Examkin

İdari Teşkilat

120 questions

Question 81Question →

20172017 Anayasa değişiklikleri ve 11 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenen bakanlık merkez teşkilatı yapısı, birimlerin nitelikleri ve hiyerarşik ilişkileri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Bakanlık merkez teşkilatında yer alan 'Hukuk Müşavirliği', idari birimlerin günlük işleyişine teknik ve lojistik destek sağlayan 'yardımcı birimler' sınıflandırması içerisinde yer alır.

Answer

Hukuk Müşavirliği'nin 'yardımcı birim' olarak nitelendirilmesi yanlıştır; bu birim mevzuata göre 'danışma ve denetim birimi' statüsündedir.
Bakanlık merkez teşkilatında birimler işlevlerine göre ayrılır. Hukuk Müşavirliği, idari işlemlerin hukuki denetimini yapan ve bakana hukuki görüş sunan bir 'danışma ve denetim birimi'dir. Yardımcı birimler ise (Personel, Destek Hizmetleri vb.) bakanlığın personel, maliş işler ve lojistik ihtiyaçlarını karşılayan birimlerdir. Dolayısıyla Hukuk Müşavirliği'nin yardımcı birim olarak tanımlanması hukuken hatalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Bakanlık merkez teşkilatının yasal dayanağını belirleme
11 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin (CBK) ilgili maddeleri incelenir.
Bakanlıkların iç yapısı ve birimlerin sınıflandırılması bu kararnamede net bir şekilde tanımlanmıştır.
2
Birimlerin işlevsel kategorilerini analiz etme
Birimler; Ana Hizmet Birimleri, Danışma ve Denetim Birimleri ile Yardımcı Birimler olarak üç ana gruba ayrılır.
Her birimin hiyerarşik konumu ve üstlendiği görevin niteliği (hizmet üretme, tavsiye verme veya lojistik destek) bu ayrımı belirler.
3
Hukuk Müşavirliği'nin statüsünü teyit etme
Hukuk Müşavirliği ve Strateji Geliştirme Başkanlığı gibi birimlerin 'danışma ve denetim' grubunda olduğu görülür.
Bu birimler doğrudan hizmet üretmez veya personel/evrak işi yapmaz; idarenin kararlarının hukuka uygunluğu ve stratejik planlaması konusunda görüş bildirirler.

Key Concept

Bakanlık Merkez Teşkilatı Birim Sınıflandırması

Practice More

Bakanlıkların taşra teşkilatında yer alan 'Bölge Müdürlükleri'nin hiyerarşik bağını ve 'Hizmet Yerinden Yönetim Kuruluşları' ile olan farklarını inceleyiniz.
Estimated Time:2m 0s
Question 82Question →

İçişleri Bakanlığı, bir belediye meclisi tarafından alınan ulaşım zammı kararının kamu yararına aykırı olduğunu tespit ederek bu kararı iptal etmiş ve yerine halkın mağduriyetini önlemek amacıyla daha düşük bir tarifenin uygulanmasına yönelik yeni bir karar tesis ederek belediyeye tebliğ etmiştir. 1982 Anayasası ve idare hukuku ilkeleri çerçevesinde, İçişleri Bakanlığı'nın bu işlemi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: İdari vesayet makamı, kanunda açıkça yetki verilmedikçe denetlediği yerinden yönetim kuruluşunun yerine geçerek işlem tesis edemeyeceğinden, yapılan işlem yetki yönünden hukuka aykırıdır.

Answer

İdari vesayet makamının, denetlediği yerinden yönetim kuruluşunun iradesinin yerine geçerek yeni bir işlem tesis etmesi (yerine geçme/ikame yetkisi) hukuka aykırıdır.
İdare hukukunda idari vesayet, merkezi idarenin yerinden yönetim kuruluşları üzerindeki denetim yetkisidir. Bu yetki anayasal olarak yerinden yönetim kuruluşlarının özerkliğini korumak amacıyla sınırlı tutulmuştur. Vesayet makamı, denetlediği işlemin hukuka aykırı olduğunu düşünüyorsa bunu iptal edebilir (veya iptal için yargıya gidebilir), ancak o işlemin yerine geçerek kendisi yeni bir karar (ikame karar) tesis edemez. Bu durum mahalli idarelerin özerklik ilkesine ve idari vesayetin istisnai niteliğine aykırıdır.

Step-by-Step Solution

1
Taraflar arasındaki hukuki ilişkiyi tespit et.
Bakanlık (Merkezi İdare) ve Belediye (Mahalli İdare) farklı kamu tüzel kişilikleridir.
Farklı kamu tüzel kişilikleri arasındaki denetim ilişkisi idari vesayettir.
2
İdari vesayet yetkisinin sınırlarını analiz et.
İdari vesayet makamı kural olarak denetlediği işlemleri onar, iptal eder veya yargıya taşır; ancak işlemin içeriğini değiştirerek yerine yeni bir işlem koyamaz.
Mahalli idarelerin anayasal özerkliği, merkezi idarenin yerel karar organlarının iradesini tamamen devre dışı bırakmasını engeller.
3
Olaydaki 'yeni karar tesis etme' işlemini değerlendir.
Bakanlığın belediye yerine yeni bir tarife belirlemesi 'yerine geçme' yetkisidir ve kanunda istisnai olarak öngörülmedikçe hukuka aykırıdır.
İdari vesayet yetkisi istisnaidir ve dar yorumlanır.

Key Concept

İdari Vesayet ve Yerine Geçme Yasağı
Question 83Question →

Merkezi idare teşkilatı içerisinde yer alan ve Cumhurbaşkanlığına bağlı bir 'yardımcı kuruluş' olan Devlet Denetleme Kurulu (DDK) ile ilgili 19821982 Anayasası'nda yer alan düzenlemeler dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Kurulun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer özlük işleri Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenir.

