Pazarlama Bilgi Sistemi ve Araştırması

Bir beyaz eşya üreticisi, geliştirdiği yeni nesil akıllı fırın prototipine yönelik tüketicilerin satın alma niyetlerini ve fiyat beklentilerini ölçmek istemektedir. İşletme; bu beklentilerin demografik özelliklere göre nasıl farklılaştığını istatistiksel olarak analiz etmeyi ve elde edeceği sonuçları tüm hedef pazara genelleyerek kesin yargılara varmayı amaçlamaktadır.

Buna göre, işletmenin araştırma hedeflerine ulaşabilmesi için aşağıdaki veri toplama yöntemlerinden hangisini kullanması en uygundur?

Ulusal çapta faaliyet gösteren bir süpermarket zinciri, mağaza içindeki reyon diziliminin müşterilerin anlık satın alma (impulsif) davranışları ve ortalama sepet tutarları üzerindeki neden-sonuç ilişkisini ölçmek istemektedir. Bu amaçla firma, yapısal olarak birbirine benzeyen iki farklı mağaza seçmiştir. Birinci mağazada mevcut dizilim korunurken (kontrol grubu), ikinci mağazada çapraz satışa uygun yeni bir reyon dizilimi uygulanmıştır (deney grubu). Bir ayın sonunda her iki mağazadan elde edilen sayısal satış verileri istatistiksel olarak karşılaştırılmıştır.

Buna göre, süpermarket zincirinin uyguladığı nicel pazarlama araştırması yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

Bir kamu kurumu, vatandaşların sunduğu e-devlet hizmetlerinden memnuniyetini ölçmek için kapsamlı bir araştırma tasarlamaktadır. Araştırmacılar, farklı sosyoekonomik kesimlerin görüşlerinin evrendeki ağırlıkları oranında örnekleme yansımasını garanti altına almak istemektedir. Bu amaçla hedef evren, gelir düzeylerine göre üç alt gruba (düşük, orta, yüksek) ayrılmış ve araştırmaya dahil edilecek katılımcılar her bir alt grubun içinden olasılığa dayalı olarak (rastgele) seçilmiştir.

Buna göre, bu araştırmada uygulanan örnekleme yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

Bir perakende zincirinin pazarlama müdürü, pazar çevresinde meydana gelen günlük gelişmeleri izlemek, rakiplerin güncel fiyat politikalarını takip etmek ve sektörel dergilerdeki yeni eğilimleri analiz etmek amacıyla bayiler, tedarikçiler ve mağaza çalışanları aracılığıyla sürekli bir bilgi toplama süreci yürütmektedir.

İşletmenin dış çevresindeki fırsat ve tehditleri zamanında belirlemeyi sağlayan bu sürekli ve günlük bilgi toplama süreci, Pazarlama Bilgi Sistemi'nin (PBS) aşağıdaki alt sistemlerinden hangisinin kapsamında değerlendirilir?

Beta Gıda A.Ş., pazara yeni süreceği 'glutensiz bebek bisküvisi' ürününün ambalaj tasarımı ve gramaj tercihleri konusunda tüketicilerin güncel beklentilerini belirlemek istemektedir. Pazarlama müdürü, bu problemin çözümü için işletmenin üç yıl önce genel bisküvi kategorisi için yaptırdığı araştırma raporlarını ve muhasebe departmanındaki mevcut satış kayıtlarını incelemenin yeterli olacağını belirtmiştir. Ancak pazarlama araştırmacısı, bu verilerin mevcut problemi çözmekte yetersiz kalacağını, bu nedenle sahaya inilerek hedef kitleyle yeni bir anket çalışması yapılması gerektiğini savunmuştur.

Buna göre, pazarlama araştırmacısının yeni bir anket çalışmasını (birincil veri) savunmasının temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

Bir pazar araştırmasında tüketicilerden beş farklı akıllı telefon markasını "en çok tercih ettiklerinden (1) en az tercih ettiklerine (5) doğru" sıralamaları istenmiştir.

