Examkin

Milletvekilliği Statüsünün Kazanılması ve Kaybı

8 questions

Question 1Question →

1982 Anayasası'nda düzenlenen milletvekilliği statüsünün sona erme halleri, bu haller için aranan karar yeter sayıları ve yargısal denetim süreçleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Meclis çalışmalarına özürsüz veya izinsiz olarak bir ay içinde toplam beş birleşim günü katılmayan milletvekilinin üyeliğinin düşmesine, üye tamsayısının salt çoğunluğuyla karar verilir ve bu karar yargısal denetime tabidir.

Answer

Meclis çalışmalarına özürsüz veya izinsiz olarak bir ay içinde toplam beş birleşim günü katılmayan milletvekilinin üyeliğinin düşmesine, üye tamsayısının salt çoğunluğuyla karar verilir ve bu karar yargısal denetime tabidir.
Anayasa'nın 84. maddesinin 4. fıkrasına göre, bir ay içinde toplam beş birleşim günü Meclis çalışmalarına mazeretsiz katılmayan milletvekilinin üyeliği, Başkanlık Divanı tespiti üzerine Genel Kurulca 'üye tamsayısının salt çoğunluğu' ile düşürülebilir. Bu karar, Anayasa'nın 85. maddesi kapsamında yargısal denetime (AYM) açık bir işlemdir.

Step-by-Step Solution

1
Düşme Sebebinin Tespiti
Soru kökünde devamsızlık (bir ayda 5 birleşim) durumu analiz edilmelidir.
Devamsızlık, Anayasa'nın 84/4 maddesinde özel bir prosedüre bağlanmıştır.
2
Karar Yeter Sayısının Kontrolü
Devamsızlık sebebiyle düşme kararı için 'üye tamsayısının salt çoğunluğu' (301) gereklidir.
Bu, istifa veya bağdaşmazlık gibi basit çoğunlukla çözülen durumlardan ayrılan bir istisnadır.
3
Yargısal Denetim Yolunun Belirlenmesi
Anayasa m. 85 uyarınca; istifa, bağdaşmazlık ve devamsızlık nedenli düşme kararları AYM denetimine tabidir.
Meclis iradesiyle (karar ile) sona eren hallerde hak ihlalini önlemek için yargı yolu açıktır.

Key Concept

Milletvekilliğinin Sona Ermesinde Usul ve Karar Yeter Sayıları

Practice More

Milletvekilliğinin 'bildirim' ile düştüğü hallerde statünün tam olarak hangi anda sona erdiğini ve AYM denetimi dışındaki yargı yollarını inceleyiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 2Question →

Türk anayasa hukukunda milletvekilliği statüsünün kazanılması il seçim kurullarının düzenlediği tutanakla (mazbata) gerçekleşirken, bu statünün kaybı anayasada sayılan farklı hukuki süreçlere tabidir.

Bu usuller ve statünün sona erme biçimleri dikkate alındığında, milletvekilliği statüsünün kazanılması veya kaybı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Milletvekilinin seçilmeye engel bir suçtan kesin hüküm giymesi halinde üyelik, bu konudaki mahkeme kararının Genel Kurula bildirilmesiyle sona erer.

Answer

Milletvekilinin seçilmeye engel bir suçtan kesin hüküm giymesi halinde vekilliğin, mahkeme kararının Genel Kurula bildirilmesiyle sona erdiğini belirten ifade doğrudur.
Doğru olan seçenek, kesin hüküm giyme durumunda üyeliğin mahkeme kararının Genel Kurula bildirilmesiyle (tefhimiyle) sona erdiğini ifade eden açıklamadır. Anayasa'nın 8484. maddesinin 22. fıkrası bu durumu açıkça düzenlemiştir.

Step-by-Step Solution

1
Statünün kazanılma anını belirleyin.
Milletvekilliği, mazbatanın (tutanak) düzenlenmesiyle kazanılır; ant içme sadece göreve başlama şartıdır.
Kazanılma ve görev icrası arasındaki farkı ayırt etmek için.
2
Düşme hallerini usul bakımından sınıflandırın.
İstifa, bağdaşmazlık ve devamsızlık 'Meclis Kararı' ile; kesin hüküm ve kısıtlanma 'Bildirim' ile düşer.
Hangi durumda oylama yapılacağını, hangi durumda bildirimle otomatik düşeceğini tespit etmek için.
3
Kesin hüküm giyme sürecini analiz edin.
Kesin hüküm durumunda TBMM oylama yapmaz, sadece kesinleşmiş yargı kararını Genel Kurula okur (bildirir) ve üyelik o anda düşer.
Anayasa madde 84/2 hükmünü uygulamak için.

