Examkin

Temel Haklar ve Ödevler

151 questions

Question 61Question →

1982 Anayasası'nın "siyasi haklar ve ödevler" bölümünde düzenlenen dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma haklarının kapsamı ve kullanım şartları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Yabancıların dilekçe hakkından yararlanabilmeleri, karşılıklılık esası gözetilmek ve Türkiye'de ikamet etmek şartlarının birlikte gerçekleşmesine bağlıdır.

Answer

Yabancıların dilekçe hakkından yararlanabilmesi için karşılıklılık esası ve Türkiye'de ikamet etme şartlarının birlikte bulunması gerekir.
Anayasa'nın 74. maddesi uyarınca, Türk vatandaşları ve Türkiye'de ikamet eden yabancılar, kendileriyle veya kamuyla ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında yetkili makamlara ve TBMM'ye başvurma hakkına sahiptir. Ancak yabancıların bu haktan yararlanabilmesi için hem karşılıklılık (kendi ülkelerinin de Türk vatandaşlarına bu hakkı tanıması) hem de Türkiye'de ikamet etme şartı aranmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Anayasa'nın 74. maddesini analiz etmek.
Dilekçe hakkının vatandaşlar için asli, yabancılar için ise şartlı bir siyasi hak olduğu belirlenir.
Anayasal hakların kimlere tanındığını ve hangi sınırlamalara tabi olduğunu anlamak gerekir.
2
Yabancılar için öngörülen spesifik şartları kontrol etmek.
Yabancılar için hem karşılıklılık hem de ikamet şartının kümülatif olarak arandığı saptanır.
Anayasa metnindeki 'karşılıklılık esası gözetilmek ve Türkiye'de ikamet etmek kaydıyla' ifadesi bu şartları zorunlu kılar.
3
Kurumsal yapı ve statü ayrımını değerlendirmek.
Kamu Denetçiliği Kurumu'nun TBMM'ye bağlı olduğu ve bu hakların siyasi haklar olduğu teyit edilir.
2010 değişikliği ile getirilen kurumun idari bağlılığını ve hakkın hukuki niteliğini ayırt etmek sınavda kritik öneme sahiptir.

Key Concept

Siyasi Haklar ve Yabancıların Yararlanma Koşulları

Practice More

Kamu Başdenetçisi'nin seçim usulü ve TBMM'deki oylama turları ile ilgili düzenlemeleri tekrar edebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 62Question →

Jellinek’in haklar sınıflamasında "isteme hakları" olarak tanımlanan ve 1982 Anayasası’nın 65. maddesi uyarınca devletin mali kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirmekle yükümlü olduğu hak grubu, "Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler" başlığı altında düzenlenmiştir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bu grup içerisinde yer alan bir haktır?

Show answer & explanation

Answer: Sosyal güvenlik hakkı

Answer

Sosyal güvenlik hakkı
Sosyal güvenlik hakkı, 1982 Anayasası’nın 60. maddesinde 'Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler' bölümünde düzenlenmiştir. Bu haklar, bireylerin devletten belirli bir hizmetin sağlanmasını veya sosyal bir durumun iyileştirilmesini talep edebildiği 'isteme hakları'dır.

Step-by-Step Solution

1
Hakların anayasal sınıflandırmasını hatırla.
1982 Anayasası hakları; Kişi Hakları (Negatif), Sosyal ve Ekonomik Haklar (Pozitif) ve Siyasi Haklar (Aktif) olarak üç gruba ayırır.
Sorunun istediği 'isteme hakları' grubunu diğerlerinden ayırmak gerekir.
2
Seçeneklerdeki hakların niteliğini analiz et.
Mülkiyet, konut dokunulmazlığı ve düzeltme-cevap hakkı devletin karışmaması gereken haklardır. Vatan hizmeti ise siyasi bir ödevdir.
Negatif ve aktif statü haklarını elemek gerekir.
3
Pozitif statü (isteme) hakkını belirle.
Sosyal güvenlik hakkı, devletin sosyal sigorta sistemini kurmasını ve işletmesini gerektiren, bireyin devletten talep ettiği bir haktır.
İsteme hakları devletin olumlu bir edimde (hizmet sunma) bulunmasını gerektirir.

Key Concept

İsteme Hakları (Pozitif Statü Hakları)

Practice More

Diğer sosyal ve ekonomik hakları (eğitim, sağlık, çalışma) tekrar ederek negatif statü haklarından ayıran temel farkları gözden geçirin.
Estimated Time:45s
Question 63Question →

19821982 Anayasası'na göre, siyasi partilerin kapatılması, denetlenmesi ve "odak olma" kriteri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Temelli kapatılan bir siyasi partinin kapatılmasına beyan veya faaliyetleriyle sebep olan üyeleri, kesin kararın Resmî Gazete'de yayımlanmasından itibaren 1010 yıl süreyle bir başka partinin kurucusu, üyesi veya yöneticisi olamazlar.

Answer

Siyasi parti kapatma davasına sebep olan kişilerin siyaset yasağı süresi 55 yıldır.
Doğru cevap, anayasal yasak süresinin yanlış verildiği ifadedir. 19821982 Anayasası'nın 6969. maddesine göre, temelli kapatılan bir partinin kapatılmasına sebep olan üyeler, kararın Resmî Gazete'de yayımlanmasından itibaren 55 yıl süreyle bir başka partinin kurucusu, üyesi, yöneticisi veya deneticisi olamazlar.

