Question

Difficulty: MediumHakkın Kötüye Kullanılması Yasağı

Borçlu (A)(A), 20.00020.000 TL tutarındaki muaccel borcunu vadesinde ödemek amacıyla alacaklı (B)(B)'nin iş yerine gitmiş; ancak (B)(B), (A)(A)’yı temerrüde düşürerek sözleşmede kararlaştırılan yüksek miktarlı cezai şartı talep edebilmek için iş yerini vaktinden önce kapatmış ve (A)(A)'nın kendisine ulaşmasını engellemiştir. (B)(B), ertesi gün borcun vadesinde ödenmediğini ileri sürerek cezai şartın tahsili için icra takibi başlatmıştır.

Bu olayda (B)(B)'nin cezai şart talebine karşı (A)(A)'nın ileri sürebileceği en temel hukuki dayanak aşağıdakilerden hangisidir?

  1. (B)(B)'nin cezai şart talebinin dürüstlük kuralına aykırı (hakkın kötüye kullanılması) olduğu savunmasıAnswer
  2. B
    (A)(A)'nın borcunu ödeme çabasının subjektif iyiniyet (TMK m. 3) kapsamında korunması gerektiği iddiası
  3. C
    Alacaklının edimi kabul etme zorunluluğunun bulunmadığı ve bu durumun mutlak bir hak olduğu savunması
  4. D
    (B)(B)'nin davranışının sadece ahlaka aykırılık teşkil ettiği ve hukuki yaptırıma tabi olmadığı görüşü
  5. E
    Hakkın kötüye kullanılması yasağının sadece kanun boşluğu durumunda hakimin başvurabileceği bir ilke olduğu iddiası

Answer

Alacaklının, borçlunun borcunu ifa etmesini kasten engelleyip ardından bu durumdan yarar sağlamaya çalışması, dürüstlük kuralına açıkça aykırılık teşkil eder ve hukuk düzeni tarafından korunmaz.
Olayda alacaklı, borçlunun ifa girişimini kasten engelleyerek onu temerrüde düşürmüş ve bu durumdan (cezai şart tahsil ederek) haksız kazanç sağlama amacı gütmüştür. Türk Medeni Kanunu'nun 2. maddesinin 2. fıkrası uyarınca, bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasını hukuk düzeni korumaz. Bu nedenle, alacaklının dürüstlük kuralına aykırı olan bu talebi reddedilmelidir.

Step-by-Step Solution

1
Olaydaki hak ve borç ilişkisinin tespiti
Borçlunun ödeme yükümlülüğü ve alacaklının alacağını tahsil etme (cezai şartı talep etme) hakkı bulunmaktadır.
Hukuki uyuşmazlığın temelinde bir hakkın kullanımı ve bir borcun ifası süreci yatmaktadır.
2
Hak kullanımının amacının ve dürüstlük kuralına uygunluğunun analizi
Alacaklının, borçlunun ifasını engelleyerek haksız bir menfaat (cezai şart) elde etmeye çalıştığı görülmektedir.
TMK m. 2/1 uyarınca herkes haklarını kullanırken dürüstlük kurallarına uymak zorundadır.
3
Hakkın kötüye kullanılması yasağının uygulanması
Alacaklının cezai şart talebi, hakkın açıkça kötüye kullanılması (emülasyon/zarar verme kastı) niteliğinde olduğundan hukuk düzenince korunmaz.
TMK m. 2/2 gereği, bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasını hukuk düzeni korumaz.

Key Concept

Hakkın Kötüye Kullanılması Yasağı (TMK m. 2/2)

Practice More

Dürüstlük kuralının (TMK m. 2) 'borçların ifası' ve 'hakların kullanılması' olmak üzere iki temel görünümünü tekrar ediniz.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question