Başlangıç Hükümleri

134 questions

Question 21Question

Bir trafik kazası sonucu yaralanan (A), tazminat talebiyle (B) sigorta şirketine başvurmuştur. Sigorta şirketi yetkilileri, (A)'ya sürekli olarak "Dava açmanıza gerek yok, biz tüm zararı sulh yoluyla karşılayacağız, şu an gerekli hesaplamalar yapılıyor." diyerek (A)'yı oyalamış ve dava açmasını engellemiştir. (A)'nın tazminat davası açması için öngörülen kanuni süre dolduktan hemen sonra sigorta şirketi ödeme talebini reddetmiştir. (A) bunun üzerine dava açtığında, sigorta şirketi davanın zamanaşımına uğradığı savunmasında bulunmuştur.

Bu olayda sigorta şirketinin zamanaşımı savunmasında bulunması, Türk Medeni Kanunu’nun aşağıdaki ilkelerinden hangisi uyarınca hukuk düzeni tarafından korunmaz?

Show answer & explanation

Answer: Hakkın kötüye kullanılması yasağı

Answer

Hakkın kötüye kullanılması yasağı
Türk Medeni Kanunu'nun 2. maddesinin 2. fıkrasına göre, bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasını hukuk düzeni korumaz. Olayda sigorta şirketi, (A)'ya güven telkin ederek onu dava açmaktan vazgeçirmiş, ardından bu güvene aykırı şekilde zamanaşımı def'inde bulunmuştur. Bu durum 'kendi davranışıyla çelişme yasağı' kapsamında hakkın kötüye kullanılmasıdır.

Step-by-Step Solution

1
Olaydaki eylemi analiz etmek
Sigorta şirketinin yasal bir hak olan 'zamanaşımı def'ini' ileri sürmesi incelenmiştir.
Hakkın kötüye kullanılması yasağının uygulanabilmesi için öncelikle ortada geçerli bir hakkın bulunması gerekir.
2
Önceki davranışlarla çelişkiyi belirlemek
Şirketin oyalama taktiğiyle karşı tarafta davanın açılmasına gerek olmadığına dair bir güven oluşturduğu tespit edilmiştir.
Hukukta 'kendi davranışıyla çelişme yasağı' (venire contra factum proprium), hakkın kötüye kullanılması yasağının en temel uygulama alanlarından biridir.
3
TMK Madde 2/2 hükmünü uygulamak
Zamanaşımı hakkının bu şekilde kullanımı dürüstlük kurallarına açıkça aykırı bulunmuştur.
Türk Medeni Kanunu m. 2/2 uyarınca, bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasını hukuk düzeni korumaz ve bu savunma geçersiz sayılır.

Key Concept

Hakkın Kötüye Kullanılması (TMK m. 2/2)
Estimated Time:1m 30s
Question 22Question

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 1. maddesinin 2. fıkrası uyarınca hâkimin uyuşmazlığa uygulanacak ne yazılı bir hüküm ne de örf ve adet hukuku kuralı bulamaması durumunda başvurduğu 'hukuk yaratma' (hâkimin kanun koyucu gibi hareket etmesi) faaliyeti ile ilgili aşağıdakilerden hangisi hukuken yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Kanun koyucunun 'haklı sebepler', 'durumun gereği' veya 'önemli sebepler' gibi esnek kavramlarla hâkime çözüm alanı bıraktığı kural içi boşluk hallerinde hâkimin yaptığı işlem, MK m. 1/2 anlamında bir 'hukuk yaratma' faaliyeti olarak kabul edilir.

Answer

Kanun koyucunun takdir yetkisi tanıdığı kural içi boşlukların doldurulması, bir 'hukuk yaratma' faaliyeti değil, takdir yetkisi kullanımıdır.
Doğru seçenek, hâkimin takdir yetkisini kullanmasını bir hukuk yaratma faaliyeti olarak nitelendirerek kavramsal bir hata yapmaktadır. MK m. 1/2 kapsamındaki hukuk yaratma, ancak sistemde uyuşmazlığa uygulanacak ne yazılı ne de sözlü bir kuralın bulunmadığı 'hukuk boşluğu' hallerinde söz konusudur. Oysa kural içi boşluklarda kanun koyucu, uyuşmazlığın çözümünü bilinçli olarak hâkimin takdirine (MK m. 4) bırakmıştır; burada bir boşluktan ziyade hâkime tanınmış yasal bir serbestlik alanı mevcuttur.

Step-by-Step Solution

1
Boşluk türünün tespiti
Yazılı hukukta ve örf-adet hukukunda hüküm bulunmaması durumu 'hukuk boşluğu' (gerçek boşluk) olarak tanımlanır.
Hâkimin hukuk yaratabilmesi için öncelikle sistemde hiçbir uygulanabilir kuralın bulunmadığının saptanması gerekir.
2
Hukuk yaratma yönteminin analizi
Hâkim MK m. 1/2 uyarınca 'kanun koyucu olsaydı koyacağı kuralı' belirler.
Bu süreçte hâkim bilimsel görüşlerden ve yargı kararlarından (MK m. 1/3) yararlanmakla yükümlüdür.
3
Kural içi boşluk ile hukuk boşluğu ayrımı
Kural içi boşlukta kanun koyucu çözümü hâkimin takdirine bırakmıştır (MK m. 4).
Burada sistemde bir boşluk değil, kanun koyucunun bilinçli bir atfı söz konusudur; bu nedenle hukuk yaratma değil takdir yetkisi söz konusudur.

Key Concept

Hukuk Boşluğu ve Hâkimin Hukuk Yaratması
Question 23Question

Taşınmaz maliki (A)(A), komşusu (B)(B)'nin bahçesine kurduğu güneş enerjisi panellerinin tam önüne, kendi arazisinde çok daha uygun yerler bulunmasına rağmen, sırf (B)(B)'nin enerji üretimini engellemek amacıyla yüksek ve sık yapraklı ağaçlar dikmiştir. (A)(A), bu ağaçlardan gölge veya meyve gibi hiçbir kişisel yarar sağlamamakta, aksine bakım maliyetlerine katlanmaktadır. (B)(B)'nin ağaçların yerinin değiştirilmesi talebi üzerine (A)(A), mülkiyet hakkının kendisine dilediği tasarrufta bulunma yetkisi verdiğini ileri sürmüştür.