Step-by-Step Solution

1
Siyasi parti kapatma davasının taraflarını belirleme.
Dava Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı tarafından açılır, kararı Anayasa Mahkemesi verir.
Yargısal denetim mekanizmasını doğrulamak için.
2
Odak olma kriterini analiz etme.
Fiillerin yoğunluğu ve parti organlarınca (büyük kongre, genel başkan, merkez organları) benimsenmesi esastır.
Partinin kurumsal sorumluluğunu belirlemek için.
3
Kapatma yerine uygulanabilecek yaptırımı kontrol etme.
Anayasa Mahkemesi devlet yardımından kısmen veya tamamen yoksun bırakma kararı verebilir.
Yaptırım seçeneklerini değerlendirmek için.
4
Siyaset yasağı süresini doğrulama.
19821982 Anayasası Madde 69/969/9 uyarınca yasak süresi 55 yıldır.
Yanlış bilgiyi tespit ederek doğru seçeneğe ulaşmak için.

Key Concept

Siyasi Parti Kapatma Davası ve Yaptırımlar
Question 64Question →

Bir ceza davasında, sanığın konutunda usulüne uygun bir hakim kararı bulunmaksızın gerçekleştirilen hukuka aykırı bir arama işlemi sonucunda suç aleti ele geçirilmiştir. Yargılama sürecinde sanık, söz konusu suç aletinin kendisine ait olduğunu ve suçu işlediğini açıkça itiraf (ikrar) etmiştir. Yerel mahkeme, sanığın bu ikrarı nedeniyle aramanın hukuka aykırılığının mahkûmiyet hükmü tesis edilmesine engel teşkil etmeyeceğine ve maddi gerçeğin ortaya çıktığına karar vermiştir. 19821982 Anayasası'nın "Suç ve Cezalara İlişkin Esaslar" başlıklı 3838. maddesi hükümleri dikkate alındığında, bu yargısal uygulama hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Show answer & explanation

Answer: Kanuna aykırı olarak elde edilmiş bulguların delil olarak kabul edilemeyeceği hükmü mutlak bir yasak olduğundan, sanığın ikrarı olsa dahi bu uygulama anayasaya aykırıdır.

Answer

Kanuna aykırı olarak elde edilmiş bulguların delil olarak kabul edilemeyeceği hükmü mutlak bir yasak olduğundan, sanığın ikrarı olsa dahi bu uygulama anayasaya aykırıdır.
Doğru cevap, anayasal kuralın mutlaklığını vurgulayan ifadedir. 19821982 Anayasası’nın 3838. maddesinin 66. fıkrasına göre 'Kanuna aykırı olarak elde edilmiş bulgular, delil olarak kabul edilemez.' Bu hükümde herhangi bir istisna veya hafifletici sebep öngörülmemiştir. Dolayısıyla arama işlemi hukuka aykırı ise, bu yolla elde edilen bulgu sanık suçu itiraf etse dahi mahkûmiyete esas alınamaz; aksi durum anayasal güvencenin ihlali anlamına gelir.

Step-by-Step Solution

1
Olaydaki delil elde etme yöntemini incele.
Hakim kararı olmaksızın yapılan konut araması hukuka aykırıdır.
Anayasa'nın 21. maddesi konut dokunulmazlığını güvence altına alır ve arama için hakim kararı şartını koşar.
2
Anayasa'nın 38. maddesindeki delil yasağı kuralını hatırla.
Anayasa Madde 38/6: 'Kanuna aykırı olarak elde edilmiş bulgular, delil olarak kabul edilemez.'
Bu hüküm 2001 değişikliği ile anayasaya eklenmiş mutlak bir emirdir.
3
Sanık ikrarının (itirafının) hukuka aykırı delil üzerindeki etkisini değerlendir.
İkrar veya suçun ağırlığı, hukuka aykırı delili anayasal olarak geçerli kılmaz.
Anayasa delil yasağını herhangi bir istisnaya (ikrar, rıza, suçun türü vb.) bağlamamıştır.

Key Concept

Hukuka Aykırı Delil Yasağı
Estimated Time:2m 0s
Question 65Question →

1982 Anayasası'nda yer alan "Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı" ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Kamu Denetçiliği Kurumu, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulur ve Kamu Başdenetçisi TBMM tarafından gizli oyla seçilir.

Answer

Kamu Denetçiliği Kurumu, TBMM Başkanlığına bağlı olarak kurulur ve Kamu Başdenetçisi Meclis tarafından gizli oyla seçilir.
1982 Anayasası'nın 74. maddesi uyarınca, 2010 yılında ihdas edilen Kamu Denetçiliği Kurumu, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulmuştur. Ayrıca Kamu Başdenetçisinin TBMM tarafından gizli oyla seçileceği anayasal bir hüküm olarak düzenlenmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Hakların anayasal kategorisini belirle.
Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakları Siyasi Haklar (Aktif Statü) grubundadır.
Anayasa'nın 74. maddesi bu hakları Siyasi Haklar ve Ödevler bölümünde düzenlemiştir.
2
Yabancılar için aranan şartları kontrol et.
Yabancılar için hem karşılıklılık hem de ikamet şartı gereklidir.
Anayasa'da yabancıların bu haktan yararlanması 'karşılıklılık esası gözetilmek ve Türkiye'de ikamet etmek kaydıyla' mümkün kılınmıştır.
3
Kamu Denetçiliği Kurumu'nun (Ombudsman) hukuki statüsünü değerlendir.
Kurum TBMM Başkanlığına bağlıdır ve seçim Meclis tarafından yapılır.
2010 değişikliği ile Madde 74'e eklenen fıkra, kurumun yerini ve seçim usulünü netleştirmiştir.

Key Concept

Siyasi Haklar ve Kamu Denetçiliği Kurumu'nun Yapısı

Practice More

Kamu Başdenetçisi seçiminin turları ve gerekli çoğunluklar (nitelikli çoğunluk) üzerine bir soru çözerek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 0s
Question 66Question →

1982 Anayasası'na göre, 2010 yılı anayasa değişikliği ile getirilen ve idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri incelemekle görevli olan Kamu Denetçiliği Kurumu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulmuştur.

