İdari İşlemler ve Sözleşmeler

85 questions

Question 1Question

Bir belediye encümeni, ruhsatsız olduğu tespit edilen belirli bir yapı hakkında 31943194 sayılı İmar Kanunu uyarınca yıkım kararı almış ve bu kararı yapının sahibi olan Bay (A)(A)'ya usulüne uygun olarak tebliğ etmiştir. İdari işlemlerin özellikleri ve sınıflandırılması dikkate alındığında, belediye encümeninin tesis ettiği bu işlemle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Somut bir olaya ve belirli bir kişiye yönelik hukukî sonuçlar doğurduğu için bireysel (subjektif) bir işlemdir.

Answer

Belediye encümeninin aldığı yıkım kararı, belirli bir kişiye ve somut bir duruma yönelik hukukî sonuç doğurduğu için bireysel (subjektif) bir idari işlemdir.
İdari işlemler muhatapları açısından bireysel ve düzenleyici olarak ikiye ayrılır. Eğer bir işlem, belirli bir kişi veya somut bir durum hakkında hukukî sonuç doğuruyorsa 'bireysel işlem' adını alır. Olaydaki yıkım kararı, Bay (A)(A)'ya ait belirli bir yapıya yönelik olduğundan ve onun hukukî durumunda özel bir değişiklik yarattığından bireysel (subjektif) işlemdir.

Step-by-Step Solution

1
İşlemin muhatabını ve kapsamını analiz et.
İşlem genel ve soyut değil, Bay (A)(A) ve onun ruhsatsız yapısı gibi somut ve belirli bir duruma yöneliktir.
İdari işlemlerin bireysel mi yoksa düzenleyici mi olduğunu anlamak için kapsamının belirlenmesi gerekir.
2
İşlemin hukukî niteliğini (subjektif vs. şart-işlem) değerlendir.
İşlem, ilgiliyi memurluk veya öğrencilik gibi genel bir statüye sokmak yerine, onun hukukî durumunda kendine özgü bir değişiklik (yıkım borcu) yaratmaktadır.
Bireysel işlemler kendi içinde subjektif işlemler ve şart-işlemler olarak ikiye ayrılır.
3
Sonuca ulaş.
Bu bir bireysel (subjektif) idari işlemdir.
Belirli bir kişiye yönelik, tek taraflı ve icrai nitelikteki somut kararlar bu kategoridedir.

Key Concept

Bireysel (Subjektif) İdari İşlemler

Practice More

Bireysel işlemlerin 'icrai' (yürütülebilir) niteliğini ve bu işlemlerin iptal davasına konu olma şartlarını gözden geçirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 2Question

İdari işlemlerin 'konu' unsuru, işlemin doğurduğu hukuki sonuçtur ve bu sonucun mevzuata uygun olması zorunludur.

Bir belediye encümeni, ruhsata aykırı olarak inşa edildiği tespit edilen bir yapı hakkında, ilgili kanunda öngörülen 'yıkım kararı' ve 'idari para cezası' yerine; kamu yararını daha iyi sağlayacağı gerekçesiyle, söz konusu yapının mülkiyetinin belediyeye geçirilmesine karar vermiştir.

Bu olayda tesis edilen idari işlemin sakatlığı, öncelikle idari işlemin aşağıdaki unsurlarından hangisiyle ilgilidir?

Show answer & explanation

Answer: Konu

Answer

İşlemin doğurduğu hukuki sonuç (mülkiyetin belediyeye geçirilmesi) ilgili mevzuatta o fiil için öngörülmediğinden 'Konu' unsuru sakattır.
İdari işlemin konu unsuru, işlemin içeriği ve doğurduğu hukuki sonuçtur. Bir idari işlemin konusu mutlaka hukuk düzeninde öngörülen, mümkün ve meşru bir sonuç olmalıdır. Mevzuatta ruhsata aykırı yapılar için sadece yıkım ve para cezası öngörülmüşken, idarenin bunlar dışına çıkarak 'mülkiyetin devri' gibi hukuk dışı bir sonuç tesis etmesi, işlemin konu unsurunu sakat hale getirir.

Step-by-Step Solution

1
İşlemi tetikleyen durum (sebep) ile işlemin yarattığı sonuç (konu) arasındaki ilişkiyi analiz edin.
Sebep: Ruhsata aykırı yapı. Konu: Yapının mülkiyetinin belediyeye geçirilmesi.
İdari işlemin unsurları arasındaki ayrımı yaparak hukuka aykırılığın nerede başladığını tespit etmek gerekir.
2
Tesis edilen sonucun (konunun) dayanak kanunda yer alıp almadığını kontrol edin.
İlgili mevzuat sadece 'yıkım' ve 'para cezası' öngörmekte olup 'mülkiyetin devri' gibi bir yaptırıma izin vermemektedir.
İdarenin kanuniliği ilkesi gereği, idare ancak kanunun öngördüğü hukuki sonuçları (konu) tesis edebilir.

Key Concept

İdari İşlemin Konu Unsuru
Estimated Time:1m 15s
Question 3Question

İdare hukukunda idari işlemlerin yetki unsuru; kişi, konu, yer ve zaman bakımından yetki olarak çeşitli alt başlıklara ayrılır. Bu yetki sınırlarının aşılması durumunda ortaya çıkan sakatlıklar; niteliğine göre 'yokluk' veya 'iptal edilebilirlik' yaptırımlarına tabi tutulur.

Buna göre, aşağıdaki durumların hangisinde ortaya çıkan yetki sakatlığının yaptırımı, diğerlerinden farklıdır?

Show answer & explanation

Answer: Bir Valinin, ilgili kanun hükümleri uyarınca sadece Kaymakam tarafından kullanılabileceği açıkça belirtilen bir disiplin cezası verme yetkisini, hiyerarşik denetim yetkisine dayanarak bizzat kullanması.

Answer

Valinin, hiyerarşik denetim yetkisine dayanarak Kaymakamın münhasır disiplin yetkisini kullanması durumundaki yaptırım, diğerlerinden farklı olarak 'iptal edilebilirlik'tir.
Seçeneklerin çoğunda (A, B, C, E) işlemin kurucu unsurlarından olan 'yetki' unsuru ağır ve bariz bir şekilde sakatlanmıştır. Yer bakımından (A), zaman bakımından (C), farklı kamu tüzel kişilikleri arası (B) veya devletin diğer fonksiyonları yerine (E) yapılan işlemler 'yokluk' yaptırımına tabidir. Ancak, bir Valinin aynı devlet tüzel kişiliği içerisinde yer alan Kaymakamın münhasır yetkisini kullanması (D), 'yetki tecavüzü' olarak adlandırılır ve bu tür işlemler yoklukla değil, yargı yerince 'iptal edilebilir' olma yaptırımıyla maluldür.