Türk Medeni Kanunu'nun başlangıç hükümleri uyarınca bu olaydaki hukuki durum ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: (A)(A)'nın mülkiyet hakkından doğan yetkisini kullanması, dürüstlük kuralına aykırı bir "hakkın kötüye kullanılması" hali teşkil eder ve hukuk düzeni bu kullanımı korumaz.

Answer

(A)(A)'nın mülkiyet hakkını sırf komşusuna zarar vermek amacıyla kullanması, dürüstlük kuralına aykırı bir hakkın kötüye kullanılması teşkil eder ve hukuk düzeni tarafından korunmaz.
Türk Medeni Kanunu'nun 2. maddesinin 2. fıkrası uyarınca, bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasını hukuk düzeni korumaz. Somut olayda (A)(A), mülkiyet hakkını kendisine hiçbir meşru menfaat sağlamaksızın sırf komşusu (B)(B)'ye zarar vermek amacıyla kullanmaktadır. Hukuk doktrininde "shikane" (çikane) olarak adlandırılan bu durum, hakkın kötüye kullanılmasının en tipik örneğidir.

Step-by-Step Solution

1
Hakkın varlığını ve kapsamını belirleme
(A)(A) mülkiyet hakkı sahibidir ve normal şartlarda arazisine ağaç dikme yetkisi vardır.
Olayın başlangıç noktasını ve kullanılan hakkın niteliğini anlamak gerekir.
2
Hakkın kullanım amacını ve sonuçlarını analiz etme
(A)(A)'nın ağaç dikmekten hiçbir yarar sağlamadığı, aksine masraf yaptığı ve tek amacının komşusuna zarar vermek olduğu tespit edilmiştir.
Hakkın kötüye kullanılıp kullanılmadığını belirlemek için yarar/zarar dengesi ve kullanım amacı (kast) incelenmelidir.
3
TMK Madde 2/2 hükmünü uygulama
Bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasını hukuk düzeni korumaz.
Hakkın dürüstlük kuralına aykırı ve sırf zarar verme amaçlı kullanımı hukuki korumadan mahrum bırakılır.

Key Concept

Hakkın Kötüye Kullanılması Yasağı (Chicanery / Sırf Zarar Verme Kastı)

Practice More

Hakkın kötüye kullanılması yasağının bir diğer görünümü olan 'çelişkili davranış yasağı' (venire contra factum proprium) durumlarını inceleyiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 24Question

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 5.5. maddesinde düzenlenen "genel nitelikli hükümlerin uygulama alanı" ilkesi uyarınca, Medeni Kanun ve Borçlar Kanunu'nun genel hükümleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Bu hükümler, niteliğine aykırı düşmediği sürece Ticaret Hukuku ve İş Hukuku gibi tüm özel hukuk ilişkilerinde tamamlayıcı ve birleştirici bir rol oynar.

Answer

Türk Medeni Kanunu ve Türk Borçlar Kanunu’nun genel nitelikli hükümleri, niteliğine aykırı düşmediği sürece tüm özel hukuk ilişkilerinde tamamlayıcı bir kaynak olarak uygulanır.
Türk Medeni Kanunu’nun 5.5. maddesi, Medeni Hukuk ve Borçlar Hukuku’nun genel hükümlerini (kişilik, hak ehliyeti, temsil, zamanaşımı vb.) tüm özel hukuk sisteminin çatısı haline getirir. "Uygun düştüğü ölçüde" kaydıyla, bu hükümler diğer tüm özel hukuk dallarında ikincil ve tamamlayıcı bir kaynak olarak işlev görür.

Step-by-Step Solution

1
Madde metninin lafzını analiz etme
Türk Medeni Kanunu (TMK) Madde 55, genel hükümlerin uygulama alanını "bütün özel hukuk ilişkileri" olarak tanımlar.
Uygulama alanının sınırlarını yasal metne dayanarak belirlemek.
2
"Uygun düştüğü ölçüde" kavramını değerlendirme
Uygulanacak genel hükmün, ilgili özel hukuk dalının (örneğin Ticaret Hukuku) ruhuna ve niteliğine aykırı olmaması gerekir.
Hükmün doğrudan mı yoksa kıyasen mi uygulanacağını tespit etmek.
3
Özel kanunlarla olan ilişkiyi kurma
Özel kanunlarda (örneğin Türk Ticaret Kanunu) bir boşluk olduğunda veya genel ilkelere ihtiyaç duyulduğunda bu hükümler tamamlayıcı rol üstlenir.
Özel hukuk sisteminin bütünlüğünü sağlayan mekanizmayı anlamak.

Key Concept

Özel Hukukun Birliği İlkesi (TMK Madde 5)

Hints

1
TMK Madde 55'in metninde geçen "bütün özel hukuk ilişkileri" ifadesine odaklanın.
2
Bu ilke, Medeni Kanun'un neden özel hukukun 'çatı kanunu' olarak adlandırıldığını açıklar.

Practice More

Borçlar Kanunu'nun genel hükümlerinin hangi kısımlarının Ticaret Hukuku'na doğrudan uygulanabileceğini inceleyen örnek uyuşmazlıkları inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Question 25Question

Bir hakkın kazanılmasını engelleyen bir eksikliğin veya sakatlığın varlığına rağmen, kişinin bu durumu bilmemesi veya bilecek durumda olmaması hali "subjektif iyiniyet" olarak tanımlanır. Türk Medeni Kanunu'nun bu kavrama ilişkin düzenlemeleri ve iyiniyetin korunma sınırı dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Kişinin hakkın kazanılmasına engel olan bir durumu bilmemesi yeterli olmayıp, aynı zamanda bu bilgisizliğin giderilebilir bir özen eksikliğinden kaynaklanmaması gerekir.