Answer

Kamu Denetçiliği Kurumu, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulmuştur.
1982 Anayasası'nın 74. maddesine 2010 yılında eklenen fıkraya göre, Kamu Denetçiliği Kurumu Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulmuştur. Bu kurumun temel amacı idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri incelemek ve idareye yol göstermektir.

Step-by-Step Solution

1
Kurumun anayasal yerini ve bağlı olduğu makamı belirleyin.
Anayasa'nın 74. maddesine göre kurum, TBMM Başkanlığı çatısı altında kurulur.
Ombudsmanlık, yasama organının yürütmeyi denetleme yollarından biri olarak tasarlanmıştır.
2
Hakkın kategorisini ve kullanım şartlarını kontrol edin.
Siyasi haklar bölümünde yer alan bu haktan vatandaşlar ve şartları sağlayan yabancılar yararlanabilir.
Demokratik denetim mekanizması olduğu için siyasi haklar (aktif statü) kapsamında değerlendirilir.

Key Concept

Kamu Denetçiliği Kurumu'nun hukuki statüsü ve teşkilat yapısı
Estimated Time:45s
Question 67Question →

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 7474. maddesinde düzenlenen "Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı" ile ilgili olarak aşağıda yer alan ifadelerden hangisi anayasal düzenlemelere uygun bir açıklamadır?

Show answer & explanation

Answer: Kamu Denetçiliği Kurumu, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulur ve idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.

Answer

Kamu Denetçiliği Kurumu, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulur ve idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.
Kamu Denetçiliği Kurumu, 20102010 Anayasa değişikliği ile Anayasa'nın 7474. maddesine eklenmiştir. Anayasa'nın açık hükmü gereği, bu kurum Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulur ve idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri incelemekle görevlidir.

Step-by-Step Solution

1
Anayasa'nın 74. maddesindeki Kamu Denetçiliği düzenlemesini incele.
Kamu Denetçiliği Kurumu'nun TBMM Başkanlığına bağlı olduğu ve idarenin işleyişini denetlediği bilgisine ulaşılır.
Anayasal yapıdaki hiyerarşik ve idari konumun tespiti için gereklidir.
2
Yabancıların dilekçe ve bilgi edinme hakkı şartlarını kontrol et.
Yabancılar için 'karşılıklılık' (mütekabiliyet) ve 'ikamet' şartlarının kümülatif olarak arandığı görülür.
Yabancıların hak özneliği sınırlarını belirlemek için gereklidir.
3
Hakların anayasal sınıflandırmasını (statüsünü) doğrula.
Bu hakların 'Siyasi Haklar ve Ödevler' başlığı altında olduğu teyit edilir.
Hakkın niteliğinin (pozitif/negatif/aktif) belirlenmesi için gereklidir.

Key Concept

Siyasi Hakların Özneleri ve Kamu Denetçiliği Kurumu'nun Yapısı
Estimated Time:1m 0s
Question 68Question →

1982 Anayasası’nın 15. maddesinde düzenlenen 'Temel hak ve hürriyetlerin kullanılmasının durdurulması' rejimine yönelik anayasal düzenlemeler dikkate alındığında; savaş, seferberlik veya olağanüstü hallerde temel hakların kullanılmasının kısmen veya tamamen durdurulabilmesi için uyulması gereken sınırlardan biri aşağıdakilerden hangisi değildir?

Show answer & explanation

Answer: Müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun olması

Answer

Müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun olması
Doğru cevap olan 'müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun olması' kriteri, Anayasa'nın 13. maddesinde yer alan ve temel hakların sınırlanmasında uyulması gereken genel kriterlerden biridir. Ancak 15. maddede düzenlenen olağanüstü yönetim usullerinde bu kriter aranmaz; bunun yerine 'durumun gerektirdiği ölçüde' olma şartı getirilmiştir. Diğer seçenekler ise 15. maddede açıkça belirtilen durdurma şartları veya dokunulamayacak çekirdek haklardır.

Step-by-Step Solution

1
Durdurma ve sınırlama rejimleri arasındaki farkın tespit edilmesi
Anayasa'nın 13. maddesi 'sınırlama' (olağan dönem), 15. maddesi ise 'durdurma' (olağanüstü dönem) kriterlerini belirler.
Soru 15. maddedeki olağanüstü hal rejimine ait olmayan kriteri sormaktadır.
2
15. madde kriterlerinin gözden geçirilmesi
Bu maddede; savaş/seferberlik/OHAL ilanı, milletlerarası hukuktan doğan yükümlülüklerin ihlal edilmemesi, durumun gerektirdiği ölçüde müdahale ve çekirdek haklara dokunulmaması şartları bulunur.
Bu kriterler olağanüstü dönemlerdeki meşruiyet sınırlarını çizer.
3
Seçeneklerin bu bilgiler ışığında elenmesi
Demokratik toplum düzeninin gereklerine uygunluk kriterinin 13. maddeye (olağan dönem) özgü olduğu, 15. maddede ise bunun yerine daha geniş bir yetki alanı sağlayan 'durumun gerektirdiği ölçüde' ifadesinin kullanıldığı görülür.
Anayasal terminoloji farkı doğru cevabı belirler.

Key Concept

Madde 15 (Durdurma) ve Madde 13 (Sınırlama) kriterleri arasındaki anayasal ayrım
Estimated Time:1m 15s
Question 69Question →

1982 Anayasası'nda yer alan 'Siyasi Haklar ve Ödevler' başlığı altındaki düzenlemeler uyarınca, Türk vatandaşlığı ile seçme, seçilme ve siyasi faaliyette bulunma haklarına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Vatandaşlığa alınma talebinin idari makamlarca reddedilmesine karşı yargı yolunun kapatılamayacağı, 1982 Anayasası'nın vatandaşlık haklarını düzenleyen 66. maddesinde güvence altına alınmıştır.