Step-by-Step Solution

1
Seçeneklerdeki olayların yetki sakatlık türlerini belirleyin.
A (Yer gaspı), B (Tüzel kişilik gaspı), C (Zaman gaspı), D (Yetki tecavüzü), E (Fonksiyon gaspı).
Her bir sakatlık türünün hukuki rejimi farklılık göstermektedir.
2
Belirlenen sakatlık türlerinin hukuki yaptırımlarını karşılaştırın.
Gasp ve fonksiyon gaspı halleri (A, B, C, E) 'yokluk' yaptırımına tabidir.
Bu hallerde işlemin kurucu unsurlarından biri (yetki) ağır şekilde sakatlanmıştır.
3
Yetki tecavüzü halinin yaptırımını tespit edin.
Aynı tüzel kişilik içindeki yetki aşımı (D) 'iptal edilebilir' bir işlemdir.
İdari istikrar gereği, hiyerarşik makamlar arasındaki bu tür sapmalar mutlak butlan veya yokluk değil, iptal davasına konu edilebilen bir hukuka aykırılık teşkil eder.

Key Concept

İdari İşlemlerde Yetki Sakatlığı Türleri ve Yaptırımları

Alternative Method

Soru çözümünde önce 'farklı kamu tüzel kişiliği' ve 'aynı kamu tüzel kişiliği' ayrımına bakmak, ardından yasama/yargı sınırının aşılıp aşılmadığını kontrol etmek en hızlı sonuca ulaştırır.
Estimated Time:2m 30s
Question 4Question

(A), bir bakanlık bünyesinde açılan uzman yardımcılığı giriş sınavını kazanarak atama onayı ile görevine başlamıştır. Bu işlemle birlikte (A), 657657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile düzenlenen genel hak ve yükümlülüklere tabi hale gelmiştir. Bu olayda tesis edilen atama işleminin hukuki niteliği ve doğurduğu sonuçlar bakımından aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Show answer & explanation

Answer: Atama işlemi bir şart-işlem (durum-işlem) niteliğindedir; zira bu işlemle muhatap, içeriği kanunlarla önceden belirlenmiş olan genel ve objektif bir statüye dahil edilmektedir.

Answer

Atama işlemi bir şart-işlem (durum-işlem) niteliğindedir; zira bu işlemle muhatap, içeriği kanunlarla önceden belirlenmiş olan genel ve objektif bir statüye dahil edilmektedir.
İdare hukukunda bireysel idari işlemler, hukuki sonuçlarına göre ikiye ayrılır. Eğer bir işlem muhatabını, içeriği önceden genel ve objektif kurallarla (kanunlarla) belirlenmiş bir hukuki statüye dahil ediyorsa buna 'şart-işlem' denir. Memuriyete atama, öğrenci kaydı veya evlenme gibi işlemler bu niteliktedir. Bu işlemlerde idarenin veya kişinin statünün içeriğini (örneğin memurun maaşını veya çalışma saatlerini) atama anında serbestçe belirleme yetkisi yoktur.

Step-by-Step Solution

1
İşlemin muhatabını belirle
İşlem belirli bir kişi olan (A) şahsına yöneliktir, dolayısıyla bireysel bir işlemdir.
Bireysel ve düzenleyici işlem ayrımı yapmak için muhatabın belirlenmesi gerekir.
2
İşlemin yarattığı hukuki durumu analiz et
(A) şahsı, içeriği önceden kanunla (657 sayılı Kanun) belirlenmiş genel bir memurluk statüsüne girmiştir.
İşlemin şart-işlem mi yoksa subjektif işlem mi olduğunu anlamak için statünün niteliğine bakılır.
3
Hukuki niteliği adlandır
Kişiyi genel ve objektif bir statüye sokan bireysel işlemler 'şart-işlem' (durum-işlem) olarak tanımlanır.
İdare hukuku doktrinindeki sınıflandırmaya göre doğru tanımı yapmak gerekir.

Key Concept

Şart-İşlem ve Subjektif İşlem Ayrımı

Alternative Method

Şart-işlem ile subjektif işlem arasındaki farkı hatırlamak için 'statüye giriş' (şart) ile 'hak edinimi' (subjektif) ayrımına odaklanılabilir.
Estimated Time:2m 0s
Question 5Question

AA ilçesinde görev yapan bir kaymakamın, izinli olduğu bir dönemde bulunduğu BB ilçesindeki bir işletmenin mevzuata aykırı faaliyette bulunduğunu tespit ederek söz konusu işletme hakkında idari para cezası uygulaması, idare hukuku ilkeleri uyarınca yetki unsurunun hangi alt başlığına aykırılık teşkil eder ve bu işlemin hukuki yaptırımı nedir?

Show answer & explanation

Answer: Yer bakımından yetki tecavüzü - İptal edilebilirlik

Answer

Yer bakımından yetki tecavüzü ve iptal edilebilirlik yaptırımını içeren seçenek doğrudur.
Yer bakımından yetki tecavüzü, bir idari makamın kanunla kendisine tanınmış olan coğrafi sınırların dışına çıkarak işlem tesis etmesidir. Kaymakamın AA ilçesindeki yetkisini BB ilçesinde kullanması bu tanıma tam olarak uyar. İdare hukukunda yetki tecavüzleri (ağır ve bariz haller dışında) işlemin unsurlarındaki sakatlık nedeniyle 'iptal davasına' konu olur ve yaptırımı iptaldir.

Step-by-Step Solution

1
İşlemi tesis eden kişinin hukuki statüsünü belirle.
Kişi bir mülki idare amiri (kaymakam) olup idare adına irade açıklamaya yetkili bir kamu görevlisidir (idari ajan).
Yetki gaspı ile tecavüzü arasındaki farkı anlamak için kişinin 'idari ajan' sıfatının olup olmadığına bakılmalıdır.
2
İşlemin yapıldığı coğrafi alanı ve yetki sınırlarını analiz et.
Kaymakamın yetkisi, kanunla belirlenmiş olan kendi görev yaptığı ilçe sınırları (AA ilçesi) ile sınırlıdır.
İdare hukukunda yetki kural olarak yer (coğrafya) ile sınırlıdır.
3
Sakatlığın türünü ve yaptırımını saptan.
Bir idari makamın, kendi coğrafi yetki alanı dışındaki bir konuda işlem yapması 'yer bakımından yetki tecavüzü' oluşturur ve bu sakatlık işlemi 'iptal edilebilir' kılar.
Yetki tecavüzleri kural olarak iptal yaptırımına, yetki gaspı ise yokluk yaptırımına tabidir.