Answer

Hakkın kazanılmasına engel bir durumun varlığını bilmemek tek başına yeterli değildir; kişinin durumun gereklerine göre kendisinden beklenen özeni göstermiş olması da şarttır.
Türk Medeni Kanunu'nun 3. maddesinin 2. fıkrası uyarınca, iyiniyet iddiasında bulunan bir kimsenin bu iddiasının kabul edilebilmesi için sadece 'bilmiyor olması' yetmez. Kişi, somut olayın şartları altında kendisinden beklenen makul dikkat ve araştırmayı (özen yükümlülüğünü) sergilemiş olmalıdır. Eğer bu eksiklik giderilebilir bir ihmalden kaynaklanıyorsa, hukuk o kişiyi korumaz.

Step-by-Step Solution

1
TMK Madde 3/1'i analiz etme
Kanunun iyiniyete sonuç bağladığı hallerde iyiniyetin varlığının asıl olduğu (karine) tespit edilir.
İspat yükünün kime ait olduğunu belirlemek için temel karineyi bilmek gerekir.
2
TMK Madde 3/2'yi analiz etme
Gerekli özeni göstermeyen kişinin iyiniyet iddiasında bulunamayacağı sonucuna varılır.
İyiniyetin korunmasının sınırını (özen yükümlülüğü) belirlemek gerekir.
3
Seçenekleri karşılaştırma
Kişinin bilgisizliğinin özen eksikliğinden kaynaklanmaması gerektiğini belirten ifade seçilir.
Hukuki korumanın sadece 'mazur görülebilir' bilgisizlik hallerinde sağlandığını teyit etmek için.

Key Concept

Subjektif İyiniyet ve Özen Yükümlülüğü

Practice More

İyiniyet karinesinin (TMK 3) ispat yükü ile dürüstlük kuralının (TMK 2) uygulama alanlarını karşılaştıran sorulara bakabilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 26Question

Türk Medeni Hukuku'nun yazılı kaynakları ve normlar hiyerarşisi dikkate alındığında; usulüne göre yürürlüğe konulmuş, temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası antlaşmalar ile kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi durumunda uygulanacak kurala ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Milletlerarası antlaşma hükümleri esas alınır.

Answer

Temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası antlaşma hükümleri ile kanunların farklı hükümler içermesi durumunda milletlerarası antlaşma hükümleri esas alınır.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 9090. maddesinin son fıkrasına 20042004 yılında eklenen hüküm uyarınca, usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası antlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası antlaşma hükümleri esas alınır. Bu durum, bu tür antlaşmaların normlar hiyerarşisinde kanunların üzerinde bir konumda değerlendirildiğini gösterir.

Step-by-Step Solution

1
Çatışan normların niteliğini belirle.
Normlardan biri temel hak ve özgürlüklere ilişkin bir milletlerarası antlaşma, diğeri ise kanundur.
Anayasa m. 9090 uyarınca özel bir hiyerarşik kuralın olup olmadığını anlamak için.
2
Anayasa'nın 9090. maddesinin son fıkrasındaki özel düzenlemeyi uygula.
Temel haklara ilişkin antlaşmaların kanunlarla çatışması halinde antlaşmanın üstün olduğu sonucuna varılır.
Bu düzenleme, kanun ve antlaşma arasındaki çatışmalarda 'sonraki kural' veya 'özel kural' gibi genel ilkelerin önüne geçer.

Key Concept

Normlar Hiyerarşisi ve Milletlerarası Antlaşmaların Statüsü
Estimated Time:50s
Question 27Question

Türk Medeni Hukuku'nda yazılı kaynaklar hiyerarşisi ve 20172017 Anayasa değişiklikleri ile getirilen düzenlemeler dikkate alındığında; bir somut olayda aynı konuyu düzenleyen bir "Kanun" hükmü ile "Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi" hükmünün birbiriyle çelişmesi durumunda, hâkimin hukuken yapması gereken aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Anayasa uyarınca kanun hükmünü esas alarak uyuşmazlığı çözer.

Answer

Hâkim, Anayasa uyarınca kanun hükmünü esas alarak uyuşmazlığı çözmelidir.
Anayasa'nın 104104. maddesinin 88. fıkrasında yer alan açık düzenleme uyarınca; kanunlarda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamayacağı gibi, mevcut bir kanun hükmü ile bir kararname hükmünün çelişmesi durumunda hâkim, hiyerarşik olarak üstün olan kanun hükmünü uygulamakla yükümlüdür. Bu durum hukuk devletinin ve normlar hiyerarşisinin temel bir sonucudur.

Step-by-Step Solution

1
Çelişen normların türlerini ve hiyerarşik konumlarını belirle.
Kanun (Üst Norm) ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (Alt Norm).
Normlar hiyerarşisinde kanunlar, olağan dönem CBK'larının üstünde yer alır.
2
20172017 Anayasa değişikliği ile getirilen çatışma kuralını uygula.
Anayasa'nın 104104. maddesinin 88. fıkrasındaki kuralın işletilmesi.
Anayasa açıkça "Kanun ile Cumhurbaşkanlığı kararnamesinde farklı hükümler bulunması hâlinde, kanun hükümleri uygulanır" demektedir.

Key Concept

Normlar Hiyerarşisi (Lex Superior)
Question 28Question

Türk hukuk sisteminde, Medeni Kanun ve Borçlar Kanunu'nun genel nitelikli hükümlerinin diğer özel hukuk alanları (Ticaret Hukuku, İş Hukuku vb.) üzerindeki etkisi ve uygulama sınırları göz önüne alındığında, bu hükümlerin işleyişi hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Medeni Kanun ve Borçlar Kanunu'nun genel nitelikli hükümleri, niteliklerine uygun düştüğü ölçüde tüm özel hukuk ilişkilerinde uygulama alanı bulur.

Answer

Medeni Kanun ve Borçlar Kanunu'nun genel nitelikli hükümleri, niteliklerine uygun düştüğü ölçüde tüm özel hukuk ilişkilerinde uygulama alanı bulur.
Türk Medeni Kanunu'nun 5.5. maddesi uyarınca; bu Kanun ve Borçlar Kanunu'nun genel nitelikli hükümleri, uygun düştüğü ölçüde bütün özel hukuk ilişkilerine uygulanır. Bu düzenleme, özel hukukun dalları arasındaki birliği sağlar ve Medeni Kanun'un 'Anayasa' niteliğindeki rolünü pekiştirir.