Answer

Vatandaşlığa alınma talebinin reddine karşı yargı yolunun kapatılamayacağı yönündeki ifade yanlıştır; zira 1982 Anayasası sadece vatandaşlıktan çıkarma kararlarını anayasal yargı yolu güvencesine almıştır.
1982 Anayasası'nın 66. maddesinin son fıkrasında 'Vatandaşlıktan çıkarma ile ilgili karar ve işlemlere karşı yargı yolu kapatılamaz' denilmektedir. Bu ifade, sadece vatandaşlığın kaybına (çıkarma) yönelik bir korumadır. Vatandaşlığa alınma (iktisap) taleplerinin idarece reddedilmesi ise bu madde kapsamında anayasal bir yargı yolu güvencesine sahip değildir. Bu nedenle, vatandaşlığa alınma talebinin reddine karşı da yargı yolunun anayasal olarak kapatılamayacağını söyleyen ifade hukuken yanlıştır.

Step-by-Step Solution

1
Anayasa'nın 66. maddesini analiz et
Maddede 'Vatandaşlıktan çıkarma ile ilgili karar ve işlemlere karşı yargı yolu kapatılamaz' hükmü yer almaktadır.
Vatandaşlık hakkının korunması için sadece kaybına yönelik işlemler anayasal güvenceye alınmıştır.
2
Anayasa'nın 67. maddesini ve ilgili seçim kanunlarını analiz et
Oy kullanamayacaklar: Er/erbaş, askeri öğrenciler ve hükümlüler (taksirli suçlular hariç).
Seçme hakkının sınırlanması mutlak bir düzenlemedir; ancak yedek subay adayları veya tutuklular bu yasaklı listede yer almaz.
3
Vatandaşlık kazanımı ile kaybı arasındaki yargısal farkı ayırt et
Vatandaşlığa kabul talebinin reddi idari bir işlem olup kanunen yargıya açık olsa da, bu durum Anayasa'nın 66. maddesindeki 'yargı yolu kapatılamaz' güvencesi kapsamında değildir.
Anayasal güvence sadece mevcut bir vatandaşlığın haksız yere sona erdirilmesini (çıkarma) engellemeye yöneliktir.

Key Concept

Vatandaşlık Hakkı ve Seçme Hakkının Anayasal Güvenceleri ile İstisnaları

Practice More

Vatandaşlıktan çıkarma kararlarına karşı ilk derece mahkemesi olarak Danıştay'da dava açılması kuralını ve bu davanın açılma sürelerini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:2m 30s
Question 70Question →

1982 Anayasası’nın 65. maddesinde; "Devlet, sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun öncelikleri gözeterek malî kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirir." hükmü yer almaktadır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi devletin malî kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirmekle yükümlü olduğu pozitif statü hakları (isteme hakları) arasında yer alır?

Show answer & explanation

Answer: Sağlık hizmetleri ve çevrenin korunması

Answer

Sağlık hizmetleri ve çevrenin korunması hakkı, devletin mali kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirmekle yükümlü olduğu bir pozitif statü (isteme) hakkıdır.
Sağlık hizmetleri ve çevrenin korunması hakkı, Anayasa'nın 'Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler' bölümünde yer alır. Bu haklar, bireyin devletten olumlu bir hizmet, yardım veya imkan talep edebildiği 'pozitif statü hakları' (isteme hakları) olarak tanımlanır. Anayasa'nın 65. maddesi, devletin bu gruptaki ödevlerini yerine getirirken 'mali kaynaklarının yeterliliği' ölçütünü gözetebileceğini açıkça düzenlemiştir.

Step-by-Step Solution

1
Anayasa'nın 65. maddesindeki kriteri analiz etme
Bu madde, devletin sadece 'sosyal ve ekonomik haklar' (pozitif statü hakları) grubundaki görevlerini mali imkanları ölçüsünde yapacağını belirtir.
Negatif statü hakları devletin karışmamasını gerektirdiğinden mali kaynakla sınırlı değildir; aktif statü hakları ise siyasi katılımı ifade eder.
2
Seçeneklerdeki hakların Jellinek sınıflamasına göre gruplandırılması
Mülkiyet, konut dokunulmazlığı ve zorla çalıştırma yasağı 'koruyucu/negatif'; vatan hizmeti 'aktif/siyasi'; sağlık hizmetleri ise 'isteme/pozitif' statüdedir.
Hangi hakkın devletten bir hizmet (pozitif edim) talep ettiğini belirlemek doğru cevaba ulaşmayı sağlar.

Key Concept

Jellinek'in Hak Sınıflandırması (Negatif, Pozitif ve Aktif Statü Hakları) ve 1982 Anayasası Madde 65
Question 71Question →

1982 Anayasası'nın "Siyasi Haklar ve Ödevler" bölümünde düzenlenen hak ve ödevlerin özneleri (kimleri kapsadığı) ve uygulanma esasları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Kamu hizmetine girme hakkı, yabancıların da karşılıklılık esası gözetilmek kaydıyla yararlanabileceği bir siyasi haktır.

Answer

Kamu hizmetine girme hakkının yabancılara karşılıklılık esasıyla tanındığını belirten ifade yanlıştır; çünkü bu hak anayasada sadece Türk vatandaşlarına özgülenmiştir.
Kamu hizmetine girme hakkı 1982 Anayasası'nın 70. maddesinde düzenlenmiş olup bu haktan yararlanma yetkisi münhasıran Türk vatandaşlarına tanınmıştır. Yabancıların karşılıklılık ilkesine göre yararlanabildiği haklar siyasi haklar içinde dilekçe verme ve bilgi edinme haklarıdır; kamu hizmetine girişte böyle bir imkan anayasal olarak yoktur.

