Examkin

Kuruluş Yeri ve Tesis Yerleşimi

190 questions

Question 1Question →

Bir işletme, çok çeşitli ürünleri küçük partiler hâlinde (siparişe göre) üretmekte ve üretim sürecinde genel amaçlı tezgahlar kullanmaktadır. Bu üretim yapısına uygun olarak, benzer işlevleri yerine getiren makinelerin (örneğin tüm torna tezgahlarının bir bölümde, tüm matkapların başka bir bölümde) bir araya toplandığı tesis yerleşimi biçimini tercih etmiştir.

Buna göre, işletmenin uyguladığı bu tesis yerleşimi türü dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Üretim esnekliği oldukça yüksektir ve herhangi bir makinedeki arıza genellikle tüm üretim sürecini durdurmaz.

Answer

Üretim esnekliği oldukça yüksektir ve herhangi bir makinedeki arıza genellikle tüm üretim sürecini durdurmaz.
Soru metninde tanımlanan yapı, 'Sürece Göre (Atölye Tipi) Yerleşim'dir. Bu yerleşim türünün en belirgin avantajı, üretim esnekliğinin yüksek olmasıdır. Her ürün farklı bir rota izleyebileceği ve aynı işlemi yapabilen birden fazla genel amaçlı makine bulunduğu için, tek bir makinenin arızalanması seri üretimdeki gibi (ürüne göre yerleşim) tüm hattın durmasına yol açmaz; iş alternatif bir makineye aktarılabilir.

Step-by-Step Solution

1
Soru metnindeki üretim sistemini analiz et
Çeşitli ürünler, küçük partiler, genel amaçlı makineler ve benzer makinelerin aynı bölümde toplanması vurgulanmaktadır.
Hangi tesis yerleşimi türünün kullanıldığını belirlemek.
2
Yerleşim türünü isimlendir
Bu özellikler 'Sürece Göre (Atölye Tipi) Yerleşim' türüne aittir.
Seçenekleri doğru değerlendirebilmek için kavramı netleştirmek.
3
Sürece göre yerleşimin avantaj ve dezavantajlarını hatırla
Avantajları: Esneklik, makine arızalarından az etkilenme, düşük makine yatırımı. Dezavantajları: Yüksek taşıma maliyeti, karmaşık çizelgeleme, yüksek yarı mamul stoku.
Doğru şıkkı bulmak ve çeldiricileri elemek.
4
Seçenekleri eşleştir
Esnekliğin yüksek olması ve arızanın tüm sistemi durdurmaması bu yerleşimin doğru bir özelliğidir. Diğer seçenekler ürüne göre (akış tipi) yerleşime aittir.
Doğru cevaba ulaşmak.

Key Concept

Sürece Göre (Atölye Tipi) Tesis Yerleşiminin Özellikleri
Question 2Question →

Savunma sanayisine yönelik haberleşme cihazları üreten ve ürün çeşitliliğinin yüksek, üretim hacminin düşük olduğu sürece göre (atölye tipi) yerleşim düzenine sahip bir kamu işletmesinde endüstri mühendisliği ekibi iki farklı tesis planlama projesi yürütmektedir:

Proje A: Yeni kurulacak bir AR-GE ve test merkezinin yerleşim planı yapılacaktır. Mevcut bir başlangıç yerleşimi bulunmamakta olup, departmanların birbirlerine yakınlık dereceleri yöneticilerle yapılan görüşmeler sonucu nitel olarak (A, E, I, O, U, X) belirlenmiş ve bir "İlişki Diyagramı" (Relationship Chart) oluşturulmuştur. Bu verilere dayalı olarak sıfırdan bir yerleşim planı inşa edilecektir.

Proje B: Mevcut üretim tesisinin departmanlar arası taşıma maliyetlerini düşürmek amacıyla yerleşim düzeni iyileştirilecektir. İşletmenin elinde departmanların mevcut yerleşim planı ile departmanlar arası günlük malzeme akış miktarlarını gösteren "Nereden-Nereye Matrisi" (From-To Matrix) bulunmaktadır. Kurulacak mantık, alanları eşit veya bitişik departmanların yerlerini ikili olarak karşılıklı değiştirerek toplam taşıma maliyetini minimize etmeyi hedefleyecektir.