Step-by-Step Solution

1
İlgili kanun maddesini tespit etme
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 5.5. maddesi
Özel hukuk sistemindeki genel hükümlerin yayılma etkisini düzenleyen temel kural bu maddedir.
2
Uygulama kapsamını belirleme
Bütün özel hukuk ilişkileri (Ticaret, İş, Deniz Ticareti vb.)
Kanun koyucu, özel hukukun dalları arasında bir birlik sağlamayı amaçlamıştır.
3
Uygulama şartını değerlendirme
'Uygun düştüğü ölçüde' (kıyas yoluyla veya doğrudan)
Her özel hukuk dalının kendine has dinamikleri olduğu için, genel hükümler ancak bu dinamiklerle çelişmediği sürece uygulanabilir.

Key Concept

Özel Hukukun Bütünlüğü ve Genel Hükümlerin Yayılma Etkisi
Question 29Question

Normlar hiyerarşisi ilkesi uyarınca, alt basamakta yer alan bir normun üst basamaktaki norma aykırı düzenlemeler içermesi mümkün değildir. 20172017 Anayasa değişiklikleri ile düzenlenen güncel yazılı kaynaklar rejimi ve Türk Medeni Kanunu'nun 11. maddesi dikkate alındığında, normların hiyerarşik sıralamasıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Yönetmelikler, hiyerarşik sıralamada Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin üzerinde yer alır.

Answer

Yönetmeliklerin Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin üzerinde yer aldığını belirten ifade yanlıştır; yönetmelikler hem kanunların hem de kararnamelerin altında yer alır.
Türk hukukunda normlar hiyerarşisi Anayasa, Kanun, Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ve Yönetmelik şeklinde aşağı doğru ilerler. Anayasa'nın 124124. maddesine göre; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelik çıkarabilirler. Bu durum, yönetmeliklerin hiyerarşik olarak Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin altında yer aldığını kesin olarak göstermektedir.

Step-by-Step Solution

1
20172017 sonrası Türk hukuk sistemindeki temel yazılı kaynakları sıralayın.
Sıralama: Anayasa > Kanun / Milletlerarası Antlaşma / OHAL CBK > Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi > Yönetmelik.
Normlar hiyerarşisi (Lex Superior) kuralı uyarınca her norm, gücünü ve geçerliliğini bir üst normdan alır.
2
Yönetmeliklerin hukuki dayanağını ve sınırlarını kontrol edin.
Anayasa m. 124124 uyarınca yönetmelikler, kanunlara ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine aykırı olamaz.
Yönetmelikler, bu üst metinlerin uygulanmasını sağlamak için çıkarılan daha alt düzeydeki düzenleyici işlemlerdir.

Key Concept

Normlar Hiyerarşisi (Kelsen Piramidi)
Question 30Question

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 5.5. maddesinde düzenlenen "genel nitelikli hükümlerin uygulama alanı" ilkesi uyarınca, Medeni Kanun ve Borçlar Kanunu’nun genel hükümlerinin diğer özel hukuk ilişkilerine uygulanmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Medeni Kanun ve Borçlar Kanunu’nun genel hükümleri; Ticaret Hukuku, İş Hukuku gibi diğer özel hukuk dallarında bir boşluk bulunması halinde, ilgili özel kanunda bu yönde açık bir atıf (gönderme) bulunmasa dahi, uyuşmazlığın niteliğine aykırı düşmedikçe doğrudan uygulanır.

Answer

Medeni Kanun ve Borçlar Kanunu'nun genel hükümleri, özel kanunlarda açık bir atıf bulunmasa dahi, niteliğine aykırı düşmediği sürece tüm özel hukuk ilişkilerine uygulanır.
Türk Medeni Kanunu'nun 5.5. maddesi, Medeni Kanun ve Borçlar Kanunu'nun genel hükümlerini tüm özel hukuk için bir "üst kurallar bütünü" veya "ortak hukuk" olarak tanımlar. Bu nedenle, Ticaret Hukuku veya İş Hukuku gibi alanlarda bir kural eksikliği olduğunda, ilgili kanunda Medeni Kanun'a özel bir gönderme yapılmış olmasına bakılmaksızın, bu genel hükümler uyuşmazlığın niteliğiyle bağdaştığı sürece uygulanır.

Step-by-Step Solution

1
TMK Madde 5'in metnini ve hukuki niteliğini analiz etmek.
Bu maddenin bir "genel atıf" hükmü olduğu ve Medeni Kanun ile Borçlar Kanunu'nu tüm özel hukukun "ortak hukuku" haline getirdiği saptanır.
Uygulama şartlarını belirlemek için temel dayanağı anlamak gerekir.
2
Atıf gerekliliği ve uygulama şartlarını değerlendirmek.
Uygulama için özel kanunda atıf yapılmasına gerek olmadığı, ancak "uygun düşme" (bağdaşma) kriterinin zorunlu olduğu belirlenir.
Hangi durumlarda genel hükümlere başvurulabileceğini kesinleştirmek için.

Key Concept

Genel Atıf İlkesi ve Ortak Hukuk Niteliği

Alternative Method

Soruyu çözerken TMK m. 5'in bir 'tamamlayıcı hukuk' kaynağı olduğunu ve özel kanunların öncelikle uygulanacağını (lex specialis derogat legi generali), ancak özel kanun sustuğunda genel hükümlerin 'ortak hukuk' sıfatıyla devreye gireceğini hatırlamak çözümü kolaylaştırır.
Estimated Time:1m 15s
Question 31Question

Türk Medeni Kanunu'nun 3. maddesinde düzenlenen "iyiniyet" (subjektif iyiniyet) kavramı ve bu kavrama bağlanan hukuki sonuçlar ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: İyiniyet, bir hakkın dürüstlük kuralları çerçevesinde kullanılması ve borçların bu kurallara göre ifa edilmesi sırasında tarafların birbirine karşı duyduğu güveni ifade eder.