Step-by-Step Solution

1
Anayasa'nın 70. maddesini inceleyin.
Maddede "Her Türk, kamu hizmetlerine girme hakkına sahiptir." ifadesinin yer aldığı görülür.
Kamu hizmetine girme hakkının öznesinin sadece Türk vatandaşları olduğunu teyit etmek için.
2
Diğer siyasi hakların özneleriyle karşılaştırma yapın.
Vergi ödevinin "herkes" (Madde 73), vatan hizmetinin "her Türk" (Madde 72) ve dilekçe hakkının "vatandaşlar ve karşılıklılık şartıyla yabancılar" (Madde 74) için olduğu görülür.
Hangi hakların yabancıları kapsayıp hangilerinin kapsamadığını ayırt etmek için.

Key Concept

Siyasi Hakların Özneleri (Vatandaşlık vs. Herkes Ayrımı)

Practice More

Dilekçe ve bilgi edinme hakkındaki 'karşılıklılık' ve 'ikamet' şartlarını vergi ödeviyle karşılaştırarak pekiştiriniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 72Question →

19821982 Anayasası’nda düzenlenen vergi ödevi hükümleri uyarınca; vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin muaflık, istisna ve indirimleriyle oranlarına ilişkin hükümlerinde, kanunun belirttiği yukarı ve aşağı sınırlar içinde değişiklik yapma yetkisi aşağıdakilerden hangisine tanınmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı

Answer

Vergi oranları ve muaflıklarında kanuni sınırlar içinde değişiklik yapma yetkisi Cumhurbaşkanı'na aittir.
1982 Anayasası’nın 7373. maddesinin dördüncü fıkrasında; 'Vergi, resim, harç ve benzeri malî yükümlülüklerin muaflık, istisna ve indirimleriyle oranlarına ilişkin hükümlerinde, kanunun belirttiği yukarı ve aşağı sınırlar içinde değişiklik yapma yetkisi Cumhurbaşkanına verilebilir.' hükmü yer almaktadır. Bu düzenleme ile yürütme organına, ekonomik koşullara göre esneklik sağlama yetkisi tanınmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Anayasa'nın 7373. maddesinin incelenmesi
Vergi ödevinin genel esasları ve 'verginin kanuniliği' ilkesi tespit edilir.
Soruda sorulan yetkinin anayasal dayanağını bulmak için ilgili maddeye bakılmalıdır.
2
Madde kapsamındaki yetki devri fıkrasının analizi
Vergi oranları, muaflık ve istisnaların alt-üst sınırlarının kanunla belirlenmesi şartıyla, bu sınırlar içinde değişiklik yapma yetkisinin yürütmeye verildiği görülür.
Yürütme organına tanınan bu istisnai yetkinin öznesi belirlenmelidir.

Key Concept

Verginin Kanuniliği ve Yürütmeye Tanınan Sınırlı Yetki

Practice More

Vatandaşlık şartının kamu hizmetine girmedeki mutlaklığı ve mal bildiriminin süresinin kanunla düzenlenmesi konularını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Question 73Question →

Bir ceza mahkemesi, sanığın mahkûmiyetine karar verirken aynı zamanda sanığın suçla hiçbir ilgisi bulunmayan ve meşru yollardan elde ettiği tüm mal varlığının mülkiyetinin kamuya geçirilmesine hükmetmiştir.

Bu uygulama, 1982 Anayasası'nın "Suç ve Cezalara İlişkin Esaslar" başlıklı 38. maddesinde düzenlenen aşağıdaki ilkelerden hangisine doğrudan aykırılık teşkil eder?

Show answer & explanation

Answer: Genel müsadere yasağı

Answer

Mahkeme kararı, genel müsadere yasağı ilkesine doğrudan aykırıdır.
1982 Anayasası'nın 38. maddesinin 10. fıkrası uyarınca 'Ölüm cezası ve genel müsadere cezası verilemez.' hükmü amirdir. Genel müsadere, bir kimsenin işlediği suçla ilgili olsun veya olmasın, meşru yollardan edindiği tüm mal varlığının mülkiyetinin devlete geçirilmesidir. Türk hukukunda sadece suçla ilgili olan eşya veya kazancın müsaderesine (özel müsadere) izin verilmektedir; dolayısıyla tüm mal varlığına el konulması genel müsadere yasağını ihlal eder.

Step-by-Step Solution

1
Yaptırımın kapsamını analiz etmek.
Sanığın suçla ilgisi olmayan "tüm mal varlığına" el konulması eyleminin niteliği belirlenir.
Genel müsadere (tüm mal varlığına el koyma) ile özel müsadere (suçla ilgili eşyaya el koyma) arasındaki farkı anlamak için.
2
1982 Anayasası'nın 38. maddesindeki ilgili hükmü incelemek.
Madde metninde yer alan "Ölüm cezası ve genel müsadere cezası verilemez." ifadesi tespit edilir.
Anayasal yasakların kapsamını ve sınırlarını doğrulamak için.
3
Olaydaki eylem ile anayasal kuralı karşılaştırarak sonuca varmak.
Meşru yollardan edinilen tüm mal varlığına el konulması genel müsadere sayıldığından anayasaya aykırı bulunur.
Doğru hukuki tespiti yapmak için.

Key Concept

Genel müsadere yasağı
Estimated Time:1m 30s
Question 74Question →

1982 Anayasası’nda düzenlenen 'Temel Hakların Kötüye Kullanılmaması' (Madde 14) ve 'Yabancıların Hakları' (Madde 16) hükümleri ile bu hakların kullanım şartları birlikte değerlendirildiğinde, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Yabancıların Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne dilekçe ile başvurma hakkını kullanabilmeleri için Türkiye'de ikamet etmeleri yeterli olup, bu hakkın kullanımında anayasal olarak karşılıklılık esası aranmaz.