Buna göre, Proje A ve Proje B için kullanılması gereken en uygun algoritmalar veya teknikler aşağıdakilerden hangisinde sırasıyla verilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: Proje A: CORELAP - Proje B: CRAFT

Answer

Proje A için CORELAP, Proje B için CRAFT algoritmalarının sırasıyla verildiği seçenek doğrudur.
Verilen senaryoda Proje A, mevcut bir plan olmadan tamamen nitel verilere (A,E,I,O,U,X yakınlık dereceleri) dayanarak yeni bir yerleşim inşa etmeyi amaçlamaktadır. Bu işlem için bir 'Kurucu (Construction)' algoritma olan CORELAP kullanılır. Proje B ise mevcut bir yerleşimdeki taşıma işlemlerini nicel verilerle (Nereden-Nereye matrisi) minimize etmek amacıyla departmanları yer değiştirerek iyileştirme yapmaktadır. Bu da bir 'Geliştirici (Improvement)' algoritma olan CRAFT'ın çalışma prensibidir.

Step-by-Step Solution

1
Proje A'nın karakteristik özelliklerini ve uygun algoritmayı belirleme.
Proje A'da başlangıç yerleşimi yoktur, sıfırdan inşa yapılacaktır ve nitel veriler (A, E, I, O, U, X) içeren İlişki Diyagramı kullanılmaktadır. Bu özellikler 'Kurucu (Construction)' algoritmaların, özellikle de CORELAP'in (Computerized Relationship Layout Planning) temel çalışma mantığıdır.
CORELAP, departmanlar arası ilişkilerin önem derecesine göre yerleşim planını adım adım oluşturan en bilinen kurucu algoritmadır.
2
Proje B'nin karakteristik özelliklerini ve uygun algoritmayı belirleme.
Proje B'de mevcut bir yerleşim planı vardır ve amaç nicel veriler (Nereden-Nereye Matrisi) kullanılarak taşıma maliyetini minimize etmektir. Bunu bitişik/eşit alanlı departmanların yerlerini değiştirerek (swap) yapar. Bu özellikler 'Geliştirici (Improvement)' algoritmaların, özellikle de CRAFT'ın (Computerized Relative Allocation of Facilities Technique) temel tanımıdır.
CRAFT algoritması her zaman bir başlangıç planına ihtiyaç duyar ve taşıma maliyetlerini nicel olarak hesaplayarak iteratif iyileştirmeler yapar.
3
Sürece göre (atölye tipi) yerleşim ile ürüne göre yerleşim tekniklerini ayırt etme.
Montaj Hattı Dengeleme, Helgeson-Birnie (RPW) ve COMSOAL gibi teknikler ürüne göre (akış tipi) seri üretim yerleşimlerinde kullanılır. Sürece göre yerleşim (atölye tipi) analizlerinde bu teknikler kullanılamaz.
Yanlış seçeneklerdeki çeldiricileri elemek için tesis türü ve kullanılan tekniklerin doğru eşleştirilmesi gerekir.

Key Concept

Tesis yerleşimi algoritmalarının kurucu (construction) ve geliştirici (improvement) olarak sınıflandırılması ile girdilerinin (nitel vs. nicel) ayırt edilmesi.
Question 3Question →

Elektrikli araç bataryaları üreten bir sanayi işletmesi, artan pazar talebini karşılamak amacıyla yeni bir üretim tesisi kuracaktır. Tesisin kuruluş yeri için üç farklı Organize Sanayi Bölgesi (OSB) alternatifi belirlenmiş ve yönetim bu alternatifleri 'Faktör Puanlama Yöntemi' ile değerlendirmeye karar vermiştir.

Değerlendirmede dikkate alınacak faktörler ve ağırlıkları şu şekildedir:
- Lojistik ve Ulaşım Ağlarına Yakınlık: %50
- Nitelikli İşgücü Temini: %30
- Devlet Teşvikleri ve Vergi Avantajları: %20

Alternatiflerin ilgili faktörler üzerinden 100 üzerinden aldığı puanlar aşağıdaki tabloda verilmiştir:

FaktörlerAğırlıkÇorlu OSBSakarya OSBGebze OSB
Lojistik ve Ulaşım0,501006080
Nitelikli İşgücü0,307010080
Devlet Teşvikleri0,206010080

Buna göre, faktör puanlama yöntemine göre işletmenin hangi OSB'yi seçmesi en uygundur ve bu alternatifin ağırlıklı toplam puanı kaçtır?

Show answer & explanation

Answer: Çorlu OSB / 83

Answer

En yüksek ağırlıklı puana sahip olan Çorlu OSB'nin 83 puan ile seçilmesi gerektiği sonucudur.
Faktör puanlama yönteminde doğru sonuca, her bir faktör puanı kendi ağırlığıyla çarpılarak ve ardından toplanarak ulaşılır. Çorlu OSB'nin ağırlıklı toplam puanı (100×0,50)+(70×0,30)+(60×0,20)=83(100 \times 0,50) + (70 \times 0,30) + (60 \times 0,20) = 83 olarak hesaplanır. Diğer alternatifler olan Sakarya OSB ve Gebze OSB'nin puanları 8080 çıkmaktadır. En yüksek ağırlıklı puana sahip olan Çorlu OSB en uygun kuruluş yeridir.

