Question

Difficulty: Medium1960-1980 Dönemi: Planlı Kalkınma ve İthal İkameci Sanayileşme

Türkiye'de 196019801960-1980 dönemini kapsayan Planlı Kalkınma ve İthal İkameci Sanayileşme (I˙I˙SİİS) stratejisinin uygulanma sürecinde; tüketim mallarının yerli üretimiyle başlayan "kolay ithal ikame" aşamasından, ara ve sermaye mallarının üretilmesini hedefleyen "zor ithal ikame" aşasına geçişte karşılaşılan ve dönemin sonunda krizle sonuçlanan temel yapısal sorun aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Yerli sanayi üretiminin hammadde ve yatırım malı ithalatına bağımlı olması nedeniyle yaşanan döviz darboğazıAnswer
  2. B
    Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı'nın (19331933) hedeflerinin 19601960'larda da aynen sürdürülmesi nedeniyle ortaya çıkan hantal yapı
  3. C
    2424 Ocak 19801980 Kararları ile korumacı gümrük duvarlarının daha da yükseltilmesi sonucu sanayide verimliliğin düşmesi
  4. D
    İthal ikameci modelin temel amacının ihracatı artırmak olması nedeniyle iç piyasada arz eksikliğinin yaşanması
  5. E
    Bütçe açıklarının tamamının dolaysız vergilerle kapatılmaya çalışılmasının özel sektör yatırımlarını tamamen durdurması

Answer

Yerli sanayi üretiminin hammadde ve yatırım malı ithalatına bağımlı olması nedeniyle yaşanan döviz darboğazı
Doğru yanıt olan seçenek, I˙I˙SİİS modelinin en temel yapısal tıkanıklığını ifade etmektedir. Türkiye, sanayileşme için gerekli olan makine, teçhizat ve ara mallarını ithal etmek zorundaydı. Ancak model içe dönük olduğu için ihracat gelişmemiş, bu da ithalatı finanse edecek dövizin bulunamamasına (döviz darboğazı) yol açmıştır.

Step-by-Step Solution

1
196019801960-1980 dönemi stratejisini analiz etme
Bu dönemde Türkiye, dışarıdan alınan malların içeride üretilmesini hedefleyen İthal İkameci Sanayileşme (I˙I˙SİİS) modelini benimsemiştir.
Planlı dönemin temel sanayileşme tercihi bu yöndedir.
2
I˙I˙SİİS aşamaları arasındaki farkı belirleme
"Kolay" aşamada basit tüketim malları (gıda, tekstil) üretilirken, "zor" aşamada ara mallar (kimya, demir-çelik) ve yatırım malları (makine) hedeflenmiştir.
Sanayileşmenin derinleşmesi bu geçişi zorunlu kılar.
3
Dönem sonundaki krizin nedenini tespit etme
19701970'li yıllardaki petrol şokları ve sanayinin üretim yapabilmek için ithalata (enerji, ara malı) muhtaç olması, döviz gelirlerinin yetersiz kalmasına yol açmıştır.
Dışa kapalı bir modelde ihracatın teşvik edilmemesi, ithalat faturasını karşılayacak dövizin bulunamamasına neden olmuştur.

Key Concept

İthal İkameci Sanayileşme Paradoksu ve Döviz Darboğazı

Practice More

İthal ikameci modelden ihracata dayalı modele geçişte döviz kuru rejimlerinin (19701970 ve 19801980 devalüasyonları) rolünü inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question