Answer

Yabancıların dilekçe hakkından yararlanabilmeleri için Türkiye'de ikamet etmeleri ve karşılıklılık esasına tabi olmaları anayasal bir zorunluluktur.
Doğru yanıt olan seçenek yanlıştır çünkü 1982 Anayasası'nın 74. maddesinin ikinci fıkrasına göre, Türkiye'de ikamet eden yabancıların dilekçe hakkından yararlanabilmeleri için sadece ikamet etmeleri yetmez, aynı zamanda 'karşılıklılık esası'nın (mütekabiliyet) gözetilmesi de şarttır. Bu şart anayasal bir zorunluluktur.

Step-by-Step Solution

1
Anayasa Madde 16 analizi yapılır.
Yabancıların haklarının ancak kanunla ve milletlerarası hukuka uygun sınırlanabileceği saptanır.
Yabancılar için getirilen özel sınırlama rejiminin temel kriterlerini belirlemek.
2
Anayasa Madde 14 analizi yapılır.
2001 değişikliği ile yaptırımların kanuna bırakıldığı ve 'yorum yasağı'nın kapsamı teyit edilir.
Kötüye kullanma yasağındaki güncel usulü ve yorum kurallarını değerlendirmek.
3
Anayasa Madde 74 (Dilekçe Hakkı) incelenir.
Yabancılar için 'ikamet' ve 'karşılıklılık' (mütekabiliyet) şartlarının birlikte arandığı görülür.
Yabancıların siyasi haklardan yararlanma şartlarındaki anayasal istisnaları saptamak.
4
Seçenekler ile anayasal hükümler karşılaştırılır.
Karşılıklılık esasının aranmadığını iddia eden seçeneğin yanlış olduğu belirlenir.
Anayasa'nın açık hükmüne aykırı ifadeyi tespit etmek.

Key Concept

Yabancıların Hak Rejimi ve Kötüye Kullanma Yasağı
Question 75Question →

1982 Anayasası'nın "Siyasi Haklar ve Ödevler" başlıklı dördüncü bölümünde düzenlenen kamu hizmetine girme, mal bildirimi, vatan hizmeti ve vergi ödevi hükümleriyle ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi anayasal düzenlemelere aykırıdır?

Show answer & explanation

Answer: Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin muaflık, istisna ve indirimlerine ilişkin hükümlerde, Cumhurbaşkanı'na kanunda sınır gösterilmeksizin doğrudan düzenleme yapma yetkisi verilebilir.

Answer

Cumhurbaşkanı'na vergi konusunda tanınan yetkinin kanunda sınır gösterilmeksizin doğrudan verilmesi anayasaya aykırıdır.
1982 Anayasası'nın 73. maddesinin 4. fıkrasına göre; vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin muaflık, istisna ve indirimleriyle oranlarına ilişkin hükümlerde değişiklik yapma yetkisi Cumhurbaşkanı'na verilebilir. Ancak bu yetkinin anayasal olarak geçerli olabilmesi için 'kanunun belirttiği yukarı ve aşağı sınırlar içinde' kullanılması zorunludur. Kanunla sınır çizilmeden yürütmeye doğrudan düzenleme yetkisi verilmesi 'verginin yasallığı' ilkesine aykırıdır.

Step-by-Step Solution

1
Anayasa Madde 73/4 hükmünü analiz et.
Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin muaflık, istisna ve indirimleriyle oranlarına ilişkin hükümlerde Cumhurbaşkanı'na yetki verilebilir ancak bu yetki 'kanunun belirttiği yukarı ve aşağı sınırlar içinde' olmalıdır.
Yürütmenin vergi konusundaki yetkisinin sınırlarını belirleyen yasallık ilkesini kontrol etmek.
2
Siyasi hakların öznelerini ve niteliklerini karşılaştır.
Kamu hizmeti: Hak (Her Türk), Vatan hizmeti: Hak ve Ödev (Her Türk), Vergi: Ödev (Herkes).
Seçeneklerdeki özne ve nitelik eşleşmelerinin doğruluğunu teyit etmek.

Key Concept

Verginin Yasallığı ve Cumhurbaşkanı'nın Yetki Sınırı

Practice More

Vatan hizmetinin Türk vatandaşlarına özgü olup olmadığı ile vergi ödevinin 'herkes' için geçerli olması arasındaki ayrımı tekrar inceleyiniz.
Estimated Time:1m 40s
Question 76Question →

1982 Anayasası’nda yer alan “Siyasi Haklar ve Ödevler” bölümündeki vatan hizmeti, vergi ödevi, kamu hizmetine girme ve mal bildirimi düzenlemeleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Vatan hizmetinin Silahlı Kuvvetlerde mi yoksa kamu kesiminde mi yerine getirileceği veya getirilmiş sayılacağı kanunla düzenlenir.

Answer

Vatan hizmetinin nerede (TSK veya kamu kesimi) yerine getirileceğinin kanunla düzenleneceği ifadesi doğrudur.
Doğru ifade, Anayasa'nın 72. maddesinde yer alan ifa şekli kuralıdır. Anayasa, vatan hizmetinin nerede yerine getirileceğinin belirlenmesini doğrudan kanun koyucuya bırakmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Vatan hizmetinin hukuki niteliğini analiz etme
Anayasa Madde 72 uyarınca vatan hizmeti 'her Türkün hakkı ve ödevidir'.
Hukuki niteliğin doğru belirlenmesi, sadece ödev veya sadece hak diyen seçeneklerin elenmesini sağlar.
2
Vergi ödevinin muhataplarını kontrol etme
Anayasa Madde 73 'Herkes' ibaresini kullanır.
Bu ifade, yükümlülüğün vatandaşlık bağıyla sınırlı olmadığını, Türkiye'nin vergilendirme yetkisi altındaki tüm gerçek ve tüzel kişileri kapsadığını gösterir.
3
Siyasi haklar ile sosyal haklar arasındaki kategorik ayrımı yapma
Toplu sözleşme ve sendikal haklar sosyal haklar kategorisindedir.
Siyasi haklar (aktif statü) bireyin devlet yönetimine katılımını sağlarken, sosyal haklar devletten hizmet talep etmeyi ifade eder.
4
Vatan hizmetinin ifa usulünü belirleme
Anayasa, hizmetin Silahlı Kuvvetler dışında kamu kesiminde de yapılabileceğine izin verir.
Hizmetin sadece askeri birliklerde yapılması anayasal bir zorunluluk değil, yasal bir tercihtir.