Step-by-Step Solution

1
Çorlu OSB için ağırlıklı puanı hesapla.
Puan: (100×0,50)+(70×0,30)+(60×0,20)=50+21+12=83(100 \times 0,50) + (70 \times 0,30) + (60 \times 0,20) = 50 + 21 + 12 = 83
Her bir faktör puanını kendi ağırlık yüzdesi ile çarparak toplayıp Çorlu OSB'nin performansını bulmak için.
2
Sakarya OSB için ağırlıklı puanı hesapla.
Puan: (60×0,50)+(100×0,30)+(100×0,20)=30+30+20=80(60 \times 0,50) + (100 \times 0,30) + (100 \times 0,20) = 30 + 30 + 20 = 80
Sakarya OSB'nin kendi faktör puanlarını ağırlıklarla çarparak toplam performansını bulmak için.
3
Gebze OSB için ağırlıklı puanı hesapla.
Puan: (80×0,50)+(80×0,30)+(80×0,20)=40+24+16=80(80 \times 0,50) + (80 \times 0,30) + (80 \times 0,20) = 40 + 24 + 16 = 80
Gebze OSB'nin toplam ağırlıklı performansını belirlemek için.
4
Elde edilen sonuçları karşılaştırıp en uygun olanı seç.
Çorlu OSB (83) > Sakarya OSB (80) = Gebze OSB (80)
Faktör puanlama yönteminde nihai karar, ağırlıklı toplam puanı en yüksek olan alternatifin seçilmesiyle verilir.

Key Concept

Kuruluş yeri seçiminde faktör puanlama yöntemi, belirlenen her bir faktörün önem derecesine (ağırlığına) göre alternatiflerin aldığı puanların çarpılıp toplanması esasına dayanır.
Estimated Time:1m 30s
Question 4Question →

Bir elektronik cihaz üreticisi, yeni bir ürünün montajı için günde 480480 dakika net çalışma süresine sahiptir ve günlük üretim talebi 120120 adettir. Ürünün montajını oluşturan görevler, işlem süreleri ve öncül görev ilişkileri aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Görevİşlem Süresi (dk)Öncül Görev(ler)
A2-
B2-
C4A, B
D3C
E1C
F2D, E

İşletme, bu montaj hattını teorik minimum istasyon sayısı kadar istasyon içerecek şekilde kurmuş ve faaliyete geçirmiştir.

Buna göre, kurulan bu montaj hattının hat etkinliği (verimliliği) yüzde kaçtır?

Show answer & explanation

Answer: 87,5

Answer

Doğru cevap 87,5 değerini gösteren seçenektir.
Verilen bilgilere göre net çalışma süresi 480480 dakika ve talep 120120 adet olduğundan çevrim süresi (CC) 44 dakikadır. Tüm görev sürelerinin toplamı (1414 dakika), çevrim süresine bölündüğünde teorik minimum istasyon sayısı 3,53,5 çıkar. Bu değer bir üst tam sayıya yuvarlanarak hatta 44 istasyon kurulduğu (N=4N=4) anlaşılır. Hat etkinliği ∑tiN×C\frac{\sum t_i}{N \times C} formülüyle hesaplandığında 144×4=0,875\frac{14}{4 \times 4} = 0,875 (yani %87,5\%87,5) değerine ulaşılır.

Step-by-Step Solution

1
Çevrim süresinin (CC) hesaplanması.
C=480120=4C = \frac{480}{120} = 4 dakika/adet.
Hattın günlük 120 adetlik talebi karşılayabilmesi için her bir ürünün en fazla kaç dakikada bir hattan çıkması gerektiği bulunmalıdır.
2
Toplam görev süresinin (∑ti\sum t_i) hesaplanması.
∑ti=2+2+4+3+1+2=14\sum t_i = 2 + 2 + 4 + 3 + 1 + 2 = 14 dakika.
Ürünün tamamlanması için gereken toplam iş miktarının belirlenmesi gerekir.
3
Teorik minimum istasyon sayısının (NminN_{min}) hesaplanması.
Nmin=144=3,5N_{min} = \frac{14}{4} = 3,5. İstasyon sayısı tam sayı olacağından N=4N = 4 olarak yuvarlanır.
Hattın hedeflenen çevrim süresiyle çalışabilmesi için en az kaç istasyona ihtiyaç duyulduğu belirlenmelidir.
4
Hat etkinliğinin hesaplanması.
Hat Etkinlig˘i=∑tiN×C=144×4=1416=0,875⇒%87,5\text{Hat Etkinliği} = \frac{\sum t_i}{N \times C} = \frac{14}{4 \times 4} = \frac{14}{16} = 0,875 \Rightarrow \%87,5.
Sistemin ne kadar verimli çalıştığını (boş zamanların oranını düşerek) görmek için toplam işlem süresi, sağlanan toplam kapasiteye bölünür.

