Examkin

Uluslararası Ekonomik İlişkiler

70 questions

Question 21Question →

Türkiye ekonomisinin dış ticaret yapısı ve üretim karakteristikleri dikkate alındığında, ithalatın mal grupları bazındaki dağılımı ile dış ticaret ortaklarının sektörel uzmanlaşması arasında güçlü bir korelasyon bulunmaktadır. 2024-2025 dönemi verileri ve Geniş Ekonomik Grupların Sınıflandırması (BECBEC) perspektifinden bakıldığında, Türkiye'nin ithalat kompozisyonuna dair aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi ekonominin yapısal bağımlılıklarını ve güncel ortaklık dinamiklerini en isabetli şekilde analiz etmektedir?

Show answer & explanation

Answer: İthalatın yaklaşık %70-80 bandında seyreden ara (hammadde) malları ağırlığı, imalat sanayisinin ithal girdiye dayalı üretim yapısını teyit ederken; Rusya'dan yapılan enerji ve Çin'den sağlanan endüstriyel ara ürün ithalatı bu yapısal bağımlılığın temel belirleyicisidir.

Answer

Türkiye'nin ithalatında ara mallarının payının %70-80 seviyesinde olması ve bu kalemlerin ağırlıklı olarak Rusya (enerji) ve Çin (sanayi girdisi) üzerinden karşılanması, ekonominin yapısal bağımlılığını yansıtan en doğru tespittir.
Doğru değerlendirme, Türkiye'nin üretim yapısının 'ara malı' ithalatına olan kronik ihtiyacını (yaklaşık %70-80 pay) ve bu ihtiyacın coğrafi olarak enerji devi Rusya ile üretim devi Çin'e odaklandığını saptayan ifadedir. Bu, Türkiye ekonomisindeki üretim-ithalat-ihracat zincirinin temel halkasıdır.

Step-by-Step Solution

1
BEC Sınıflandırmasını Analiz Et
İthalat kalemleri; Ara (Hammadde) Malları, Yatırım (Sermaye) Malları ve Tüketim Malları olarak üç ana gruba ayrılır.
Türkiye ekonomisinde ithalatın karakterini anlamak için hangi mal grubunun baskın olduğunu belirlemek gerekir.
2
Mal Gruplarının Oransal Dağılımını Belirle
Türkiye'de toplam ithalatın yaklaşık %70-80'i 'Ara Malları' grubundan oluşmaktadır. Bu, üretimin ithalata bağımlı olduğunu kanıtlar.
İmalat sanayisinin üretim yapabilmek için hammadde ve enerjiye ihtiyaç duyması bu yüksek oranı açıklar.
3
Ülke Bazlı Verilerle Eşleştir
Rusya, enerji (doğalgaz, petrol) tedariğinde; Çin ise sanayi ürünleri, elektronik ve ara mamul tedariğinde liderdir.
Türkiye'nin en çok ithalat yaptığı ülkelerin neden bu listede olduğunu anlamak için sattıkları ürünlerin BEC grubuna bakılmalıdır.
4
Sentez ve Karşılaştırma Yap
Almanya makine (yatırım malı) ve otomotivde güçlü olsa da hacimsel olarak Rusya ve Çin'in gerisinde kalmıştır. Altın ithalatı (İsviçre) ise ara malı kaleminde dalgalanmalar yaratır.
Hangi ifadenin güncel verilerle (2024-2025) ve yapısal gerçeklerle tam örtüştüğünü saptamak.

Key Concept

Türkiye'nin ithalatında ara mallarının mutlak üstünlüğü ve buna bağlı olarak Rusya/Çin gibi ülkelerle gelişen asimetrik dış ticaret bağımlılığı.
Question 22Question →

Türkiye ekonomisinde belirli bir yıla ait dış ticaret verileri incelendiğinde; ihraç edilen malların birim değer endeksinin %8\%8 oranında, ithal edilen malların birim değer endeksinin ise %15\%15 oranında arttığı tespit edilmiştir. Aynı dönemde Türkiye'nin ihracat miktar endeksinde ise %12\%12 düzeyinde bir artış yaşanmıştır.

Buna göre, söz konusu dönemde Türkiye'nin dış ticaret hadleri ve ihracatın satın alma gücü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi söylenebilir?

Show answer & explanation

Answer: Türkiye'nin bir birim ihracat karşılığında alabileceği ithalat miktarı azalmış, ancak toplam ihracat gelirlerinin ithalatı satın alma gücü artmıştır.

Answer

Türkiye'nin bir birim ihracat karşılığında alabileceği ithalat miktarı (net değişim hadleri) azalmış, ancak toplam ihracat gelirlerinin ithalatı satın alma gücü (gelir dış ticaret hadleri) artmıştır.
Verilen verilerde ithalat fiyatları (1,151,15) ihracat fiyatlarından (1,081,08) daha fazla arttığı için net değişim dış ticaret hadleri kötüleşmiştir (1,08/1,15<11,08 / 1,15 < 1). Ancak ihracat miktarındaki artış (1,121,12), bu kötüleşmeyi telafi edecek kadar büyük olduğu için (0,939×1,12>10,939 \times 1,12 > 1), gelir dış ticaret hadleri (ihracatın satın alma gücü) artmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Net değişim dış ticaret hadlerindeki (NN) değişimi hesapla.
N=(Px/Pm)=1,08/1,15≈0,939N = (P_x / P_m) = 1,08 / 1,15 \approx 0,939 (Yani %6,1\%6,1 oranında kötüleşme).
Ticaret hadlerinin fiyat bazlı yönünü belirlemek için ihraç ve ithal birim değer endeksleri oranlanır.
2
Gelir dış ticaret hadlerindeki (II) değişimi hesapla.
I=N×Qx=0,939×1,12≈1,052I = N \times Q_x = 0,939 \times 1,12 \approx 1,052 (Yani %5,2\%5,2 oranında iyileşme).
İhracatın toplam ithalatı satın alma gücünü bulmak için net değişim hadleri ihracat miktar endeksi ile çarpılır.
3
Elde edilen verileri KPSS terminolojisi ile yorumla.
Net değişim hadlerindeki düşüş (0,939<10,939 < 1) birim başına kaybı, gelir dış ticaret hadlerindeki artış (1,052>11,052 > 1) ise toplam satın alma gücü artışını gösterir.
Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerde miktar artışının fiyat dezavantajını telafi etmesi sık rastlanan bir durumdur.

Key Concept

Net Değişim ve Gelir Dış Ticaret Hadleri Arasındaki İlişki

Practice More

Ödemeler dengesinde 'Cari İşlemler Hesabı' ile ticaret hadleri arasındaki ilişkiyi inceleyen soruları çözmek rekabet gücü kavramını pekiştirecektir.