Key Concept

Siyasi Hakların Özneleri ve Uygulama Esasları
Question 77Question →

1982 Anayasası'nın "Suç ve Cezalara İlişkin Esaslar" başlıklı 38. maddesinde düzenlenen temel ilkeler uyarınca, ceza hukukunda bir yaptırım türü olarak uygulanması anayasal düzeyde yasaklanmış olan ceza aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Genel müsadere

Answer

1982 Anayasası'na göre ceza yaptırımı olarak uygulanması yasaklanan ceza genel müsaderedir.
1982 Anayasası'nın 38. maddesinin 10. fıkrasında açıkça 'Genel müsadere cezası verilemez.' ifadesi yer almaktadır. Bu hükümle, kişinin işlediği bir suç nedeniyle sahip olduğu tüm malvarlığının devlete geçmesi (genel müsadere) yasaklanmıştır. Bu yasak, cezaların şahsiliği ve mülkiyet hakkının korunması ilkelerinin bir sonucudur.

Step-by-Step Solution

1
1982 Anayasası'nın 38. maddesindeki 'Suç ve Cezalara İlişkin Esaslar' incelenir.
Anayasa'nın 38. maddesi suç ve cezaların kanuniliği, şahsiliği ve mülkiyet hakkıyla ilgili sınırları belirler.
Sorunun yasal dayanağını tespit etmek için ilgili maddeye başvurulmalıdır.
2
Madde metninde yer alan yasaklanmış yaptırım türü tespit edilir.
Maddenin 10. fıkrasında 'Genel müsadere cezası verilemez.' hükmünün yer aldığı görülür.
Anayasa koyucu mülkiyet hakkını ve mirasçıların korunmasını gözeterek tüm malvarlığına el konulmasını yasaklamıştır.
3
Seçenekler arasında bu yasaklanmış yaptırım belirlenir.
Genel müsadere seçeneği doğru yanıt olarak işaretlenir.
Anayasal yasak doğrudan genel müsadere yaptırımını hedef almaktadır.

Key Concept

Genel Müsadere Yasağı
Estimated Time:45s
Question 78Question →

Jellinek’in 'statü kuramı' uyarınca, devletin müdahale edemediği ve bireyi koruyan 'negatif statü hakları' ile devletten hizmet talep edilen 'pozitif statü hakları' 1982 Anayasası'nda farklı başlıklar altında tasnif edilmiştir. Bu tasnif ve anayasal rejim dikkate alındığında, aşağıdaki haklardan hangisi devletin sosyal veya ekonomik yükümlülüklerinden biri (pozitif statü) olmayıp, doğrudan 'Kişinin Hakları ve Ödevleri' (negatif statü) kategorisinde yer alır?

Show answer & explanation

Answer: Çalışma ve sözleşme hürriyeti

Answer

Çalışma ve sözleşme hürriyeti, 1982 Anayasası'nın sistematiği içinde 'Kişinin Hakları ve Ödevleri' (Negatif Statü) başlığı altında düzenlenmiştir.
Çalışma ve sözleşme hürriyeti, 1982 Anayasası'nın 48. maddesinde düzenlenmiş olup 'Kişinin Hakları ve Ödevleri' (Negatif Statü Hakları) bölümünde yer almaktadır. Bu hak, bireyi devlete karşı koruyan ve devletin müdahale edemeyeceği bir serbesti alanını temsil eder. Diğer seçeneklerdeki haklar ise devletin sosyal refahı sağlamak adına hizmet sunmasını gerektiren 'Sosyal ve Ekonomik Haklar' (Pozitif Statü Hakları) bölümündedir.

Step-by-Step Solution

1
Jellinek'in statü kuramına göre hakların niteliğini belirle.
Negatif statü hakları (koruyucu haklar), devletin karışmaması gereken özel alanı; pozitif statü hakları (isteme hakları) ise devletten hizmet talep edilen alanı ifade eder.
Soruda negatif statü hakkı olanın seçilmesi istenmektedir.
2
Seçeneklerdeki hakların Anayasa'daki yerlerini analiz et.
Konut hakkı (Madde 57), Sendika kurma (Madde 51), Sosyal güvenlik (Madde 60) ve Eğitim (Madde 42) hakları 'Sosyal ve Ekonomik Haklar' (Pozitif) bölümündedir.
Bu haklar devletin sosyal devlet ilkesi gereği pozitif bir eylemde bulunmasını gerektirir.
3
Çalışma kavramı üzerindeki kritik ayrımı değerlendir.
Anayasa'da 'Çalışma ve sözleşme hürriyeti' (Madde 48) negatif statüde iken, 'Çalışma hakkı ve ödevi' (Madde 49) pozitif/sosyal haklar bölümündedir.
Hürriyet vurgusu negatif statüyü, hak ve hizmet vurgusu pozitif statüyü işaret eder.