Key Concept

Yer Bakımından Yetki (Coğrafi Yetki)

Practice More

Yetki gaspı ile yetki tecavüzü arasındaki yaptırım farklarını (yokluk vs. iptal) içeren tabloyu inceleyiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 6Question

İdare hukukunda düzenleyici işlemlerin (yönetmelik, genelge vb.) tabi olduğu hukuki rejim ve bu işlemlerin yargısal denetimi sonucunda ortaya çıkan hukuki durumlar ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Düzenleyici bir işlemin yargı yerince iptal edilmesi, bu işleme dayanılarak daha önce tesis edilmiş ve kesinleşmiş olan tüm bireysel işlemlerin de hiçbir ek işleme gerek kalmaksızın kendiliğinden ortadan kalkması sonucunu doğurur.

Answer

Düzenleyici bir işlemin iptal edilmesinin, ona dayanılarak yapılan kesinleşmiş bireysel işlemleri kendiliğinden ortadan kaldırmayacağını ifade eden seçenek yanlıştır.
Düzenleyici işlemin iptal edilmesi, bu işleme dayalı olarak daha önce tesis edilmiş ve dava açma süresi geçerek kesinleşmiş olan bireysel işlemlerin kendiliğinden (otomatik olarak) ortadan kalkması sonucunu doğurmaz. Danıştay içtihatlarına göre, hukuki güvenlik ilkesi gereği kesinleşmiş işlemlerin korunması esastır. İlgililer, düzenleyici işlemin iptali üzerine kendi işlemlerinin de düzeltilmesi için idareye başvurabilir veya yeni bir dava süreci başlatabilirler, ancak 'kendiliğinden' bir hükümsüzlük söz konusu değildir.

Step-by-Step Solution

1
Düzenleyici işlemlerin genel ve soyut niteliği ile bireysel işlemler arasındaki ilişkiyi analiz edin.
Düzenleyici işlemler (üst norm), bireysel işlemlerin (alt uygulama) hukuki dayanağını oluşturur.
İdari işlemler arasındaki hiyerarşiyi anlamak, birinin iptalinin diğerine etkisini belirlemek için gereklidir.
2
İdari yargıdaki iptal kararlarının geriye dönük etkisini (ex tunc) değerlendirin.
İptal edilen bir düzenleyici işlem, hukuk alemine hiç girmemiş gibi kabul edilir.
Yargı kararının kapsamını belirlemek, uygulama aşamasındaki sınırları çizer.
3
Hukuki güvenlik ve istikrar ilkesi çerçevesinde kesinleşmiş işlemleri inceleyin.
Dava açma süresi geçmiş veya yargı denetiminden geçmiş işlemler 'kesinleşmiş' sayılır.
İptal kararının mutlak bir şekilde her şeyi otomatik bozması, hukuk düzeninde kaosa neden olacağından sınırlanmıştır.
4
Bireysel işlemlerin iptali için gereken usulü belirleyin.
Düzenleyici işlemin iptali bir iptal sebebidir ancak bireysel işlem için ayrıca dava açılması veya idareye başvurulması (İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 10 çerçevesinde) zorunludur.
Otomatik bir hükümsüzlük (yokluk) hali söz konusu değildir; işlem ancak yeni bir idari veya yargısal süreçle ortadan kaldırılabilir.

Key Concept

İptal Kararlarının Kesinleşmiş İşlemlere Etkisi ve Hukuki Güvenlik İlkesi

Practice More

İptal davası ile tam yargı davası arasındaki farkları ve bir düzenleyici işlemin iptalinden sonra doğan zararların tazmini sürecini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 7Question

İdareyi bir idari işlem tesis etmeye sevk eden, işlemden önce var olan ve hukuk düzeni tarafından işlemin dayanağı olarak kabul edilen fiili veya hukuki durumlara ne ad verilir?

Show answer & explanation

Answer: Sebep

Answer

İdari işlemin gerekçesini oluşturan fiili veya hukuki durumlar 'sebep' unsurudur.
İdari işlemin tesis edilmesine yol açan ve idareyi bu kararı almaya iten hukuki veya fiili dayanaklar 'sebep' unsurunu oluşturur. Örneğin, bir öğrencinin sınavdan düşük not alması (fiili durum) veya kanunda öngörülen yaş sınırına ulaşması (hukuki durum), bir işlemin sebep unsurudur.

Step-by-Step Solution

1
İdari işlemin kurucu unsurlarını analiz et.
İdari işlem; yetki, şekil, sebep, konu ve amaç olmak üzere beş unsurdan oluşur.
Soruda sorulan tanımın hangi unsura ait olduğunu bulmak için temel kavram bilgisi gereklidir.
2
Tanımda geçen 'işlemden önce var olan' ve 'idareyi işleme sevk eden' ifadelerini değerlendir.
Bu ifadeler işlemin 'neden' yapıldığını, yani dayanağını (gerekçesini) işaret eder.
İdari işlemin hukuk dünyasında doğmasına yol açan dışsal etkenler sebep unsurunun tanımıdır.

Key Concept

İdari İşlemin Sebep Unsuru
Estimated Time:45s
Question 8Question

Bir vali, il genelinde çocukların ruh sağlığını korumak ve bağımlılıkla mücadele etmek amacıyla yayımladığı bir genel emirle, okulların çevresinde faaliyet gösteren tüm internet kafelerin 'herhangi bir denetim yapılmaksızın ve somut bir ihlal tespiti aranmaksızın' eğitim öğretim dönemi boyunca tamamen kapatılmasına karar vermiştir. Oysa ilgili mevzuatta internet kafelerin kapatılması yaptırımı, ancak 'somut bir aykırılığın tespiti' ve 'kademeli yaptırım usulüne uyulması' (uyarı, para cezası, geçici kapatma) şartına bağlanmıştır. Bu idari işlemin unsurları ve sakatlık halleri dikkate alındığında, yapılan hukuki değerlendirmelerden hangisi en doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: İşlem, mevzuatın öngördüğü 'somut ihlal' sebebinin gerçekleşmemesi nedeniyle 'sebep', öngörülen kademeli müeyyide yerine doğrudan kapatma kararı verilmesiyle de 'konu' unsuru yönünden hukuka aykırıdır.