Elde edilen veri seti incelendiğinde; 1. sıradaki marka ile 2. sıradaki marka arasındaki tercih yoğunluğu farkının, 2. ve 3. sıradaki markalar arasındaki farka eşit olup olmadığının ölçülemediği, yalnızca markalar arası öncelik (üstünlük) durumunun belirlenebildiği görülmüştür. Ayrıca, yapılan bu ölçümün mutlak bir başlangıç (gerçek sıfır) noktası da bulunmamaktadır.

Buna göre araştırmacının bu soruda kullandığı temel ölçek türü aşağıdakilerden hangisidir?

Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), emeklilerin dijital hizmetleri kullanım alışkanlıklarını analiz etmek üzere kapsamlı bir araştırma projesi başlatmıştır. Araştırma ekibi ilk aşamada, maliyet ve zaman tasarrufu sağlamak amacıyla kurumun kendi veri tabanında yer alan e-Devlet giriş loglarını, gerçekleşen işlem türlerini ve ortalama işlem sürelerini incelemiştir. Ancak bu verilerin, emeklilerin sistemi kullanırken yaşadıkları temel zorlukların 'nedenlerini' ve algıladıkları hizmet kalitesini açıklamada yetersiz kaldığı tespit edilmiştir. Bu eksikliği gidermek amacıyla, hizmeti kullanan emeklilerden yansız olarak seçilecek bir örneklem grubuyla yapılandırılmış yüz yüze anket çalışması yapılmasına karar verilmiştir.

Buna göre, araştırmanın veri toplama süreci ve kullanılan kaynaklarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kozmetik sektöründe faaliyet gösteren bir firma, piyasaya yeni süreceği yaşlanma karşıtı krem serisinin pazar potansiyelini belirlemek amacıyla kapsamlı bir araştırma süreci başlatmıştır. Araştırma ekibi ilk aşamada, şirketin kendi veri tabanında yer alan geçmiş müşteri satın alma kayıtlarını ve iade bildirimlerini incelemiştir. İkinci aşamada, Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) güncel demografik yapıyı gösteren nüfus projeksiyon raporlarını analiz etmiştir. İlk iki aşamadan elde edilen bilgilerin özel olarak araştırılan probleme tam yanıt vermemesi üzerine ekip, son aşamada hedef kitleyi temsil eden 500 kişilik bir katılımcı grubuyla odak grup görüşmeleri ve saha anketleri gerçekleştirmiştir.

Bu araştırma sürecinde kullanılan veri kaynakları ve özellikleri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Ulusal çapta lojistik hizmeti veren bir kamu kurumu, son altı ayda artan müşteri şikayetlerinin temel nedenini 'teslimat sürelerindeki belirsizlik' olarak tanımlamıştır. Bu sorunun çözümüne yönelik görevlendirilen pazar araştırmacısı; kullanılacak anket yönteminin çevrim içi mi yoksa yüz yüze mi olacağına karar vermiş, araştırmaya dâhil edilecek 1500 kişilik örneklem çerçevesini belirlemiş ve toplanacak veriler için gereken bütçe ile zaman çizelgesini onaylatmıştır.

Buna göre pazar araştırmacısı, pazarlama araştırması sürecinin hangi aşamasında yer almaktadır?

Ulusal çapta faaliyet gösteren bir yapı market zinciri, yeni açacağı büyük ölçekli mağazanın lokasyonunu belirlemek amacıyla bir pazar araştırması yürütmektedir. Yönetim, aday bölgelerdeki nüfus yoğunluğunu ve bölgesel gelir dağılımını hızlı ve düşük bütçeyle analiz edebilmek için öncelikle Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerini ve çeşitli sektörel yayınları incelemiştir. Ancak bu kaynaklar, tüketicilerin mağaza içi alışveriş motivasyonları ve spesifik marka tercihleri konusunda detaylı bilgi sunmada yetersiz kalmıştır. Bu bilgi boşluğunu doldurmak ve doğrudan mevcut yatırım kararına ışık tutmak üzere, finale kalan iki bölgede hedef kitleyle doğrudan görüşülerek bir alan araştırması yapılmıştır.

