alınmadan borçlunun senedin ibraz edilmemesi sebebiyle ödemeden kaçınması tamamen hukuka uygundur.

Step-by-Step Solution

1
Olaydaki belgenin niteliğini ve borç-alacak ilişkisine etkisini belirlemek.
Taraflar arasında emre yazılı bir kıymetli evrak düzenlenmiştir. Kıymetli evrakta alacak hakkı senede sıkı sıkıya bağlıdır.
Kıymetli evrakın en temel ilkesi olan 'hakkın senede bağlılığı' kuralını tespit etmek çözümün anahtarıdır.
2
Kıymetli evrakın zayi olması durumunda uygulanacak yasal prosedürü analiz etmek.
Senet kaybolduğunda, temel borç ilişkisi (fatura vb.) ispatlansa dahi senedin fiziken ibrazı yapılamadığı için borçludan doğrudan ifa istenemez.
Borçlunun senedi geri almadan ödeme yapması, ileride senedi elinde bulunduran iyiniyetli üçüncü kişilere karşı mükerrer ödeme riski doğurur.
3
Tarafların olaydaki hukuki hak ve yükümlülüklerini eşleştirmek.
Borçlunun ödemeden kaçınması hukuka tam uygundur. Alacaklının yapması gereken ilk iş yetkili mahkemeden zayi nedeniyle senedin iptali kararını almaktır.
İptal davası açma yetkisi hak sahibine (alacaklıya) aittir ve iptal kararı senedin ibrazı yerine geçerek borçlunun güvenli ödeme yapmasını sağlar.

Key Concept

Hakkın Senede Bağlılığı ve İbraz Zorunluluğu
Rate this question

Topics

Kıymetli Evrakın Tanımı ve Temel Özellikleri

More questions from this topic