Key Concept

Milletvekilliği statüsü mazbata ile kazanılır; sona ermesinde ise 'Genel Kurul Kararı' ve 'Genel Kurula Bildirim' şeklinde iki ayrı usul vardır.
Question 3Question →

TBMM üyesi (A), yasama çalışmaları kapsamında bir ay içerisinde toplam beş birleşim günü mazeretsiz ve izinsiz olarak Genel Kurul çalışmalarına katılmamıştır.

1982 Anayasası hükümleri uyarınca, bu durumun tespiti ve milletvekilliği statüsünün kaybına ilişkin süreçle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Durumun Meclis Başkanlık Divanınca tespitinden sonra, TBMM Genel Kurulunca üye tamsayısının salt çoğunluğunun oyuyla düşme kararı verilebilir; bu karara karşı yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.

Answer

Durumun Meclis Başkanlık Divanınca tespitinden sonra, TBMM Genel Kurulunca üye tamsayısının salt çoğunluğunun oyuyla düşme kararı verilebilir; bu karara karşı yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.
1982 Anayasası'nın 84. maddesine göre, devamsızlık (bir ayda 5 birleşim) durumunda milletvekilliğinin düşmesi Meclis Başkanlık Divanı'nın tespiti üzerine Genel Kurulun üye tamsayısının salt çoğunluğuyla karar vermesine bağlıdır. Bu işleme karşı yargı yolu açıktır; 7 gün içinde iptal başvurusu yapılabilir ve Anayasa Mahkemesi 15 gün içinde nihai kararı verir.

Step-by-Step Solution

1
Devamsızlık durumunun tespit edilmesi
Meclis Başkanlık Divanı, milletvekilinin bir ay içinde mazeretsiz olarak beş birleşim gününe katılmadığını saptar.
Anayasa'nın 84. maddesi uyarınca düşme sürecinin başlaması için resmi bir tespit gereklidir.
2
Genel Kurulda oylama yapılması
Üye tamsayısının salt çoğunluğu (600 vekil üzerinden en az 301 kabul oyu) ile üyeliğin düşürülmesine karar verilir.
Devamsızlık gibi ağır bir sonucun doğması için Anayasa nitelikli bir karar yeter sayısı öngörmüştür.
3
Yargısal denetim aşaması
Karar tarihinden itibaren 7 gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulur; Mahkeme 15 gün içinde kesin kararını verir.
Milletvekilliğinin Meclis kararıyla düşürülmesi işlemlerinin hukuka uygunluğu yargı denetimi ile güvence altına alınmıştır.

Key Concept

Milletvekilliğinin Meclis Kararıyla Düşmesi ve Yargısal Denetimi
Estimated Time:1m 30s
Question 4Question →

1982 Anayasası uyarınca, milletvekilliği statüsünün sona ermesine ilişkin aşağıdaki durumlardan hangisinde milletvekilliğinin düşmesine TBMM Genel Kurulu tarafından karar verilir ve bu karara karşı milletvekili veya bir başka milletvekili tarafından 77 gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal başvurusunda bulunulabilir?

Show answer & explanation

Answer: Milletvekilinin milletvekilliğinden istifasının TBMM Genel Kurulunca kabul edilmesi

Answer

Milletvekilinin milletvekilliğinden istifa etmesi ve bu istifanın TBMM Genel Kurulu tarafından kabul edilmesi durumunda karar alınması gerekir ve bu karara karşı Anayasa Mahkemesi yolu açıktır.
1982 Anayasası'nın 84. maddesine göre milletvekilliğinden istifa eden üyenin vekilliğinin düşmesi, istifanın geçerli olduğunun TBMM Başkanlık Divanınca tespitinden sonra TBMM Genel Kurulunca kararlaştırılır. 85. maddeye göre ise bu kararın alındığı tarihten itibaren 7 gün içinde, kararın Anayasa'ya veya İçtüzüğe aykırılığı iddiasıyla milletvekilinin kendisi veya bir başka üye tarafından Anayasa Mahkemesine iptal davası açılabilir.

