Examkin

Question

Difficulty: Mediumİyiniyet Kavramı ve Korunması (Subjektif İyiniyet)

(A), bir sahaftan ikinci el nadir bir tıp ansiklopedisi serisi satın almıştır. Kitapların ilk sayfasında "Üniversite Kütüphanesi Demirbaşıdır, Dışarı Çıkarılamaz" şeklinde büyük ve kırmızı mürekkepli belirgin bir kaşe bulunmasına rağmen (A), sayfaları hiç kontrol etmediği için bu durumu fark etmemiş, kitapları teslim alarak bedelini ödemiştir. Durumun anlaşılması üzerine Üniversite Rektörlüğü, kitapların iadesi için (A)'ya karşı dava açmıştır. (A) ise satın alma sürecinde iyiniyetli olduğunu ve bu nedenle kitapların mülkiyetini kazandığını iddia etmektedir.

Türk Medeni Kanunu'nun başlangıç hükümleri dikkate alındığında, bu olayla ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi hukuken doğrudur?

  1. (A), durumun gereklerine göre kendisinden beklenen asgari özeni göstermediği için iyiniyet iddiasında bulunamaz ve kitapların mülkiyetini kazanamaz.Answer
  2. B
    Kanun gereği iyiniyet asıl olduğundan, (A)'nın kötüniyetli olduğu üniversite tarafından kesin delillerle ispat edilmedikçe (A) iyiniyet karinesinden yararlanarak mülkiyeti kazanır.
  3. C
    (A)'nın ansiklopedileri satın alırken üniversiteye bilerek zarar verme kastı bulunmadığından, dürüstlük kuralı (objektif iyiniyet) gereğince mülkiyet hakkı korunur.
  4. D
    Üniversite, ancak (A)'nın hakkını kötüye kullandığını ispatlaması hâlinde kitapları geri alabilir; aksi takdirde (A)'nın iyiniyeti geçerli sayılır.
  5. E
    (A), kitapları ticari faaliyet yürüten bir sahaftan güven ilkesi çerçevesinde satın aldığı için, kitaplardaki kaşeyi fark etmemiş olması hukuken onun iyiniyetini zedelemez.

Answer

Doğru değerlendirme, (A)'nın kendisinden beklenen özeni göstermemesi sebebiyle iyiniyet iddiasında bulunamayacağını ve mülkiyeti kazanamayacağını belirten ifadedir.
Türk Medeni Kanunu Madde 3/2 çok net bir sınırlama getirir: 'Ancak, durumun gereklerine göre kendisinden beklenen özeni göstermeyen kimse iyiniyet iddiasında bulunamaz.' Olayda kitapların ilk sayfasında yer alan çok belirgin bir kaşeyi, kapağı dahi açıp kontrol etmediği için görmeyen alıcı (A), ortalama zekâlı ve dikkatli bir insanın göstermesi gereken asgari özeni göstermemiştir. Özen yükümlülüğünün ihlali nedeniyle iyiniyet ortadan kalkar ve A mülkiyeti kazanamaz.

Step-by-Step Solution

1
Olaydaki uyuşmazlığın hangi hukuki kuruma dayandığını tespit etme
Olay, mülkiyetin kazanılmasında aranan şartlardan biri olan 'subjektif iyiniyet' (TMK m.3) ile ilgilidir.
Kişi başkasına ait bir eşyayı devralırken, devredenin malik olmadığını bilmemekte haklıysa iyiniyetlidir.
2
İyiniyet karinesinin sınırlarını TMK m.3 kapsamında değerlendirme
TMK m.3/1 uyarınca iyiniyet asıl olsa da, TMK m.3/2 uyarınca durumun gereklerine göre kendisinden beklenen özeni göstermeyen kimse iyiniyet iddiasında bulunamaz.
Kanun koyucu, kişilerin aşırı dikkatsiz veya özensiz davranışlarını himaye etmez.
3
Olaydaki maddi vakıaları özen yükümlülüğü açısından inceleme
Kitabın ilk sayfasında yer alan büyük ve kırmızı mürekkepli 'Demirbaştır' kaşesini fark etmemek, ortalama bir insanın göstermesi gereken asgari dikkat ve özenin ihlalidir.
Alıcının satın aldığı malın en azından görünür özelliklerini ve ilk sayfasını kontrol etmesi beklenir; bu yapılmadığında iyiniyet iddiası dinlenmez.

Key Concept

İyiniyette Özen Yükümlülüğü ve Karinenin Sınırları
Rate this question

Topics

İyiniyet Kavramı ve Korunması (Subjektif İyiniyet)

More questions from this topic