Question

Difficulty: Hard1990-2001 Dönemi: Krizler ve İstikrar Paketleri

Türkiye ekonomisinde 19901990’lı yıllar boyunca uygulanan istikrar paketlerinin kronikleşen yüksek enflasyon ve bütçe açıklarını kalıcı olarak çözememesi, 20012001 yılında "Güçlü Ekonomiye Geçiş Programı" (GEGPGEGP) adıyla yeni bir yapısal dönüşüm sürecini zorunlu kılmıştır.

Bu bağlamda, 20012001 GEGPGEGP'yi, kendisinden önceki 19941994 ve 19991999 istikrar paketlerinden ayıran en temel kurumsal ve operasyonel fark aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Merkez Bankası’na araç bağımsızlığının verilerek dalgalı kur rejimine geçilmesiAnswer
  2. B
    Döviz kurunun önceden ilan edilen bir takvim çerçevesinde belirlendiği sürünen çıpa sistemine dayalı olması
  3. C
    Kamu harcamalarını kısmak yerine sadece geçici ek vergilerle bütçe açığının finansmanına odaklanılması
  4. D
    İthal ikameci sanayileşme modelinden dışa açık, ihracata dayalı büyüme stratejisine geçişin hedeflenmesi
  5. E
    Bankacılık sektöründeki risklerin denetiminin gevşetilerek piyasa likiditesinin artırılmasının öncelenmesi

Answer

Güçlü Ekonomiye Geçiş Programı'nı önceki paketlerden ayıran temel fark, Merkez Bankası'na yasal olarak araç bağımsızlığının tanınması ve döviz kurunun piyasa koşullarında belirlendiği dalgalı kur rejimine geçilmesidir.
Doğru yanıt olan seçenek, 20012001 krizinden sonra uygulamaya konulan Güçlü Ekonomiye Geçiş Programı’nın (GEGPGEGP) en ayırt edici iki özelliğini belirtmektedir. Bu programla birlikte Şubat 20012001’de çöken sürünen çıpa sistemi yerine "dalgalı kur rejimi" kalıcı hale getirilmiş ve Mayıs 20012001’de yapılan yasal değişiklikle Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’na (TCMB) araç bağımsızlığı verilerek para politikasının rasyonel bir zemine oturtulması hedeflenmiştir. Önceki istikrar paketlerinde (örneğin 19941994) bu düzeyde bir kurumsal bağımsızlık ve rejim değişikliği söz konusu değildi.

Step-by-Step Solution

1
1994 ve 1999 programlarının kur rejimlerini incele
1994'te sabit/yönetilen kur, 1999'da ise çıpaya dayalı (crawling peg) kur rejimleri uygulanmıştır.
Krizlerin temelinde kur rejimlerinin sürdürülebilirliği sorunu yatmaktadır.
2
2001 GEGP'nin kurumsal değişikliklerini analiz et
Mayıs 2001'de TCMB Kanunu'nda yapılan değişiklikle bankanın fiyat istikrarını sağlama amacı netleşmiş ve araç bağımsızlığı yasal güvenceye alınmıştır.
Para politikasının siyasi etkilerden arındırılması hedeflenmiştir.
3
Yapısal farkı belirle
2001 GEGP, önceki paketlerin aksine sadece maliye odaklı değil, aynı zamanda bankacılık ve para politikası eksenli köklü kurumsal değişiklikler (dalgalı kur ve TCMB bağımsızlığı) getirmiştir.
Programın 'güçlü' olmasını sağlayan temel sütunlar bu bağımsızlık ve esnek kur rejimidir.

Key Concept

2001 Güçlü Ekonomiye Geçiş Programı ve TCMB Bağımsızlığı

Practice More

2001 krizi sonrasında Merkez Bankası'nın araç bağımsızlığı ile örtük ve açık enflasyon hedeflemesi süreçlerini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question