Examkin

İyiniyet Kavramı ve Korunması (Subjektif İyiniyet)

13 questions

Question 1Question →

Bir hakkın kazanılmasını engelleyen bir eksikliğin veya sakatlığın varlığına rağmen, kişinin bu durumu bilmemesi veya bilecek durumda olmaması hali "subjektif iyiniyet" olarak tanımlanır. Türk Medeni Kanunu'nun bu kavrama ilişkin düzenlemeleri ve iyiniyetin korunma sınırı dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Kişinin hakkın kazanılmasına engel olan bir durumu bilmemesi yeterli olmayıp, aynı zamanda bu bilgisizliğin giderilebilir bir özen eksikliğinden kaynaklanmaması gerekir.

Answer

Hakkın kazanılmasına engel bir durumun varlığını bilmemek tek başına yeterli değildir; kişinin durumun gereklerine göre kendisinden beklenen özeni göstermiş olması da şarttır.
Türk Medeni Kanunu'nun 3. maddesinin 2. fıkrası uyarınca, iyiniyet iddiasında bulunan bir kimsenin bu iddiasının kabul edilebilmesi için sadece 'bilmiyor olması' yetmez. Kişi, somut olayın şartları altında kendisinden beklenen makul dikkat ve araştırmayı (özen yükümlülüğünü) sergilemiş olmalıdır. Eğer bu eksiklik giderilebilir bir ihmalden kaynaklanıyorsa, hukuk o kişiyi korumaz.

Step-by-Step Solution

1
TMK Madde 3/1'i analiz etme
Kanunun iyiniyete sonuç bağladığı hallerde iyiniyetin varlığının asıl olduğu (karine) tespit edilir.
İspat yükünün kime ait olduğunu belirlemek için temel karineyi bilmek gerekir.
2
TMK Madde 3/2'yi analiz etme
Gerekli özeni göstermeyen kişinin iyiniyet iddiasında bulunamayacağı sonucuna varılır.
İyiniyetin korunmasının sınırını (özen yükümlülüğü) belirlemek gerekir.
3
Seçenekleri karşılaştırma
Kişinin bilgisizliğinin özen eksikliğinden kaynaklanmaması gerektiğini belirten ifade seçilir.
Hukuki korumanın sadece 'mazur görülebilir' bilgisizlik hallerinde sağlandığını teyit etmek için.

Key Concept

Subjektif İyiniyet ve Özen Yükümlülüğü

Practice More

İyiniyet karinesinin (TMK 3) ispat yükü ile dürüstlük kuralının (TMK 2) uygulama alanlarını karşılaştıran sorulara bakabilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 2Question →

Türk Medeni Kanunu'nun 3. maddesinde düzenlenen "iyiniyet" (subjektif iyiniyet) kavramı ve bu kavrama bağlanan hukuki sonuçlar ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: İyiniyet, bir hakkın dürüstlük kuralları çerçevesinde kullanılması ve borçların bu kurallara göre ifa edilmesi sırasında tarafların birbirine karşı duyduğu güveni ifade eder.

Answer

İyiniyetin hakların dürüstçe kullanılması ve borçların ifasına ilişkin bir kural olduğunu belirten ifade yanlıştır.
Doğru cevap olan ifade, dürüstlük kuralının (objektif iyiniyet) tanımıdır. Türk Medeni Kanunu m. 3 uyarınca düzenlenen subjektif iyiniyet, bir hakkın kazanılmasına engel olan bir eksikliğin bilinmemesini ifade eder. Hakların kullanılması ve borçların ifası ise TMK m. 2'deki dürüstlük kuralı ile ilgilidir.

Step-by-Step Solution

1
Kavram Ayrımı Yapılması
İyiniyet (Subjektif) ve Dürüstlük (Objektif) ayrımı belirlenir.
TMK m. 2 dürüstlük kuralını (hakların kullanılması), TMK m. 3 ise iyiniyeti (hakların kazanılması) düzenler.
2
İyiniyet Karinesinin İncelenmesi
Kişinin iyiniyetli olduğunun asıl olduğu (karine) ve özen yükümlülüğü teyit edilir.
TMK m. 3 uyarınca karine vardır ancak özen eksikliği bu karineyi çürütür.
3
Hatalı İfadenin Tespiti
Dürüstlük kuralına ait tanımın iyiniyet kavramı için kullanıldığı görülür.
Hakların dürüstçe kullanılması ve borçların ifası TMK m. 3'ün değil, TMK m. 2'nin konusudur.