Key Concept

Montaj hattı dengelemesinde çevrim süresi, teorik minimum istasyon sayısı ve hat etkinliği hesaplamaları.
Estimated Time:1m 30s
Question 5Question →

Bir Kamu İktisadi Teşebbüsü (KİT) bünyesinde faaliyet gösteren bir makine fabrikası, standartlaştırılmış tek tip bir ürünün büyük kitleler halinde sürekli üretimine geçme kararı almıştır. Fabrika yönetimi, üretim maliyetlerini düşürmek ve parça akışını hızlandırmak amacıyla mevcut tesis düzenini değiştirerek "ürüne göre (akış tipi) yerleşim" modelini uygulamaya başlamıştır.

Buna göre, fabrikanın geçtiği yeni tesis yerleşimi düzeni ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Sistemdeki herhangi bir iş istasyonunda meydana gelebilecek arıza, tüm üretim hattının durmasına neden olabileceğinden sistemin arızalara karşı duyarlılığı yüksektir.

Answer

Sistemdeki herhangi bir iş istasyonunda meydana gelebilecek arıza, tüm üretim hattının durmasına neden olabileceğinden sistemin arızalara karşı duyarlılığı yüksektir.
Ürüne göre (akış tipi) tesis yerleşiminde makineler ve donanımlar, ürünün imalat aşamalarına göre ardışık olarak dizilir. Bu birbirine tam bağımlı yapı nedeniyle, hattın herhangi bir noktasındaki makine arızası veya oluşan bir darboğaz, kendinden sonraki istasyonlara parça akışını keseceği için tüm sistemin durmasına yol açar. Bu durum, akış tipi yerleşimin en belirgin sonuçlarından biri olan 'yüksek kırılganlık' (arızalara karşı yüksek duyarlılık) özelliğidir.

Step-by-Step Solution

1
Soru metnindeki hedefin belirlenmesi
Sorunun 'ürüne göre (akış tipi) yerleşim' düzeninin özelliklerini sorguladığı tespit edilir.
Doğru analizi yapabilmek için hangi tesis yerleşim türünün özelliklerinin değerlendirileceği belirlenmelidir.
2
Ürüne göre yerleşimin temel karakteristiklerinin hatırlanması
Standart ürün, yüksek hacim, özel amaçlı makineler, düşük esneklik, düşük değişken maliyet, yüksek sistem kırılganlığı ve hat dengeleme zorunluluğu gibi özellikler listelenir.
Seçenekleri doğru eleyebilmek için kavramsal çerçevenin netleştirilmesi gerekir.
3
Seçeneklerin analiz edilerek sürece göre yerleşim özellikleri ile kıyaslanması
Genel amaçlı makinelerin gruplanması, esnekliğin yüksek olması ve siparişe dayalı üretim gibi ifadelerin sürece göre (atölye tipi) yerleşime ait olduğu; hat dengelemenin ise akış tipinde zorunlu olduğu belirlenerek hatalı ifadeler elenir.
Sistem özellikleri arasındaki farkları netleştirerek tek doğru ifadeye ulaşmak.

Key Concept

Ürüne Göre (Akış Tipi) Tesis Yerleşimi
Question 6Question →

Bir otomotiv yan sanayi firması, sürekli artan ve istikrarlı bir talebe sahip olan standart bir motor parçasının üretimi için tesisini yeniden düzenlemiştir. Yeni düzende, üretim sürecinde kullanılacak olan makine ve donanımlar, ürünün işlem sırasına göre art arda dizilmiş ve istasyonlar arası malzeme akışı konveyörler aracılığıyla otomatikleştirilmiştir. Firmanın üretim müdürü, bu yeni yerleşim düzeninin işletmeye yüksek üretim hızı ve düşük birim değişken maliyet gibi avantajlar sağlayacağını, ancak üretim sisteminin doğasından kaynaklanan temel bir operasyonel riski de beraberinde getireceğini belirterek üst yönetimi uyarmıştır.

