Bir pazar araştırmacısı, Türkiye çapında faaliyet gösteren bir perakende zincirinin 500 farklı mağazasındaki binlerce çalışanın iş tatminini ölçmek için bir araştırma tasarlamaktadır. Araştırmacı, ilk aşamada mağazaları bulundukları 7 coğrafi bölgeye göre gruplandırmıştır. Her bölgedeki mağaza ve çalışan sayısı birbirinden farklıdır. Araştırmacı, her bir coğrafi bölgenin toplam çalışan sayısı içindeki ağırlığını hesaplayarak, nihai örneklem hacmini () bu bölgelere orantılı olarak dağıtmış ve her bölgeden kaç kişiyle görüşüleceğini kesin olarak belirlemiştir. Masa başı tasarımında bu aşamaya kadar 'Orantılı Tabakalı Örnekleme' ilkeleri gözetilmiştir.
Ancak saha uygulamasına geçildiğinde; araştırmacı merkezden mağaza yöneticilerine anket formlarını göndermiş ve her yöneticiden, 'o gün vardiyada olan, iş yoğunluğu az olan ve anketi doldurmaya gönüllü olan çalışanlar arasından' kendi bölgeleri için hedeflenen sayı kadar kişiye formları doldurtmalarını istemiştir. Gelen cevaplar incelendiğinde, 7 bölgenin tamamından, baştan hedeflenen tam sayılara ulaşıldığı görülmüştür.
Bu araştırmanın örnekleme süreci ve yöntemiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi metodolojik açıdan kesinlikle doğrudur?
- Tasarım aşamasında kurgulanan tabakalı örnekleme yapısı, saha uygulamasında alt birimlerin tesadüfi (rassal) yollarla seçilmemesi nedeniyle geçersiz kılınmış ve araştırma fiilen olasılığa dayalı olmayan 'kota örneklemesi'ne dönüşmüştür.Answer
- BÖrneklem hacminin bölgelerin ana kütledeki ağırlıklarına göre dağıtılması ve saha çalışması sonunda hedeflenen sayılara eksiksiz ulaşılması, yöntemin istatistiksel olarak 'orantılı tabakalı örnekleme' gücünü koruduğunu gösterir.
- CAna kütlenin coğrafi bölgeler gibi doğal ve büyük hacimli gruplara ayrılması nedeniyle, bu araştırma tasarımı başından itibaren tabakalı değil, yapısal olarak 'tek aşamalı küme örneklemesi' (cluster sampling) kurallarına tabidir.
- DMağaza yöneticilerinin o gün vardiyada olanlardan denek seçimi yapması, belirli bir zaman periyoduna bağlı olduğu için uygulanan yöntemi 'basit tesadüfi örnekleme'nin bir türü olan 'sistematik örnekleme'ye dönüştürmüştür.
- EGönüllülük esasına dayalı katılım şartı koşulması ve formların ilk ulaşılan çalışanlara doldurtulması, temsil yeteneğini artırdığından bu süreç literatürde 'kartopu örneklemesi' (snowball sampling) olarak tanımlanır.