Key Concept

Subjektif İyiniyet (TMK m. 3) ile Objektif İyiniyet (Dürüstlük Kuralı - TMK m. 2) arasındaki fark.

Practice More

Dürüstlük kuralı (TMK m. 2) ile iyiniyet (TMK m. 3) arasındaki temel farkları tablo halinde çalışmak kavram karmaşasını önleyecektir.
Estimated Time:1m 15s
Question 3Question →

Bir hakkın kazanılmasında iyiniyete hukuki bir sonuç bağlandığı durumlarda, Türk Medeni Kanunu (TMK) uyarınca geçerli olan asıl kural ve bu kuralın özen yükümlülüğü ile ilişkisi hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: İyiniyetin varlığı asıl olup aksini iddia eden taraf bunu ispatla yükümlüdür; ancak durumun gereklerine göre kendisinden beklenen özeni göstermeyen kimse iyiniyet iddiasında bulunamaz.

Answer

İyiniyetin varlığının asıl olduğunu (karine) ve özen yükümlülüğünün bu karinenin sınırını oluşturduğunu belirten ifade doğrudur.
Türk Medeni Kanunu'nun 3. maddesi uyarınca, iyiniyetin varlığı kanuni bir karine olarak kabul edilir (3/1). Bu durum, iyiniyetli olmadığını iddia eden tarafın bu iddiasını ispatlaması gerektiği anlamına gelir. Ancak aynı maddenin 2. fıkrası, bu korumaya bir sınır getirerek, durumun gereklerine göre kendisinden beklenen özeni göstermeyen kişinin iyiniyet iddiasında bulunamayacağını hükme bağlamıştır. Dolayısıyla doğru seçenek, hem karineyi hem de özen yükümlülüğü sınırını tam olarak yansıtmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
TMK madde 3/1 hükmünün analizi
Kanunun iyiniyete hukuki bir sonuç bağladığı durumlarda, iyiniyetin varlığı asıldır. Bu, iyiniyet karinesidir.
Hukuk düzeni, kişilerin normal şartlarda iyiniyetli olduğunu varsayarak ispat yükünü kötüniyeti iddia edene yükler.
2
TMK madde 3/2 hükmünün analizi
Durumun gereklerine göre kendisinden beklenen özeni göstermeyen kimse iyiniyet iddiasında bulunamaz.
İyiniyetin korunması için sadece 'bilmemek' yeterli değildir; bu bilmemenin 'mazur görülebilir' olması, yani gerekli özenin gösterilmesine rağmen bilinemiyor olması gerekir.
3
Karine ve ispat yükü dengesinin kurulması
İspat yükü karşı taraftadır ancak özen eksikliği ispat edilirse karine çöker.
Sübjektif iyiniyetin korunması hem dürüstlük (bilmeme) hem de özen (bilmesi gerekmeme) unsurlarını bir arada gerektirir.

Key Concept

Subjektif İyiniyet Karinesi ve Özen Yükümlülüğü Sınırı
Estimated Time:1m 15s
Question 4Question →

Türk Medeni Kanunu uyarınca, bir hakkın kazanılmasında iyiniyetin (subjektif iyiniyet) korunabilmesi için aranan "özen yükümlülüğü" ve "iyiniyet karinesi" arasındaki ilişki bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: İyiniyetin varlığı asıl olsa da, durumun gereklerine göre kendisinden beklenen özeni göstermeyen kimse iyiniyet iddiasında bulunamaz.

Answer

İyiniyetin varlığının asıl olduğunu ancak bu durumun gerekli özenin gösterilmemesi halinde korunmayacağını belirten ifade doğrudur.
Türk Medeni Kanunu'nun 3. maddesinin birinci fıkrasına göre, bir hakkın kazanılmasında iyiniyete hukuki bir sonuç bağlandığı durumlarda iyiniyetin varlığı asıldır (iyiniyet karinesi). Ancak aynı maddenin ikinci fıkrası bu korumaya bir sınır getirir: Eğer kişi, durumun gereklerine göre kendisinden beklenen özeni göstermiş olsaydı söz konusu engeli/kusuru öğrenebilecek idiyse, artık iyiniyet korumasından yararlanamaz. Bu nedenle iyiniyetin varlığının asıl olması ile özen yükümlülüğü arasındaki dengeyi kuran ifade doğrudur.