Alternative Method

Matematiksel olarak Px×QxP_x \times Q_x (Toplam İhracat Geliri) değerindeki artışı, PmP_m (İthalat Fiyatı) artışı ile kıyaslayarak da kapasite artışı doğrulanabilir. İhracat geliri yaklaşık %21\%21 (1,08×1,121,08 \times 1,12) artarken, ithalat fiyatı %15\%15 artmıştır. Gelirdeki artış fiyat artışından fazla olduğu için satın alma gücü artmıştır.
Estimated Time:2m 30s
Question 23Question →

Türkiye ekonomisinin dış ticaret dengesi ve üretim kompozisyonu dikkate alındığında, ithalatın mal grupları bazındaki dağılımı ile ticaret ortaklarının sektörel uzmanlaşması arasında yapısal bir bağ bulunmaktadır. Geniş Ekonomik Grupların Sınıflandırması (BECBEC) ve güncel veriler ışığında, Türkiye'nin ithalat yapısına ilişkin aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Dış ticaret istatistiklerinde altının hanehalkı tarafından bir tasarruf ve yatırım aracı olarak kullanılması nedeniyle, işlenmemiş altın ithalatı BECBEC sınıflamasında doğrudan 'Tüketim Malları' grubu altında tasnif edilerek izlenmektedir.

Answer

İşlenmemiş altın ithalatının 'Tüketim Malları' grubunda yer aldığını iddia eden seçenek yanlıştır.
Dış ticaret istatistiklerinde kullanılan Geniş Ekonomik Grupların Sınıflandırması (BECBEC) uyarınca, işlenmemiş altın (parasal olmayan altın) 'Tüketim Malları' veya 'Sermaye Malları' grubunda değil, 'Ara Malları' (İşlem Görmüş Hammaddeler - Kod 22) grubu altında izlenmektedir. Altının hanehalkı tarafından saklanması veya tasarruf amacıyla kullanılması bu teknik sınıflamayı değiştirmez.

Step-by-Step Solution

1
BECBEC (Geniş Ekonomik Gruplar) sınıflamasındaki üç ana kategoriyi hatırla.
Ara Malları (Hammadde), Sermaye (Yatırım) Malları ve Tüketim Malları.
Sınıflandırma mantığını anlamak için temel ayrımı bilmek gerekir.
2
Türkiye'nin ithalat yapısındaki payları analiz et.
Ara malları %70\%70-%80\%80, sermaye malları %10\%10-%15\%15, tüketim malları %10\%10-%15\%15 civarındadır.
Genel trendleri bilmek, şıkların tutarlılığını ölçmeyi sağlar.
3
Değerli madenlerin ve özellikle altının istatistiksel konumunu belirle.
İşlenmemiş altın, BECBEC sisteminde 'İşlem görmüş hammadde' (Ara malı) kategorisindedir.
Altının bir yatırım aracı olması, onun 'sermaye malı' veya 'tüketim malı' olarak sınıflanmasını sağlamaz.
4
Ülke bazlı uzmanlaşmayı kontrol et.
Rusya=Enerji (Ara malı), Çin=Sanayi Ürünleri (Sermaye/Tüketim), İsviçre=Altın (Ara malı).
Ülke ve mal grubu eşleşmesini doğrulamak için gereklidir.

Key Concept

BECBEC Sınıflandırmasında Altının Yeri ve Türkiye'nin İthalat Kompozisyonu

Hints

1
Türkiye'nin ithalatında hammadde ve enerjiye olan bağımlılığını ve BECBEC sınıflamasındaki ana grupları düşünün.
2
Altın ithalatı arttığında hangi mal grubunun payı şişmektedir? Bu durum hanehalkının tüketim harcamalarını mı yoksa hammadde girişini mi temsil eder?
3
İstatistik kurumları (TU¨I˙KTÜİK), altını bir üretim girdisi veya hammadde gibi 'İşlem Görmüş Hammadde' (Ara malı) başlığı altında toplar.

Practice More

Türkiye'nin ihracatının teknoloji düzeyine (Düşük, Orta-Düşük, Orta-Yüksek, Yüksek) göre dağılımını incelemek, dış ticaretin yapısal sorunlarını daha iyi anlamanızı sağlar.
Estimated Time:2m 30s
Question 24Question →

Türkiye'de yerleşik bir şirketin, yurt dışında yeni bir üretim tesisi kurması veya mevcut bir yabancı şirketin yönetimini kontrol edecek oranda (%10 ve üzeri) hissesini satın alması; Türkiye'nin ödemeler dengesi istatistiklerinde aşağıdakilerden hangisi kapsamında kaydedilir?

Show answer & explanation

Answer: Finans Hesabı / Doğrudan Yatırımlar / Varlık Artışı (+)

Answer

Finans Hesabı içerisinde Doğrudan Yatırımlar kaleminde Varlık Artışı (+) olarak kaydedilir.
Doğru yanıt, işlemin hem kategorisini (Doğrudan Yatırım) hem de muhasebeleşme yönünü (Varlık Artışı) doğru tanımlamaktadır. BPM6 standartlarında, bir ekonomide yerleşik kişilerin başka bir ekonomide kontrol veya önemli derecede yönetim payı (genellikle %10 ve üzeri) elde etmesi doğrudan yatırım olarak adlandırılır. Yerleşiklerin yurt dışındaki bu tür yatırımları finans hesabının 'Net Varlık Edinimi' sütununda (+) işaretiyle gösterilir.

Step-by-Step Solution

1
Yatırımın türünü ve oranını belirle
Doğrudan Yatırım
Yönetimde kontrol sağlayan %10 ve üzeri pay alımları veya yeni tesis (greenfield) yatırımları doğrudan yatırım kabul edilir.
2
İşlemin hangi hesap grubuna girdiğini tespit et
Finans Hesabı
Sermaye hareketleri ve finansal varlık edinimleri ödemeler dengesinin finans hesabında takip edilir.
3
Yönü ve BPM6 standartlarına göre işaretini belirle
Varlık Artışı (+)
Türkiye'de yerleşiklerin yurt dışında varlık edinmesi (sermaye çıkışı), finans hesabının varlık tarafında artış (+) olarak gösterilir.

Key Concept

Ödemeler dengesinde doğrudan yatırım tanımı ve finans hesabı kayıt esasları.

Practice More

Doğrudan yatırım ile portföy yatırımı arasındaki %10'luk eşik kuralını ve BPM6'daki işaretleme mantığını tekrar gözden geçirebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 25Question →

Türkiye ekonomisinde enerji gibi ithal bağımlılığı yüksek olan ürünlerin fiyatlarının (ithalat birim değer endeksi), ihraç edilen ürünlerin fiyatlarından (ihracat birim değer endeksi) daha fazla artması durumunda "Net Değişim (Net Barter) Dış Ticaret Hadleri"nde meydana gelen değişim aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Dış ticaret hadlerinin ülke aleyhine (kötüleşme) gelişmesi

Answer

Dış ticaret hadlerinin ülke aleyhine (kötüleşme) gelişmesi
Net değişim dış ticaret hadleri, ihracat fiyat endeksinin ithalat fiyat endeksine bölünmesiyle (Px/PmP_x / P_m) bulunur. Eğer ithalat fiyatları (PmP_m), ihracat fiyatlarından (PxP_x) daha hızlı artarsa, formüldeki payda büyüyeceği için sonuç küçülür. Bu durum, Türkiye gibi enerji ithalatçısı ülkeler için 'dış ticaret hadlerinin aleyhte gelişmesi' veya 'kötüleşmesi' olarak adlandırılır.

