Question

Difficulty: Medium1947-1960 Dönemi: Liberalizme Geçiş ve Demokrat Parti Dönemi

19501950 yılında iktidara gelen Demokrat Parti, seçim beyannamesinde devletin ekonomideki doğrudan müdahalelerini azaltacağını ve Kamu İktisadi Teşebbüslerini (KI˙TKİT) özel sektöre devredeceğini (özelleştirme) savunmuştur. Ancak 19501950-19601960 dönemi uygulamaları incelendiğinde, KI˙TKİT'lerin sayısının azalmadığı, aksine yeni yatırımlarla kamu kesiminin ekonomideki ağırlığının korunduğu görülmektedir.

Demokrat Parti döneminde hedeflenen bu özelleştirmelerin geniş çaplı olarak gerçekleştirilememesinin ve devletin yatırımlara devam etmek zorunda kalmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Yerli özel sermaye birikiminin ve girişimci sınıfın henüz bu ölçekteki tesisleri devralacak kapasitede olmamasıAnswer
  2. B
    19581958 İstikrar Kararları uyarınca devletin yeni sanayi tesisleri kurmasının bir dış yardım şartı olarak getirilmesi
  3. C
    Türkiye'nin 19501950'li yıllar boyunca Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı'nı uygulamaya devam etmesi
  4. D
    İthal ikameci sanayileşme stratejisi gereği devletin tüm stratejik üretim alanlarını tekeline alması
  5. E
    19231923 İzmir İktisat Kongresi'nde alınan 'katı devletçilik' kararlarının özelleştirmeye hukuken engel teşkil etmesi

Answer

Demokrat Parti döneminde özelleştirmelerin yapılamamasının temel nedeni, yerli özel sektörün KI˙TKİT'leri satın alabilecek ve işletebilecek yeterli sermaye birikimine ve teknik donanıma henüz sahip olmamasıdır.
Doğru cevap olan yerli sermaye birikiminin yetersizliği, Demokrat Parti'nin liberal ideolojisine rağmen neden devlet yatırımlarına devam ettiğini açıklayan en temel iktisadi gerçektir. Özel sektörün büyük ölçekli sanayi tesislerini devralacak finansal gücü ve teknik tecrübesi olmadığı için, KI˙TKİT'lerin özelleştirilmesi süreci kağıt üzerinde kalmış; aksine kalkınma hedefleri doğrultusunda yeni kamu yatırımları yapılmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Politik Söylemi Analiz Et
Demokrat Parti (19501950-19601960) liberal bir ekonomi vadederek 'devleti ticaretten çekme' sözü vermiştir.
Dönemin başlangıç motivasyonunu anlamak için vaatlerin bilinmesi gerekir.
2
Ekonomik Engelleri Belirle
Dönemin Türkiye'sinde özel sektör sermayesi oldukça kısıtlıdır ve büyük ölçekli sanayi yatırımlarını (KI˙TKİT'ler gibi) üstlenecek kapasitede değildir.
Söylem ile uygulama arasındaki farkın temel kaynağı yapısal yetersizliktir.
3
Uygulama Sonucunu Değerlendir
Özel sektörün giremediği alanlarda ve altyapı yatırımlarında devlet, ekonomik büyümeyi sürdürmek için yeni KI˙TKİT'ler kurmaya ve kamu yatırımlarına devam etmek zorunda kalmıştır.
Sermaye eksikliğinin devletin rolünü nasıl pekiştirdiğini açıklar.

Key Concept

Sermaye Birikimi Yetersizliği ve Devletin Rolü

Hints

1
Demokrat Parti'nin vaadi ile uygulamanın neden örtüşmediğini, ülkenin o günkü sermaye yapısını düşünerek bulun.
2
Bir fabrikayı satın almak için sadece istek değil, büyük bir sermaye ve bu fabrikayı işletecek teknik kadro gerekir.

Practice More

Demokrat Parti döneminde tarımdaki makineleşmenin (traktör sayısı artışı vb.) dış ticaret dengesi üzerindeki etkilerini inceleyin.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question