Answer

İşlemin mevzuatın öngördüğü somut ihlal sebebine dayanmaması nedeniyle 'sebep' unsuru yönünden, kademeli yaptırım yerine doğrudan en ağır yaptırımın uygulanması nedeniyle de 'konu' unsuru yönünden sakat olduğunu belirten seçenek doğrudur.
İdari işlemin 'sebep' unsuru, idareyi harekete geçiren nesnel durumdur. Mevzuat kapatma için 'somut ihlal' şartı ararken, idarenin hiçbir denetim yapmadan genel bir yasak getirmesi sebep unsurunu sakatlar. 'Konu' unsuru ise işlemin içeriğidir; kanunda kademeli yaptırım öngörülmüşken idarenin doğrudan en ağır yaptırımı (kapatma) seçmesi hem kanuni tipiklik ilkesine hem de ölçülülük ilkesine aykırılık teşkil ederek konu unsurunu sakat hale getirir.

Step-by-Step Solution

1
İdari işlemin 'sebep' unsuru yönünden analizi
İdareyi internet kafeleri kapatmaya iten fiili durumun (somut ihlal) tespit edilmediği görülmektedir.
Sebep unsuru, idareyi işlem yapmaya sevk eden ve işlemden önce gelen objektif durumdur. Somut bir tespit olmadan işlem tesisi 'sebep' sakatlığı yaratır.
2
İdari işlemin 'konu' unsuru yönünden analizi
Mevzuatta öngörülen kademeli yaptırımlar (uyarı, ceza vb.) yerine doğrudan süresiz kapatma uygulanmıştır.
Konu unsuru, işlemin doğurduğu hukuki sonuçtur. Kanuni yaptırım türünün dışına çıkılması ve fiil ile yaptırım arasındaki ölçüsüzlük 'konu' unsurunu hukuka aykırı kılar.
3
İdari işlemin 'amaç' unsuru yönünden değerlendirilmesi
Valinin amacı (çocukların korunması) kamu yararı kapsamındadır.
Amaç unsuru her zaman kamu yararıdır. Burada kişisel veya siyasi bir amaç kanıtlanmadığı sürece amaç unsuru sakat kabul edilmez; ancak amaç meşru olsa bile sebep ve konu unsurları hukuka uygun olmalıdır.
4
Takdir yetkisinin sınırları yönünden sentez
İdarenin takdir yetkisi, hukukilik denetimi dışında bir 'yerindelik' serbestliği sağlamaz.
Takdir yetkisi; sebep-konu uygunluğu ve ölçülülük ilkeleriyle sınırlıdır. Bu sınırların aşılması işlemi yerindelik değil, hukukilik yönünden sakat hale getirir.

Key Concept

İdari İşlemin Unsurları: Sebep ve Konu Uygunluğu ile Ölçülülük
Estimated Time:3m 0s
Question 9Question

Kolektif bir kamu makamı olan bir kurul tarafından tesis edilen idari işlemlerde; kurulun kanuni şartlara uygun şekilde teşekkül etmemesi (oluşturulmaması) durumu ile kurulun toplantı ve karar yeter sayılarına uymadan işlem tesis etmesi durumunun, idari işlemin unsurları üzerindeki etkisi bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Kurulun kanuna uygun teşekkül etmemesi 'yetki' unsurunda sakatlık doğururken, toplantı ve karar yeter sayılarına uyulmaması 'şekil ve usul' unsurunda sakatlık doğurur.

Answer

Kurulun teşekkülündeki hatalar 'yetki' unsurunu, toplantı ve karar usulündeki hatalar ise 'şekil ve usul' unsurunu sakatlar.
İdare hukuku teorisinde, kolektif makamların (örneğin bir disiplin kurulu veya belediye encümeni) yasal kurallara uygun olarak oluşturulması (teşekkül), 'karar verici iradenin' sakatlığıyla ilgili olduğundan 'yetki' unsuru kapsamında incelenir. Buna karşılık, usulüne uygun oluşturulmuş bir kurulun, karar alırken toplantı nisabına (yeter sayısına) uymaması veya gizli oylama kuralını ihlal etmesi gibi durumlar, iradenin 'ortaya çıkış biçimiyle' ilgili olduğu için 'şekil ve usul' unsuru kapsamında bir hukuka aykırılık teşkil eder.

Step-by-Step Solution

1
Kolektif makamların (kurulların) yapısını incelemek.
Kurulun kimlerden oluşacağı, üyelerin nitelikleri ve sayısı, işlemin 'kimin tarafından' yapılacağını belirlediği için 'yetki' unsuru kapsamında değerlendirilir.
Yetki unsuru, idari işlemin hangi makam veya kişi tarafından tesis edilebileceğini belirleyen hukuk kuralıdır.
2
Kurulların çalışma yöntemini analiz etmek.
Kurulun nasıl toplandığı, oylamanın nasıl yapıldığı ve karar için kaç oyun gerektiği, işlemin 'nasıl' yapılacağını belirlediği için 'şekil ve usul' unsuru kapsamına girer.
Şekil ve usul unsuru, idari işlemin tesis edilme aşamalarını ve izlenen prosedürleri ifade eder.
3
Hata türlerini unsurlarla eşleştirmek.
Teşekkül hatası yetki sakatlığına, toplantı/karar yeter sayısı hatası ise usul sakatlığına yol açar.
Danıştay ve doktrin, karar verici organın oluşumunu 'yetki', karar alma sürecini 'usul' olarak ayrıştırmaktadır.

Key Concept

İdari işlemlerde yetki ve usul unsurlarının kolektif makamlar özelinde ayrımı.

Practice More

Kurul kararlarında 'çekimser oy' kullanımının karar yeter sayısına etkisi ve bunun usul unsuru bakımından sonuçlarını inceleyen Danıştay kararlarını gözden geçirebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Question 10Question

İdare hukukunda düzenleyici işlemlerin (yönetmelik, genelge vb.) ve bireysel işlemlerin (atama, disiplin cezası vb.) tabi olduğu hukuki rejimler arasındaki temel farklar göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlış bir ifadedir?

Show answer & explanation

Answer: Bir düzenleyici işlemin yargı yerince iptal edilmesi, bu işleme dayanılarak tesis edilmiş ve dava açma süresi geçerek kesinleşmiş tüm bireysel işlemlerin de kendiliğinden ve otomatik olarak hükümsüz kalması sonucunu doğurur.