Step-by-Step Solution

1
TMK m. 3/1'deki genel karineyi belirle.
Kanunun iyiniyete hukuki bir sonuç bağladığı durumlarda, iyiniyetin varlığı asıldır.
Bu hüküm, kişinin aksi ispatlanana kadar iyiniyetli sayılacağını (iyiniyet karinesi) düzenler.
2
TMK m. 3/2'deki sınırlamayı analiz et.
Ancak, durumun gereklerine göre kendisinden beklenen özeni göstermeyen kimse iyiniyet iddiasında bulunamaz.
Hukuk düzeni, bilgisizliği kendi ağır kusuru veya ihmali sonucu olan kişiyi korumaz.
3
İspat yükünü değerlendir.
İyiniyet karine olduğundan, karşı tarafın kişinin kötüniyetli olduğunu veya özen göstermediğini ispat etmesi gerekir.
İspat yükü, karinenin aksini iddia eden tarafa aittir.

Key Concept

Subjektif İyiniyet Karinesi ve Özen Yükümlülüğü Sınırı
Estimated Time:1m 15s
Question 5Question →

Türk Medeni Kanunu'nun 3. maddesinde düzenlenen iyiniyet (subjektif iyiniyet) ilkesi uyarınca, kanunun iyiniyete hukuki bir sonuç bağladığı durumlarda iyiniyetin varlığı asıldır.

Buna göre, iyiniyetin varlığı ve korunması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Durumun gereklerine göre kendisinden beklenen özeni göstermeyen kimse, iyiniyet karinesinden yararlanamaz.

Answer

Durumun gereklerine göre kendisinden beklenen özeni göstermeyen kimsenin iyiniyet karinesinden yararlanamayacağını belirten ifade doğrudur.
Türk Medeni Kanunu'nun 3. maddesinin 2. fıkrası açıkça, 'durumun gereklerine göre kendisinden beklenen özeni göstermeyen kimse iyiniyet iddiasında bulunamaz' hükmünü içerir. Bu, iyiniyet karinesinin sınırıdır ve kişinin ihmali varsa korunmayacağını gösterir.

Step-by-Step Solution

1
TMK m. 3/1 hükmünü analiz et.
Kanunun iyiniyete sonuç bağladığı hallerde iyiniyetin varlığı karinedir; yani aksini iddia eden ispatlamalıdır.
İyiniyetin ispat yükü ve karine yapısını anlamak için.
2
TMK m. 3/2 hükmündeki sınırlamayı incele.
Kişi, durumun gereklerine göre kendisinden beklenen özeni gösterseydi gerçeği öğrenebilecek idiyse iyiniyeti korunmaz.
İyiniyetin korunması için gereken 'özen yükümlülüğü' sınırını belirlemek için.
3
Seçeneklerdeki tanımları dürüstlük kuralı ve iyiniyet ayrımına göre değerlendir.
A seçeneği kanun metniyle tam uyumludur; diğerleri ya dürüstlük kuralına ya da ispat yüküne dair yanlış bilgiler içerir.
Doğru hukuki kavramı tespit etmek için.

Key Concept

İyiniyet Karinesi ve Özen Yükümlülüğü (TMK Madde 3)

Practice More

Tapu siciline güven ilkesi (TMK 1023) ile iyiniyetin korunması arasındaki ilişkiyi inceleyen olay sorularını çözebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 6Question →

Türk Medeni Kanunu’nun "İyiniyet" başlıklı 3. maddesi uyarınca, kanunun iyiniyete hukuki bir sonuç bağladığı durumlarda asıl olan iyiniyetin varlığıdır. Ancak bu kuralın uygulanması ve sınırları bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Durumun gereklerine göre kendisinden beklenen özeni göstermeyen kimsenin iyiniyet iddiasında bulunamayacağı esası, iyiniyet karinesinin kanuni bir sınırıdır.

Answer

Durumun gereklerine göre kendisinden beklenen özeni göstermeyen kimsenin iyiniyet iddiasında bulunamayacağı esası, iyiniyet karinesinin kanuni bir sınırıdır.
Türk Medeni Kanunu'nun 3. maddesinin ikinci fıkrası, iyiniyet karinesine önemli bir sınırlama getirir. Buna göre, bir kimse eğer durumun gereklerine göre göstermesi gereken özeni göstermemişse, bir engeli bilmediğini ileri sürerek iyiniyetin koruyucu etkisinden yararlanamaz. Bu durum, iyiniyetin sadece 'bilmemek' değil, 'bilmemenin kusura dayanmaması' gerektiğini vurgular.