Buna göre, üretim müdürünün üst yönetimi uyardığı söz konusu temel operasyonel risk aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Üretim hattındaki ardışık bağımlılık nedeniyle, tek bir makinede yaşanabilecek yerel bir arızanın tüm akışı kesintiye uğratması

Answer

Üretim hattındaki ardışık bağımlılık nedeniyle, tek bir makinede yaşanabilecek yerel bir arızanın tüm akışı kesintiye uğratması
Ürüne göre (akış tipi) tesis yerleşiminde makine ve donanımlar, standart bir ürünün işlem adımlarına (rotasına) uygun olarak art arda sıralanır. Bu yerleşim tarzında istasyonlar arasında yüksek düzeyde bir ardışık bağımlılık vardır. Birinci istasyon işini bitirmeden ikinci istasyon başlayamaz. Dolayısıyla üretim bandı üzerindeki herhangi bir makinede meydana gelen arıza, malzeme gecikmesi veya işçi devamsızlığı, sistemdeki akışı o noktadan itibaren tıkar ve kısa süre içinde tüm üretim hattının durmasına neden olur. Bu durum, söz konusu sistemin en büyük operasyonel riskidir.

Step-by-Step Solution

1
Senaryoda verilen tesis düzeni özelliklerini analiz etmek.
Makinelerin işlem sırasına göre art arda dizilmesi ve standart parça üretimi yapılması, sistemin 'ürüne göre (akış tipi) yerleşim' olduğunu gösterir.
Yerleşim türünü doğru tanımlamak, bu türün avantaj ve dezavantajlarını belirleyebilmek için gereklidir.
2
Ürüne göre yerleşim sisteminin temel özelliklerini ve zayıf yönlerini değerlendirmek.
Bu sistemlerde iş istasyonları ardışık ve birbirine tam bağımlı çalıştığından, sistemin esnekliğinin çok düşük olduğu ve arızalara karşı yüksek kırılganlık taşıdığı tespit edilir.
Soruda bahsedilen 'temel operasyonel risk' kavramını bulabilmek içindir.
3
Seçenekler arasında bu kırılganlığı ve bağımlılığı ifade eden durumu bulmak.
Tek bir makinedeki yerel arızanın tüm hattı durdurması riskini ifade eden seçenek doğru olarak işaretlenir.
Sistemin kesintisiz çalışması hatta bağlı olduğundan, zincirin bir halkasındaki kopmanın tüm üretimi durdurması en temel risktir.

Key Concept

Ürüne Göre (Akış Tipi) Yerleşimin Dezavantajları
Estimated Time:1m 0s
Question 7Question →

Seri üretim yapan uluslararası bir beyaz eşya fabrikasında, standart bir buzdolabı kompresörü modeli yüksek hacimlerde kesintisiz olarak üretilmektedir. Fabrikadaki tüm makine ve donanımlar, kompresörün üretim aşamalarına göre ardışık bir düzenekte sıralanmıştır. Fabrika müdürü, üretim akışının duraksamaması için istasyonlar arasındaki işlem sürelerini birbirine eşitlemek amacıyla çevrim süresi hesaplamaları yapmaktadır.

Buna göre, işletmenin benimsediği bu tesis yerleşimi türü ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Show answer & explanation

Answer: Bu yerleşim düzeni, pazardaki ani tasarım değişikliklerine ve çeşitli müşteri taleplerine hızla uyum sağlayabilecek yüksek bir esnekliğe sahiptir.

Answer

Sistemin yüksek esnekliğe sahip olduğunu belirten ifade yanlıştır; çünkü bu tesis yerleşimi ürüne göre (akış tipi) yerleşimdir ve esnekliği oldukça düşüktür.
Ürüne göre (akış tipi) tesis yerleşiminde makine ve ekipmanlar, standart bir ürünün üretim işlem sırasına göre ardışık olarak dizilir. Bu sistem yüksek üretim hacmi, düşük birim değişken maliyet ve özel amaçlı makinelerin kullanımını beraberinde getirir. Ancak, sistem tek bir ürüne veya çok benzer ürünlere odaklandığı için, ürün tasarımındaki değişikliklere veya farklı müşteri taleplerine cevap verme kapasitesi (esnekliği) son derece düşüktür. Sistemin yüksek esnekliğe sahip olduğunu iddia eden ifade, aslında esnekliğin yüksek olduğu 'Sürece Göre (Atölye Tipi)' yerleşime ait bir özellik olduğundan yanlıştır.

Step-by-Step Solution

1
Senaryodaki ipuçlarından işletmenin tesis yerleşimi türünü belirle.
Standart ürün, ardışık dizilim, çevrim süresi ve kesintisiz kitle üretimi ifadeleri, sistemin 'Ürüne Göre (Akış Tipi) Yerleşim' olduğunu gösterir.
Makinelerin üretim aşamalarına göre dizildiği bu sistemin özelliklerini analiz edebilmek için doğru sınıflandırmayı yapmak şarttır.
2
Ürüne göre yerleşimin avantaj ve dezavantajlarını hatırla.
Avantajları: Düşük birim maliyet, yüksek hız. Dezavantajları: Yüksek ilk yatırım maliyeti, arızalara karşı yüksek sistem kırılganlığı ve düşük esneklik.
Seçeneklerdeki ifadelerin doğruluğunu sistemin teorik özellikleriyle karşılaştırmak gerekir.
3
Seçenekleri bu özelliklere göre değerlendirerek yanlış olan (söylenemeyecek) ifadeyi bul.
Sistemin müşteri taleplerine ve tasarım değişikliklerine hızla uyum sağlayabileceğini (yüksek esneklik) iddia eden seçenek, sürece göre (atölye tipi) yerleşimin bir özelliğidir ve akış tipi yerleşim için söylenemez.
Soru kökü 'hangisi söylenemez' diye sorduğundan, sisteme ait olmayan hatalı bilginin seçilmesi gerekmektedir.