Step-by-Step Solution

1
Net değişim dış ticaret hadleri (N) formülünü belirle.
N=(Px/Pm)×100N = (P_x / P_m) \times 100
Dış ticaret hadleri, ihraç fiyatlarının ithal fiyatlarına oranıdır.
2
Verilen senaryoda fiyat değişimlerini formüle uygula.
PmP_m artış hızı > PxP_x artış hızı
Soruda ithal ürünlerin (enerji vb.) fiyatlarının daha fazla arttığı belirtilmiştir.
3
Rasyonun yönünü ve anlamını yorumla.
NN değerinin düşmesi (kötüleşme/aleyhte gelişim)
Payda (PmP_m) paydan (PxP_x) daha büyük olduğu için rasyon 100'ün altına iner, bu da ülke lehine olmayan bir durumu ifade eder.

Key Concept

Net Değişim Dış Ticaret Hadleri Hesabı ve Yorumlanması

Hints

1
Net değişim dış ticaret hadleri formülünde pay kısmında ihracat fiyatları yer alır.

Practice More

İhracat miktarındaki değişimlerin de hesaba katıldığı 'Gelir Dış Ticaret Hadleri' kavramını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 26Question →

Türkiye ekonomisi ödemeler dengesi istatistikleri, IMF tarafından yayımlanan Ödemeler Dengesi ve Uluslararası Yatırım Pozisyonu El Kitabı (BPM6BPM6) standartları çerçevesinde Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından derlenmektedir. Bu çerçevede 'Cari İşlemler Hesabı', ülkenin dış dünyayla gerçekleştirdiği mal, hizmet, birincil gelir ve ikincil gelir akımlarını kapsamaktadır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi ödemeler dengesinin 'Cari İşlemler Hesabı' (Current Account) kapsamında yer alan kalemlerden biri değildir?

Show answer & explanation

Answer: Yurt dışındaki bir teknoloji firmasının Türkiye'de yeni bir üretim tesisi kurmak amacıyla gerçekleştirdiği doğrudan sermaye yatırımı

Answer

Yurt dışındaki bir teknoloji firmasının Türkiye'de yeni bir üretim tesisi kurmak amacıyla gerçekleştirdiği doğrudan sermaye yatırımı, cari işlemler hesabında değil finans hesabında yer alır.
Doğrudan sermaye yatırımları, mülkiyet değişimine dayalı bir sermaye hareketi olduğu için BPM6BPM6 standartlarına göre ödemeler dengesinin 'Finans Hesabı' kalemi altında izlenmektedir. Cari işlemler hesabı ise sadece mal, hizmet ve gelir akımlarını yansıtır.

Step-by-Step Solution

1
Cari İşlemler Hesabı bileşenlerini tanımla
Cari işlemler; Mal Dengesi, Hizmetler Dengesi, Birincil Gelir Dengesi ve İkincil Gelir Dengesi'nden oluşur.
Soruda istenen 'değildir' ifadesini bulmak için önce dahil olan kalemleri belirlemek gerekir.
2
Seçeneklerdeki işlemleri sınıflandır
Havayolu ödemesi ve mimarlık geliri 'Hizmetler', faiz ödemesi 'Birincil Gelir', nakdi bağış ise 'İkincil Gelir' dengesine kaydedilir.
Her bir işlemin niteliğini BPM6BPM6 standartlarına göre ayrıştırmak gerekir.
3
Yatırım ve gelir ayrımını yap
Doğrudan sermaye yatırımı bir varlık/yükümlülük değişimidir ve 'Finans Hesabı'na kaydedilir.
Gelir akımları (faiz, kar payı vb.) cari işlemlere, ana para ve yatırım akımları ise finans hesabına kaydedilir.

Key Concept

Cari İşlemler Hesabı ve Finans Hesabı Ayrımı

Hints

1
Cari işlemler hesabı sadece cari (yıllık akış) işlemlerini kapsar; mülkiyet değişikliği yaratan yatırım kalemlerini kapsamaz.
2
Ödemeler dengesinde 'faiz' ve 'kar payı' gibi gelirler cari işlemlere, 'ana para' ve 'doğrudan hisse alımı' gibi işlemler finans hesabına yazılır.
3
Türkiye'de bir fabrika kurmak veya şirket satın almak 'Doğrudan Yatırım'dır ve bu kalem Finans Hesabı'nın bir alt kalemidir.

Practice More

Finans hesabının alt kalemleri olan doğrudan yatırımlar, portföy yatırımları ve diğer yatırımlar arasındaki farkları incelemek konuyu pekiştirmenize yardımcı olacaktır.
Estimated Time:1m 30s
Question 27Question →

Türkiye ekonomisinin 20242024 ve 20252025 yıllarındaki dış ticaret verileri ile TÜİK istatistikleri dikkate alındığında, ihracatın sektörel ve grup bazlı yapısına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Geniş Ekonomik Grupların Sınıflandırmasına (BEC) göre ihracatta en yüksek pay, 'Yatırım (Sermaye) Malları' grubuna aittir.

Answer

Geniş Ekonomik Grupların Sınıflandırmasına (BEC) göre ihracatta en yüksek payın yatırım mallarına ait olduğu ifadesi yanlıştır.
Geniş Ekonomik Grupların Sınıflandırmasına (BEC) göre Türkiye'nin ihracatında en büyük pay, üretim sürecinde girdi olarak kullanılan 'Ara Malları' grubuna aittir. Yatırım (Sermaye) mallarının ihracattaki payı ise genellikle %10−%12\%10-\%12 bandında kalarak üç ana grup (ara mallar, tüketim malları, yatırım malları) arasında en düşük seviyede yer almaktadır. Bu nedenle yatırım mallarının en yüksek paya sahip olduğu ifadesi bilgi bazlı bir hatadır.

Step-by-Step Solution

1
TÜİK dış ticaret verilerinin BEC (Geniş Ekonomik Gruplar) sınıflamasına göre analiz edilmesi.
İhracatın yaklaşık %45−%50\%45-\%50'si ara mallar, %40\%40'ı tüketim malları ve sadece %10−%12\%10-\%12'si yatırım (sermaye) mallarından oluşmaktadır.
Grupların ihracat içindeki ağırlıklarını belirlemek.
2
Seçeneklerdeki sektörel ve ülke bazlı verilerin güncel verilerle karşılaştırılması.
Almanya'nın liderliği, imalat sanayinin baskınlığı ve yüksek teknolojinin düşük payı doğrulanırken, yatırım mallarının liderliği tezi çürütülür.
Yanlış olan yapısal bilgiyi tespit etmek.