Step-by-Step Solution

1
Düşme hallerinin usul bakımından sınıflandırılması
İstifa, devamsızlık ve bağdaşmazlık halleri Meclis kararı gerektirirken; kesin hüküm ve kısıtlanma bildirimle gerçekleşir.
Anayasa'nın 84. maddesi düşme sebeplerini usule göre ayırmıştır.
2
Yargısal denetim kapsamının kontrol edilmesi
Anayasa'nın 85. maddesi uyarınca sadece Meclis kararıyla (istifa, bağdaşmazlık, devamsızlık) düşenler için AYM'ye gidilebilir.
Kesin hüküm ve kısıtlanma gibi yargı kararına dayanan hallerde Meclis'in takdir yetkisi olmadığından AYM denetimi bu madde kapsamında öngörülmemiştir.
3
Seçeneklerin elenmesi
Doğru seçenek belirlenir.
İstifa seçeneği hem Meclis kararı hem de AYM denetimi şartını birlikte karşılamaktadır.

Key Concept

Milletvekilliğinin Düşmesinde Karar vs. Bildirim Ayrımı

Practice More

Devamsızlık (bir ayda 5 birleşim günü) nedeniyle düşme usulündeki üye tamsayısının salt çoğunluğu şartını inceleyiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 5Question →

19821982 Anayasası'na göre, milletvekilliği ile bağdaşmayan bir hizmeti sürdürmekte ısrar eden bir milletvekilinin üyeliğinin düşürülmesi süreciyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Yetkili komisyonun bu durumu tespit eden raporu üzerine Genel Kurulca yapılacak gizli oylama ile karar verilir.

Answer

Milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir görevi sürdürmekte ısrar eden milletvekilinin üyeliği, yetkili komisyonun (Karma Komisyon) hazırlayacağı rapor üzerine TBMM Genel Kurulu'nda yapılacak gizli oylama neticesinde alınan kararla düşer.
Doğru olan seçenekte belirtildiği üzere, 19821982 Anayasası madde 84/384/3 hükmüne göre; milletvekilliği ile bağdaşmayan bir hizmeti sürdürmekte ısrar eden milletvekilinin üyeliğinin düşmesine, yetkili komisyonun bu durumu tespit eden raporu üzerine Genel Kurulca gizli oyla karar verilir. Bu süreçte hem bir komisyon raporu aşaması hem de Meclis'in iradesini gösteren gizli oylama aşaması mevcuttur.

Step-by-Step Solution

1
Bağdaşmazlık halinin hukuki niteliğini belirle.
Milletvekilliği ile bağdaşmayan bir işi sürdürmek, Anayasa'nın 8484. maddesi uyarınca Meclis kararı gerektiren bir düşme halidir.
Vekilliğin kendiliğinden düşmediği durumları ayırt etmek için prosedürün tespiti gerekir.
2
Gerekli oylama usulünü kontrol et.
Anayasa, bu özel durum için Genel Kurul'da 'gizli oylama' yapılmasını öngörmüştür.
Milletvekilinin siyasi baskı altında kalmadan oylanmasını sağlamak amaçlanmıştır.
3
Karar yeter sayısı ve süreci doğrula.
Karma Komisyon raporu sonrası Genel Kurul'da oylama yapılır; özel bir nitelikli çoğunluk (devamsızlıktaki gibi salt çoğunluk) şartı anayasada belirtilmemiştir, basit çoğunluk yeterlidir.
Prosedürün eksiksiz tamamlanması için oylama türü ve aşamaları kritiktir.

Key Concept

Milletvekilliğiyle Bağdaşmazlık ve Meclis Kararı Prosedürü

Practice More

Milletvekilliğinin düşmesi kararlarına karşı Anayasa Mahkemesine başvuru süreci ve karar sürelerini inceleyiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 6Question →

1982 Anayasası uyarınca, milletvekilliği statüsünün sona ermesine ilişkin aşağıdaki hallerden hangisinde, üyeliğin düşmesi için TBMM Genel Kurulunda oylama yapılmasına gerek yoktur ve kesinleşen mahkeme kararının Genel Kurula bildirilmesiyle üyelik kendiliğinden sona erer?