Step-by-Step Solution

1
TMK m. 3/1 hükmünün analizi
Kanunun iyiniyete sonuç bağladığı hallerde asıl olan iyiniyetin varlığıdır (İyiniyet karinesi).
İspat yükünün başlangıç noktasını belirlemek için karinenin tespiti gerekir.
2
TMK m. 3/2 hükmünün analizi
Gerekli özeni göstermeyen kimse iyiniyetten yararlanamaz.
Karinenin hangi durumlarda etkisiz kalacağını (sınırını) belirlemek gerekir.
3
Subjektif ve Objektif iyiniyet ayrımı
TMK 3'teki iyiniyet 'hakların kazanılması' ile ilgiliyken, TMK 2'deki dürüstlük kuralı 'hakların kullanılması' ile ilgilidir.
Kavramsal karışıklığı gidermek ve doğru maddeyi uygulamak için gereklidir.

Key Concept

Subjektif İyiniyet ve Özen Yükümlülüğü (TMK m. 3)
Estimated Time:1m 30s
Question 7Question →

Türk Medeni Kanunu uyarınca, bir hakkın kazanılmasına engel olan bir hususun varlığı konusunda "durumun gereklerine göre kendisinden beklenen özeni göstermeyen" bir kişinin hukuki durumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Bu kişi, iyiniyetin varlığına yönelik kanuni karineden yararlanamaz ve iyiniyet iddiasında bulunamaz.

Answer

Durumun gereklerine göre kendisinden beklenen özeni göstermeyen kişi, iyiniyetin varlığına yönelik kanuni karineden yararlanamaz ve iyiniyet iddiasında bulunamaz.
Türk Medeni Kanunu'nun 3.3. maddesinin ikinci fıkrasına göre, durumun gereklerine göre kendisinden beklenen özeni göstermeyen kimse iyiniyet iddiasında bulunamaz. Bu hüküm, iyiniyet karinesinin sınırını çizer; yani bir kişi iyiniyetli olduğunu iddia etse bile, eğer basit bir inceleme ile hakkın kazanılmasına engel olan durumu öğrenebilecekken öğrenmemişse, hukuk onu iyiniyetli kabul etmez.

Step-by-Step Solution

1
İyiniyet kavramının yasal dayanağını tespit etme
TMK Madde 33 (Subjektif İyiniyet) incelenir.
Soruda bir hakkın kazanılması ve özen yükümlülüğü vurgulandığı için subjektif iyiniyet kuralları uygulanmalıdır.
2
İyiniyet karinesinin sınırlarını belirleme
Kanun, iyiniyeti korurken aynı zamanda kişiye bir 'araştırma ve özen' yükümlülüğü yüklemiştir.
TMK 3/23/2 fıkrası, iyiniyet karinesinin hangi şartla ortadan kalkacağını açıkça belirtmektedir.
3
Özen eksikliğinin hukuki sonucunu uygulama
Gerekli özeni göstermeyen kişi, kusurlu sayılır ve karineden yararlanamaz.
Hukuk, bilmesi gereken bir durumu bilmeyen kişiyi (ağır ihmali olanı) iyiniyetli kabul ederek korumaz.

Key Concept

Subjektif İyiniyet ve Özen Yükümlülüğü

Practice More

İyiniyetin hangi durumlarda taşınmaz mülkiyetinin kazanılmasını (Tapu Siciline Güven İlkesi - TMK 1023) sağladığını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 8Question →

Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre düzenlenen iyiniyet (subjektif iyiniyet) karinesi ve bu karinenin aksinin ispat edilmesine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: İyiniyet karinesi gereği, bir hakkın kazanılmasına engel bir durumun varlığını bildiği veya makul bir kimseden beklenen dikkati göstermiş olsa öğrenebileceği ileri sürülen kişinin kötüniyetli olduğunu, bu iddiayı ortaya koyan taraf ispatlamalıdır.