Buna göre, işletmenin pazar araştırması sürecinde kullandığı veri kaynakları ve bu kaynakların özellikleri dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Dayanıklı tüketim malları sektöründe faaliyet gösteren ulusal bir üretici, İç Anadolu Bölgesi'ndeki satışlarında son iki çeyrekte açıklanamayan belirgin bir düşüş gözlemlemiştir. Şirket yönetimi, bu spesifik sorunun temel kaynağını (tüketici tercihlerindeki değişim, yerel rakiplerin hamleleri veya dağıtım kanalı sorunları) tespit edebilmek amacıyla belirli bir başlangıç ve bitiş süresi olan özel bir saha çalışması tasarlayarak birincil veri toplanmasına ve bu verilerin analiz edilerek raporlanmasına karar vermiştir.

Buna göre, işletmenin karşılaştığı bu özgül sorunu çözmek için devreye soktuğu Pazarlama Bilgi Sistemi (PBS) alt bileşeni aşağıdakilerden hangisidir?

Bir yerel yönetim birimi, şehir merkezindeki geri dönüşüm ünitelerinin kullanım oranının hedeflenenin çok altında kalması üzerine bir pazarlama araştırması projesi başlatmıştır. Yöneticiler ve araştırmacılar yaptıkları ilk toplantıda, "Vatandaşların geri dönüşüm ünitelerini kullanmama nedeni bilgi eksikliği mi, yoksa ünitelerin konumlarının uygunsuzluğu mu?" sorusunu temel problem olarak tanımlamış ve araştırmanın amaçlarını kesin olarak belirlemişlerdir.

Pazarlama araştırması süreci dikkate alındığında, bu kurumun söz konusu aşamadan hemen sonra atması gereken bir sonraki adım ve bu adımın içerdiği temel faaliyet aşağıdakilerden hangisidir?

Uluslararası bir zincir market, müşteri alışkanlıklarını analiz etmek amacıyla detaylı bir veri tabanı oluşturmuştur. Bu veri tabanında müşterilerin tercih ettikleri şube isimleri, müşteri sadakat programındaki üyelik statüleri (bronz, gümüş, altın), mağaza atmosferine yönelik tutum puanları ve aylık toplam harcama tutarları yer almaktadır. Veri analistleri, aylık harcama tutarlarını incelerken 'Altın statüsündeki müşterilerin ortalama harcaması, gümüş statüsündekilerin harcamasının tam iki katıdır.' şeklinde bir bulgu elde etmişlerdir.

Araştırma metodolojisi ve ölçek türleri dikkate alındığında, analistlerin veriler arasında kat/oran hesabı yapabilmesine imkân tanıyan ve değişkenin doğasında var olan mutlak bir 'sıfır' noktasını temel alan ölçek türü aşağıdakilerden hangisidir?

Büyük ölçekli bir elektronik eşya üreticisi, son iki çeyrekte pazar payında meydana gelen ani düşüşün altında yatan sebepleri tam olarak bilememektedir. Yönetim, problemi daha net tanımlayabilmek, gelecekteki araştırmalar için hipotezler geliştirmek ve tüketici algısındaki değişimi anlamak amacıyla eski müşterileriyle odak grup görüşmeleri ve derinlemesine mülakatlar yapmaya karar vermiştir.

Buna göre, işletmenin yürüttüğü bu çalışma tasarım açısından aşağıdakilerden hangisine örnek oluşturur?

Bir pazarlama araştırmacısı, pazar analizi kapsamında elde ettiği veriler üzerinde istatistiksel işlemler yaparken verilerin doğasından kaynaklanan bazı kısıtlamalarla karşılaşmıştır. Araştırmacının analiz ettiği değişkenlere ilişkin tespitleri şunlardır:

* X Değişkeni: Veriler yalnızca belirli özelliklerine göre kategorilere ayrılabilmiş, kategoriler arasında herhangi bir büyüklük, küçüklük veya üstünlük sıralaması yapılamamıştır.
* Y Değişkeni: Katılımcıların verdikleri yanıtlar belirli bir öncelik sırasına dizilebilmiş ancak ardışık sıralar arasındaki mesafenin (farkın) birbirine eşit olduğu istatistiksel olarak garanti edilememiştir.
* Z Değişkeni: Değerler arasındaki farklar eşit birimlerle ifade edilebilmiş ancak ölçekte mutlak bir "sıfır" (yokluk) noktası bulunmadığı için "Bir değer diğerinin iki katıdır" şeklinde oransal karşılaştırmalar yapılamamıştır.