Key Concept

Türkiye'nin İhracatının BEC ve Sektörel Kompozisyonu

Practice More

İthalatın BEC sınıflamasına göre dağılımını inceleyerek ihracat ile arasındaki yapısal farkları (özellikle ara malı bağımlılığını) karşılaştırınız.
Estimated Time:1m 30s
Question 28Question →

Türkiye ekonomisinin üretim yapısı, sanayi sektörü için gerekli olan enerji ve hammadde ihtiyacının büyük bir kısmının dış dünyadan karşılanmasını zorunlu kılmaktadır. Bu yapısal özellik, Geniş Ekonomik Grupların Sınıflandırmasına (BECBEC) göre yapılan ithalat istatistiklerinde belirgin bir şekilde görülmektedir. Buna göre, Türkiye'nin ithalat kompozisyonu ve başlıca ticaret ortakları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Toplam ithalatın yaklaşık dörtte üçünü ara (hammadde) malları oluştururken; Rusya Federasyonu ve Çin, toplam ithalatta en yüksek paya sahip ülkeler arasında yer almaktadır.

Answer

Toplam ithalatın yaklaşık dörtte üçünü ara mallarının oluşturması ve Rusya ile Çin'in en büyük ithalat ortakları olması doğrudur.
Türkiye ekonomisi 'ara malı bağımlısı' bir üretim yapısına sahiptir. İthalatın %70-80'i ara mallarından oluşur. Ülke bazında ise enerji ithalatı nedeniyle Rusya ve sanayi girdileri nedeniyle Çin en üst sıralarda yer almaktadır.

Step-by-Step Solution

1
İthalatın mal grupları bazında dağılımını (BEC) analiz et.
Ara malları (hammadde ve enerji) %70-80, yatırım (sermaye) malları %10-15, tüketim malları ise %10-12 civarındadır.
Türkiye ekonomisinin dışa bağımlı üretim yapısı, hammadde ve enerji ithalatını zorunlu kılar.
2
Başlıca ithalat ortaklarını kontrol et.
Rusya (özellikle enerji nedeniyle) ve Çin (geniş ürün yelpazesi) genellikle ilk iki sırayı paylaşmaktadır.
Enerji tedariği ve düşük maliyetli sanayi girdileri bu ülkeleri öne çıkarmaktadır.

Key Concept

Türkiye'nin ithalat yapısında ara mallarının (hammadde ve enerji) %70-80 bandındaki yapısal üstünlüğü.

Hints

1
Türkiye'nin ihracat yapmak için hammadde ithal etmek zorunda olduğunu düşünün.
2
Enerji faturasının ithalatın hangi kalemine (BEC) dahil olduğunu hatırlayın.

Practice More

İhracatın mal grupları bazındaki dağılımı ile ithalatı karşılaştırarak dış ticaret hadlerini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 29Question →

Türkiye'de yerleşik bir teknoloji şirketinin, geliştirdiği özgün bir yazılıma ait patent haklarını yurt dışındaki bir firmaya kalıcı olarak satması ve aynı dönemde Türkiye'deki bir ticari bankanın yurt dışı yerleşiklerden sendikasyon kredisi sağlaması işlemleri; Ödemeler Dengesi El Kitabı 6.6. Versiyon (BPM6) metodolojisine göre sırasıyla ödemeler dengesinin hangi kalemlerinde izlenir?

Show answer & explanation

Answer: Sermaye Hesabı - Finans Hesabı / Diğer Yatırımlar

Answer

Patent haklarının kalıcı satışı 'Sermaye Hesabı' altında, sendikasyon kredisi ise 'Finans Hesabı / Diğer Yatırımlar' altında izlenir.
Doğru yanıt olan seçenek, BPM6 standartlarına tam uyum sağlar. Patent haklarının kalıcı devri, 'Üretilmemiş Finansal Olmayan Varlıkların Edinimi/Elden Çıkarılması' kaleminde (Sermaye Hesabı) yer alırken; ticari bankaların yurt dışından aldığı krediler, Finans Hesabı'nın bir alt kalemi olan 'Diğer Yatırımlar' başlığı altında 'Yükümlülüklerin Net Artışı' olarak kaydedilir.

Step-by-Step Solution

1
Patent hakkı satışının niteliğini belirle
Sermaye Hesabı (Üretilmemiş finansal olmayan varlıklar)
BPM6'ya göre patent, marka, logo gibi varlıkların mülkiyet devri sermaye hesabına kaydedilir.
2
Sendikasyon kredisinin niteliğini belirle
Finans Hesabı / Diğer Yatırımlar (Krediler)
Bankaların yurt dışından temin ettiği krediler, portföy veya doğrudan yatırım sınıfına girmediği için 'Diğer Yatırımlar' başlığı altında takip edilir.
3
Sonuçları birleştir
Sermaye Hesabı ve Diğer Yatırımlar
İki işlemin metodolojik sınıflaması bu şekilde eşleşmektedir.

Key Concept

BPM6 Metodolojisinde Varlık ve Borç Sınıflandırması

Hints

1
Patent ve marka gibi varlıkların mülkiyet devri ile bunların kullanım lisans bedelleri farklı hesaplarda izlenir.
2
Sendikasyon kredisi bir borçlanma aracıdır; hisse senedi veya tahvil gibi ikincil piyasa aracı değildir.

Practice More

Net Hata ve Noksan kaleminin bu işlemlerle olan ilişkisini ve BPM6'daki işaret (+/-) kurallarını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 30Question →

Ödemeler Dengesi El Kitabı 6.6. Versiyon (BPM6) standartları dikkate alındığında; Türkiye'de faaliyet gösteren bir ticari bankanın, yurt dışındaki bir finans kuruluşundan vadesi 55 yıl olan bir kredi temin etmesi işlemi, Türkiye'nin ödemeler dengesi istatistiklerinde hangi hesap grubu altında ve nasıl kaydedilir?

Show answer & explanation

Answer: Diğer Yatırımlar kalemi altında, yükümlülüklerin net oluşumunda artış (+) olarak

Answer

İşlem, 'Diğer Yatırımlar' kalemi altında 'Yükümlülüklerin Net Oluşumu' kısmına pozitif (+) değer olarak kaydedilir.
Türkiye'de yerleşik bir bankanın yurt dışından kredi alması, dış dünyaya karşı olan finansal yükümlülüklerini artırır. BPM6 metodolojisinde, bu tür kredi işlemleri 'Finans Hesabı' içindeki 'Diğer Yatırımlar' alt kaleminde izlenir. Kayıt standartları gereği, yükümlülüklerde meydana gelen net artışlar (+) işaretiyle muhasebeleştirilir.