Answer

İyiniyet karinesi gereği, aksini iddia eden tarafın karşı tarafın kötüniyetli olduğunu veya gerekli özeni göstermediğini ispatlaması gerekir.
Türk Medeni Kanunu'nun 3. maddesi uyarınca, kanunun iyiniyete hukuki bir sonuç bağladığı durumlarda asıl olan iyiniyetin varlığıdır. Bu durum bir 'karine' teşkil eder. Karinenin sonucu olarak, bir kişinin iyiniyetli olmadığını (kötüniyetli olduğunu) veya durumun gereklerine göre kendisinden beklenen özeni göstermediğini iddia eden taraf, bu iddiasını ispat etmek zorundadır. İyiniyetli olduğu varsayılan kişinin kendi iyiniyetini ispatlama zorunluluğu yoktur.

Step-by-Step Solution

1
TMK 3/1 kapsamındaki temel karineyi belirleme
Kanunun iyiniyete sonuç bağladığı durumlarda iyiniyetin varlığı asıldır.
Hukuk düzeni, kişilerin normal şartlar altında dürüst ve bilgili olduğunu varsayarak ispat yükünü kolaylaştırır.
2
TMK 3/2 kapsamındaki sınırlamayı analiz etme
Gerekli özeni göstermeyen kişi iyiniyetli sayılmaz.
Subjektif iyiniyet sadece 'bilmeme' değil, 'bilemeyecek durumda olma' (özen yükümlülüğü) şartına bağlıdır.
3
İspat yükü kuralını karine ile birleştirme
Kötüniyeti veya özen eksikliğini iddia eden, bu iddiasını ispatlamalıdır.
Mevcut karinenin aksini savunan tarafın, karineyi çürütme yükümlülüğü (ispat yükü) vardır.

Key Concept

Subjektif İyiniyet Karinesi ve İspat Yükü
Estimated Time:1m 30s
Question 9Question →

Bir hakkın kazanılmasında iyiniyete hukuki sonuç bağlandığı bir durumda, hakkı kazanan kişinin aslında var olan bir engeli bilmediği; ancak bu bilgisizliğinin, durumun gereklerine göre kendisinden beklenen özeni göstermemesinden kaynaklandığı tespit edilmiştir. Türk Medeni Kanunu'nun 3. maddesi uyarınca bu kişinin hukuki durumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Durumun gereklerine göre kendisinden beklenen özeni göstermeyen bu kişi, iyiniyet iddiasında bulunamaz.

Answer

Durumun gereklerine göre kendisinden beklenen özeni göstermeyen kişi iyiniyet iddiasında bulunamaz.
Türk Medeni Kanunu'nun 3. maddesinin 2. fıkrası, iyiniyet karinesine çok net bir sınır çizmiştir. Buna göre, bir kimse eğer durumun gereklerine göre kendisinden beklenen özeni göstermiş olsaydı söz konusu engeli öğrenebilecek idiyse, artık iyiniyetli olduğunu ileri sürerek hukuki koruma talep edemez.

Step-by-Step Solution

1
TMK m. 3/1 uyarınca iyiniyet karinesini değerlendir.
Kanunun iyiniyete sonuç bağladığı durumlarda asıl olan iyiniyetin varlığıdır.
Hukuk sistemimizde herkesin iyiniyetli olduğu varsayılır (karine).
2
TMK m. 3/2 uyarınca özen yükümlülüğünü kontrol et.
Durumun gereklerine göre beklenen özeni göstermeyenler bu karineden yararlanamaz.
Subjektif iyiniyetin korunabilmesi için kişinin bilgisizliğinin mazur görülebilir olması gerekir.

Key Concept

Subjektif iyiniyetin sınırı olarak özen yükümlülüğü
Question 10Question →

Bir tekstil atölyesi sahibi olan (T), işletmesinde kullanmak üzere ikinci el bir sanayi tipi dokuma makinesi satın almıştır. Makineyi devreden kişi, cihaza ait fatura veya mülkiyeti tevsik edici herhangi bir belge sunamamış; üstelik makinenin üzerindeki seri numarasının metal bir aletle bilinçli olarak kazındığı açıkça görülmüştür. Bütün bu şüpheli unsurlara rağmen işlemi aceleyle tamamlamak isteyen satıcının talebini kabul eden (T), bedeli ödeyerek makineyi teslim almıştır. Bir süre sonra makinenin çalındığı anlaşılır ve gerçek malik (T)'ye başvurarak iade talebinde bulunur. (T), satın alma aşamasında makinenin çalıntı olduğunu bilmediğini savunarak iyiniyet korumasından yararlanmak istemektedir.

