Question

Difficulty: Mediumİdari Teşkilatın Bütünlüğü: Hiyerarşi ve İdari Vesayet Denetimi

Türkiye Cumhuriyeti idari teşkilat yapısında "idarenin bütünlüğü" ilkesini gerçekleştirmek üzere öngörülen hiyerarşi ve idari vesayet denetimlerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Hiyerarşik amir, astın işlemlerini denetlerken kanunda açık bir hüküm bulunmasa dahi bu yetkiyi kullanabilir; ancak idari vesayet yetkisi yalnızca kanunun açıkça izin verdiği durumlarda kullanılabilir.Answer
  2. B
    İdari vesayet makamı, hiyerarşik amir gibi denetlediği yerinden yönetim kuruluşunun yerine geçerek (ikame ederek) doğrudan işlem tesis etme yetkisine sahiptir.
  3. C
    Bir bakanlığın kendi bünyesindeki bir genel müdürlük üzerindeki denetimi idari vesayet; bir belediye üzerindeki denetimi ise hiyerarşidir.
  4. D
    Vali ile bir ilçe belediye başkanı arasındaki denetim ilişkisi, valinin ildeki en yüksek mülki idare amiri olması nedeniyle hiyerarşi kapsamında değerlendirilir.
  5. E
    Hiyerarşi denetimi sadece hukukilik denetimi ile sınırlıyken, idari vesayet denetimi hem hukukilik hem de yerindelik denetimini kapsar.

Answer

Hiyerarşi yetkisi idari teşkilatın doğal bir sonucuyken ve kanuni bir belirlemeye ihtiyaç duymazken; idari vesayet yetkisi Anayasa'nın 127127. maddesi gereği ancak kanunda belirtilen sınırlı hallerde kullanılabilen istisnai bir denetim yoludur.
Hiyerarşi yetkisi, idari teşkilatlanmanın doğal ve zorunlu bir sonucu olarak kabul edilir ve bu yetkinin kullanılabilmesi için kanunda ayrıca belirtilmesine gerek yoktur (genel yetki). Buna karşılık, Anayasa'nın merkezi idareye tanıdığı idari vesayet yetkisi, mahalli idarelerin özerkliğine müdahale niteliği taşıdığından ancak kanunda açıkça öngörülen durumlarda ve kanunla belirlenen sınırlarda kullanılabilir (istisnai yetki).

Step-by-Step Solution

1
Kamu tüzel kişiliği ayrımını yapınız.
Merkezi idare içindeki birimler (Bakanlık, Valilik) tek bir Devlet tüzel kişiliğindedir; mahalli idareler ise ayrı kamu tüzel kişilikleridir.
Hiyerarşi aynı tüzel kişilikte, idari vesayet farklı tüzel kişilikler arasında olur.
2
Yetkinin kaynağını kontrol ediniz.
Hiyerarşi genel bir yetkidir; idari vesayet ise kanunla verilen istisnai bir yetkidir.
İdarenin bütünlüğü ilkesi uyarınca merkez, yerinden yönetim kuruluşlarını ancak kanunla denetleyebilir.
3
Yetkinin kapsamını değerlendiriniz.
Hiyerarşide 'yerine geçme' yetkisi varken, idari vesayette kural olarak 'yerine geçme' yetkisi yoktur.
Vesayet makamı, yerinden yönetim kuruluşunun özerkliğine saygı duymak zorundadır.

Key Concept

İdarenin Bütünlüğü: Hiyerarşi (Genel Yetki) vs İdari Vesayet (İstisnai Yetki)

Practice More

Vali ile Kaymakam arasındaki ilişkinin hukuki niteliğini hiyerarşi ve yetki genişliği kavramları üzerinden inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question