Step-by-Step Solution

1
İşlemin mahiyetini belirleme
Yurt dışından kredi temini, bir finansal yükümlülük artışıdır.
Alınan kredi, gelecekte geri ödenmesi gereken bir borç (yükümlülük) doğurur.
2
BPM6 sınıflamasına göre hesap grubunu seçme
İşlem 'Diğer Yatırımlar' kategorisine girer.
Doğrudan yatırım veya portföy yatırımı (hisse, tahvil vb.) olmayan kredi ve mevduat işlemleri 'Diğer Yatırımlar' altında izlenir.
3
BPM6 kayıt standartlarına göre işaretleme yapma
Yükümlülüklerin net oluşumu (+) olarak kaydedilir.
BPM6'da yükümlülüklerdeki artışlar pozitif (+), azalışlar negatif (-) olarak gösterilir.

Key Concept

BPM6 Finans Hesabı Kayıt Esasları

Practice More

BPM6 ile gelen en büyük değişikliklerden biri olan 'Varlıkların Net Edinimi' ve 'Yükümlülüklerin Net Oluşumu' kavramlarının işaretleme mantığını pekiştirmek için Rezerv Varlıklar kalemindeki değişimlerin nasıl kaydedildiğini inceleyiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 31Question →

Türkiye ekonomisinde, ihraç edilen malların birim değer endeksindeki artış hızının, ithal edilen malların birim değer endeksindeki artış hızının altında kalması durumu 'dış ticaret hadlerinin aleyhe dönmesi' olarak tanımlanmaktadır.

Buna göre, dış ticaret hadlerinin aleyhe geliştiği bir dönemde Türkiye ekonomisi için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Show answer & explanation

Answer: Türkiye'nin ihraç ettiği bir birim mal karşılığında ithal edebildiği mal miktarı azalmıştır.

Answer

Dış ticaret hadlerinin aleyhe geliştiği bir dönemde, Türkiye'nin ihraç ettiği bir birim mal karşılığında ithal edebildiği mal miktarı azalmıştır.
Dış ticaret hadleri (Net Değişim Hadleri), ihracat birim değer endeksinin ithalat birim değer endeksine oranlanmasıyla hesaplanır. İthalat fiyatlarının ihracat fiyatlarından daha hızlı arttığı bir senaryoda bu oran düşer. Bu durum, Türkiye'nin dış dünyadan bir birim mal almak için eskisinden daha fazla mal ihraç etmesi gerektiği, yani dış ticaretin satın alma gücünün azaldığı anlamına gelir.

Step-by-Step Solution

1
Net değişim dış ticaret hadleri (N) formülünü analiz etme
N=(Px/Pm)×100N = (P_x / P_m) \times 100 formülüne ulaşılır.
Dış ticaret hadlerinin yönünü belirlemek için ihracat (PxP_x) ve ithalat (PmP_m) birim değer endeksleri arasındaki ilişkiyi kurmak gerekir.
2
Sorudaki veriyi formüle uygulama
PmP_m artış hızı > PxP_x artış hızı olduğu için Px/PmP_x / P_m oranı düşer ve N<100N < 100 olur.
İthalat fiyatlarının daha hızlı artması, paydanın paydan büyük olması demektir.
3
Ekonomik yorumu gerçekleştirme
Endeksin düşmesi (aleyhe gelişme), bir birim ihracat karşılığı alınabilen ithalat miktarının azaldığını gösterir.
Dış ticaret hadleri, ülkenin dış ticaretteki reel satın alma gücünün bir göstergesidir.

Key Concept

Net Değişim Dış Ticaret Hadleri ve Satın Alma Gücü

Alternative Method

Formül yerine şu mantık yürütülebilir: Sattığımız malların fiyatı 10 birim artarken, aldığımız malların fiyatı 20 birim artıyorsa, cebimizdeki paranın (ihracat gelirinin) alım gücü düşmüş demektir.
Estimated Time:1m 15s
Question 32Question →

Türkiye ekonomisinde 19601960-19801980 yılları arasında 'ithal ikameci sanayileşme' stratejisi izlenirken, 2424 Ocak 19801980 Kararları ile bu model terk edilmiş ve dünya ekonomisiyle bütünleşmeyi hedefleyen 'dışa açık büyüme' modeli benimsenmiştir. Bu köklü değişimle birlikte dış ticaret rejiminde de yapısal düzenlemelere gidilmiştir.

Buna göre, 19801980 sonrası dönemde Türkiye'nin dış ticaret politikalarında gözlenen temel değişim aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: İhracatı teşvik eden mekanizmaların (vergi iadesi, ihracat kredileri) ön plana çıkarılması ve ithalatın kademeli olarak serbestleştirilmesi

Answer

İhracatı teşvik eden mekanizmaların devreye sokulması ve ithalatın kademeli olarak serbestleştirilmesi
Doğru seçenek, 1980 sonrası dönemin en karakteristik özelliği olan dış ticaretin liberalleşmesini ve ihracatın devlet tarafından aktif bir şekilde teşvik edilmesini (sübvansiyonlar, krediler, kur politikası) ifade etmektedir. Bu dönemde ithalat kotaları ve yasakları kaldırılarak yerli sanayinin dünya fiyatları ve rekabetiyle yüzleşmesi sağlanmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Dönem Analizi
1980 öncesi ithal ikameci, 1980 sonrası dışa açık model.
Türkiye ekonomisindeki kırılma noktalarını bilmek dış ticaret politikalarını anlamak için kritiktir.
2
Politika Değişimi
Dış ticaretin serbestleşmesi ve ihracatın desteklenmesi.
Dışa açık modelin başarılı olması için yerli ürünlerin rekabet gücünün artırılması (teşvikler) ve girdi maliyetlerinin düşürülmesi (ithalatın serbestleşmesi) gerekir.
3
Yapısal Sonuç
İhracat kalemlerinde sanayi ürünleri ağırlık kazandı.
Politika değişiminin doğal sonucu olarak Türkiye'nin ihracat kompozisyonu tarımsal hammadde ihracatçılığından sanayi mamulleri ihracatçılığına evrilmiştir.

Key Concept

İhracata Dayalı Büyüme Stratejisi (24 Ocak 1980)

Hints

1
1980 öncesi 'içe dönük', 1980 sonrası 'dışa dönük' modelleri düşünün.
2
Dışa dönük büyüme modelinde devlet ihracatçıyı neden ve nasıl destekler?