Key Concept

Ürüne Göre (Akış Tipi) Tesis Yerleşiminin Özellikleri, Avantajları ve Dezavantajları
Question 8Question →

Bir beyaz eşya üreticisi, yeni tasarladığı bir fırın modeli için montaj hattı kurmayı planlamaktadır. Fabrikada günde tek vardiya halinde 99 saat çalışılmakta olup, bu sürenin toplam 11 saati çalışanların yemek ve dinlenme molalarına ayrılmaktadır. İşletmenin bu fırın modeli için karşılaması gereken günlük talep miktarı 120120 adettir. Fırının montajını tamamlamak için yapılması gereken tüm görevlerin toplam işlem süresi ise 1818 dakikadır.

Buna göre, işletmenin bu montaj hattı için hedeflemesi gereken çevrim süresi ve hatta açılması gereken teorik en az istasyon sayısı sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: Çevrim süresi 44 dakika, teorik en az istasyon sayısı 55

Answer

Çevrim süresi 44 dakika, teorik en az istasyon sayısı 55
Çevrim süresi, üretime ayrılan net sürenin (molalar düşüldükten sonra kalan 480 dakika) hedeflenen üretim miktarına (120 adet) bölünmesiyle 4 dakika olarak hesaplanır. Teorik en az istasyon sayısı ise, ürünü üretmek için gereken toplam işlem süresinin (18 dakika) çevrim süresine (4 dakika) oranlanmasıyla bulunur. 18/4 işlemi 4,5 sonucunu verir. Pratik hayatta yarım bir istasyon kurulamayacağı ve 4 istasyon belirlenen sürede işi tamamlayamayacağı için, çıkan sonuç her koşulda bir üst tam sayıya yuvarlanarak istasyon sayısı 5 olarak tespit edilir.

Step-by-Step Solution

1
Net çalışma süresini hesaplamak
Net Süre = Toplam Brüt Süre - Molalar = 9 saat - 1 saat = 8 saat. Dakikaya çevrildiğinde: 8 x 60 = 480 dakika.
Montaj hattı hesaplamalarında, makine ve işçilerin fiilen üretim yapmadığı mola süreleri dışarıda bırakılarak sadece net çalışma süresi dikkate alınmalıdır.
2
Çevrim süresini (C) hesaplamak
Çevrim Süresi (C) = Net Çalışma Süresi / Günlük Talep = 480 / 120 = 4 dakika/adet.
Çevrim süresi, hattın istenen talebi karşılayabilmesi için bir ürüne ayırabileceği maksimum süreyi ifade eder.
3
Teorik en az istasyon sayısını hesaplamak
Teorik En Az İstasyon Sayısı = Toplam İşlem Süresi / Çevrim Süresi = 18 / 4 = 4,5. Bu değer yukarı yuvarlanarak 5 istasyon bulunur.
İstasyon sayısı kesirli olamaz. Ayrıca 4 istasyon toplam iş yükünü (4 x 4 = 16 dakika < 18 dakika) taşıyamayacağı için, sonuç her zaman bir üst tam sayıya yuvarlanmak zorundadır.

Key Concept

Montaj Hattı Dengelemede Çevrim Süresi ve Teorik İstasyon Sayısı Hesaplaması
Question 9Question →

Üretim sistemlerinde tesis yerleşimi kararları, işletmelerin operasyonel maliyetlerini ve üretim esnekliğini doğrudan etkileyen stratejik bir konudur.