Answer

Kurulun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer özlük işleri Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenir.
Anayasa'nın 108108. maddesi uyarınca Devlet Denetleme Kurulu'nun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer özlük işleri Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenmektedir. Bu, yürütme organının yapısal düzenleme yetkisinin bir sonucudur.

Step-by-Step Solution

1
DDK'nın anayasal dayanağını tespit etme
19821982 Anayasası'nın 108108. maddesi Devlet Denetleme Kurulu'nu düzenler.
Kurumun statüsünü ve yetki kaynağını belirlemek için gereklidir.
2
2017 Anayasa değişikliklerini değerlendirme
DDK'nın denetim alanı genişletilmiş (TSK dahil edilmiş) ve düzenleme yetkisi Cumhurbaşkanlığı kararnamesine (CBK) geçmiştir.
Güncel hukuki durumu eski düzenlemelerden ayırt etmek için gereklidir.
3
Seçenekleri anayasal hükümlerle karşılaştırma
Yargı organlarının denetim dışı olduğu, TSK'nın denetim içine alındığı ve CBK ile düzenleme yapıldığı teyit edilir.
Doğru bilgiye ulaşmak ve yanlış yorumları elemek için gereklidir.

Key Concept

Devlet Denetleme Kurulu'nun (DDK) Hukuki Statüsü ve Denetim Alanı

Practice More

Sayıştay'ın mali denetim yetkisi ile DDK'nın idari denetim yetkisi arasındaki farkları incelemek konuyu pekiştirmenize yardımcı olacaktır.
Estimated Time:50s
Question 84Question →

Türkiye Cumhuriyeti idari teşkilat yapısında, merkezi idare (devlet tüzel kişiliği) bünyesinde yer alan bir makamın, kendisinden ayrı bir kamu tüzel kişiliğine sahip olan yerinden yönetim kuruluşu üzerindeki denetim yetkisine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Farklı kamu tüzel kişilikleri arasındaki bu denetim ilişkisi idari vesayet olarak adlandırılır ve kapsamı kanunla belirlenir.

Answer

Farklı kamu tüzel kişilikleri arasındaki bu denetim ilişkisi idari vesayet olarak adlandırılır ve kapsamı kanunla belirlenir.
İdare hukukunda denetleyen ve denetlenen birimler farklı kamu tüzel kişiliklerine sahipse bu ilişki idari vesayettir. Merkezi idare teşkilatı (Bakanlıklar, Valilikler vb.) devlet tüzel kişiliğini temsil ederken; mahalli idareler ve hizmet yerinden yönetim kuruluşları kendi ayrı kamu tüzel kişiliklerine sahiptir. Bu nedenle aralarındaki denetim bağı idari vesayettir ve bu yetki anayasal 'kanunilik' ilkesi gereği sadece kanunda belirtilen sınırlar içinde kullanılabilir.

Step-by-Step Solution

1
Teşkilat yapısındaki tüzel kişilik ayrımını analiz edin.
Merkezi idare (Devlet) ve yerinden yönetim kuruluşlarının (Belediye, Köy, TRT vb.) ayrı kamu tüzel kişilikleri olduğu saptanır.
Denetimin türünü belirleyen temel kriter, tarafların aynı mı yoksa farklı mı tüzel kişilik içinde yer aldığıdır.
2
Tüzel kişilik farkına dayanarak denetim türünü belirleyin.
Farklı kamu tüzel kişilikleri arasındaki denetim 'idari vesayet'tir.
Hiyerarşi sadece aynı tüzel kişilik içindeki ast-üst ilişkisini kapsar.
3
İdari vesayetin temel ilkelerini (istisnailik ve kanunilik) uygulayın.
İdari vesayetin kanunda açıkça öngörülmüş olması ve sınırlarının kanunla çizilmesi gerektiği sonucuna ulaşılır.
Anayasa'nın 123. ve 127. maddeleri uyarınca idarenin bütünlüğü vesayet yoluyla sağlanır ancak bu yetki istisnai ve sınırlıdır.

Key Concept

İdari Vesayet ve Hiyerarşi Ayrımı

Hints

1
Denetleyen ve denetlenen makamların aynı tüzel kişilikte mi yoksa farklı tüzel kişiliklerde mi olduğunu düşünün.
2
Valilik ile İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü arasındaki bağ hiyerarşi iken, İçişleri Bakanlığı ile bir Belediye arasındaki bağ idari vesayettir.

Practice More

İdari vesayet makamının yerindelik denetimi yapıp yapamayacağı konusundaki istisnai durumları inceleyin.
Estimated Time:50s
Question 85Question →

Türkiye'nin idari teşkilat yapısında merkezi idarenin taşra birimleri, devlet tüzel kişiliği içerisinde yer alırken; mahalli idareler ayrı bir kamu tüzel kişiliğine sahiptir. 54425442 sayılı İl İdaresi Kanunu uyarınca, illerdeki merkezi idare teşkilatı (il genel idaresi) belirli organ ve görevlilerden oluşur.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi merkezi idarenin taşra teşkilatı olan 'il genel idaresi' içerisinde yer alan bir birim veya görevli değildir?

Show answer & explanation

Answer: İl Genel Meclisi

Answer

İl genel meclisi, merkezi idarenin taşra teşkilatının bir parçası olmayıp, yerinden yönetim kuruluşu olan İl Özel İdaresi'nin karar organıdır.
İl genel meclisi, yerinden yönetim ilkesine göre kurulan ve ayrı bir kamu tüzel kişiliğine sahip olan 'İl Özel İdaresi'nin en yüksek karar organıdır. Merkezi idarenin taşra teşkilatı olan 'il genel idaresi' ise devlet tüzel kişiliği içindedir ve sadece vali, il idare şube başkanları ve il idare kurulundan oluşur.