Practice More

Türkiye'nin Avrupa Birliği ile imzaladığı Gümrük Birliği'nin (19961996) dış ticaret üzerindeki etkilerini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 33Question →

Türkiye ekonomisinin dış ticaret verileri analiz edildiğinde; ihraç edilen malların birim değer endeksindeki (PxP_x) artış hızının, ithal edilen malların birim değer endeksindeki (PmP_m) artış hızının altında kaldığı görülmüştür. Ancak aynı dönemde ihracat miktar endeksinde (QxQ_x) meydana gelen çok güçlü artışın, fiyatlardaki bu olumsuz gidişatı telafi ederek ülkenin toplam ithalat yapabilme kapasitesini artırdığı saptanmıştır.

Bu durum, aşağıdaki dış ticaret haddi türlerinden hangisinin iyileştiğini (ülke lehine geliştiğini) kesin olarak gösterir?

Show answer & explanation

Answer: Gelir dış ticaret hadleri

Answer

Gelir dış ticaret hadleri
Gelir dış ticaret hadleri (I=[Px/Pm]×QxI = [P_x / P_m] \times Q_x), bir ülkenin ihraç ettiği ürünler karşılığında elde ettiği toplam döviz geliriyle ithal edebileceği mal miktarını, yani 'ithalat kapasitesini' ölçer. Soruda belirtilen senaryoda, ihraç fiyatlarının ithal fiyatlarına oranı (Px/PmP_x/P_m) düşse bile (yani net ticaret hadleri aleyhe dönse bile), ihracat miktarındaki (QxQ_x) artış bu kaybı telafi ederek toplam kapasiteyi artırmıştır. Bu durum doğrudan gelir dış ticaret hadlerinin iyileştiğini gösterir.

Step-by-Step Solution

1
Net ticaret hadlerindeki değişimi analiz etme
Px/PmP_x / P_m oranının (Net Dış Ticaret Hadleri) azaldığını belirleme
Soruda ihraç fiyatlarının (PxP_x) ithal fiyatlarından (PmP_m) daha yavaş arttığı belirtilmiştir.
2
Miktar endeksindeki değişimi değerlendirme
QxQ_x (İhracat Miktar Endeksi) değerinde güçlü bir artış olduğu saptanmıştır
İthalat kapasitesindeki artışın miktar etkisinden kaynaklandığı vurgulanmıştır.
3
Gelir dış ticaret hadleri formülünü uygulama
I=(Px/Pm)×QxI = (P_x / P_m) \times Q_x değerinin arttığı sonucuna ulaşma
Formüle göre fiyatlardaki azalma miktar artışıyla telafi edilirse ithalat kapasitesi (gelir hadleri) iyileşir.

Key Concept

İthalat Kapasitesi ve Gelir Dış Ticaret Hadleri
Estimated Time:1m 15s
Question 34Question →

Türkiye ekonomisinde 19301930’lu yıllarda, özellikle 19291929 Dünya Ekonomik Buhranı'nın yarattığı daralmayı aşmak, dış ticaret açıklarını sınırlamak ve döviz rezervlerini korumak amacıyla benimsenen, "malımı alanın malını alırım" ilkesine dayanan dış ticaret rejimi aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Kliring ve takas sistemi

Answer

Kliring ve takas sistemi
Kliring ve takas sistemi, Türkiye'nin 19301930’lu yıllarda 19291929 Dünya Ekonomik Buhranı nedeniyle azalan döviz rezervlerini korumak ve dış ticaret açıklarını yönetmek için kullandığı temel yöntemdir. Bu sistemde ülkeler arası ticaret, döviz transferi yerine karşılıklı mal değişimi ve alacakların bir merkezde mahsup edilmesi esasına dayanır. "Malımı alanın malını alırım" prensibi bu dönemin simgeleşmiş dış ticaret yaklaşımıdır.

Step-by-Step Solution

1
Dönem tespiti yapılması
19301930’lu yıllar, devletçilik ve küresel buhran sonrası dönem.
Soruda belirtilen zaman dilimi, Türkiye'nin korumacı ve devletçi politikalara geçtiği dönemi işaret etmektedir.
2
Politika ilkesinin analiz edilmesi
"Malımı alanın malını alırım" ilkesi.
Döviz kıtlığı nedeniyle nakit ödeme yerine, karşılıklı mal alışverişini (takas) ve hesapların mahsup edilmesini (kliring) gerektiren sistemin tanımıdır.
3
Doğru terminolojinin seçilmesi
Kliring ve takas sistemi.
19301930’lı yıllarda dış ödemeler dengesini korumak için başvurulan temel teknik mekanizmadır.

Key Concept

Kliring ve Takas Sistemi (19301930’lar)

Practice More

Bu dönemin ardından gelen 19461946 Devalüasyonu ve 19501950’lerdeki dış ticaret serbestleşme çabalarını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 35Question →

Türkiye ile Avrupa Birliği arasında 11 Ocak 19961996 tarihinde yürürlüğe giren Gümrük Birliği Anlaşması'nın kapsamı ve Türkiye dış ticareti üzerindeki etkileri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu sürecin temel özelliklerinden biridir?

Show answer & explanation

Answer: Sanayi ürünleri ve işlenmiş tarım ürünleri ticaretinde gümrük vergilerinin ve miktar kısıtlamalarının sıfırlanması

Answer

Sanayi ürünleri ve işlenmiş tarım ürünleri ticaretinde gümrük vergilerinin ve miktar kısıtlamalarının kaldırılması, Gümrük Birliği'nin temel özelliğidir.
Doğru cevap olan ifade, Gümrük Birliği'nin mal ticaretindeki en somut etkisini açıklamaktadır. 11 Ocak 19961996 itibarıyla Türkiye ve AB arasında sanayi ürünleri ile işlenmiş tarım ürünlerinde gümrük vergileri ve eş etkili vergiler tamamen kaldırılmıştır. Bu durum Türkiye'nin dış ticaretinde AB'nin payını ve rekabet koşullarını doğrudan etkilemiştir.

Step-by-Step Solution

1
Anlaşmanın kapsamını belirle.
Gümrük Birliği sanayi ürünlerini ve işlenmiş tarım ürünlerini içerir.
Ekonomik entegrasyonun hangi mal gruplarında serbestlik getirdiğini anlamak için kapsam netleştirilmelidir.
2
Dış tarife politikalarını analiz et.
Üçüncü ülkelere karşı Ortak Gümrük Tarifesi (OGT) kabul edilmiştir.
Gümrük Birliği'ni Serbest Ticaret Bölgesi'nden ayıran en temel fark dış dünyaya karşı ortak bir tarife uygulanmasıdır.
3
İstisnaları ve sınırları değerlendir.
Temel tarım, hizmetler ve kamu alımları kapsam dışıdır.
Tam serbestleşmenin sağlanmadığı alanlar, yanlış seçenekleri elemek için kritiktir.

Key Concept

Gümrük Birliği (1996) ve Ortak Gümrük Tarifesi

Hints

1
Gümrük Birliği'nin 'Serbest Ticaret Anlaşması'ndan farkını düşünün.
2
AB ile hangi tür malların ticaretinde vergilerin sıfırlandığını hatırlayın: Sanayi mi yoksa Tarım mı?
3
Ortak Gümrük Tarifesi (OGT) kavramının Türkiye'nin üçüncü ülkelerle ticaretini nasıl etkilediğine odaklanın.