Buna göre, sabit pozisyonlu yerleşim ve hücresel (grup teknolojisi) yerleşim türlerini temel özellikleri ve kullanım alanlarıyla en iyi açıklayan ifadeler aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: Gemi, uçak veya baraj inşası gibi mamulün sabit kaldığı ve üretim faktörlerinin mamulün yanına getirildiği düzen – İşlem benzerliği olan "parça aileleri"ni üretmek için farklı işlevdeki tezgâhların bir hücrede toplandığı düzen

Answer

Sabit pozisyonlu yerleşim, mamulün sabit kaldığı ve kaynakların ona getirildiği düzendir. Hücresel yerleşim ise tasarım veya imalat benzerliği olan 'parça aileleri' için farklı işlevlerdeki tezgâhların bir araya getirildiği özerk hücrelerden oluşur.
Doğru eşleşme; birinci bölümde ürünün hareket ettirilemediği ve tüm üretim kaynaklarının ürünün yanına getirildiği 'sabit pozisyonlu yerleşimi', ikinci bölümde ise tasarım veya süreç benzerliği olan 'parça aileleri'nin üretimi için farklı makinelerin bir araya getirildiği 'hücresel (grup teknolojisi) yerleşimi' eksiksiz ve sırasıyla tanımlamaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Soru kökündeki temel kavramların tespit edilmesi
Sorunun bizden 'sabit pozisyonlu yerleşim' ve 'hücresel (grup teknolojisi) yerleşim' tanımlarını sırasıyla bulmamızı istediği belirlenir.
Doğru eşleştirmeyi yapabilmek için her iki yerleşim türünün ayırt edici özelliklerine odaklanmak gerekir.
2
Sabit pozisyonlu yerleşimin analiz edilmesi
Hacim, ağırlık veya kırılganlık gibi nedenlerle hareket ettirilemeyen ürünler (gemi, baraj, uçak vb.) için işgücü, makine ve malzemenin ürünün bulunduğu yere getirildiği yerleşim biçimi olduğu hatırlanır.
Sabit pozisyonlu yerleşimin temel kısıtı ürünün fiziksel taşınmazlığıdır.
3
Hücresel yerleşimin analiz edilmesi
Grup teknolojisi felsefesine dayanarak, tasarım ve imalat özellikleri birbirine benzeyen 'parça aileleri'ni üretmek üzere farklı işlevlere sahip makinelerin bir araya (hücrelere) getirildiği yerleşim olduğu hatırlanır.
Hücresel yerleşim, atölye tipi yerleşimin esnekliği ile akış tipi yerleşimin hız ve verimliliğini birleştirmeyi amaçlar.
4
Seçeneklerin değerlendirilip eşleştirilmesi
Birinci kısmın sabit pozisyonlu yerleşimi (mamulün sabit kaldığı, üretim faktörlerinin geldiği), ikinci kısmın hücresel yerleşimi ('parça aileleri' ve hücreler) doğru açıkladığı seçeneğin tespit edilmesi.
İki tanımın da sırasıyla ve eksiksiz verildiği tek eşleşme doğru cevabı verir.

Key Concept

Sabit Pozisyonlu ve Hücresel (Grup Teknolojisi) Yerleşim Özellikleri
Question 10Question →

Bir tarım kredi kooperatifi, üç farklı ilçedeki üreticilere gübre dağıtımı yapmak üzere merkezi bir depo kurmayı planlamaktadır. İlçelerin harita üzerindeki koordinatları (X,Y)(X, Y) ve yıllık gübre talepleri aşağıdaki tabloda verilmiştir:

İlçeXX KoordinatıYY KoordinatıYıllık Talep (Bin Ton)
Merkez10245
Kuzey30603
Doğu80602

Buna göre, taşıma maliyetlerini minimize etmek amacıyla kurulacak deponun ağırlık merkezi yöntemiyle belirlenen koordinatları (X,Y)(X, Y) aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: (30,42)(30, 42)

Answer

Deponun kurulması gereken koordinatlar (30,42)(30, 42) olarak hesaplanır.
Ağırlık merkezi formüllerine göre Cx=∑(Xi⋅Wi)∑WiC_x = \frac{\sum (X_i \cdot W_i)}{\sum W_i} ve Cy=∑(Yi⋅Wi)∑WiC_y = \frac{\sum (Y_i \cdot W_i)}{\sum W_i} işlemleri uygulandığında Cx=30C_x = 30 ve Cy=42C_y = 42 elde edilmektedir. Doğru koordinat (30,42)(30, 42) değeridir.

Step-by-Step Solution

1
Toplam talep miktarını (ağırlıkları) hesaplayın.
∑W=5+3+2=10\sum W = 5 + 3 + 2 = 10 bin ton.
Ağırlık merkezi formülünde payda kısmında toplam ağırlık kullanılmalıdır.
2
Ağırlıklı XX koordinatını (CxC_x) hesaplayın.
Cx=(10×5)+(30×3)+(80×2)10=50+90+16010=30010=30C_x = \frac{(10 \times 5) + (30 \times 3) + (80 \times 2)}{10} = \frac{50 + 90 + 160}{10} = \frac{300}{10} = 30
Her noktanın X koordinatı kendi talep ağırlığı ile çarpılır ve toplam talebe bölünür.
3
Ağırlıklı YY koordinatını (CyC_y) hesaplayın.
Cy=(24×5)+(60×3)+(60×2)10=120+180+12010=42010=42C_y = \frac{(24 \times 5) + (60 \times 3) + (60 \times 2)}{10} = \frac{120 + 180 + 120}{10} = \frac{420}{10} = 42
Her noktanın Y koordinatı kendi talep ağırlığı ile çarpılır ve toplam talebe bölünür.