Show answer & explanation

Answer: Seçilmeye engel bir suçtan dolayı kesin hüküm giyilmesi

Answer

Seçilmeye engel bir suçtan dolayı kesin hüküm giyilmesi durumunda milletvekilliği, kararın Genel Kurula bildirilmesiyle kendiliğinden sona erer.
1982 Anayasası'nın 84. maddesinin ikinci fıkrasına göre; milletvekilliğinin kesin hüküm giyme veya kısıtlanma halinde düşmesi, bu husustaki kesin mahkeme kararının Genel Kurula bildirilmesiyle gerçekleşir. Bu süreçte TBMM Genel Kurulunun bir oylama yapması veya karar alması gerekmez; bildirim anında üyelik statüsü kendiliğinden sona erer.

Step-by-Step Solution

1
1982 Anayasası'nın 84. maddesine göre milletvekilliğinin düşme usullerini sınıflandırın.
Anayasa, düşme hallerini 'TBMM Genel Kurul Kararı Gerekenler' ve 'Bildirim ile Düşenler' olarak ikiye ayırmıştır.
Soruda oylama gerektirmeyen ve bildirimle gerçekleşen usul sorulmaktadır.
2
Genel Kurul kararı/oylaması gereken halleri eleyin.
İstifa (Basit çoğunluk), Bağdaşmazlık (Gizli oylama/Basit çoğunluk) ve Devamsızlık (Üye tamsayısının salt çoğunluğu) seçenekleri oylama gerektirdiği için elenir.
Bu üç durumda Meclis'in iradesi ve oylama süreci kurucudur.
3
Yargı kararına dayalı bildirim sürecini doğrulayın.
Anayasa madde 84/2 uyarınca kesin hüküm giyme ve kısıtlanma durumlarında mahkeme kararı Genel Kurula okunur (bildirilir) ve işlem tamamlanır.
Yargı organının kesinleşmiş kararı yasama organı üzerinde doğrudan sonuç doğurur.

Key Concept

Milletvekilliğinin Düşmesinde Bildirim vs. Karar Usulü

Practice More

Milletvekilliğinin düşmesi kararlarına karşı Anayasa Mahkemesine yapılacak iptal başvurusu sürelerini ve bu denetimin hangi düşme halleri için mümkün olduğunu gözden geçirin.
Estimated Time:1m 15s
Question 7Question →

Türkiye Büyük Millet Meclisi üyesi olan bir milletvekili hakkında, milletvekili seçilmeye engel bir suçtan dolayı yürütülen yargılama sonucunda verilen mahkûmiyet kararı kesinleşmiştir.

1982 Anayasası'na göre, bu milletvekilinin statüsünün düşmesi süreci ve yargısal denetimiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Kesinleşmiş mahkeme kararının TBMM Genel Kurulunun bilgisine sunulmasıyla milletvekilliği doğrudan düşer ve bu duruma karşı Anayasa Mahkemesine iptal davası açılamaz.

Answer

Kesinleşmiş mahkeme kararının TBMM Genel Kurulunun bilgisine sunulmasıyla milletvekilliği doğrudan düşer ve bu duruma karşı Anayasa Mahkemesine iptal davası açılamaz.
1982 Anayasası'nın 84. maddesine göre; milletvekilliğinin kesin hüküm giyme veya kısıtlanma sebebiyle düşmesi, bu husustaki kesinleşmiş mahkeme kararının Genel Kurula bildirilmesi (okunması) ile olur. Ortada TBMM Genel Kurulunun takdir yetkisi kullanarak aldığı bir 'karar' bulunmadığından, bu bildirim işlemine karşı 85. madde kapsamında Anayasa Mahkemesine yargısal denetim (iptal davası) yolu kapalıdır. Anayasa Mahkemesine yalnızca TBMM kararıyla düşen hallerde (istifa, devamsızlık, bağdaşmazlık) başvuru yapılabilir.

Step-by-Step Solution

1
Kesin hüküm giyme durumunda milletvekilliğinin nasıl düşürüleceğini 1982 Anayasası Madde 84 kapsamında analiz et.
Kesin hüküm giyme ve kısıtlanma hallerinde milletvekilliği, kesinleşmiş mahkeme kararının Genel Kurula bildirilmesi (okunması) ile doğrudan düşer. Herhangi bir oylama yapılmaz.
Anayasanın açık hükmü gereği, yargı erki tarafından verilmiş kesin bir kararın yasama organı tarafından tekrar oylanması söz konusu olamaz.
2
Düşme işlemine karşı Anayasa Mahkemesine başvuru hakkının (Madde 85) olup olmadığını kontrol et.
Anayasa Mahkemesine iptal davası açılabilmesi için ortada bir 'TBMM Kararı' olmalıdır (istifa, devamsızlık ve bağdaşmazlık hallerinde olduğu gibi). Bildirimle düşme hallerinde iptal davası açılamaz.
Ortada meclis tarafından tesis edilmiş bir işlem/karar yoktur; meclis sadece kesinleşmiş bir mahkeme kararını öğrenmekte ve hukuki sonuç kendiliğinden doğmaktadır.