Step-by-Step Solution

1
Merkezi idarenin taşra teşkilatındaki (il genel idaresi) birimleri belirle.
54425442 sayılı Kanun'a göre il genel idaresi; vali, il idare şube başkanları ve il idare kurulundan oluşur.
Soruda merkezi idarenin taşra yapısı sorulmaktadır.
2
Seçeneklerdeki kurumların hangi idari yapıya ait olduğunu analiz et.
Vali, İl İdare Kurulu, İl İdare Şube Başkanları ve Defterdar (bir şube başkanıdır) il genel idaresi içindedir. İl Genel Meclisi ise mahalli idareler (İl Özel İdaresi) bünyesindedir.
Karıştırılan kavramların ayırt edilmesi gerekir.
3
Doğru cevabı saptan.
İl Genel Meclisi'nin merkezi idareye değil, yerinden yönetim kuruluşu olan İl Özel İdaresi'ne ait olduğu sonucuna ulaşılır.
Taşra teşkilatı ile mahalli idare ayrımının yapılması.

Key Concept

İl genel idaresi (merkezi idare - taşra) ile İl özel idaresi (yerinden yönetim - mahalli) arasındaki ayrım.

Hints

1
Türkiye'de 'İl Genel İdaresi' (Merkezi İdare) ile 'İl Özel İdaresi' (Yerinden Yönetim) farklı yapılardır.
2
İl Genel İdaresi'nin organları Vali, İl İdare Şube Başkanları ve İl İdare Kurulu'dur.
3
Seçimle gelen 'Meclis' gibi organlar genellikle yerinden yönetim kuruluşlarına aittir.

Practice More

İlçe idaresinin bölümlerini (Kaymakam, İlçe İdare Şube Başkanları, İlçe İdare Kurulu) inceleyerek benzer ayrımı yapabilirsiniz.
Estimated Time:50s
Question 86Question →

Türkiye Cumhuriyeti idari teşkilatlanmasında merkezi idarenin taşra birimi olan illerin idaresi, Anayasa'nın 126126. maddesi uyarınca 'yetki genişliği' esasına dayanmaktadır.

54425442 sayılı İl İdaresi Kanunu hükümleri çerçevesinde, valilerin sahip olduğu 'yetki genişliği' (tevsii mezuniyet) ilkesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Bu ilke, valinin merkezi idare adına merkeze danışmadan karar alabilmesini ve bu kararların hukuki ve mali sonuçlarının merkeze ait olmasını sağlar.

Answer

Yetki genişliği ilkesi, valinin merkezi idare adına merkeze danışmadan karar alabilmesini ve bu kararların hukuki ve mali sonuçlarının merkeze (genel bütçeye) ait olmasını ifade eder.
Yetki genişliği ilkesi, valinin merkeze danışmadan merkez adına karar alabilmesi, yürütebilmesi ve bu işlemlerin maliyetinin genel bütçeden karşılanması esasına dayanır. Bu, merkezden yönetimin hantallığını gidermek için taşradaki en üst amire tanınmış istisnai bir yetkidir.

Step-by-Step Solution

1
Yetki genişliğinin öznesini belirleyin.
Bu yetki sadece illerde ve sadece valilere tanınmıştır.
Anayasa madde 126 ve İl İdaresi Kanunu uyarınca yetki genişliği kaymakamlara veya diğer taşra birimlerine tanınmamıştır.
2
Yetkinin hukuki niteliğini analiz edin.
Merkezden yönetim ilkesinin bir parçasıdır.
Yetki genişliği, merkezin hiyerarşisi içindeki bir amirin (vali), merkeze sormadan işlem yapabilmesidir; ayrı bir kamu tüzel kişiliği (yerinden yönetim) yaratmaz.
3
Mali kaynak ve sorumluluk ilişkisini kurun.
Giderler genel bütçeden karşılanır, gelirler genel bütçeye gider.
İşlem devlet tüzel kişiliği adına yapıldığı için mali yükümlülükler de devlete aittir.

Key Concept

Yetki Genişliği (Tevsii Mezuniyet)
Estimated Time:1m 30s
Question 87Question →

1982 Anayasası’nın "Kamu Kurumu Niteliğindeki Meslek Kuruluşları" başlıklı 135. maddesi uyarınca, bu kuruluşların organlarının seçimi ve hukuki statüsü ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Organ seçimleri, kanunda belirtilen esaslara göre, gizli oyla ve yargı gözetimi altında gerçekleştirilir.

Answer

Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının organ seçimleri, kanunda belirtilen esaslara göre, gizli oyla ve yargı gözetimi altında yapılır.
1982 Anayasası'nın 135. maddesine göre, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının organ seçimleri kanunda belirtilen esaslara uygun olarak, gizli oyla ve yargı gözetimi altında gerçekleştirilir. Bu hüküm, kuruluşların demokratik yapısını ve özerkliğini güvence altına almaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Anayasa'nın 135. maddesindeki seçim usulünü incele.
Organların seçiminin gizli oyla ve yargı gözetimi altında yapılacağı kuralına ulaşılır.
Anayasal statünün temel belirleyicisi organların oluşum biçimidir.
2
Seçeneklerdeki diğer kurum türlerine (sendika, vakıf, dernek) ait özellikleri ele.
"Mal topluluğu", "toplu sözleşme" ve "önceden izin almaksızın kurulma" gibi ifadelerin meslek kuruluşlarına ait olmadığı görülür.
Meslek kuruluşları kanunla kurulan ve kamu tüzel kişiliğine sahip yapılardır.
3
Üyelik zorunluluğu istisnasını kontrol et.
Kamu görevlileri için üyeliğin zorunlu olmadığı teyit edilir.
Anayasa 135/2 maddesi kamu çalışanlarını bu zorunluluktan muaf tutmuştur.