Practice More

Türkiye'nin dış ticaretinde Gümrük Birliği sonrası ithalatın mal grupları bazında değişimini ve 'Saptırma Etkisi' kavramını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 36Question →

Türkiye ekonomisinde ithalatın mal grupları bazındaki dağılımı, imalat sanayisinin üretim yapısı, enerji ihtiyacı ve teknolojik kapasite ile doğrudan ilişkilidir. Geniş Ekonomik Grupların Sınıflandırması (BEC) ve dış ticaret verileri dikkate alındığında;

Türkiye'nin ithalat yapısına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Toplam ithalatın yaklaşık %70\%70-%80\%80 gibi büyük bir bölümünü ara malları (hammadde) grubu oluşturmakta olup, bu grupta enerji ithalatı en belirleyici kalemdir.

Answer

Türkiye'nin ithalatında en büyük pay yaklaşık %70\%70-%80\%80 ile ara malları (hammadde) grubuna aittir ve enerji ithalatı bu grubun en kritik kalemidir.
Doğru olan ifade, Türkiye ithalatının yaklaşık dörtte üçünün ara mallarından (hammadde) oluştuğunu ve bu grubun en önemli parçasının enerji ithalatı olduğunu belirten ifadedir. Bu durum, Türkiye ekonomisinin büyümesi için dışarıdan girdi almak zorunda olduğunu kanıtlar.

Step-by-Step Solution

1
İthalatın BEC (Geniş Ekonomik Grupların Sınıflandırması) kategorilerini belirleme
İthalat; Ara Malları, Sermaye (Yatırım) Malları ve Tüketim Malları olarak üç ana gruba ayrılır.
Türkiye'nin ithalat yapısını analiz etmek için standart sınıflandırmayı kullanmak gerekir.
2
Grupların toplam ithalat içerisindeki ağırlıklarını karşılaştırma
Ara Malları: %70\%70-%80\%80, Sermaye Malları: %12\%12-%15\%15, Tüketim Malları: %10\%10-%13\%13 civarındadır.
Türkiye sanayisinin üretim yapısı montaj ve ara malı ithalatına dayalı bir karakter gösterir.
3
Ara malları grubunun alt kalemlerini analiz etme
Bu grubun en büyük kalemi enerji (fosil yakıtlar) ve sanayi için gerekli kimyasallar ile metallerdir.
Türkiye'nin enerji bakımından dışa bağımlı olması, ara malı ithalatını yukarı çeken en temel faktördür.

Key Concept

Türkiye'nin İthalatında Ara Malları Bağımlılığı

Hints

1
Türkiye'nin sanayi üretimi yapabilmesi için dışarıdan en çok hangi tür malları (petrol, doğalgaz, demir-çelik) alması gerektiğini düşünün.
2
BEC sınıflandırmasına göre ara malları, sermaye malları ve tüketim malları arasındaki oransal farkı hatırlayın; hammadde her zaman en üsttedir.

Practice More

İthalat yapısındaki bu bağımlılığın cari işlemler dengesi ve dış ticaret hadleri üzerindeki etkilerini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 37Question →

Türkiye ekonomisi ödemeler dengesi kayıtlarında, IMF BPM6BPM6 (6.6. El Kitabı) standartları çerçevesinde, yurt dışında bir yıldan uzun süredir yerleşik olan bir kişinin Türkiye'deki hanehalkına gönderdiği karşılıksız nakdi yardımlar (işçi dövizleri) hangi hesap grubu altında sınıflandırılmaktadır?

Show answer & explanation

Answer: İkincil Gelir Dengesi

Answer

İkincil Gelir Dengesi
Doğru cevap, yerleşik olmayanların yerleşiklere yaptığı karşılıksız cari transferlerin izlendiği kalem olan İkincil Gelir Dengesi'dir. BPM6BPM6 standartlarına göre, bir yıldan uzun süredir yurt dışında yaşayan ve oranın yerleşiği kabul edilen kişilerin gönderdiği yardımlar (kişisel transferler) bu hesapta izlenir.

Step-by-Step Solution

1
İşlemin niteliğini analiz etme
İşlem, karşılıksız bir nakdi transferdir.
Herhangi bir mal veya hizmet alımı ya da üretim faktörü karşılığı olmadığı belirtilmiştir.
2
Yerleşiklik (Residency) durumunu kontrol etme
Gönderen kişi yurt dışında yerleşik sayılmaktadır.
Bir yıldan uzun süre yurt dışında bulunması, o ekonominin yerleşiği olduğu anlamına gelir (BPM6BPM6 standardı).
3
Cari işlemler dengesi alt kalemlerine atama yapma
İşlem 'İkincil Gelir Dengesi' altında sınıflandırılır.
Karşılıksız cari transferler (işçi dövizleri, bağışlar vb.) bu kalemin temel bileşenidir.

Key Concept

Ödemeler Dengesi Cari İşlemler Alt Kalemleri

Hints

1
İşlemin 'karşılıksız' olması, onun bir transfer olduğunu gösterir.
2
Gelir dengesi ikiye ayrılır: Üretim faktörü karşılığı olanlar ve karşılıksız olanlar.
3
Eski sistemde 'Cari Transferler' olarak adlandırılan kalem, güncel BPM6BPM6 sisteminde 'İkincil Gelir Dengesi' adını almıştır.

Practice More

Birincil ve İkincil Gelir Dengesi arasındaki farkı pekiştirmek için 'çalışan ücretleri' ile 'emekli maaşları' arasındaki ödemeler dengesi sınıflandırmasını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 38Question →

Türkiye ekonomisi ödemeler dengesi istatistiklerinde, BPM6BPM6 (6.6. El Kitabı) standartları uyarınca, aşağıdakilerden hangisi "Birincil Gelir Dengesi" (PrimaryPrimary IncomeIncome) kalemi altında izlenen işlemlerden biridir?

Show answer & explanation

Answer: Yurt dışında yerleşik bir bankanın Türkiye'deki bir anonim şirkete açtığı kredi karşılığında tahsil ettiği faiz tutarı

Answer

Yurt dışında yerleşik bir bankanın Türkiye'deki bir firmaya sağladığı kredi üzerinden elde ettiği faiz gelirleri birincil gelir kalemidir.
Doğru cevapta belirtilen yurt dışı bankanın faiz geliri elde etmesi, sermaye faktörünün kullanımı karşılığında oluşan bir yatırım geliridir. BPM6BPM6 sisteminde yatırım gelirleri (faiz, temettü, doğrudan yatırım kârları) Birincil Gelir Dengesi içerisinde yer alır.