Key Concept

Negatif Statü Hakları (Koruyucu Haklar)

Practice More

Konut dokunulmazlığı (negatif) ile konut hakkı (pozitif) arasındaki anayasal sistematik farkını inceleyin.
Estimated Time:2m 0s
Question 79Question →

1982 Anayasası’nın sistematiğinde temel hak ve hürriyetler; Jellinek’in 'statü kuramı' uyarınca negatif statü (kişinin hakları), pozitif statü (sosyal ve ekonomik haklar) ve aktif statü (siyasi haklar) olarak tasnif edilmiştir. Negatif statü hakları, bireyin devlet tarafından müdahale edilemeyecek özel alanını koruma altına alan 'koruyucu haklar'dır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi 1982 Anayasası’nın 'Kişinin Hakları ve Ödevleri' (Negatif Statü Hakları) başlığı altında düzenlenen hak ve hürriyetlerden biri değildir?

Show answer & explanation

Answer: Toprak mülkiyeti

Answer

Toprak mülkiyeti, 1982 Anayasası'nın sistematik yapısında negatif statü hakları arasında değil, sosyal ve ekonomik haklar (pozitif statü) bölümünde yer almaktadır.
Doğru yanıt olan 'toprak mülkiyeti', 1982 Anayasası'nın 44. maddesinde 'Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler' bölümünde düzenlenmiştir. Jellinek'in sınıflandırmasına göre bu bir pozitif statü (isteme) hakkıdır. Genel mülkiyet hakkından farklı olarak toprak mülkiyeti, toprağın verimli işletilmesi ve topraksız çiftçinin korunması gibi sosyal amaçlar güder.

Step-by-Step Solution

1
Jellinek'in hak sınıflandırmasını hatırla.
Negatif statü hakları devlete 'dokunma' derken, pozitif statü hakları devletten hizmet veya edim talep eder.
Sorunun temel mantığı Anayasa'nın hangi hakları hangi bölümde (statüde) düzenlediğini tespit etmektir.
2
1982 Anayasası'nın İkinci Kısmı'ndaki bölüm başlıklarını analiz et.
İkinci Bölüm 'Kişinin Hakları ve Ödevleri' (Negatif), Üçüncü Bölüm ise 'Sosyal ve Ekonomik Haklar' (Pozitif) olarak adlandırılmıştır.
Sistematik tasnif hatasını engellemek için madde başlıklarının konumunu bilmek gerekir.
3
Mülkiyet kavramına ilişkin iki farklı maddeyi karşılaştır.
Madde 35 'Mülkiyet Hakkı' negatif statüdeyken; Madde 44 'Toprak Mülkiyeti' sosyal ve ekonomik haklar altındaki 'Kamu Yararı' başlığında yer alır.
Öğrencilerin en çok düştüğü 'benzer isimli hak' tuzağını analiz etmek için bu ayrım kritiktir.
4
Çalışma ile ilgili hakları ayrıştır.
'Çalışma ve sözleşme hürriyeti' (m. 48) negatif statüde, 'Çalışma hakkı ve ödevi' (m. 49) ise pozitif statüdedir.
Seçeneklerdeki güçlü çeldiricileri elemek için terminolojik hassasiyet gereklidir.

Key Concept

1982 Anayasası'nda Hakların Sistematik Tasnifi (Statü Kuramı)
Estimated Time:2m 30s
Question 80Question →

1982 Anayasası'nın "Siyasi Haklar ve Ödevler" başlığı altında düzenlenen kamu hizmetine girme, mal bildirimi, vatan hizmeti ve vergi ödevi hükümleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi anayasal düzenlemelere uygun bir tespittir?

Show answer & explanation

Answer: Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin muaflık, istisna ve indirimleri ile oranlarına ilişkin hükümlerinde, kanunun belirttiği yukarı ve aşağı sınırlar içerisinde değişiklik yapma yetkisi Cumhurbaşkanına verilebilir.

Answer

Vergi, resim ve harçlara ilişkin muaflık ve oranlarda, kanunla belirlenen alt ve üst sınırlar içinde değişiklik yapma yetkisinin Cumhurbaşkanına verilebileceğine dair tespittir.
Doğru olan tespitte belirtildiği üzere; Anayasa'nın 73. maddesinin son fıkrası, 'Vergi, resim, harç ve benzeri malî yükümlülüklerin muaflık, istisna ve indirimleriyle oranlarına ilişkin hükümlerinde kanunun belirttiği yukarı ve aşağı sınırlar içinde değişiklik yapma yetkisi Cumhurbaşkanına verilebilir' hükmünü amirdir. Bu durum verginin yasallığı ilkesinin anayasal bir istisnasıdır.

Step-by-Step Solution

1
Anayasa m. 73/4 hükmünü analiz et.
Verginin yasallığı ilkesinin istisnası olarak, belirli unsurların (oran, muaflık vb.) kanuni sınırlar içinde Cumhurbaşkanı tarafından değiştirilebileceği görülür.
Yürütmeye vergi konusunda tanınan anayasal yetkinin sınırlarını belirlemek için gereklidir.
2
Anayasa m. 70, 71 ve 72'deki temel kavramları (hak/ödev ayrımı, yasallık ilkesi) kontrol et.
Kamu hizmetine girişte liyakat dışı ayrım yapılamayacağı (m. 70), mal bildiriminin süresinin kanuna bırakıldığı (m. 71) ve vatan hizmetinin hem hak hem ödev olduğu (m. 72) teyit edilir.
Çeldirici seçeneklerin neden yanlış olduğunu anayasal metin üzerinden doğrulamak için gereklidir.

Key Concept

Siyasi Hakların Anayasal Rejimi ve Verginin Yasallığı İlkesinin İstisnası

Hints

1
Anayasa'nın 70-73. maddeleri arasındaki hakların hangilerinin 'sadece kanunla' hangilerinin 'kararname ile' düzenlenebileceğine dikkat edin.

Practice More

Vergi ödevinde 'mali güç' ilkesi ile kamu hizmetine girmede 'liyakat' ilkesinin anayasal dayanaklarını karşılaştıran soruları inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
PreviousPage 4 / 8Next
Temel Haklar ve Ödevler Practice Questions — KPSS Hukuk — Page 4 | Examkin