Examkin

Question

Difficulty: Very hardÖlçümleme ve Ölçek Türleri

Bir tüketici elektroniği markası, pazar araştırması kapsamında topladığı verileri analiz etmektedir. Araştırmada kullanılan değişkenler ve bu değişkenlerin ölçüm yapıları şu şekildedir:

* I. Değişken: Müşterilerin meslek grupları (Öğretmen, Mühendis, Doktor vb.)
* II. Değişken: Müşterilerin marka sadakat düzeyleri (1: Hiç sadık değilim ... 7: Çok sadığım şeklinde Likert tipi)
* III. Değişken: Müşterilerin yeni çıkan bir ürünü satın alma niyetlerine göre tercih sıralamaları (1. tercih, 2. tercih, 3. tercih)
* IV. Değişken: Müşterilerin son bir yılda marka mağazalarında geçirdikleri toplam süre (Dakika)

Araştırmacı, bu verileri kullanarak raporunda çeşitli istatistiksel işlemler yapmıştır.

Ölçek türlerinin teorik kısıtları ve matematiksel özellikleri dikkate alındığında, araştırmacının yaptığı aşağıdaki işlemlerden veya çıkarımlardan hangisi metodolojik olarak kesinlikle yanlıştır?

  1. II. değişkende 6 puanını veren bir müşterinin, 3 puanını veren bir müşteriye göre markaya tam iki kat daha fazla sadık olduğunun belirtilmesi.Answer
  2. B
    I. değişken kullanılarak frekans dağılımlarının hesaplanması ve verinin merkezi eğilim ölçüsü olarak yalnızca mod (tepe değer) istatistiğinin raporlanması.
  3. C
    III. değişkende elde edilen sıra değerleri arasındaki mesafelerin eşit olduğunun varsayılamayacağı gerekçesiyle analizde non-parametrik testlerin tercih edilmesi.
  4. D
    IV. değişkene ait veriler üzerinden aritmetik ortalama, standart sapma ve varyans hesaplanarak farklı yaş grupları arasında parametrik varyans analizi yapılması.
  5. E
    I. ve III. değişkenler arasında bir ilişki olup olmadığını test etmek amacıyla veri setine Ki-kare (Chi-square) bağımsızlık testinin uygulanması.

Answer

Aralıklı (interval) ölçek yapısındaki verilerde, mutlak sıfır noktası bulunmadığı için puanlar üzerinden 'iki katı' gibi oransal (kat/oran) karşılaştırmaların yapılması metodolojik olarak yanlıştır.
II numaralı değişkende kullanılan Likert ölçeği 'aralıklı (interval) ölçek' yapısındadır. Aralıklı ölçeklerin en temel özelliği başlangıç noktasının (sıfır değerinin) mutlak bir yokluğu ifade etmemesi, itibari (keyfi) olmasıdır. Bu matematiksel kısıt nedeniyle, değişken değerleri arasında toplama ve çıkarma yapılabilir ancak 'iki katı', 'yarısı' gibi oransal (kat) karşılaştırmalar kesinlikle yapılamaz. Oransal çıkarımlar yalnızca mutlak sıfır noktası bulunan 'oransal (rasyo) ölçeklerde' (örneğin mağazada geçirilen dakika) mümkündür. Bu nedenle Likert puanı 6 olan birinin 3 olan birine göre iki kat daha sadık olduğunu iddia etmek en yaygın metodolojik hatalardan biridir.

Step-by-Step Solution

1
Araştırmada kullanılan her bir değişkenin hangi ölçek türünde olduğunu tespit et.
I. Değişken: Sınıflayıcı (Nominal), II. Değişken: Aralıklı (Interval), III. Değişken: Sıralayıcı (Ordinal), IV. Değişken: Oransal (Ratio).
Yapılan istatistiksel işlemlerin geçerliliği, doğrudan verinin elde edildiği ölçek türüne bağlıdır.
2
Aralıklı ölçeklerin (II. Değişken - Likert) matematiksel kısıtlarını değerlendir.
Aralıklı ölçeklerde bir başlangıç noktası vardır ancak bu nokta 'mutlak yokluğu' (gerçek sıfırı) ifade etmez, araştırmacı tarafından keyfi atanır.
Gerçek sıfır noktasının olmaması, veriler arasında oranlama (çarpma/bölme) yapılmasına engel teşkil eder.
3
Oransal çıkarım içeren hatalı işlemi belirle.
Marka sadakatini ölçen Likert ölçeğinde (II. Değişken) 6 alanın, 3 alana göre 'iki kat' daha sadık olduğunun iddia edilmesi yanlış bir çıkarımdır.
Çünkü 0 puanı, 'sadakatin mutlak olarak hiç olmaması' anlamına gelmez. Bu tür oransal ifadeler sadece Oransal (IV. Değişken gibi) ölçeklerde kullanılabilir.

Key Concept

Ölçek Türlerinin İstatistiksel Analiz Kısıtları
Rate this question

Topics

Ölçümleme ve Ölçek Türleri

More questions from this topic