Answer

İyiniyetin hakların dürüstçe kullanılması ve borçların ifasına ilişkin bir kural olduğunu belirten ifade yanlıştır.
Doğru cevap olan ifade, dürüstlük kuralının (objektif iyiniyet) tanımıdır. Türk Medeni Kanunu m. 3 uyarınca düzenlenen subjektif iyiniyet, bir hakkın kazanılmasına engel olan bir eksikliğin bilinmemesini ifade eder. Hakların kullanılması ve borçların ifası ise TMK m. 2'deki dürüstlük kuralı ile ilgilidir.

Step-by-Step Solution

1
Kavram Ayrımı Yapılması
İyiniyet (Subjektif) ve Dürüstlük (Objektif) ayrımı belirlenir.
TMK m. 2 dürüstlük kuralını (hakların kullanılması), TMK m. 3 ise iyiniyeti (hakların kazanılması) düzenler.
2
İyiniyet Karinesinin İncelenmesi
Kişinin iyiniyetli olduğunun asıl olduğu (karine) ve özen yükümlülüğü teyit edilir.
TMK m. 3 uyarınca karine vardır ancak özen eksikliği bu karineyi çürütür.
3
Hatalı İfadenin Tespiti
Dürüstlük kuralına ait tanımın iyiniyet kavramı için kullanıldığı görülür.
Hakların dürüstçe kullanılması ve borçların ifası TMK m. 3'ün değil, TMK m. 2'nin konusudur.

Key Concept

Subjektif İyiniyet (TMK m. 3) ile Objektif İyiniyet (Dürüstlük Kuralı - TMK m. 2) arasındaki fark.

Practice More

Dürüstlük kuralı (TMK m. 2) ile iyiniyet (TMK m. 3) arasındaki temel farkları tablo halinde çalışmak kavram karmaşasını önleyecektir.
Estimated Time:1m 15s
Question 32Question

Türk Medeni Kanunu'nda kanun koyucunun; uyuşmazlığın çözümü için kesin bir kural koymak yerine 'haklı sebepler', 'durumun gerekleri' veya 'tazminatın miktarını hâkim belirler' gibi ifadelerle hâkime bir hareket alanı bıraktığı durumlarda ortaya çıkan boşluğa 'kural içi boşluk' denilmektedir.

Buna göre, hâkimin kendisine tanınan bu takdir yetkisini kullanırken uyması gereken temel hukuki ölçüt aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Hukuka ve hakkaniyet (hak ve nasafet) ilkelerine uygun karar vermek

Answer

Hâkim, takdir yetkisini kullanırken hukuka ve hakkaniyet (hak ve nasafet) ilkelerine göre karar vermelidir.
Hâkimin takdir yetkisi, Türk Medeni Kanunu'nun 4. maddesinde düzenlenmiştir. Bu maddeye göre; kanunun takdir yetkisi tanıdığı veya durumun gereklerini ya da haklı sebepleri göz önünde tutmayı buyurduğu konularda hâkim, hukuka ve hakkaniyete (hak ve nasafete) göre karar verir. Bu durum, kanun koyucunun bilerek bıraktığı kural içi boşlukların somut olayın özelliklerine göre doldurulmasıdır.

Step-by-Step Solution

1
Boşluğun türünü tespit etme
Kural içi boşluk
Kanun koyucunun bilerek ve isteyerek, 'haklı sebep' gibi kavramlarla hâkime alan bırakması kural içi boşluktur.
2
İlgili kanun maddesini belirleme
Türk Medeni Kanunu Madde 4
Takdir yetkisinin sınırları ve kullanım ölçütü bu maddede düzenlenmiştir.
3
Karar ölçütünü uygulama
Hak ve nasafet (Hakkaniyet)
Kanun, hâkimin bu yetkiyi kullanırken somut olayın adaletini (hakkaniyeti) sağlamasını emreder.

Key Concept

Hâkimin Takdir Yetkisi (TMK m. 4)
Estimated Time:50s
Question 33Question

Borçlu (A)(A), 20.00020.000 TL tutarındaki muaccel borcunu vadesinde ödemek amacıyla alacaklı (B)(B)'nin iş yerine gitmiş; ancak (B)(B), (A)(A)’yı temerrüde düşürerek sözleşmede kararlaştırılan yüksek miktarlı cezai şartı talep edebilmek için iş yerini vaktinden önce kapatmış ve (A)(A)'nın kendisine ulaşmasını engellemiştir. (B)(B), ertesi gün borcun vadesinde ödenmediğini ileri sürerek cezai şartın tahsili için icra takibi başlatmıştır.

Bu olayda (B)(B)'nin cezai şart talebine karşı (A)(A)'nın ileri sürebileceği en temel hukuki dayanak aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: (B)(B)'nin cezai şart talebinin dürüstlük kuralına aykırı (hakkın kötüye kullanılması) olduğu savunması

Answer

Alacaklının, borçlunun borcunu ifa etmesini kasten engelleyip ardından bu durumdan yarar sağlamaya çalışması, dürüstlük kuralına açıkça aykırılık teşkil eder ve hukuk düzeni tarafından korunmaz.
Olayda alacaklı, borçlunun ifa girişimini kasten engelleyerek onu temerrüde düşürmüş ve bu durumdan (cezai şart tahsil ederek) haksız kazanç sağlama amacı gütmüştür. Türk Medeni Kanunu'nun 2. maddesinin 2. fıkrası uyarınca, bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasını hukuk düzeni korumaz. Bu nedenle, alacaklının dürüstlük kuralına aykırı olan bu talebi reddedilmelidir.

Step-by-Step Solution

1
Olaydaki hak ve borç ilişkisinin tespiti
Borçlunun ödeme yükümlülüğü ve alacaklının alacağını tahsil etme (cezai şartı talep etme) hakkı bulunmaktadır.
Hukuki uyuşmazlığın temelinde bir hakkın kullanımı ve bir borcun ifası süreci yatmaktadır.
2
Hak kullanımının amacının ve dürüstlük kuralına uygunluğunun analizi
Alacaklının, borçlunun ifasını engelleyerek haksız bir menfaat (cezai şart) elde etmeye çalıştığı görülmektedir.
TMK m. 2/1 uyarınca herkes haklarını kullanırken dürüstlük kurallarına uymak zorundadır.
3
Hakkın kötüye kullanılması yasağının uygulanması
Alacaklının cezai şart talebi, hakkın açıkça kötüye kullanılması (emülasyon/zarar verme kastı) niteliğinde olduğundan hukuk düzenince korunmaz.
TMK m. 2/2 gereği, bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasını hukuk düzeni korumaz.