Medeni hukuk ilkeleri dikkate alındığında, (T)'nin durumuyla ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Durumun gereklerine göre kendisinden beklenen özeni göstermeyen (T), hak kazanımı bağlamında iyiniyet iddiasında bulunamaz

Answer

Doğru yanıt, durumun gereklerine göre kendisinden beklenen özeni göstermeyenin iyiniyet iddiasında bulunamayacağını belirten seçenektir.
Medeni hukukun başlangıç hükümlerine göre (TMK m.3), kanunun iyiniyete hukuki bir sonuç bağladığı durumlarda asıl olan iyiniyetin varlığıdır. Ancak bu kuralın önemli bir sınırı vardır: Durumun gereklerine göre kendisinden beklenen özeni göstermeyen kimse iyiniyet iddiasında bulunamaz. Somut olayda makinenin belgelerinin olmaması, seri numarasının kazınmış olması ve satıcının aceleci tavrı açık şüphe sebepleridir. Alıcının bu red flag'leri (uyarı işaretlerini) göz ardı etmesi, kendisinden beklenen özeni (araştırma yükümlülüğünü) göstermediği anlamına gelir. Bu nedenle kişi, iyiniyet karinesinin korumasından yararlanamaz.

Step-by-Step Solution

1
Uyuşmazlık konusunun ve ilgili hukuki kurumun tespiti
Olayda bir taşınırın mülkiyetinin kazanılmasında iyiniyet karinesinin sınırları sorgulanmaktadır.
Sorunun çözümünde Medeni Hukuk'un temel prensibi olan subjektif iyiniyet kurallarına başvurulmalıdır.
2
İyiniyet kavramının ve sınırlarının analizi
Hak kazanımında asıl olan iyiniyettir. Ancak kişi, hal ve şartların gerektirdiği özeni göstermemişse (örneğin şüpheli durumlarda gerekli araştırmayı yapmamışsa) bu karineden yararlanamaz.
Kanun koyucu, bilgisizliğin kendi kusurundan veya ihmalinden kaynaklandığı durumlarda kişiyi korumaz.
3
Somut olayın özen yükümlülüğü bakımından değerlendirilmesi
Makinenin seri numarasının kazınmış olması, belgesinin olmaması ve işlemin aceleye getirilmesi olağan bir alıcıyı şüphelendirecek açık unsurlardır.
Bu şüpheli durumlara rağmen aracı teslim alıp bedel ödeyen kişi, kendisinden beklenen asgari özeni göstermemiştir ve iyiniyet iddiasında bulunamaz.

Key Concept

Subjektif İyiniyet ve Özen Yükümlülüğü (TMK m.3)
Question 11Question →

(A), bir sahaftan ikinci el nadir bir tıp ansiklopedisi serisi satın almıştır. Kitapların ilk sayfasında "Üniversite Kütüphanesi Demirbaşıdır, Dışarı Çıkarılamaz" şeklinde büyük ve kırmızı mürekkepli belirgin bir kaşe bulunmasına rağmen (A), sayfaları hiç kontrol etmediği için bu durumu fark etmemiş, kitapları teslim alarak bedelini ödemiştir. Durumun anlaşılması üzerine Üniversite Rektörlüğü, kitapların iadesi için (A)'ya karşı dava açmıştır. (A) ise satın alma sürecinde iyiniyetli olduğunu ve bu nedenle kitapların mülkiyetini kazandığını iddia etmektedir.

Türk Medeni Kanunu'nun başlangıç hükümleri dikkate alındığında, bu olayla ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi hukuken doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: (A), durumun gereklerine göre kendisinden beklenen asgari özeni göstermediği için iyiniyet iddiasında bulunamaz ve kitapların mülkiyetini kazanamaz.

Answer

Doğru değerlendirme, (A)'nın kendisinden beklenen özeni göstermemesi sebebiyle iyiniyet iddiasında bulunamayacağını ve mülkiyeti kazanamayacağını belirten ifadedir.
Türk Medeni Kanunu Madde 3/2 çok net bir sınırlama getirir: 'Ancak, durumun gereklerine göre kendisinden beklenen özeni göstermeyen kimse iyiniyet iddiasında bulunamaz.' Olayda kitapların ilk sayfasında yer alan çok belirgin bir kaşeyi, kapağı dahi açıp kontrol etmediği için görmeyen alıcı (A), ortalama zekâlı ve dikkatli bir insanın göstermesi gereken asgari özeni göstermemiştir. Özen yükümlülüğünün ihlali nedeniyle iyiniyet ortadan kalkar ve A mülkiyeti kazanamaz.