Answer

Düzenleyici işlemin iptalinin, ona dayalı kesinleşmiş bireysel işlemleri otomatik olarak hükümsüz kılacağı ifadesi yanlıştır.
İdare hukukunda iptal kararları, iptal edilen işlemi tesis edildiği tarihten itibaren hukuk aleminden geriye etkili olarak siler. Ancak bu 'objektif' etki, iptal edilen düzenleyici işleme dayanarak yapılmış ve dava açma süresi geçerek kesinleşmiş olan bireysel işlemlerin 'kendiliğinden' ve 'otomatikman' yok olması sonucunu doğurmaz. Hukuki güvenlik ilkesi gereği, kesinleşmiş işlemler idari istikrar adına korunur. Bu işlemler ancak idarece geri alınarak veya yeni bir yargı kararıyla ortadan kaldırılabilir.

Step-by-Step Solution

1
İşlemlerin niteliğini ve kapsamını karşılaştırın.
Düzenleyici işlemler genel/soyut iken bireysel işlemler özel/somut niteliktedir.
İşlemlerin iptal kararından nasıl etkileneceğini belirlemek için bu ayrım temeldir.
2
İptal kararının hukuki etkisini (objektif ve sübjektif etki) değerlendirin.
İptal kararı düzenleyici işlemi hukuk aleminden siler (objektif etki), ancak bu silinme kesinleşmiş hakları her durumda yok etmez.
Kesinleşmiş idari işlemlerin 'hukuki istikrar' ilkesi kapsamında korunup korunmadığını saptamak gerekir.
3
Kesinleşmiş bireysel işlemlerin durumunu analiz edin.
Dava açma süresi geçmiş işlemlerin, dayanak düzenleyici işlem iptal olsa dahi 'kendiliğinden' kalkmayacağı, sadece 'itiraz' veya 'geri alma' yoluyla gündeme gelebileceği saptanır.
İdari düzenin kaosa sürüklenmesini önleyen 'kesinlik' ve 'güvenlik' prensiplerini doğrulamak.

Key Concept

İptal Kararının Geriye Etkisi ve Kesinleşmiş İşlemlerin Durumu
Estimated Time:1m 30s
Question 11Question

İdari işlemler, hitap ettikleri kişilerin kapsamı ve içerdikleri hükümlerin niteliği bakımından 'bireysel işlemler' ve 'düzenleyici işlemler' olarak iki ana gruba ayrılır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi düzenleyici idari işlemlerin temel ve belirleyici özelliklerinden biridir?

Show answer & explanation

Answer: Kişi ve olay gözetmeksizin genel, soyut ve objektif kurallar içermesi

Answer

Düzenleyici idari işlemlerin belirleyici özelliği, kişi ve olay gözetmeksizin genel, soyut ve objektif kurallar içermesidir.
Düzenleyici idari işlemler, hukuk düzeninde genel, soyut, objektif ve kişilik dışı kurallar koyan işlemlerdir. Bu işlemler, belirli bir kişi veya somut bir olay için değil; o kuralın kapsamına giren ve benzer durumda olan herkes için uygulanmak üzere tesis edilirler. Bu nedenle 'genel, soyut ve objektif kurallar içermesi' düzenleyici işlemlerin en temel karakteristik özelliğidir.

Step-by-Step Solution

1
İdari işlemin hitap ettiği kitleyi analiz edin.
İşlemin tek bir kişiye mi yoksa o durumdaki herkesi kapsayan bir kurala mı yönelik olduğu belirlenir.
Bireysel ve düzenleyici işlem ayrımının temel kriteri 'genellik' ve 'soyutluk'tur.
2
İşlemin sürekliliğini değerlendirin.
Düzenleyici işlemlerin, uygulanmakla tükenmeyen, yürürlükte olduğu sürece tekrarlanabilir kurallar bütünü olduğu görülür.
Bu adım, işlemin kural koyucu niteliğini teyit eder.

Key Concept

Düzenleyici idari işlemlerin maddi niteliği (genellik ve soyutluk)
Estimated Time:45s
Question 12Question

Bir mülki idare amiri, şehir içi trafik yoğunluğunu azaltmak ve hava kirliliğini önlemek amacıyla, kamu personeline ait hususi araçların mesai saatleri içinde belirli güzergâhlara girişini yasaklamış; buna gerekçe olarak da trafik verilerini ve memurların topluma örnek teşkil etmesi gerektiğini sunmuştur.

Bu işlemde trafik verilerinin doğruluğu ve çevre kirliliğini önleme gayesinin hukuka uygun olduğu varsayıldığında; mülkiyet ve seyahat hürriyetinin sadece belirli bir statüdeki kişilere yönelik olarak kanunsuz bir şekilde kısıtlanması, idari işlemin hangi unsuru bakımından öncelikle hukuka aykırılık teşkil eder?

Show answer & explanation

Answer: Konu unsuru; çünkü işlemin doğurduğu hukuki sonuç mülkiyet hakkını ve eşitlik ilkesini kanunsuz bir şekilde ihlal etmektedir.

Answer

İdari işlemin doğurduğu hukuki sonuç ve içerik, mülkiyet hakkını ve eşitlik ilkesini kanunsuz bir şekilde ihlal ettiği için sakatlık konu unsurundadır.
İdari işlemin konu unsuru, işlemin tesis edilmesiyle hukuk düzeninde meydana gelen değişiklik veya ulaşılan hukuki sonuçtur. Olayda idarenin trafik verilerine dayanması (sebep) ve hava kirliliğini önlemek istemesi (amaç) hukuka uygun olsa da, mülkiyet hakkı ve eşitlik ilkesini ihlal eden bir hukuki sonuç tesis etmesi (memurlara özel yasak), işlemin 'konu' unsuru yönünden sakatlanmasına yol açar. İdari işlemin içeriğinin mevzuata veya üst hukuk normlarına aykırı olması doğrudan konu sakatlığıdır.

Step-by-Step Solution

1
İdari işlem unsurlarının ayrıştırılması
Sebep: Trafik verileri; Amaç: Hava kirliliğini önlemek; Konu: Belirli bir meslek grubuna araç giriş yasağı getirmek.
Sakatlığın hangi aşamada ortaya çıktığını belirlemek için unsurlar tek tek analiz edilmelidir.
2
Sebep ve Amaç unsurlarının kontrolü
Trafik verileri fiili bir durumdur (sebep uygun). Çevre kirliliğini önlemek kamu yararıdır (amaç uygun).
Soruda bu iki unsurun hukuka uygun olduğu varsayılmıştır.
3
Konu unsurunun mevzuata uygunluğunun denetimi
Konu (yasaklama içeriği), mülkiyet hakkını ve Anayasa'nın eşitlik ilkesini ihlal eden, kanuni dayanağı olmayan bir hukuki sonuç doğurmaktadır.
İdari işlemin içeriği ve doğurduğu hukuki sonuç 'konu' unsurunu oluşturur; bu içeriğin hukuka aykırı olması konu sakatlığıdır.