Key Concept

Hakkın Kötüye Kullanılması Yasağı (TMK m. 2/2)

Practice More

Dürüstlük kuralının (TMK m. 2) 'borçların ifası' ve 'hakların kullanılması' olmak üzere iki temel görünümünü tekrar ediniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 34Question

AA, maliki olduğu bağımsız bölümün tesisatındaki bir arıza nedeniyle alt komşusu BB'nin dairesine sürekli su sızmasına yol açmaktadır. Söz konusu arızanın giderilebilmesi için tesisatın AA'nın dairesinden geçen kısmına müdahale edilmesi teknik bir zorunluluktur. AA, tamiratın tüm masraflarının BB tarafından karşılanacak olmasına ve dairesine herhangi bir kalıcı zarar verilmeyecek olmasına rağmen, BB ile aralarındaki şahsi husumet nedeniyle tamirata izin vermemektedir. AA, bu tutumunu mülkiyet hakkının kendisine tanıdığı mutlak yetkilere ve konut dokunulmazlığına dayandırmaktadır.

Türk Medeni Kanunu hükümleri uyarınca AA'nın bu tutumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: AA'nın bu davranışı, bir hakkın kullanımında dürüstlük kuralına açıkça aykırılık teşkil ettiğinden hakkın kötüye kullanılması yasağı kapsamında hukuk düzeni tarafından korunmaz.

Answer

Malikin davranışının dürüstlük kuralına aykırı olması sebebiyle hakkın kötüye kullanılması yasağı kapsamında korunmaması
Türk Medeni Kanunu'nun 22. maddesinde düzenlenen dürüstlük kuralının bir yansıması olan hakkın kötüye kullanılması yasağı, bir kimsenin kendisine hiçbir yarar sağlamayan veya sağladığı yarar ile başkasına verdiği zarar arasında aşırı orantısızlık bulunan hak kullanımlarını engeller. Olayda malikin tamirata izin vermemesi, dürüstlük kuralına (objektif iyiniyet) açıkça aykırıdır ve hukuk düzeni tarafından korunmaz.

Step-by-Step Solution

1
Hakkın varlığını ve kullanımını tespit etme
AA'nın taşınmaz üzerinde mülkiyet hakkı mevcuttur ve bu hakkını tamirata izin vermeyerek (olumsuz şekilde) kullanmaktadır.
Hakkın kötüye kullanılmasından söz edebilmek için öncelikle mevcut bir hakkın varlığı gerekir.
2
Dürüstlük kuralı ve menfaat dengesi analizi yapma
Tamiratın engellenmesi malike hiçbir fayda sağlamazken, karşı tarafa (BB) ağır zarar vermektedir.
Hakkın kötüye kullanılması için hakkın kullanımının dürüstlük kuralına açıkça aykırı olması ve meşru menfaat dengesinin bozulması gerekir.
3
Türk Medeni Kanunu madde 22'yi uygulama
Türk Medeni Kanunu'nun 22. maddesinin 22. fıkrası uyarınca 'Bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasını hukuk düzeni korumaz.'
Bu ilke, mülkiyet gibi mutlak hakların bile dürüstlük sınırları içinde kullanılmasını zorunlu kılar.

Key Concept

Hakkın Kötüye Kullanılması Yasağı (TMK m. 2/22/2)

Practice More

Benzer senaryolarda hakkın kötüye kullanılmasından söz edebilmek için gereken 'meşru menfaat eksikliği' ve 'zarar verme kastı' gibi yardımcı unsurları TMK m. 22 çerçevesinde inceleyiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 35Question

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 4. maddesinde düzenlenen "Hâkimin Takdir Yetkisi" kapsamında hâkimin, kanun koyucu tarafından bilerek ve isteyerek bırakılan "kural içi boşluğu" somut olayın özelliklerine göre doldururken uyması gereken temel ölçüt aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Hukuka ve hakkaniyete (hak ve nasafet) uygun karar vermek

Answer

Hâkim, takdir yetkisini kullanırken hukuka ve hakkaniyete (hak ve nasafet) uygun karar vermelidir.
Hukuka ve hakkaniyete (hak ve nasafet) uygun karar verilmesi gerektiğini belirten seçenek doğrudur. Türk Medeni Kanunu'nun 4. maddesi, kanun koyucunun hâkime takdir yetkisi tanıdığı hallerde hâkimin 'hukuka ve hakkaniyete' göre karar vereceğini emreder. Bu, uyuşmazlığın somut özelliklerine göre adaletin tesis edilmesini sağlayan bir kural içi boşluk doldurma yöntemidir.

Step-by-Step Solution

1
Uyuşmazlığın niteliğini belirle
Kanun koyucu tarafından bilerek bırakılan bir kural içi boşluk olduğu tespit edildi.
Takdir yetkisi, kanun koyucunun uyuşmazlığın çözümünü somut olayın özelliklerine göre hâkime bıraktığı durumlarda kullanılır.
2
Uygulanacak kanun maddesini seç
Türk Medeni Kanunu'nun 4. maddesi dikkate alınmalıdır.
Hâkimin takdir yetkisinin kapsamı ve sınırları TMK m. 4'te açıkça düzenlenmiştir.
3
Hukuki ölçütü uygula
Hukuka ve hakkaniyete (hak ve nasafet) uygun karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşıldı.
İlgili madde metni, hâkimin bu yetkiyi kullanırken 'hukuka ve hakkaniyete' göre karar vereceğini buyurur.

Key Concept

Hâkimin Takdir Yetkisi (TMK m. 4)
Estimated Time:1m 15s
Question 36Question

Türk Medeni Kanunu uyarınca, kanun koyucunun bilerek ve isteyerek uyuşmazlığın çözümünü somut olayın özelliklerine göre belirlemesi için hâkime bıraktığı 'kural içi boşluk' alanlarında; hâkimin bu yetkisini kullanırken esas alması gereken temel ölçüt aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Hâkim, uyuşmazlığı çözüme kavuştururken hukuka ve hakkaniyete (hak ve nasafete) uygun karar vermelidir.

