Question

Difficulty: Medium2000 ve 2001 Finansal Krizleri

20002000 yılı Kasım ayında Türkiye'de bankacılık sektöründe başlayan likidite sıkışıklığı ve ardından 20012001 yılı Şubat ayında patlak veren finansal kriz sürecinde, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) piyasaya gerekli likiditeyi sağlayarak "Nihai Kredi Mercii" rolünü etkin bir şekilde yerine getirememesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

  1. 19991999 yılı sonunda yürürlüğe giren Enflasyonla Mücadele Programı kapsamında Net İç Varlıklar (NİV) kalemine getirilen değişim sınırıAnswer
  2. B
    55 Nisan 19941994 Kararları ile Merkez Bankasının Hazine'ye kısa vadeli avans verme yetkisinin tamamen kaldırılmış olması
  3. C
    Güçlü Ekonomiye Geçiş Programı uyarınca dalgalı kur rejimine geçilmiş olması nedeniyle Merkez Bankasının müdahale yetkisinin bulunmaması
  4. D
    20082008 Küresel Finansal Krizi sonrası uygulanan makro ihtiyati tedbirlerin bankaların borçlanma maliyetlerini aşırı yükseltmesi
  5. E
    Merkezi yönetim bütçe açığının GSYH'ye oranının hedeflenen seviyenin çok altında kalması sonucu piyasada para talebinin azalması

Answer

19991999 Enflasyonla Mücadele Programı dahilinde uygulanan kur çapası rejiminde, Net İç Varlıklar (NİV) kalemine getirilen üst sınır Merkez Bankasının piyasaya Türk lirası likiditesi sağlamasını engellemiştir.
Türkiye'de 19991999 sonunda başlatılan programda, para otoritesinin para arzını kontrolsüz artırmasını engellemek için Net İç Varlıklar kalemine nominal bir tavan getirilmiştir. Bu kısıt, kriz anında Merkez Bankasının piyasadaki likidite açığını kapatmak için (döviz karşılığı olmadan) piyasaya para sürmesini imkansız hale getirerek "nihai kredi mercii" rolünü felç etmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Kriz öncesi uygulanan para politikası rejimini tanımla.
99 Aralık 19991999 tarihinde IMF ile imzalanan Stand-by anlaşmasıyla "kur çapası" (crawling peg) sistemine geçilmiştir.
Bu sistemde para arzı, Merkez Bankasının net dış varlıklarındaki değişime endekslenmiştir.
2
Likidite yönetimindeki kısıtlamayı analiz et.
Program kapsamında Net İç Varlıklar (NİV) kalemine katı bir değişim tavanı getirilmiştir.
NİV tavanı, Merkez Bankasının piyasaya sterlin, dolar veya altın karşılığı olmayan (iç varlıklara dayalı) likidite vermesini yasaklamıştır.
3
Nihai kredi mercii fonksiyonu ile olan bağı kur.
Kasım 20002000 likidite sıkışıklığında bankalar borçlanamaz hale geldiğinde, Merkez Bankası program kuralları gereği (NİV sınırı) piyasaya para verememiştir.
Bu durum gecelik faizlerin binli seviyelere çıkmasına ve finansal sistemin çöküşüne zemin hazırlamıştır.

Key Concept

Kur çapası rejiminde para basımının net dış varlıklara bağlanması ve Net İç Varlıklar (NİV) tavanı kısıtı.

Practice More

Kriz sonrasında yürürlüğe giren Güçlü Ekonomiye Geçiş Programı (GEGP) kapsamında Merkez Bankası Kanunu'nda yapılan değişiklikleri ve araç bağımsızlığı kavramını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question