Key Concept

Kamu Kurumu Niteliğindeki Meslek Kuruluşlarının Anayasal Esasları
Estimated Time:1m 15s
Question 88Question →

1982 Anayasası’nın 135. maddesinde düzenlenen kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının anayasal statüsü ve organlarının görevine son verilmesi usulü ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Kuruluş amaçları dışında faaliyet gösteren meslek kuruluşlarının sorumlu organlarının görevine, kanunun belirttiği mercilerin açacağı dava üzerine yargı kararıyla son verilir.

Answer

Kuruluş amaçları dışında faaliyet gösteren meslek kuruluşlarının sorumlu organlarının görevine, kanunun belirttiği mercilerin açacağı dava üzerine yargı kararıyla son verilmesi doğru bir ifadedir.
1982 Anayasası'nın 135. maddesine göre, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının veya üst kuruluşların organlarının görevine son verilmesi, ancak kanunun belirttiği mercilerin (genellikle ilgili bakanlık veya Cumhuriyet savcısı) açacağı dava üzerine yargı kararıyla mümkündür. Bu hüküm, meslek kuruluşlarının özerkliğini korumaya yönelik anayasal bir güvencedir.

Step-by-Step Solution

1
1982 Anayasası'nın 135. maddesini inceleyin.
Bu kuruluşların kanunla kurulduğu ve kamu tüzel kişiliğine sahip olduğu görülür.
Kuruluşun anayasal temelini belirlemek için gereklidir.
2
Organların seçim ve görevden uzaklaştırılma usulünü kontrol edin.
Organların kendi üyelerince seçildiği ve ancak yargı kararıyla görevden alınabileceği saptanır.
Anayasal güvencenin sınırlarını anlamak için gereklidir.
3
Devletin denetim yetkisinin niteliğini belirleyin.
Denetimin 'idari vesayet' olduğu ve siyaset yasağının bulunduğu doğrulanır.
İdari teşkilat içindeki hiyerarşi-vesayet ayrımını yapmak için gereklidir.

Key Concept

Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları (barolar, odalar, birlikler), kanunla kurulan, kamu tüzel kişiliğine sahip, organları yargı gözetiminde seçimle belirlenen ve devletin idari vesayet denetimine tabi olan yerinden yönetim kuruluşlarıdır.
Estimated Time:1m 0s
Question 89Question →

19821982 Anayasası'nda 20172017 yılında gerçekleştirilen anayasa değişikliği ile merkezi idareye yardımcı kuruluşlar arasında yer alan Devlet Denetleme Kurulu'na (DDK) aşağıdaki yetkilerden hangisi yeni bir görev olarak verilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: İdari soruşturma yapma

Answer

2017 değişikliği ile Devlet Denetleme Kurulu'na verilen yeni yetki idari soruşturma yapma yetkisidir.
19821982 Anayasası'nın 108108. maddesinde 20172017 yılında yapılan değişiklikle, Devlet Denetleme Kurulu'nun yetkileri genişletilmiştir. Bu değişiklikle beraber kurulun mevcut görevlerine (inceleme, araştırma, denetleme) ek olarak 'idari soruşturma' yapma yetkisi anayasal bir hüküm haline getirilmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Merkezi idareye yardımcı kuruluşların (Danıştay, Sayıştay, MGK, DDK) güncel anayasal yetkilerini gözden geçirin.
DDK'nın 2017 öncesi sadece inceleme, araştırma ve denetleme yetkisine sahip olduğu tespit edilir.
Anayasal değişikliklerin kronolojik gelişimini bilmek doğru cevabı bulmak için gereklidir.
2
2017 yılında 108108. maddede yapılan değişikliği analiz edin.
Maddenin yeni metnine 'idari soruşturma' ifadesinin eklendiği görülür.
Soruşturma yetkisinin eklenmesi, kurulun denetim gücünü artıran en önemli yeniliktir.

Key Concept

Devlet Denetleme Kurulu'nun (DDK) denetim ve soruşturma yetkisi
Estimated Time:50s
Question 90Question →

19821982 Anayasası'nda düzenlenen "merkezî idareye yardımcı kuruluşlar" arasında yer alan Sayıştay'ın görev ve yetki alanı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Mahalli idareler kapsamında yer alan belediye, il özel idaresi ve köy idarelerinin tamamını denetler.

Answer

Sayıştay'ın mahalli idareler kapsamında köy idarelerini de denetlediğini belirten ifade yanlıştır; çünkü köyler Sayıştay denetimine tabi değildir.
Doğru cevap olan seçenek yanlıştır çünkü Sayıştay, 60856085 sayılı Kanun ve 19821982 Anayasası uyarınca mahalli idarelerden sadece belediyeleri ve il özel idarelerini denetlemektedir. Köy idarelerinin hesap ve işlemleri üzerindeki denetim, idari vesayet yetkisi kapsamında mülki amirler (kaymakam ve vali) tarafından gerçekleştirilir.

Step-by-Step Solution

1
Sayıştay'ın anayasal statüsünü belirle.
Sayıştay, merkezi idareye yardımcı bir kuruluş olmasının yanı sıra, yasama organı (TBMM) adına mali denetim yapan bir yargı yeridir.
Kuruluşun hangi erk adına hareket ettiğini anlamak denetim kapsamını netleştirir.
2
Sayıştay'ın denetim kapsamındaki kurumları incele.
Merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki idareler, sosyal güvenlik kurumları ve mahalli idareler (belediye ve il özel idaresi) denetim kapsamındadır.
Anayasa ve 60856085 sayılı Sayıştay Kanunu'ndaki sınırları belirlemek gerekir.
3
Mahalli idareler içerisindeki istisnayı tespit et.
Köy idareleri, mahalli idare birimi olmasına rağmen hesapları Sayıştay tarafından değil, mülki idare amirleri (Vali/Kaymakam) tarafından denetlenir.
Denetim yetkisinin hangi idari birimlerde sona erdiğini saptamak sorunun cevabına ulaştırır.