Key Concept

İdari İşlemin Konu Unsuru ve Hukuki İmkansızlık

Alternative Method

İdari işlemin unsurlarını 'Neden yapıldı?' (Sebep), 'Ne yapıldı?' (Konu) ve 'Ne için yapıldı?' (Amaç) sorularıyla test ederek sonuca ulaşılabilir.
Estimated Time:2m 0s
Question 13Question

İlçe sınırları içerisinde yaşayan ve akli melekelerinin yerinde olmadığı iddia edilen bir vatandaşın durumu hakkında kendisine yapılan bir ihbar üzerine Kaymakam AA, ilgili şahsın kısıtlanmasına (hacir altına alınmasına) ve şahsa bir vasi atanmasına karar vermiştir.

İdare hukuku ilkeleri çerçevesinde, Kaymakam AA tarafından tesis edilen bu işlemin yetki unsuru bakımından sakatlık türü ve bu sakatlığın hukuki yaptırımı aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: Fonksiyon gasbı - Yokluk

Answer

İdari bir makamın yargı organının görev alanına giren bir konuda işlem tesis etmesi fonksiyon gasbı oluşturur ve bu işlemin yaptırımı yokluktur.
Vasi atanması ve kısıtlama (hacir altına alma) kararları, Türk hukuk sisteminde yargı organının (mahkemelerin) münhasır yetkisindedir. İdari bir makam olan Kaymakamın, yargı organının görev alanına giren bu konuda işlem tesis etmesi 'fonksiyon gasbı' (görev gasbı) olarak nitelendirilmektedir. Fonksiyon gasbı ile sakatlanan idari işlemler, hukukun temel ilkelerine o derece aykırıdır ki, bu işlemler hukuk aleminde hiç doğmamış kabul edilir ve yaptırımı 'yokluk'tur.

Step-by-Step Solution

1
İşlemin niteliğini analiz etme
Vasi atanması ve kısıtlama kararları Türk Medeni Kanunu uyarınca sadece mahkemeler tarafından verilebilecek yargısal işlemlerdir.
Yetki sakatlığının türünü belirlemek için önce işlemin hangi erk (yasama, yürütme, yargı) alanına girdiğini tespit etmek gerekir.
2
İşlemi tesis eden makamı analiz etme
Kaymakam, yürütme erki içerisinde yer alan bir idari makamdır.
İşlemi yapanın statüsü, sakatlığın 'yetki tecavüzü' mü yoksa 'fonksiyon gasbı' mı olduğunu belirler.
3
Sakatlık türünü ve yaptırımı belirleme
İdarenin yargı alanına müdahalesi 'fonksiyon gasbı'dır. Bu derece ağır ve bariz bir hukuka aykırılığın yaptırımı 'yokluk'tur.
Kuvvetler ayrılığı ilkesinin ihlali durumunda idari işlem hukuk dünyasında hiç varlık kazanamaz.

Key Concept

Fonksiyon Gasbı ve Yokluk Yaptırımı
Estimated Time:1m 30s
Question 14Question

Bir mülki idare amiri, ilçedeki bir sivil toplum kuruluşunun düzenleyeceği paneli "kamu güvenliğini tehlikeye düşüreceği" gerekçesiyle yasaklamıştır. Ancak yapılan yargısal denetim sonucunda; panelin içeriğinin tamamen akademik olduğu, geçmişte düzenlenen benzer etkinliklerde hiçbir asayiş olayının çıkmadığı ve yasaklama kararının asıl nedeninin konuşmacılardan birinin mülki idare amirinin uygulamaları hakkındaki sert eleştirileri olduğu tespit edilmiştir.

Buna göre, mülki idare amiri tarafından tesis edilen bu idari işlemin sakatlığı, öncelikle idari işlemin hangi unsurlarında yoğunlaşmaktadır?

Show answer & explanation

Answer: Sebep ve Amaç

Answer

İdari işlemin sebep ve amaç unsurları yönünden hukuka aykırı olduğu sonucuna varılmalıdır.
İşlemin dayanağı olarak gösterilen 'kamu güvenliğinin tehlikeye düşmesi' durumunun gerçekte var olmaması, idari işlemin sebep unsurunu sakatlar. Ayrıca, işlemin kamu yararı yerine mülki idare amirine yönelik eleştirileri cezalandırmak amacıyla (şahsi saik) yapılması, amaç unsuru (maksat sapması) yönünden hukuka aykırılık teşkil eder.

Step-by-Step Solution

1
Sebep unsurunu analiz etme
İdareyi işlemi yapmaya sevk eden maddi vakıa (kamu güvenliği riski) somut olayda gerçekleşmemiştir.
Maddi olayda hata, sebep unsurunda sakatlığa yol açar.
2
Amaç unsurunu analiz etme
İşlemin nihai hedefinin kamu yararı değil, eleştiri yapan kişiyi cezalandırmak (şahsi kin/garaz) olduğu anlaşılmıştır.
İdarenin kamu yararı dışında başka bir amaçla işlem tesis etmesi 'maksat sapması' nedeniyle amaç unsurunu sakatlar.
3
Diğer unsurları değerlendirme
Yetki, şekil ve konu unsurları görünürde hukuka uygun olabilir ancak işlemin temeli (sebep) ve hedefi (amaç) sakattır.
İdare hukukunda her unsurun ayrı ayrı hukuka uygun olması gerekir.

Key Concept

Sebep unsuru işlemin dayanağı olan maddi veya hukuki etkendir; amaç unsuru ise işlemin yöneldiği nihai kamu yararıdır.

Practice More

Danıştay'ın takdir yetkisinin sınırlarına ilişkin verdiği 'maddi olayda hata' kararlarını inceleyiniz.
Estimated Time:2m 0s
Question 15Question

İdari bir makamın, Türk yargı sistemi içerisinde bağımsız mahkemelerin görev alanına giren bir konuda karar alarak işlem tesis etmesi durumu, idari işlemin yetki unsuru açısından aşağıdaki sakatlık türlerinden hangisi ile ifade edilir?