Buna göre araştırmacının X, Y ve Z değişkenlerini ölçmek için kullandığı ölçek türleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru verilmiştir?

Dijital abonelik hizmeti sunan bir medya platformu, son üç ayda iptal edilen üyeliklerin temel nedenlerini belirlemek amacıyla kapsamlı bir araştırma süreci başlatmıştır. Araştırma ekibi ilk olarak işletmenin veri tabanında yer alan kullanıcı sistem giriş loglarını, müşteri hizmetleri çağrı kayıtlarını ve geçmiş döneme ait iptal talep formlarını analiz etmiştir. Ancak bu veriler, üyelerin platformdan ayrılma motivasyonlarını derinlemesine anlamak için yetersiz kalmıştır. Bunun üzerine ekip, üyeliğini yakın zamanda iptal eden kullanıcılardan oluşan belirli bir grupla yapılandırılmış odak grup görüşmeleri gerçekleştirme kararı almıştır.

Buna göre, işletmenin yürüttüğü araştırma sürecindeki veri kaynakları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Elektrikli araç şarj istasyonları ağı işleten ulusal bir enerji şirketi, yeni istasyon yatırımlarının lokasyonlarını belirlemek amacıyla bir pazar araştırması yürütmektedir. Şirket bu süreçte şu verilere başvurmuştur:

I. Kendi veri tabanından çektiği, mevcut istasyonlarındaki kullanım saatleri ve doluluk oranları
II. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) tarafından yayımlanan il bazlı güncel elektrikli araç tescil istatistikleri
III. Hedef kitlenin seyahat rotalarını ve şarj tercihini öğrenmek için potansiyel müşterilerle gerçekleştirilen anket çalışması sonuçları

Buna göre, araştırmada kullanılan veri kaynaklarının sınıflandırılmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Geleneksel ahşap oyuncaklar üreten bir işletme, son iki yılda satışlarında yaşanan düşüşün nedenlerini belirlemek istemektedir. Pazarlama yöneticileri, öncelikle karşılaştıkları bu sorunu net bir şekilde ortaya koyarak araştırma problemini 'tüketicilerin değişen oyuncak tercihleri ve satın alma kriterlerinin tespit edilmesi' olarak tanımlamış ve sürecin amaçlarını belirlemiştir.

Pazarlama araştırması sürecinin aşamaları dikkate alındığında, bu işletmenin problem tanımından hemen sonra atması gereken adım aşağıdakilerden hangisidir?

Bir finansal teknoloji (FinTech) şirketi, mobil uygulamasındaki işlem tamamlama oranlarının son dönemde düşüş göstermesi üzerine bir pazarlama araştırması planlamıştır. Şirket yönetimi, yeni tasarlanan "tek tıkla ödeme" arayüzünün, işlem tamamlama oranlarını ne yönde ve ne ölçüde etkileyeceğini kesin olarak saptamak istemektedir. Pazarlama ekibi bu amaçla 10.000 aktif kullanıcıya yapılandırılmış beşli Likert ölçeği içeren bir anket göndermiş, elde edilen veriler üzerinde frekans ve korelasyon analizleri yaparak "yeni arayüze geçilmesinin, işlem tamamlama oranlarını kesin olarak %25 artıracağı" sonucunu raporlamıştır.

Pazarlama araştırması türleri ve bilimsel araştırma kurgusu dikkate alındığında, pazarlama ekibinin bu süreçte yaptığı temel metodolojik hata aşağıdakilerden hangisidir?

Ulusal bir perakende zinciri, piyasaya yeni sunduğu "organik pamuklu" giyim serisini tercih eden tüketicilerin yaş aralığı, eğitim düzeyi, mağaza ziyaret sıklığı ve ortalama harcama tutarı gibi temel karakteristiklerini belirlemek istemektedir. İşletme yönetimi araştırma problemini net bir şekilde tanımlamış olup, temel amacı hedef pazarın mevcut profilini istatistiksel verilerle resmetmek ve pazarın yapısını ortaya koymaktır. Buna göre, perakende zincirinin söz konusu veri ihtiyacını karşılamak için kullanması gereken pazarlama araştırması türü aşağıdakilerden hangisidir?