Key Concept

Sayıştay'ın Denetim Alanı ve İstisnaları

Practice More

Danıştay'ın yardımcı kuruluş sıfatıyla 'imtiyaz sözleşmeleri' hakkındaki görüş bildirme süresini (2 ay) inceleyerek bilgilerinizi pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Question 91Question →

1982 Anayasası’nın “Kamu Kurumu Niteliğindeki Meslek Kuruluşları” başlıklı 135. maddesine göre, bu kuruluşların hukuki rejimi ve üyelik yapısı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Bu kuruluşlar, dernekler ve sendikalar gibi önceden izin almaksızın serbestçe kurulabilen özel hukuk tüzel kişileridir.

Answer

Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının dernek ve sendikalar gibi serbestçe kurulabilen özel hukuk tüzel kişileri olduğunu belirten ifade yanlıştır.
Doğru yanıt olan ifadede meslek kuruluşlarının dernek ve sendikalar gibi serbestçe kurulabilen özel hukuk tüzel kişileri olduğu iddia edilmiştir. Oysa 1982 Anayasası'nın 135. maddesine göre bu kuruluşlar 'kanunla kurulan kamu tüzel kişileri'dir. Özel hukuk tüzel kişileri olan dernek ve sendikalar anayasal olarak 'önceden izin almaksızın kurulma' hakkına sahipken, meslek kuruluşları ancak bir kanun hükmüyle vücut bulabilirler.

Step-by-Step Solution

1
Anayasa'nın 135. maddesine göre meslek kuruluşlarının hukuki niteliğini belirlemek.
Bu kuruluşlar kanunla kurulan kamu tüzel kişileridir.
Anayasal statüleri gereği kamu gücü ayrıcalıklarına sahiptirler.
2
Özel hukuk tüzel kişileri ile karşılaştırma yapmak.
Dernekler ve sendikalar serbest kuruluş ilkesine tabi özel hukuk kişileriyken, meslek kuruluşları kanunla kurulan kamu kurumlarıdır.
Kuruluş yöntemleri ve hukuki rejimleri arasındaki temel farkı anlamak.
3
Üyelik ve denetim esaslarını gözden geçirmek.
Kamu görevlileri için üyelik zorunluluğu bulunmadığı ve siyasi partilerin seçimlere müdahale edemeyeceği doğrulanır.
Diğer seçeneklerin anayasal metne uygunluğunu teyit etmek.

Key Concept

Kamu Kurumu Niteliğindeki Meslek Kuruluşlarının Anayasal Statüsü

Alternative Method

Vakıf, dernek ve sendika gibi yapıların 'özel hukuk'; baro, oda ve borsa gibi yapıların 'kamu hukuku' tüzel kişisi olduğu ayrımını yapmak soruyu çözmek için en hızlı yöntemdir.
Estimated Time:1m 15s
Question 92Question →

Üniversiteler, Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu (TRT) ve Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) gibi 'hizmet yerinden yönetim kuruluşları' (kamu kurumları) ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Belirli bir hizmeti uzmanlık esasına dayalı olarak yürütmek üzere kurulmuş, ayrı bir kamu tüzel kişiliğine ve bütçeye sahip kuruluşlardır.

Answer

Hizmet yerinden yönetim kuruluşları, uzmanlık gerektiren belirli bir kamu hizmetini yürütmek amacıyla devletten ayrı bir kamu tüzel kişiliği ve bütçeyle kurulan yapılardır.
Doğru ifade, bu kuruluşların teknik uzmanlık gerektiren hizmetleri yürütmek için devletten ayrı bir tüzel kişilik ve bütçe ile yapılandırıldığını belirtmektedir. Hizmet yerinden yönetim kuruluşları (idari kamu kurumları, iktisadi kamu kurumları vb.), uzmanlık alanlarına göre (eğitim, sosyal güvenlik, yayıncılık) özerk bir yapıda faaliyet gösterirler.

Step-by-Step Solution

1
Kurumların hukuki statüsünü belirle
Üniversite, TRT ve SGK, hizmet yerinden yönetim kuruluşlarıdır (kamu kurumları).
Bu kurumlar yerel değil, hizmet odaklı yerinden yönetim birimleridir.
2
Tüzel kişilik ve bütçe yapısını analiz et
Bu kuruluşlar devlet tüzel kişiliğinden ayrı bir kamu tüzel kişiliğine ve kendi özel bütçelerine sahiptir.
Yerinden yönetim ilkesinin gereği olarak mali ve idari özerklik için ayrı tüzel kişilik şarttır.
3
Denetim türünü tespit et
Merkezi idare (bakanlıklar), bu kuruluşlar üzerinde 'idari vesayet' denetimi yapar.
Farklı tüzel kişilikler arasındaki denetim her zaman idari vesayettir.

Key Concept

Hizmet Yerinden Yönetim Kuruluşlarının Temel Özellikleri
Question 93Question →

53025302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu hükümleri uyarınca, il genel meclisi tarafından alınan kararların kesinleşme süreci ve bu kararlar üzerinde valinin sahip olduğu denetim yetkisine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Vali, hukuka aykırı gördüğü meclis kararlarını yedi gün içinde gerekçesini belirterek meclise iade edebilir; meclisin üye tam sayısının salt çoğunluğuyla ısrarı halinde karar kesinleşir ve vali bu karara karşı idari yargı yoluna başvurabilir.

Answer

Valinin hukuka aykırı bulduğu kararları gerekçeli olarak yedi gün içinde iade etmesi, meclisin ise üye tam sayısının salt çoğunluğuyla bu kararda ısrar ederek kesinleştirmesi ve valinin yargı yoluna başvurabilmesi yönündeki ifade doğrudur.
Doğru ifade, 53025302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu'nun 1515. maddesinde düzenlenen süreci tam olarak yansıtmaktadır. Valiye tanınan yedi günlük iade süresi, meclisin ısrarı için gereken üye tam sayısı salt çoğunluğu ve kesinleşen karara karşı idari yargı yolu, yerinden yönetim kuruluşlarının özerkliği ile idarenin bütünlüğü ilkesi arasındaki dengeyi sağlar.