Answer

Hâkimin uyuşmazlığı çözerken hukuka ve hakkaniyete (hak ve nasafete) uygun karar vermesi gerektiği ifadesi doğrudur.
Türk Medeni Kanunu'nun 4. maddesine göre, kanunun takdir yetkisi tanıdığı veya durumun gereklerini ya da haklı sebepleri göz önünde tutmayı emrettiği konularda hâkim, kararını hukuka ve hakkaniyete (hak ve nasafete) göre verir. Bu, hâkimin kanun tarafından çizilen sınırlar içinde, adaleti sağlamak amacıyla somut olayın özelliklerini dikkate alarak en uygun çözümü bulmasıdır.

Step-by-Step Solution

1
Soruda geçen 'kural içi boşluk' ve 'bilerek bırakılan alan' ifadelerini analiz edin.
Bu durumun Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) 4. maddesinde düzenlenen 'Hâkimin Takdir Yetkisi' olduğu tespit edilir.
Kanun koyucunun uyuşmazlığın sınırlarını net çizmeyip 'haklı sebepler' veya 'durumun gerekleri' gibi ifadelerle hâkime yetki tanıması takdir yetkisidir.
2
TMK 4. maddesindeki karar verme ölçütünü hatırlayın.
Hâkimin 'hak ve nasafet' (hakkaniyet) uyarınca karar vermesi gerektiği sonucuna ulaşılır.
Hukuk sistemimiz, takdir yetkisinin objektif bir adalet anlayışı olan hakkaniyet çerçevesinde kullanılmasını emreder.

Key Concept

TMK Madde 4: Hâkimin Takdir Yetkisi ve Hak ve Nasafet (Hakkaniyet) İlkesi
Estimated Time:1m 0s
Question 37Question

Taşınmazı üzerinde bir banka lehine ipotek tesis edilmiş olan (A), bankaya olan kredi borcunun tamamını ferileriyle birlikte ödemiştir. Borcun sona ermesine rağmen banka, kredi sözleşmesinde yer alan ve borcun esasına etkisi bulunmayan çok küçük bir şekli eksikliği (bildirim formunun eski formatta olması gibi) bahane ederek ipoteği terkin etmemekte direnmektedir. Bankanın bu tutumu nedeniyle (A), taşınmazını satamamış ve ciddi bir maddi kayba uğramıştır.

Buna göre, bankanın sahip olduğu bir yetkiyi veya hakkı, meşru bir menfaati olmaksızın karşı tarafa zarar verecek şekilde kullanması aşağıdaki hukuki kavramlardan hangisine aykırılık teşkil eder?

Show answer & explanation

Answer: Dürüstlük kuralı (Hakkın kötüye kullanılması yasağı)

Answer

Dürüstlük kuralı (Hakkın kötüye kullanılması yasağı)
Doğru seçenek, dürüstlük kuralını ve bunun bir sonucu olan hakkın kötüye kullanılması yasağını ifade etmektedir. Türk Medeni Kanunu'nun 22. maddesine göre herkes, haklarını kullanırken ve borçlarını yerine getirirken dürüstlük kurallarına uymak zorundadır. Bankanın borç ödenmesine rağmen önemsiz bir teknik ayrıntıyı bahane ederek ipoteği kaldırmaması, meşru bir yarar sağlamadığı gibi karşı tarafa zarar vermektedir; bu durum hakkın açıkça kötüye kullanılmasıdır ve hukuk tarafından korunmaz.

Step-by-Step Solution

1
Olayın hukuki niteliğini belirlemek
Olayda bir hakkın (bankanın sözleşme şartlarını ileri sürme yetkisi) kazanılması değil, mevcut bir hakkın kullanılması/yerine getirilmesi süreci incelenmelidir.
Türk Medeni Kanunu'nun 2. maddesi hakların kullanılmasını, 3. maddesi ise kazanılmasını düzenler.
2
Dürüstlük kuralı (TMK m. 2) kriterlerini uygulamak
Bankanın meşru bir menfaati olmaksızın, şekli bir eksikliği bahane ederek karşı tarafı zarara uğratması, dürüstlük kuralının olumsuz yönü olan 'hakkın kötüye kullanılması' yasağını ihlal eder.
Hukuk düzeni, bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasını korumaz.

Key Concept

Hakkın açıkça kötüye kullanılması, dürüstlük kuralının (objektif iyiniyet) sınırını çizer ve hukuk tarafından korunmaz.

Practice More

Dürüstlük kuralının 'çelişkili davranma yasağı' (venire contra factum proprium) ile ilişkisini inceleyen soruları çözebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 38Question

2017 Anayasa değişiklikleri ile Türk hukuk sisteminde gerçekleşen yapısal dönüşüm sonucunda ortaya çıkan güncel normlar hiyerarşisi ve yazılı kaynaklar rejimi göz önünde bulundurulduğunda; kanunlar ile Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBK) arasındaki ilişkiye dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Kanun ile Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin aynı konuda farklı hükümler içermesi hâlinde, kanun hükümleri uygulanır.

Answer

Kanun ile Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin aynı konuda farklı hükümler içermesi hâlinde kanun hükümleri uygulanır ifadesi doğrudur.
Türk hukukunda 2017 Anayasa değişiklikleri sonrasında, kanunlar ile Cumhurbaşkanlığı kararnameleri arasındaki ilişki Anayasa'nın 104. maddesinde net bir şekilde düzenlenmiştir. Buna göre; kanunlarda açıkça düzenlenen konularda CBK çıkarılamaz, CBK ile düzenlenen bir konuda kanun çıkarılırsa CBK hükümsüz kalır ve aynı konuda farklı hükümler bulunması hâlinde kanun hükümleri uygulanır. Bu durum kanunların demokratik meşruiyet ve hiyerarşik üstünlüğünün bir sonucudur.