Show answer & explanation

Answer: Fonksiyon gaspı

Answer

Fonksiyon gaspı
Hukuk sisteminde yürütme organı (idare), mahkemelerin (yargı) veya meclisin (yasama) görev alanına giren bir konuda karar alamaz. İdarenin bu sınırları aşarak yargı yerine geçip hüküm kurması veya yasama yerine geçip kanun yapması 'fonksiyon gaspı' olarak adlandırılır. Bu durum, işlemin kurucu unsurlarındaki eksiklik nedeniyle 'yokluk' yaptırımı ile sonuçlanır.

Step-by-Step Solution

1
İşlemi tesis eden makamın ve müdahale edilen alanın niteliğini belirleyin.
İşlem idari bir makam tarafından yapılmış, ancak konu yargı organlarının (mahkemelerin) görev alanına girmektedir.
Yetki sakatlığının türünü belirlemek için erkler (yasama, yürütme, yargı) arasındaki ilişkiyi anlamak gerekir.
2
Erkler arası müdahalenin hukuki tanımını hatırlayın.
İdarenin (yürütmenin), yasama veya yargı erkinin alanına girmesi 'fonksiyon gaspı' (erkler gaspı) olarak tanımlanır.
Bu durum en ağır yetki sakatlığı hallerinden biridir ve hukuk düzeninde 'yokluk' yaptırımına tabidir.

Key Concept

İdari işlemin yetki unsuru ve erkler arası yetki aşımı (Fonksiyon Gaspı)
Estimated Time:45s
Question 16Question

İdarenin düzenleme yetkisinin kapsamı, sınırları ve anayasal dayanakları dikkate alındığında, düzenleyici idari işlemler ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere yönetmelik çıkarabilirler.

Answer

Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin kendi görev alanlarını ilgilendiren üst hukuk normlarının uygulanmasını sağlamak üzere yönetmelik çıkarabileceği ifadesi doğrudur.
Doğru ifade, 1982 Anayasası'nın 124. maddesinin güncel metnine tam uyumludur. 2017 anayasa değişiklikleri sonrası Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve tüm kamu tüzel kişileri (belediyeler, üniversiteler, TRT vb.), kendi görev alanlarına giren kanun ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak amacıyla yönetmelik çıkarabilirler.

Step-by-Step Solution

1
Düzenleyici işlemlerin temel niteliklerini (genellik, soyutluk, nesnellik) belirlemek.
Bu işlemlerin belirli kişilere değil, genel durumlara yönelik olduğu saptandı.
Bireysel işlemlerle düzenleyici işlemler arasındaki farkı netleştirmek için gereklidir.
2
1982 Anayasası'nın 124. maddesindeki yönetmelik çıkarma yetkisini incelemek.
Yetkili makamlar; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri olarak belirlendi.
Yönetmeliklerin anayasal dayanağını ve yetkili özneleri doğrulamak gerekir.
3
İdari düzenleme yetkisinin 'asli' mi yoksa 'türevsel' mi olduğunu analiz etmek.
İdarenin düzenleme yetkisinin, kanun veya kararnamelere dayanması gerektiği (türevsellik) anlaşıldı.
İdarenin kanuniliği ilkesi uyarınca, idarenin doğrudan Anayasa'dan yetki alarak (asli) düzenleme yapamayacağı kuralını test etmek içindir.
4
Hiyerarşi ve idari vesayet arasındaki yetki sınırlarını kontrol etmek.
Vesayet makamının, vesayete tabi kurumun yerine geçerek düzenleyici işlem yapamayacağı görüldü.
İdarenin bütünlüğü ilkesi içindeki denetim türlerinin farkını ortaya koymak gerekir.

Key Concept

İdarenin Düzenleme Yetkisinin Türevselliği ve Yönetmelik Çıkarma Yetkisi

Practice More

Düzenleyici işlemlerin Resmî Gazete'de yayımlanma zorunluluğu ve Danıştay'ın bu işlemlerdeki ilk derece mahkemesi olma şartlarını gözden geçirebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Question 17Question

Bir üniversite rektörlüğü, kampüs yerleşkesi içerisinde 'yüksek sesle müzik dinleme' fiilini, disiplin yönetmeliğinde bu fiile yönelik herhangi bir yaptırım öngörülmemesine rağmen gerekçe göstererek bir öğrenci hakkında 'okuldan uzaklaştırma' kararı almıştır. Bu idari işlem, idari işlemin unsurları açısından değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisi yönünden öncelikle hukuka aykırılık teşkil etmektedir?

Show answer & explanation

Answer: Sebep

Answer

İdari işlemin sebep unsuru yönünden sakat olması
İdari işlemin sebep unsuru, idareyi o işlemi yapmaya iten hukuki veya fiili etkendir. Türk idare hukukunda idari işlemlerin mutlaka bir sebebe dayanması ve bu sebebin de mevzuatta öngörülmüş olması gerekir. Soruda belirtilen senaryoda, öğrenciye verilen cezanın dayanağı olan fiilin yönetmelikte bir suç/sebep olarak tanımlanmamış olması, işlemin 'sebep' yönünden sakatlanmasına yol açar.

Step-by-Step Solution

1
İdari işlemin tesis edilme gerekçesini analiz etme
Gerekçe: Kampüste yüksek sesle müzik dinlemek
İdareyi işlem tesis etmeye yönelten fiili veya hukuki duruma sebep unsuru denir.
2
Belirlenen gerekçenin mevzuattaki karşılığını kontrol etme
Disiplin yönetmeliğinde bu fiile yönelik bir yaptırımın bulunmadığı tespit edildi.
İdari işlemlerde sebep unsuru kanuni bir dayanağa sahip olmalı ve gerçek olmalıdır.
3
Unsur sakatlığını teşhis etme
Hukuken geçerli bir sebep olmaksızın işlem tesis edildiği için sebep unsuru sakattır.
Dayanağı bulunmayan veya mevzuatın öngörmediği bir sebebe dayanan işlemler sebep yönünden iptal edilebilir.

Key Concept

İdari işlemin sebep unsuru, idareyi işlem yapmaya sevk eden fiili veya hukuki etkendir ve bu etkenin mevzuata uygun olması gerekir.

Practice More

İdari işlemlerde 'sebep ikamesi' kavramını ve Danıştay'ın bu konudaki yaklaşımını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 18Question

İdarenin düzenleme yetkisi, bu yetkinin kapsamı ve 'düzenleyici idari işlem' ile 'genel bireysel (toplu) işlem' ayrımı dikkate alındığında, bu işlemlerin hukukî rejimi hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Maddi anlamda düzenleyici işlem niteliğinde olan 'Adsız Düzenleyici İşlemler' (tebliğ, ilke kararı vb.), ülke çapında uygulanacak olmaları şartıyla, ilk derece mahkemesi olarak Danıştay'ın yargısal denetimine tabidir.

