Question

Difficulty: Medium1960-1980 Dönemi: Planlı Kalkınma ve İthal İkameci Sanayileşme

Türkiye'de 196019801960-1980 dönemini kapsayan planlı kalkınma sürecinde uygulanan İthal İkameci Sanayileşme (I˙I˙SİİS) stratejisinde; tüketim mallarının yerli üretimle karşılandığı 'kolay ithal ikamesi' safhasından, ara ve yatırım mallarının üretilmesinin hedeflendiği 'zor ithal ikamesi' safhasına geçiş sürecinde yaşanan temel yapısal sorun aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Kalkınma planlarının hem kamu hem de özel sektör için emredici nitelikte olması nedeniyle özel sektörün yatırım yapmaktan kaçınması
  2. B
    İç piyasada toplam talebin aşırı düşük olması sonucu sanayi ürünlerine yönelik pazarın daralması ve üretimin durması
  3. C
    Kamu harcamalarının ve sosyal transferlerin bütçede yarattığı açıkların, sanayi yatırımlarının finansmanını teknik olarak engellemesi
  4. D
    Sanayi sektörünün istihdamdaki payının tarım sektörünü geçmesi nedeniyle kırsal alanda üretimin durması ve gıda arzı sorunu yaşanması
  5. Sanayinin üretim için ihtiyaç duyduğu ara ve sermaye malı ithalatının, yetersiz ihracat gelirleri nedeniyle karşılanamaması sonucu oluşan döviz darboğazıAnswer

Answer

Sanayinin üretim için ihtiyaç duyduğu ara ve sermaye malı ithalatının, yetersiz ihracat gelirleri nedeniyle karşılanamaması sonucu oluşan döviz darboğazı
İthal ikameci sanayileşme stratejisi, 'zor' safhaya geçildiğinde daha karmaşık teknoloji ve sermaye yoğun ara mallarına ihtiyaç duyar. Türkiye'de sanayi bu aşamada dışarıdan gelecek makine ve ham maddeye bağımlı kalmış, ihracatın teşvik edilmemesi nedeniyle bu ithalatı karşılayacak döviz üretilememiştir. Bu durum tarihte 'Döviz Darboğazı' olarak adlandırılan ve 19801980 öncesi kuyruklara, karaborsaya ve ekonomik duraksamaya yol açan temel yapısal sorundur.

Step-by-Step Solution

1
Dönemin stratejisini tanımlama
196019801960-1980 arası Türkiye'de dışa kapalı, iç piyasaya yönelik İthal İkameci Sanayileşme (I˙I˙SİİS) modeli uygulanmıştır.
Sorunun bağlamını ve uygulanan ekonomik modelin temel mantığını anlamak için gereklidir.
2
Safha ayrımını analiz etme
Modelin ilk aşaması tüketim malları (buzdolabı, radyo vb.) üretimidir (kolay safha). İkinci aşama ise bu malları üreten makinelerin ve ara malların (demir-çelik, petrokimya) üretimidir (zor safha).
Tıkanıklığın neden sadece ikinci safhada ortaya çıktığını belirlemek için bu ayrım kritiktir.
3
Dış bağımlılık ve döviz ilişkisini kurma
Sanayi büyüdükçe daha fazla ara malı ithalatına ihtiyaç duymuş, ancak model iç piyasaya odaklandığı için ihracat yeterince artmamıştır.
Üretim için gereken döviz ihtiyacının karşılanamaması, modelin yapısal sınırını (darboğaz) oluşturur.

Key Concept

İthal İkameci Sanayileşmede Döviz Darboğazı ve Dış Bağımlılık
Estimated Time:1m 15s
Rate this question