Question

Difficulty: MediumKarşılıklı Borçlarda Temerrüt: Ek Süre Tayini ve Seçimlik Haklar

Doktor (A), muayenehanesinde kullanmak üzere tıbbi cihaz tedarikçisi (B) ile 01.02.202601.02.2026 tarihinde bir ultrason cihazı satış sözleşmesi imzalamıştır. Cihazın 01.03.202601.03 .2026 tarihinde teslim edileceği kararlaştırılmış olmasına rağmen, teslimat gerçekleşmemiştir. (A), (B)'ye usulüne uygun bir ihtar göndererek cihazın teslimi için 1010 günlük ek süre tanımış; ancak bu sürenin sonunda da borç ifa edilmemiştir. Bu durumda, Türk Borçlar Kanunu uyarınca alacaklı (A)'nın sahip olduğu seçimlik haklara ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Her zaman aynen ifa ve gecikme tazminatı isteyebilir; ayrıca hemen bildirmek şartıyla ifadan vazgeçip müspet zararının tazminini veya sözleşmeden dönerek menfi zararının tazminini isteyebilir.Answer
  2. B
    Sözleşmeden dönme hakkını kullandığı takdirde, borçlunun ağır kusuru olmasa bile müspet zararının tazminini talep edebilir.
  3. C
    İfadan vazgeçtiğini bildirmesine gerek kalmaksızın, ek sürenin dolmasıyla birlikte borç kendiliğinden sona erer ve sadece gecikme tazminatı istenebilir.
  4. D
    Sadece aynen ifa ve gecikme tazminatı isteyebilir; sözleşmeden dönme hakkı ancak taraflar arasında özel bir ceza koşulu kararlaştırılmışsa mümkündür.
  5. E
    İfadan vazgeçerek müspet zararının tazminini istediğinde, sözleşme ilişkisi geçmişe etkili olarak ortadan kalkar ve taraflar aldıklarını iade eder.

Answer

Alacaklı, aynen ifa ve gecikme tazminatı isteyebileceği gibi, derhal bildirimde bulunarak ifadan vazgeçip müspet zararını veya sözleşmeden dönerek menfi zararını isteyebilir.
Türk Borçlar Kanunu m. 125 uyarınca, karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde borçlu temerrüde düştüğünde alacaklıya verilen ek süre sonunda borç ifa edilmezse, alacaklı her zaman aynen ifayı ve gecikme tazminatını isteyebilir. Ancak alacaklı, derhal bildirimde bulunmak şartıyla borcun ifasından vazgeçerek borcun ifa edilmemesinden doğan zararının (müspet zarar) giderilmesini isteyebilir veya sözleşmeden döndüğünü bildirerek sözleşmenin geçersizliğinden doğan zararının (menfi zarar) giderilmesini talep edebilir.

Step-by-Step Solution

1
Temerrüt durumunu ve ek süre şartını kontrol et.
Vade gelmiş, ihtar çekilmiş ve 10 günlük ek süre (meyil) verilmiştir. TBK 123-125 şartları oluşmuştur.
Karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde seçimlik hakların kullanılabilmesi için kural olarak ek süre verilmesi gerekir.
2
Birinci seçimlik hakkı değerlendir (Varsayılan hak).
Aynen ifa + Gecikme tazminatı.
Alacaklı ek süre sonunda bildirim yapmazsa, borcun ifasını ve gecikmeden doğan zararını istemeye devam ettiği kabul edilir.
3
İkinci ve üçüncü seçimlik hakları (İstisnai haklar) değerlendir.
İfadan vazgeçip müspet zarar VEYA sözleşmeden dönüp menfi zarar.
Alacaklı derhal bildirimde bulunmak kaydıyla bu iki haktan birini seçebilir.

Key Concept

Tam İki Tarafa Borç Yükleyen Sözleşmelerde Temerrüdün Sonuçları

Hints

1
Borçlunun temerrüdü halinde alacaklının sahip olduğu hakları hatırlayın: İfa mı, tazminat mı, dönme mi?
2
Hangi zarar türünün hangi hakla eşleştiğine dikkat edin: Müspet zarar ifanın yerini tutar, menfi zarar ise sözleşmenin geçersizliğine dayanır.

Practice More

TBK 124'te düzenlenen 'ek süre verilmesine gerek olmayan haller'i (kesin vade, borçlunun tutumu vb.) inceleyiniz.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question