Step-by-Step Solution

1
İl Genel Meclisi Kararının Alınması
Meclis tarafından alınan karar valiye gönderilir.
Kararların hukuka uygunluk denetiminden geçmesi için yürütme temsilcisine bildirilmesi gerekir.
2
Valinin İnceleme ve İade Süreci
Vali yedi gün içinde kararı hukuka aykırı bulursa gerekçesiyle meclise geri gönderir.
Vesayet denetimi kapsamında idarenin hukuka uygunluğunu sağlamak valinin görevidir.
3
Meclisin Israr Mekanizması
Meclis, üye tam sayısının salt çoğunluğu ile aynı kararı tekrar kabul ederse karar kesinleşir.
Yerinden yönetim ilkesi gereği meclisin iradesi, belirli bir nitelikli çoğunlukla vesayet makamının önüne geçebilir.
4
Yargısal Denetim
Kesinleşen karara karşı vali idari yargıda iptal davası açabilir.
Hukuk devletinde idari işlemlerin nihai denetimi bağımsız mahkemelerce yapılır.

Key Concept

İl Özel İdaresinde İdari Vesayet ve Karar Kesinleşme Usulü

Practice More

İl encümeninin oluşumunu ve valinin bu organdaki başkanlık yetkisini inceleyerek meclis-encümen ayrımını netleştirin.
Estimated Time:1m 30s
Question 94Question →

52165216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu hükümleri uyarınca, büyükşehir belediye encümeninin oluşumu ve üyelerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Encümen; belediye başkanının başkanlığında, meclisin kendi üyeleri arasından bir yıl için seçeceği beş üye ile biri genel sekreter, biri mali hizmetler birim amiri olmak üzere başkanın her yıl birim amirleri arasından seçeceği beş üyeden oluşur.

Answer

Büyükşehir belediye encümeni; başkanın başkanlığında, meclisçe seçilen beş üye ve başkan tarafından birim amirleri arasından görevlendirilen (genel sekreter ve mali hizmetler amiri dahil) beş üyeden oluşan karma bir yapıya sahiptir.
Doğru olan ifade, büyükşehir belediye encümeninin belediye başkanı başkanlığında, meclis tarafından gizli oyla seçilen beş meclis üyesi ile başkan tarafından her yıl birim amirleri arasından belirlenen beş atanmış üyeden oluştuğunu belirtir. Bu yapı içerisinde genel sekreter ve mali hizmetler birim amirinin bulunması kanuni bir zorunluluktur ve üyelerin görev süresi bir yıldır.

Step-by-Step Solution

1
52165216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 1616. maddesinde düzenlenen encümen oluşum kurallarını tespit etmek.
Encümende hem seçilmiş (meclis üyeleri) hem de atanmış (bürokratlar) üyelerin bulunduğu 'karma yapı' ilkesi belirlenmiştir.
Büyükşehir belediyelerini normal belediyelerden (53935393 sayılı Kanun) ayıran temel yapısal farklardan birini anlamak için bu tespit gereklidir.
2
Üye sayılarını ve zorunlu olarak katılması gereken unvanları doğrulamak.
Başkan hariç toplam 1010 üye (55 seçilmiş + 55 atanmış) olduğu ve Genel Sekreter ile Mali Hizmetler Birim Amirinin atanmış üyeler arasında bulunmasının zorunlu olduğu teyit edilir.
Kanun koyucu, teknik ve mali konularda sürekliliği sağlamak amacıyla belirli unvanların encümende yer almasını emretmiştir.

Key Concept

Büyükşehir Belediye Encümeninin Karma Yapısı ve Teşekkülü

Practice More

Büyükşehir belediye meclis kararlarının mülki idare amirine bildirilme usulü ve kesinleşme süreci ile bu yapıyı karşılaştırınız.
Estimated Time:1m 15s
Question 95Question →

İdare hukukunda, Türkiye Cumhuriyeti'nin idari teşkilat yapısı içerisinde 'idarenin bütünlüğü' ilkesini sağlamak amacıyla öngörülen hiyerarşi ve idari vesayet denetimleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: İdari vesayet yetkisi anayasal bir temele sahip olup, ancak kanunla açıkça yetki verildiği durumlarda ve kanunda öngörülen sınırlar içinde kullanılabilir.

Answer

İdari vesayet yetkisinin anayasal bir temele dayandığı ve ancak kanunla öngörülen sınırlarda kullanılabileceğini belirten ifade doğrudur.
Doğru olan seçenek, idari vesayetin anayasal bir dayanağı olduğunu ve kanunilik ilkesine tabi olduğunu belirtmektedir. 1982 Anayasası'nın 127. maddesi uyarınca merkezi idare, mahalli idareler üzerinde idarenin bütünlüğü ilkesini gerçekleştirmek, kamu hizmetlerinin birliğini sağlamak ve kamu yararını korumak amacıyla idari vesayet yetkisine sahiptir. Bu yetki istisnadır ve ancak kanunun izin verdiği durumlarda kullanılabilir.

Step-by-Step Solution

1
Tüzel kişilik yapısını belirle
Merkezi idare (Devlet) ve Mahalli İdareler (Belediye vb.) ayrı kamu tüzel kişilikleridir.
Denetimin türü (hiyerarşi/vesayet) tarafların aynı veya farklı tüzel kişiliklerde olmasına göre değişir.
2
Denetim türünü teşhis et
Farklı tüzel kişilikler arasındaki denetim 'İdari Vesayet'tir.
İdarenin bütünlüğü ilkesi gereği merkezi idarenin yerinden yönetim kuruluşları üzerinde denetim yapması gerekir.
3
İdari vesayetin hukuki sınırlarını hatırla
İdari vesayet istisnai ve sınırlıdır; kanunla açıkça verilmelidir ve 'yerine geçme' yetkisi içermez.
Yerinden yönetim kuruluşlarının özerkliğini korumak için bu denetim ancak kanunda yazılı hallerde yapılabilir.