Step-by-Step Solution

1
İşlemin niteliğini analiz etme
İşlem, bir üretim faktörü olan sermayenin (kredinin) kullanımı karşılığında ödenen bir 'getiri' (faiz) niteliğindedir.
Birincil gelir dengesi, üretim sürecine sağlanan emek ve sermaye gibi faktörlerin karşılığında elde edilen gelirleri kapsar.
2
Ödemeler dengesi kalemleri ile eşleştirme
Faiz ödemeleri, yatırım geliri kategorisinde Birincil Gelir Dengesi'ne kaydedilir.
BPM6BPM6 standartlarına göre doğrudan yatırım, portföy yatırımı ve diğer yatırımlardan elde edilen faiz ve kâr payları bu başlık altında toplanır.
3
Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu doğrulama
Hizmet alımları, karşılıksız transferler ve varlık alım-satımları diğer hesaplarda izlenir.
Hizmetler (turizm, fuar), İkincil Gelir (hibe, işçi dövizi) ve Finans Hesabı (tahvil alımı) ayrımını yapmak ödemeler dengesi analizinde kritiktir.

Key Concept

Birincil Gelir Dengesi; çalışanların ücretleri ve yatırım gelirlerini (faiz, kâr payı vb.) kapsayan faktör gelirleri hesabıdır.

Practice More

Türkiye'nin cari açığının finansmanında 'Doğrudan Yatırımlar' ile 'Sıcak Para' (Portföy Yatırımları) arasındaki farkları inceleyen sorulara odaklanabilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 39Question →

Ödemeler Dengesi El Kitabı 6.6. Versiyon (BPM6) standartları ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) raporlama esasları dikkate alındığında; Türkiye'de yerleşik bir ihracatçı firmanın, yurt dışındaki bir alıcıdan ihraç edeceği mallar karşılığında sevkiyat öncesinde "peşin ödeme" (avans) alması işlemi, ödemeler dengesi istatistiklerinin Finans Hesabı altında aşağıdakilerden hangisi kapsamında kaydedilir?

Show answer & explanation

Answer: Diğer Yatırımlar / Ticari Krediler ve Avanslar / Yükümlülüklerin Net Oluşumu

Answer

İşlem, 'Diğer Yatırımlar' ana başlığı altındaki 'Ticari Krediler ve Avanslar' kaleminde 'Yükümlülüklerin Net Oluşumu' olarak kaydedilir.
BPM6 standartlarına göre, bir mal veya hizmetin tesliminden önce yapılan peşin ödemeler 'Ticari Krediler ve Avanslar' (Trade Credits and Advances) kalemi altında sınıflandırılır. Türkiye'de yerleşik bir ihracatçının parayı tahsil edip malı henüz göndermemiş olması, yurt dışına karşı bir yükümlülük oluşturduğu için bu işlem Finans Hesabı'nda 'Yükümlülüklerin Net Oluşumu' sütununa artı (++) değer olarak kaydedilir.

Step-by-Step Solution

1
İşlemin niteliğinin belirlenmesi
Mal sevkiyatı öncesi tahsil edilen nakit avans (peşin ödeme).
BPM6 standartlarında bu tür işlemlerin hangi finansal araç sınıfına girdiğini anlamak için gereklidir.
2
Uygun BPM6 alt kaleminin seçilmesi
Ticari Krediler ve Avanslar.
BPM6, mal ve hizmet ticareti ile doğrudan bağlantılı finansal akımları (avanslar ve vadeli alacaklar) bu özel kalem altında sınıflandırır.
3
Kayıt yönünün tayin edilmesi
Yükümlülüklerin Net Oluşumu (++).
İhracatçı firma parayı almış ancak malı henüz göndermemiştir; bu durum firma için bir yükümlülük (mal gönderme borcu) yaratır.

Key Concept

Ticari Krediler ve Avanslar (Trade Credits and Advances)

Hints

1
BPM6'da mal ticaretiyle doğrudan bağlantılı olan ve banka kredisi olmayan kısa vadeli borçlanmalara ne dendiğini hatırlayın.

Practice More

İşlemin tam tersini (malın sevkiyatından sonra bedelin tahsil edilmesi) düşünerek 'Varlıkların Net Edinimi' tarafındaki kaydı inceleyin.
Estimated Time:1m 30s
Question 40Question →

Türkiye ekonomisine ilişkin bir dönem için aşağıdaki endeks değerleri verilmiştir:

DeğişkenEndeks Değeri (Bir Önceki Dönem = 100)
İhracat Fiyat Endeksi (PxP_x)110
İthalat Fiyat Endeksi (PmP_m)120
İhracat Miktar Endeksi (QxQ_x)130

Buna göre, Türkiye'nin dış ticaret hadleri ve ithalat kapasitesindeki değişimle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Net dış ticaret hadleri kötüleşmiş, ancak gelir dış ticaret hadleri (ithalat kapasitesi) artmıştır.

Answer

Net dış ticaret hadleri kötüleşmiş ancak ülkenin ithalat kapasitesini temsil eden gelir dış ticaret hadleri artmıştır.
Verilen değerlere göre net dış ticaret hadleri 110/120=0,916110/120 = 0,916 (kötüleşme) iken, gelir dış ticaret hadleri (ithalat kapasitesi) 0,916×130=1,190,916 \times 130 = 1,19 (iyileşme) olarak hesaplanır. Bu durum, Türkiye'nin birim başına kaybına rağmen daha fazla mal satarak toplamda daha fazla ithalat yapabilme gücü kazandığını gösterir.

Step-by-Step Solution

1
Net dış ticaret hadlerinin (NN) hesaplanması
N=(Px/Pm)×100⇒(110/120)×100≈91,6N = (P_x / P_m) \times 100 \Rightarrow (110 / 120) \times 100 \approx 91,6
Ülkenin ihraç ettiği birim mal karşılığında alabildiği ithal mal miktarını belirlemek için kullanılır.
2
Gelir dış ticaret hadlerinin (II) hesaplanması
I=(Px/Pm)×Qx⇒(110/120)×130≈119,1I = (P_x / P_m) \times Q_x \Rightarrow (110 / 120) \times 130 \approx 119,1
Ülkenin toplam ihracat geliri ile ne kadar ithalat yapabileceğini (ithalat kapasitesini) ölçmek için miktar endeksiyle düzeltme yapılır.
3
Sonuçların yorumlanması
Net hadler (91,6 < 100) kötüleşmiş, gelir hadleri (119,1 > 100) iyileşmiştir.
İhracat fiyatları ithalat fiyatları karşısında değer kaybetse de, ihracat miktarındaki yüksek artış toplam ithalat kapasitesini artırmıştır.

Key Concept

İthalat Kapasitesi (Gelir Dış Ticaret Hadleri)

Practice More

Tek faktörlü ve çift faktörlü dış ticaret hadlerinin hesaplanması için verimlilik endekslerinin nasıl kullanıldığını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
PreviousPage 2 / 4Next