Answer

Maddi anlamda düzenleyici işlem niteliğinde olan adsız düzenleyici işlemlerin (tebliğ, ilke kararı vb.), ülke çapında uygulanacak olmaları durumunda ilk derece mahkemesi olarak Danıştay denetimine tabi olduğu ifadesi doğrudur.
İdare hukukunda 'maddi kriter' uyarınca, bir işlemin ismi ne olursa olsun (Tebliğ, Genelge, İlke Kararı vb.), eğer genel, soyut ve objektif kurallar içeriyorsa 'düzenleyici işlem' sayılır. Danıştay Kanunu'nun 24. maddesi uyarınca, bakanlıklar ve kamu kuruluşu niteliğindeki meslek kuruluşlarının (örneğin TBB, TMMOB) ülke çapında uygulanan bu tür düzenleyici işlemlerine karşı ilk derece mahkemesi olarak Danıştay görevlidir.

Step-by-Step Solution

1
İdari işlemin niteliğini (maddi anlamda) tespit etmek.
İşlemin ismi 'Yönetmelik' olmasa da (tebliğ, yönerge vb.), genel, soyut ve objektif kural koyuyorsa bu bir düzenleyici işlemdir.
İdare hukukunda şekilci değil, maddi (içeriksel) yaklaşım esastır.
2
İşlemin uygulama alanını belirlemek.
İşlem tüm ülke çapında uygulanacaksa Danıştay Kanunu 24. madde kapsamına girer.
Yargı yolu yetkisini belirlemek için coğrafi kapsam kritiktir.
3
Görevli mahkemeyi belirlemek.
Bakanlıklar veya kamu tüzel kişileri tarafından çıkarılan ve ülke çapında uygulanan düzenleyici işlemlere karşı ilk derece mahkemesi Danıştay'dır.
2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun amir hükmüdür.

Key Concept

İdari işlemlerin maddi kriterlere göre tasnifi ve ülke çapındaki düzenleyici işlemlerin yargısal denetim mercii.

Practice More

İdarenin düzenleme yetkisinin 'aslî' ve 'türevsel' olduğu durumları, özellikle Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri bağlamında tekrar ediniz.
Estimated Time:2m 0s
Question 19Question

1982 Anayasası'nın 124. maddesinde düzenlenen yönetmelik çıkarma yetkisi ve bu işlemlerin hukuki sınırları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri; kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelik çıkarabilirler.

Answer

Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin kendi görev alanlarını ilgilendiren kanun ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine aykırı olmamak kaydıyla yönetmelik çıkarabileceğini belirten ifade doğrudur.
Doğru cevap, 1982 Anayasası'nın 124. maddesinin içeriğini tam ve doğru şekilde yansıtmaktadır. Bu maddeye göre Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelik çıkarabilirler.

Step-by-Step Solution

1
Yetkili makamların tespiti
Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri yönetmelik çıkarabilir.
1982 Anayasası madde 124 uyarınca düzenleme yetkisi bu makamlara hasredilmiştir.
2
Hukuki dayanağın kontrolü
Yönetmelikler hem kanunlara hem de Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine dayanabilir.
İdarenin düzenleme yetkisi türevseldir ve üst hukuk normlarına dayanmak zorundadır.
3
Hukuki sınırların belirlenmesi
Yönetmelikler dayandıkları üst normlara aykırı olamaz.
Normlar hiyerarşisi ilkesi gereği alt norm üst norma aykırı hükümler içeremez.

Key Concept

Yönetmelik Çıkarma Yetkisi ve Normlar Hiyerarşisi
Estimated Time:50s
Question 20Question

Bir belediye encümeninin, belediye sınırları ve mücavir alanları dışında kalan, komşu bir ilçenin mülki sınırları içerisindeki bir taşınmaz hakkında 'imar mevzuatına aykırılık' gerekçesiyle yıkım kararı alması ve bu kararın uygulanması durumunda ortaya çıkan yetki sakatlığı türü ve bu işlemin hukuki yaptırımı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Yer bakımından yetki tecavüzü - İptal edilebilirlik

Answer

Yer bakımından yetki tecavüzü ve bu işlemin hukuki yaptırımının iptal edilebilirlik olduğu seçenek doğrudur.
İdari makamların yetkileri yer (coğrafi alan), konu, zaman ve kişi bakımından yasalarla sınırlandırılmıştır. Belediye encümeni gibi yerinden yönetim kuruluşlarının yetkileri, mülki sınırlar veya mücavir alanlar ile sınırlıdır. Bir belediyenin, kendisine ait olmayan bir coğrafi alanda (başka bir ilçe sınırlarında) yıkım kararı alması, yetkinin coğrafi sınırlarının aşılması anlamına gelir. Bu durum doktrinde 'yer bakımından yetki tecavüzü' olarak tanımlanır ve idari işlemin yetki unsurunu sakatlar. Bu tür sakatlıklar 'yokluk' gibi ağır sonuçlar yerine genellikle 'iptal edilebilirlik' yaptırımına tabi tutulur ve idari yargıda iptal davasına konu edilebilir.

Step-by-Step Solution

1
İşlemi tesis eden idari makamın (Belediye Encümeni) yasal coğrafi yetki alanını belirle.
Belediye Encümeni sadece kendi belediye sınırları ve mücavir alanları içinde yetkilidir.
İdare hukukunda yetkinin yer bakımından sınırlılığı ilkesi gereği, makamlar sadece belirlenen coğrafi alanda işlem tesis edebilir.
2
İdari işlemin konusunu teşkil eden taşınmazın hukuki ve coğrafi konumunu kontrol et.
Taşınmazın belediye sınırları ve mücavir alan dışında, başka bir ilçede olduğu tespit edilmiştir.
Yetki sınırlarının aşılıp aşılmadığının tespiti için işlemin uygulama alanı incelenmelidir.
3
Sınır aşımının yetki unsuru üzerindeki hukuki niteliğini ve yaptırımını tespit et.
Bu durum 'yer bakımından yetki tecavüzü' oluşturur ve sakatlık 'iptal edilebilirlik' sonucunu doğurur.
İdari makamın görev alanına giren bir konuyu (yıkım) yetkili olmadığı bir coğrafi alanda uygulaması yetki tecavüzüdür.

Key Concept

Yer Bakımından Yetki (Coğrafi Yetki)
Estimated Time:1m 15s
Page 1 / 5Next
İdari İşlemler ve Sözleşmeler Practice Questions — KPSS Hukuk | Examkin