Key Concept

İdari Teşkilatın Bütünlüğü ve Denetim Türleri
Question 96Question →

5393 sayılı Belediye Kanunu hükümleri uyarınca, belediye idaresinin yürütme ve danışma organı niteliğindeki belediye encümeninin görev ve yetkileriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Kamulaştırma kararlarını almak ve bu kararların uygulanmasını sağlamak

Answer

Belediye encümeni, kamulaştırma kararlarını almak ve uygulamakla yetkilidir.
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 34. maddesine göre, belediye encümeni kamulaştırma kararlarını almak ve bu kararları uygulamakla görevli ve yetkilidir. Encümen, meclisin aksine daha çok teknik ve uygulama ağırlıklı kararlar alır.

Step-by-Step Solution

1
Belediye organlarının yetki ayrımını analiz etme
Belediye Meclisi karar organı, Belediye Başkanı yürütme organı ve temsilcisi, Belediye Encümeni ise ikinci derece karar ve yürütme organıdır.
Soruda encümenin spesifik yetkisi sorulmaktadır, bu nedenle meclis ve başkan yetkilerinden ayırt edilmesi gerekir.
2
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 34. maddesini inceleme
Maddenin (b) bendinde 'Kamulaştırma kararlarını almak ve uygulamak' ifadesi yer almaktadır.
Kanuni dayanak belediye encümeninin görevlerini kesin olarak belirler.

Key Concept

Belediye Encümeninin Görev ve Yetkileri

Hints

1
Belediye encümeni, meclis tarafından alınan geniş kapsamlı kararların teknik detaylarını ve uygulamasını yürüten bir organdır.
2
Bütçe, stratejik plan ve yönetmelik çıkarma gibi işlemler meclisin 'karar organı' olma niteliğiyle ilgilidir.
3
5393 sayılı Kanun'un 34. maddesinde sayılan görevlerden biri olan kamulaştırma, encümenin doğrudan karar alıp uyguladığı bir alandır.

Practice More

Belediye meclisi ile belediye encümeninin görevlerini bir tablo üzerinde karşılaştırarak, hangilerinin 'karar' hangilerinin 'inceleme/görüş bildirme' niteliğinde olduğunu çalışabilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 97Question →

52165216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu uyarınca, ilçe belediyeleri tarafından hazırlanan ve büyükşehir belediye meclisine gönderilen imar planlarının incelenmesi süreci ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Büyükşehir belediye meclisi kendisine gelen imar planlarını en geç 33 ay içinde görüşerek aynen veya değiştirerek onaylar; bu süre içinde karar alınmazsa planlar onaylanmış sayılır.

Answer

Büyükşehir belediye meclisi, ilçe belediyelerinden gelen imar planlarını üç ay içinde görüşerek aynen veya değiştirerek onaylama yetkisine sahiptir; bu sürede karar verilmezse planlar onaylanmış kabul edilir.
Büyükşehir Belediye Meclisi'nin kendisine gönderilen ilçe belediyesi imar planlarını 33 ay içinde görüşerek aynen veya değiştirerek onaylama yetkisi 52165216 sayılı Kanun'un 77. maddesinde açıkça düzenlenmiştir. Ayrıca bu süre zarfında bir karar alınmaması durumunda planların onaylanmış sayılacağı (zımni onay) kuralı, büyükşehir belediye idaresinin en karakteristik denetim yetkilerinden biridir.

Step-by-Step Solution

1
5216 sayılı Kanun'un 7. ve 14. maddelerindeki koordinasyon ve denetim yetkilerini analiz et.
Büyükşehir belediyesinin, ilçe belediyelerinin imar planları üzerinde 'değiştirerek onaylama' yetkisine sahip olduğu tespit edilir.
Büyükşehir yönetim modelinde yatırım ve hizmetler arasında bütünlüğün sağlanması hedeflenir.
2
İmar planlarının onaylanması için öngörülen kanuni süreyi ve bu sürenin aşılmasının sonucunu belirle.
Kanun koyucu, sürecin aksamaması için meclise 3 aylık bir süre tanımış ve bu sürede karar alınmamasını 'onay' (zımni kabul) olarak nitelendirmiştir.
İdari işlemlerin belirliliği ve hizmetin sürekliliği ilkesi gereği sürecin sürüncemede kalması engellenmiştir.

Key Concept

Büyükşehir Belediye Meclisi'nin İlçe Belediyeleri Üzerindeki İmar Denetimi ve Zımni Onay Süresi
Estimated Time:1m 15s
Question 98Question →

Türkiye Cumhuriyeti idari teşkilat yapısında "idarenin bütünlüğü" ilkesini gerçekleştirmek üzere öngörülen "idari vesayet" denetimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: İdari vesayet makamı, denetlediği yerinden yönetim kuruluşunun kararı yerine geçerek (ikame ederek) yeni bir karar tesis etme yetkisine sahiptir.

Answer

İdari vesayet makamının, denetlediği kuruluşun kararı yerine geçerek yeni bir karar tesis etme yetkisine (karar ikame yetkisi) sahip olduğunu belirten ifade yanlıştır.
İdari vesayet, farklı kamu tüzel kişileri arasındaki denetimi ifade eder ve bu denetim türünde 'yerine geçme (ikame) yasağı' esastır. Vesayet makamı, denetlediği kuruluşun kararı yerine geçerek yeni bir işlem tesis edemez; aksi takdirde yerinden yönetimin özerklik ilkesi zedelenir. Bu yetki sadece aynı tüzel kişilik içindeki üstün (hiyerarşik amir) astın işlemleri üzerindeki bir yetkisidir.

