Question

Difficulty: Very hardKarşılıklı Borçlarda Temerrüt: Ek Süre Tayini ve Seçimlik Haklar

(A)(A) ile (B)(B) arasında düzenlenen 01.03.202601.03.2026 tarihli taşınır satış sözleşmesinde, satıcı (A)(A)'nın mülkiyetindeki antika saati 15.04.202615.04 .2026 tarihinde teslim etmesi kararlaştırılmıştır. Belirlenen tarihte borç ifa edilmeyince alıcı (B)(B), 16.04.202616.04.2026 tarihinde (A)(A)'ya bir ihtar göndererek borcun ifası için 1515 günlük ek süre tanımıştır. Bu süre 01.05.202601.05 .2026 mesai bitimi itibarıyla sona ermesine rağmen (A)(A) borcunu ifa etmemiştir. Alıcı (B)(B), sessiz kaldığı bir aylık sürenin ardından 02.06.202602.06.2026 tarihinde (A)(A)'ya gönderdiği yeni bir bildirimle borcun ifasından vazgeçtiğini ve bu sebeple uğradığı müspet zararının tazminini talep ettiğini bildirmiştir.

Bu olayla ilgili olarak Türk Borçlar Kanunu hükümleri uyarınca aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Ek sürenin sonunda seçimlik hakkın kullanımına ilişkin bildirim derhal yapılmadığı için alıcı, aynen ifa ve gecikme tazminatı isteme hakkını seçmiş sayılır; dolayısıyla yeni bir ek süre tanımadan doğrudan müspet zarar tazmini talep edemez.Answer
  2. B
    Alıcı usulüne uygun bir ek süre (meyil) verdiği için, bu sürenin bitiminden itibaren genel zamanaşımı süresi içinde dilediği zaman müspet zarar tazmini talebinde bulunabilir.
  3. C
    Sözleşme konusu bir antika saat (parça borcu) olduğu için ek süre tanınmasına gerek yoktur; alıcı 15.04.202615.04.2026 tarihinde temerrüt gerçekleştiği an doğrudan müspet zararını talep edebilir.
  4. D
    Alıcı, bir aylık sessizliği ile sözleşmeden zımnen dönmüş sayılacağı için artık müspet zararını değil, sadece sözleşmeden dönmeye bağlı menfi zararını isteyebilir.
  5. E
    Müspet zarar tazmini talep edilebilmesi için borçlunun temerrüde düşmekte ağır kusurlu olması şarttır; olayda satıcının kusur derecesi belirtilmediği için talep geçersizdir.

Answer

Ek sürenin sonunda seçimlik hakkın kullanımına ilişkin bildirim derhal yapılmadığı için alıcı, aynen ifa ve gecikme tazminatı isteme hakkını seçmiş sayılır.
Türk Borçlar Kanunu madde 125/2125/2 uyarınca, alacaklı tanınan ek sürenin bitiminde borcun ifa edilmemesi hâlinde, ifadan vazgeçip müspet zararını veya sözleşmeden dönüp menfi zararını talep edecekse bu seçimini 'hemen' (derhal) bildirmelidir. Olayda alıcı bir ay beklediği için 'hemen' bildirim şartını yerine getirmemiştir. Bu durumda kanun gereği alıcının 'borcun ifasını ve gecikme tazminatı isteme hakkını' (aynen ifayı) seçtiği kabul edilir. Alıcının bu aşamadan sonra müspet zarar tazmini isteyebilmesi için borçluya yeniden bir ek süre tanıması veya TBK 124124'teki ek süre tayini gerektirmeyen bir halin ortaya çıkması gerekir.

Step-by-Step Solution

1
Borçlu temerrüdünün ve ek süre gerekliliğinin tespiti
Vade 15.04.202615.04.2026 olarak belirlenmiştir. Borç ifa edilmeyince alıcı ihtar çekerek ek süre tanımıştır.
Karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde alacaklı, seçimlik haklarını (2. ve 3. seçenek) kullanabilmek için kural olarak borçluya uygun bir ek süre vermelidir (TBK 123).
2
Ek sürenin sona ermesi ve seçimlik hakların doğumu
01.05.202601.05 .2026 tarihinde ek süre dolmuş ve borç ifa edilmemiştir.
Ek sürenin sonuçsuz kalmasıyla alacaklıya üç seçimlik hak tanınır: Aynen ifa + gecikme tazminatı, ifadan vazgeçip müspet zarar, sözleşmeden dönüp menfi zarar (TBK 125).
3
Seçimlik hakkın kullanılmasına ilişkin bildirim süresinin kontrolü
Alıcı, sürenin bitiminden tam bir ay sonra (02.06.202602.06.2026) bildirimde bulunmuştur.
TBK 125/2 uyarınca alacaklı, ifadan vazgeçerek tazminat isteme veya sözleşmeden dönme haklarını kullanacaksa, bunu borçluya 'hemen' (derhal) bildirmelidir.
4
Hukuki sonucun belirlenmesi
Bildirim derhal yapılmadığı için alıcının 'aynen ifa ve gecikme tazminatı' istediği varsayılır.
Kanun koyucu, belirsizliği önlemek amacıyla alacaklının sessiz kalması durumunda sözleşmenin ayakta kaldığı ve ifanın istendiği yönünde bir karine (asıl hak) öngörmüştür.

Key Concept

Karşılıklı Borçlarda Temerrüt ve Seçimlik Hakların Kullanımında 'Derhal Bildirim' Şartı

Practice More

TBK 124'te sayılan 'ek süre tayini gerektirmeyen durumlar' ile TBK 125'teki 'seçimlik haklar' arasındaki ilişkiyi inceleyen kesin vade senaryolarına göz atınız.
Estimated Time:3m 0s
Rate this question