Step-by-Step Solution

1
Yazılı kaynaklar arasındaki hiyerarşiyi belirleme.
Anayasa > Kanun / Milletlerarası Antlaşma / CBK (Olağanüstü) > CBK (Olağan) > Yönetmelik.
Normlar hiyerarşisi, hangi kuralın diğerine üstün olduğunu belirler.
2
2017 Anayasa değişikliği ile getirilen çatışma kurallarını uygulama.
Kanun ile CBK çelişirse kanun uygulanır (Anayasa m. 104).
Yasama organının (TBMM) işlemine yürütme organının işlemine karşı öncelik verilmiştir.

Key Concept

Normlar Hiyerarşisi ve Çatışma Kuralları

Practice More

Anayasa Mahkemesi'nin norm denetimi yetkisini ve CBK'ların yargısal denetimini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 39Question

Türk özel hukuk sisteminin bütünlüğü ve temel kanunlar arasındaki sistematik bağ dikkate alındığında; Türk Medeni Kanunu ile Türk Borçlar Kanunu'nun "genel nitelikli" hükümlerinin, Ticaret Hukuku veya İş Hukuku gibi diğer özel hukuk alanlarına uygulanabilirliğiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Bu hükümler, niteliklerine uygun düştüğü ölçüde bütün özel hukuk ilişkilerinde doğrudan uygulama alanı bulur.

Answer

Genel nitelikli hükümlerin, niteliklerine uygun düştüğü ölçüde bütün özel hukuk ilişkilerinde doğrudan uygulama alanı bulacağı ifadesi doğrudur.
Doğru ifadeye göre, genel nitelikli hükümler niteliklerine uygun düştüğü ölçüde tüm özel hukuk ilişkilerinde uygulanır. Bu, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 5. maddesinde açıkça düzenlenmiş olup; Ticaret Hukuku, İş Hukuku gibi alanların Medeni Hukuk ve Borçlar Hukuku'nun genel ilkelerinden kopmamasını sağlar.

Step-by-Step Solution

1
Türk Medeni Kanunu'nun 5. maddesinin (TMK m. 5) kapsamını belirlemek.
Bu madde, Medeni Kanun ve Borçlar Kanunu'nun genel nitelikli hükümlerinin 'bütün özel hukuk ilişkilerine' uygulanacağını hükme bağlar.
Özel hukuk dalları arasındaki dağınıklığı önlemek ve hukuk birliğini sağlamak amaçlanmıştır.
2
Uygulama şartını analiz etmek.
Uygulama için 'uygun düştüğü ölçüde' (niteliklerine aykırı olmadığı sürece) kriteri aranır.
Her özel hukuk dalının kendine has dinamikleri olduğu için, genel hükümlerin bu dinamiklerle çatışmaması gerekir.
3
Yanlış kısıtlamaları elemek.
Açık atıf şartı, boşluk şartı veya sadece sözleşmelerle sınırlı olma gibi kısıtlamaların kanunda yer almadığını teyit etmek.
TMK m. 5 doğrudan bir uygulama yetkisi verir, tali (ikincil) bir kural değildir.

Key Concept

Genel Nitelikli Hükümlerin Uygulama Alanı (TMK m. 5)

Practice More

Borçlar Kanunu'ndaki genel hükümlerin (m. 1-181) Medeni Kanun üzerindeki etkisini inceleyen sorulara göz atabilirsiniz.
Estimated Time:50s
Question 40Question

Bir uyuşmazlığı karara bağlamakla görevli olan hâkim, ilgili konuda ne yazılı bir kanun hükmü ne de uygulanabilir bir örf ve âdet hukuku kuralı bulunduğunu tespit etmiştir. Türk Medeni Kanunu'nun 11. maddesi uyarınca "hukuk yaratma" yetkisini kullanacak olan hâkimin, oluşturacağı kuralın niteliği bakımından uyması gereken temel esas aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Kendisini kanun koyucu yerine koyarak, uyuşmazlığa sadece o olay için değil, benzer olaylar için de uygulanabilecek genel ve soyut bir kural getirmelidir.

Answer

Hâkim, kendisini kanun koyucu yerine koyarak benzer olaylara da uygulanabilecek genel ve soyut bir kural oluşturmalıdır.
Türk Medeni Kanunu'nun 11. maddesine göre, kanunda ve örf-âdet hukukunda uygulanabilir bir hüküm yoksa hâkim, kendisini kanun koyucu yerine koyarak karar verir. Hâkimin bu süreçte yarattığı kural, tıpkı bir kanun hükmü gibi genel ve soyut nitelikte olmalıdır. Bu, hâkimin sadece o anki somut uyuşmazlığı çözmesi değil, gelecekte ortaya çıkabilecek benzer uyuşmazlıklar için de uygulanabilir bir norm tesis etmesi anlamına gelir.

Step-by-Step Solution

1
Uyuşmazlığın çözümünde uygulanacak hukuk kurallarının hiyerarşisini kontrol etme.
Yazılı kanun hükmü ve örf-âdet hukuku kuralı bulunmadığı için 'hukuk boşluğu' olduğu tespit edildi.
Hukuk yaratma yetkisi ancak gerçek bir hukuk boşluğu durumunda kullanılabilir.
2
Türk Medeni Kanunu'nun 11. maddesinin emredici hükmünü uygulama.
Hâkimin kendisini 'kanun koyucu' yerine koyarak kural oluşturması gerektiği saptandı.
Kanun, hâkime boşluk durumunda yasakoyucu gibi hareket etme görevini yüklemiştir.
3
Yaratılacak kuralın kapsamını ve niteliğini belirleme.
Kuralın sadece o anki davayı değil, benzeri tüm olayları kapsayacak şekilde genel ve soyut olması gerektiği sonucuna varıldı.
Hâkimin yarattığı hukuk kuralı, tıpkı bir kanun gibi normatif ve genel nitelikte olmalıdır.

Key Concept

Hukuk Boşluğunda Hâkimin Hukuk Yaratma Yetkisi ve Kuralın Genel-Soyut Niteliği
PreviousPage 2 / 7Next
Başlangıç Hükümleri Practice Questions — KPSS Hukuk — Page 2 | Examkin