Step-by-Step Solution

1
İdari vesayet ile hiyerarşi arasındaki temel farkları hatırla.
Hiyerarşi aynı tüzel kişilik içinde, idari vesayet ise farklı tüzel kişilikler arasındadır.
Denetimin kapsamını belirleyen en temel unsur tüzel kişilik ayrımıdır.
2
Vesayet makamının yetki sınırlarını (ikame yetkisi/yerine geçme) değerlendir.
Vesayet makamı işlemi onayabilir, onamayabilir veya yargıya taşıyabilir ancak kural olarak 'yerine geçerek' işlem yapamaz.
Yerinden yönetim kuruluşlarının özerkliğini korumak adına 'yerine geçme yasağı' ilkesi uygulanır.

Key Concept

İdari vesayette 'yerine geçme (ikame) yasağı'
Question 99Question →

Türkiye’deki mahalli idare yapılanması içerisinde yer alan köy idaresinin teşkilat yapısı, kuruluşu ve merkezi idare ile olan hukuki ilişkisine dair aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Merkezi idarenin (kaymakam veya valinin) köy muhtarı ve işlemleri üzerindeki denetim yetkisi hiyerarşi ilişkisine dayanır.

Answer

Merkezi idarenin (kaymakam veya valinin) köy muhtarı üzerindeki denetim yetkisinin hiyerarşi ilişkisine dayandığını belirten ifade yanlıştır; bu denetim bir idari vesayet denetimidir.
Merkezi idare makamları olan vali ve kaymakam ile mahalli idare birimi olan köy muhtarı arasındaki ilişki, idarenin bütünlüğü ilkesi çerçevesinde 'idari vesayet' denetimidir. Hiyerarşi ilişkisi, sadece aynı kamu tüzel kişiliği içerisindeki üst ve alt kademeler arasında (örneğin Bakan ile müsteşar veya Vali ile kaymakam arasında) söz konusu olabilir. Köy tüzel kişiliği devlet tüzel kişiliğinden ayrı bir hukuki kişiliğe sahip olduğu için aradaki denetim hiyerarşi olamaz.

Step-by-Step Solution

1
Köyün kuruluş usulünü kontrol et.
Köy tüzel kişiliği İçişleri Bakanlığı kararı ile kurulur.
442 sayılı Köy Kanunu'ndaki kuruluş prosedürünü doğrulamak için.
2
Köy ihtiyar meclisinin kompozisyonunu incele.
Meclis, seçilmiş üyeler ile öğretmen ve imam gibi doğal üyelerden oluşur.
Organların üye yapısındaki özel durumları (tabii azalık) ayırt etmek için.
3
Köy derneğinin görev ve yetkilerini hatırla.
İsteğe bağlı işleri zorunlu hale getirme yetkisi köy derneğindedir.
Karar organları arasındaki yetki paylaşımını belirlemek için.
4
Merkezi idare ile mahalli idare arasındaki denetim türünü teşhis et.
Köy bir kamu tüzel kişisidir; devlet tüzel kişiliğinin (vali/kaymakam) başka bir tüzel kişilik üzerindeki denetimi 'idari vesayet'tir.
Aynı tüzel kişilik içindeki denetim (hiyerarşi) ile farklı tüzel kişilikler arasındaki denetimi karıştırmamak için.

Key Concept

İdari Vesayet ve Köy İdaresi Teşkilatı
Question 100Question →

Cumhurbaşkanlığına bağlı bir anayasal kuruluş olan Devlet Denetleme Kurulu (DDK), 20172017 yılındaki anayasa değişiklikleri ile görev alanı ve yetkileri bakımından önemli ölçüde güçlendirilmiştir. Buna göre, Devlet Denetleme Kurulunun güncel hukuki statüsü ve yetkileriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Kurul, yaptığı inceleme, araştırma ve denetlemelerin yanı sıra artık 'idari soruşturma' yapma yetkisiyle de donatılmıştır.

Answer

Devlet Denetleme Kurulu, 2017 Anayasa değişikliği ile mevcut yetkilerine ek olarak 'idari soruşturma' yapma yetkisi kazanmıştır.
Doğru seçenek, Devlet Denetleme Kurulunun 20172017 Anayasa değişikliği ile kazandığı en belirgin yetkiyi ifade etmektedir. Anayasa'nın 108108. maddesi uyarınca Kurul; inceleme, araştırma ve denetlemelerin yanı sıra 'idari soruşturma' yapma yetkisine de sahip kılınmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Devlet Denetleme Kurulunun (DDK) anayasal dayanağını ve bağlılığını hatırla.
DDK, 1982 Anayasası'nın 108. maddesinde düzenlenmiş olup Cumhurbaşkanlığına bağlıdır.
Kurumun hiyerarşik yerini belirlemek yetkilerini anlamak için temel adımdır.
2
2017 Anayasa değişikliği ile gelen temel yeniliği analiz et.
Önceki düzenlemede sadece 'inceleme, araştırma ve denetleme' yetkisi varken, 2017 değişikliği ile 'idari soruşturma' yetkisi eklenmiştir.
DDK'nın denetim gücünün arttığını gösteren en somut yasal değişikliktir.
3
DDK'nın denetim kapsamı dışındaki istisnayı belirle.
DDK sadece yargı organlarını denetleyemez; TSK dahil diğer tüm kurumlar kapsam içindedir.
Kapsam dışı kalan alanlar KPSS'de en çok sorulan çeldiricilerdir.

Key Concept

Devlet Denetleme Kurulu Yetki Genişlemesi
Estimated Time:50s
PreviousPage 5 / 6Next
İdari Teşkilat Practice Questions — KPSS Hukuk — Page 5 | Examkin