Step-by-Step Solution

1
Olaydaki uyuşmazlığın hangi hukuki kuruma dayandığını tespit etme
Olay, mülkiyetin kazanılmasında aranan şartlardan biri olan 'subjektif iyiniyet' (TMK m.3) ile ilgilidir.
Kişi başkasına ait bir eşyayı devralırken, devredenin malik olmadığını bilmemekte haklıysa iyiniyetlidir.
2
İyiniyet karinesinin sınırlarını TMK m.3 kapsamında değerlendirme
TMK m.3/1 uyarınca iyiniyet asıl olsa da, TMK m.3/2 uyarınca durumun gereklerine göre kendisinden beklenen özeni göstermeyen kimse iyiniyet iddiasında bulunamaz.
Kanun koyucu, kişilerin aşırı dikkatsiz veya özensiz davranışlarını himaye etmez.
3
Olaydaki maddi vakıaları özen yükümlülüğü açısından inceleme
Kitabın ilk sayfasında yer alan büyük ve kırmızı mürekkepli 'Demirbaştır' kaşesini fark etmemek, ortalama bir insanın göstermesi gereken asgari dikkat ve özenin ihlalidir.
Alıcının satın aldığı malın en azından görünür özelliklerini ve ilk sayfasını kontrol etmesi beklenir; bu yapılmadığında iyiniyet iddiası dinlenmez.

Key Concept

İyiniyette Özen Yükümlülüğü ve Karinenin Sınırları
Question 12Question →

Türk Medeni Kanunu'nun başlangıç hükümlerinde yer alan "objektif iyiniyet (dürüstlük kuralı)" ile "subjektif iyiniyet", birbirinden farklı şartlara ve sonuçlara sahip iki ayrı temel kurumdur.

Bir hukuki uyuşmazlığın çözümünde, hâkimin *subjektif iyiniyet* (TMK m. 3) hükümlerini tatbik edebilmesi için aşağıdaki koşullardan hangisinin somut olayda gerçekleşmiş olması zorunludur?

Show answer & explanation

Answer: İlgili uyuşmazlıkta kanunun, bir hakkın kazanılmasına veya doğmasına engel olan hukuki bir eksikliği bilmemeye (iyiniyete) açıkça hukuki bir sonuç bağlamış olması

Answer

İlgili uyuşmazlıkta kanunun, bir hakkın kazanılmasına veya doğmasına engel olan hukuki bir eksikliği bilmemeye (iyiniyete) açıkça hukuki bir sonuç bağlamış olması koşulu zorunludur.
Türk Medeni Kanunu m. 3'te düzenlenen subjektif iyiniyet kurumu, dürüstlük kuralı (objektif iyiniyet) gibi hukukun her alanında doğrudan ve genel bir şekilde, her uyuşmazlığa uygulanabilen bir kural değildir. Subjektif iyiniyetin (bir hakkın kazanılmasındaki engeli bilmemenin) hukuki bir sonuç doğurabilmesi için, kanun koyucunun o somut olaya ilişkin (örneğin TMK 988 veya 1023 gibi) açıkça iyiniyeti koruyan özel bir hüküm sevk etmiş olması zorunludur. Doğru seçenek bu yasal ön koşulu tam ve eksiksiz ifade etmektedir.

Step-by-Step Solution

1
TMK madde 2 (Objektif İyiniyet) ve TMK madde 3 (Subjektif İyiniyet) kavramlarının temel uygulama alanlarını belirle.
Objektif iyiniyet genel olarak hakların kullanılmasında ve borçların ifasında uygulanırken; subjektif iyiniyet, kural olarak hakların kazanılması sürecinde bilgisizliğin (veya yanlış bilginin) korunduğu hallerde uygulanır.
Soru, iki kurumun ayrımını ve subjektif iyiniyetin ön koşulunu sormaktadır.
2
TMK madde 3 hükmünün lafzını incele.
Madde 3, 'Kanunun iyiniyete hukukî bir sonuç bağladığı durumlarda, asıl olan iyiniyetin varlığıdır.' şeklinde düzenlenmiştir.
Subjektif iyiniyetin bir davada doğrudan sonuç doğurabilmesinin kanuni şartını tespit etmek.
3
Seçenekleri bu kural ve ayrımlar bağlamında değerlendir.
Diğer seçeneklerde yer alan durumlar sözleşme yorumu, borcun ifası, hakkın kötüye kullanılması ve takdir yetkisi gibi farklı hukuki kurumların işlevleridir. Kanunun özel bir hükümle iyiniyete hukuki sonuç bağlaması şartı, doğrudan TMK madde 3'ün uygulanma ön koşuludur.
Doğru yanıtı yanlış çeldiricilerden kesin sınırlarla ayırmak.