Key Concept

Milletvekilliğinin Düşmesi Usulleri ve Yargısal Denetimi
Question 8Question →

1982 Anayasası'na göre, milletvekilliği statüsünün sona ermesi halleri birbirinden farklı usullere tabidir. Bir siyasi parti grubuna mensup Milletvekili (X), milletvekilliği ile bağdaşmayan bir görevi sürdürmekte ısrar ettiği gerekçesiyle TBMM Genel Kurulu kararıyla milletvekilliğini kaybetmiştir. Milletvekili (Y) ise seçilmeye engel bir suçtan dolayı kesin hüküm giymiş ve hakkındaki mahkeme kararının TBMM Genel Kuruluna bildirilmesiyle üyeliği sona ermiştir.

Bu iki durumun hukuki sonuçları ve anayasal denetimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: (X)'in üyeliğinin düşmesi kararına karşı Anayasa Mahkemesine iptal başvurusunda bulunulabilirken, (Y)'nin üyeliğinin sona ermesi işlemine karşı Anayasa Mahkemesine başvuru yolu kapalıdır.

Answer

(X)'in üyeliğinin düşmesi kararına karşı Anayasa Mahkemesine iptal başvurusunda bulunulabilirken, (Y)'nin üyeliğinin sona ermesi işlemine karşı Anayasa Mahkemesine başvuru yolu kapalıdır.
1982 Anayasası'nın 84. ve 85. maddelerine göre; istifa, milletvekilliği ile bağdaşmayan görevi sürdürmekte ısrar ve devamsızlık hallerinde TBMM Genel Kurulu kararıyla üyeliğin düşürülmesine karşı ilgili vekil veya başka bir vekil 7 gün içinde Anayasa Mahkemesine (AYM) başvurabilir. Ancak kesin hüküm giyme veya kısıtlanma hallerinde milletvekilliği, mahkeme kararının Genel Kurula bildirilmesiyle (oylama yapılmaksızın) doğrudan düşer. Burada bir 'Meclis kararı' vücut bulmadığı için AYM'ye başvuru yolu Anayasa tarafından kapatılmıştır. Bu nedenle bağdaşmazlık sebebiyle üyeliği düşen milletvekili için yargı yolu açıkken, kesin hüküm nedeniyle düşen vekil için kapalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Bağdaşmazlık nedeniyle milletvekilliğinin düşmesi ((X) durumu) usulünü ve yargısal denetimini analiz etme.
Bağdaşmazlık durumunda TBMM Genel Kurulu oylama ile karar alır. 1982 Anayasası m. 85 gereğince, bu Meclis kararına karşı 7 gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal davası açılabilir.
Oylama sonucunda ortaya çıkan işlem bir 'Meclis kararı' niteliği taşır ve Anayasa tarafından açıkça iptal davasına konu edilebileceği düzenlenmiştir.
2
Kesin hüküm giyme nedeniyle milletvekilliğinin sona ermesi ((Y) durumu) usulünü ve yargısal denetimini analiz etme.
Kesin hüküm giyme durumunda mahkeme kararı TBMM Genel Kuruluna sadece bildirilir, oylama yapılmaz. Ortada bir Meclis kararı olmadığı için bu işleme karşı Anayasa Mahkemesine başvurulamaz.
Kesin hüküm zaten bağımsız yargı organlarının nihai bir kararıdır ve Genel Kuruldaki işlem sadece bağlayıcı bir bildirimden ibarettir.
3
Seçenekleri analiz edilen bu bilgiler ışığında değerlendirme.
(X) için Anayasa Mahkemesi yolu açık, (Y) için kapalı olduğunu ifade eden seçenek doğru olarak tespit edilmiştir.
Bu önerme, Anayasa m. 84 ve m. 85'in hükümlerini doğrudan ve eksiksiz yansıtmaktadır.

Key Concept

Milletvekilliğinin Düşmesi Halleri ve Anayasa Yargısı Denetimi
Milletvekilliği Statüsünün Kazanılması ve Kaybı Practice Questions — KPSS Hukuk | Examkin