Key Concept

Subjektif İyiniyetin Uygulama Şartı (TMK m.3)
Question 13Question →

Bir koleksiyoner olan (K), piyasa değeri oldukça yüksek olan tarihi bir vazoyu, tanımadığı bir seyyar satıcıdan faturasız olarak ve piyasa değerinin çok altında bir bedelle satın almıştır. Daha sonra vazonun asıl maliki olan (M) ortaya çıkmış ve vazonun evinden çalındığını ispat etmiştir. (K), vazoyu alırken çalındığını bilmediğini ve iyiniyetli olduğunu iddia ederek vazoyu iade etmekten kaçınmıştır.

Türk Medeni Kanunu'nun başlangıç hükümleri dikkate alındığında, (K)'nin bu iddiası ve hukuki durumu hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: (K), şüpheli satın alma şartları göz önüne alındığında durumun gereklerine göre kendisinden beklenen özeni göstermemiş olduğundan iyiniyet iddiasında bulunamaz.

Answer

Durumun gereklerine göre kendisinden beklenen özeni göstermeyen kişinin iyiniyet iddiasında bulunamayacağını belirten seçenek doğru cevaptır.
Türk Medeni Kanunu'nun 3. maddesine göre, kanunun iyiniyete hukuki bir sonuç bağladığı durumlarda asıl olan iyiniyetin varlığıdır. Ancak yasa koyucu bu kurala bir sınır getirmiş ve 'durumun gereklerine göre kendisinden beklenen özeni göstermeyen kimse iyiniyet iddiasında bulunamaz' hükmünü amir kılmıştır. Olayda, çok değerli bir tarihi eserin seyyar bir satıcıdan, belgesiz ve piyasa değerinin çok altında alınması hayatın olağan akışına aykırıdır. Alıcı bu durumda makul bir insanın göstermesi gereken özeni ve dikkati göstermediği (ağır ihmal içinde olduğu) için hukuken iyiniyetli kabul edilmez ve mülkiyeti kazanamaz.

Step-by-Step Solution

1
Olaydaki hukuki uyuşmazlığın temelini belirleme
Uyuşmazlık, bir hakkın kazanılmasında alıcının iyiniyetli olup olmadığı ve bu iyiniyetin hukuken korunup korunmayacağıdır.
Hangi hukuki kuralın uygulanacağını tespit etmek için uyuşmazlığın konusunu netleştirmek gereklidir.
2
Türk Medeni Kanunu Madde 3 çerçevesinde iyiniyet ve özen yükümlülüğünü değerlendirme
Kanun, iyiniyetin varlığını asıl kabul etse de (iyiniyet karinesi), durumun gereklerine göre beklenen özeni göstermeyen kimsenin iyiniyet iddiasında bulunamayacağını açıkça emreder.
İyiniyet karinesinin sınırlarını ve istisnalarını bilmek, iddianın geçerliliğini ölçmek için şarttır.
3
Somut olaydaki verileri kanun hükmüne uygulama
Çok değerli tarihi bir vazonun, tanınmayan bir seyyar satıcıdan, faturasız ve piyasa değerinin çok altında alınması olağandışı bir durumdur. Alıcı, bu şüpheli koşullarda gerekli araştırmayı yapmayarak ağır ihmal göstermiş ve özen yükümlülüğünü ihlal etmiştir.
Kişinin iyiniyet iddiasının kanunen dinlenip dinlenmeyeceğini kesinleştirmek için somut olguların kanun lafzıyla örtüşüp örtüşmediği incelenmelidir.

Key Concept

Subjektif İyiniyet ve Özen Yükümlülüğü Sınırı
İyiniyet Kavramı ve Korunması (Subjektif İyiniyet) Practice Questions — KPSS Hukuk | Examkin