Key Concept

Ağırlık Merkezi Yöntemi
Question 11Question →

Endüstriyel soğutma sistemleri üreten bir fabrika, yeni bir kompresör modelinin seri üretimi için montaj hattı kuracaktır. Fabrikadaki çalışma düzeni ve üretim verileri şu şekildedir:
- Günde 22 vardiya çalışılmaktadır.
- Her bir vardiyanın brüt süresi 99 saattir.
- Her vardiyada çalışanlara toplam 6060 dakika yemek ve dinlenme molası verilmektedir.
- Kompresör montajı için günlük talep 120120 adet olarak tahmin edilmektedir.

Ürünün montajını oluşturan iş elemanları, standart süreleri ve öncelik ilişkileri aşağıdaki tabloda verilmiştir:

İş ElemanıSüre (dakika)Öncül İşler
A5-
B6A
C8B
D4B
E7C, D
F4E

Buna göre, bu montaj hattının çevrim süresi ve teorik en az istasyon sayısı sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 88 dakika; 55 istasyon

Answer

88 dakika; 55 istasyon
Montaj hattı hesaplamalarında öncelikle işletmenin günlük net çalışma süresi bulunmalıdır. İki vardiya çalışılan ve her vardiyada 60 dakika mola verilen sistemde günlük net süre 960 dakika olur (2 vardiya × 480 dakika). Çevrim süresi, net çalışma süresinin günlük talebe bölünmesiyle (960 / 120 = 8 dakika) elde edilir. İş elemanları tablosundaki standart sürelerin toplamı 34 dakikadır. Teorik en az istasyon sayısı ise toplam iş içerik süresinin çevrim süresine bölünmesiyle (34 / 8 = 4,25) hesaplanır. Bulunan bu değer her zaman bir üst tam sayıya yuvarlanarak 5 istasyon sonucuna ulaşılır.

Step-by-Step Solution

1
Günlük net çalışma süresinin ve toplam iş içerik süresinin hesaplanması
Günlük Net Süre = 2×(540−60)=9602 \times (540 - 60) = 960 dakika. Toplam İş Süresi = 5+6+8+4+7+4=345+6+8+4+7+4 = 34 dakika.
Çevrim süresi hesaplanırken molalar düşülerek net üretken zaman bulunmalı ve hattı oluşturan tüm görevlerin süreleri toplanmalıdır.
2
Çevrim süresinin (C) bulunması
C=960120=8C = \frac{960}{120} = 8 dakika/adet
Bir ürünün üretim hattından çıkması için gereken standart süre, toplam net zamanın talebe bölünmesiyle elde edilir.
3
Teorik en az istasyon sayısının (NminN_{min}) hesaplanması
Nmin=348=4,25⇒5N_{min} = \frac{34}{8} = 4,25 \Rightarrow 5 istasyon
Toplam iş süresi çevrim süresine bölünür. Kısmi istasyon olamayacağı için çıkan değer her zaman bir üst tam sayıya yuvarlanır.

Key Concept

Montaj Hattı Dengeleme (Çevrim Süresi ve Teorik İstasyon Sayısı)
Question 12Question →

Bir havacılık şirketi, ürettiği yolcu uçaklarının ana gövde montajını gerçekleştirirken uçağı tesis içinde hareket ettirmemekte; tüm işgören, teçhizat ve malzemeyi montajın yapıldığı alana getirmektedir. Öte yandan, uçak motorunda kullanılan binlerce farklı küçük metal parçanın üretiminde ise, bu parçaları tasarım ve üretim adımlarındaki benzerliklerine göre 'parça aileleri' şeklinde sınıflandırmış ve her bir ailenin üretimini tamamlayacak farklı nitelikteki tezgahları bir araya getirerek özel üretim alanları oluşturmuştur.

Buna göre, şirketin ana gövde montajı ve küçük metal parçaların üretimi için sırasıyla tercih ettiği tesis yerleşimi türleri aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: Sabit Pozisyonlu Yerleşim - Hücresel (Grup Teknolojisi) Yerleşim

Answer

Ana gövde montajında uçağın hareketsiz kalıp kaynakların taşınması 'Sabit Pozisyonlu Yerleşim', parçaların benzerliklerine göre gruplandırılıp özel makine alanlarında üretilmesi ise 'Hücresel (Grup Teknolojisi) Yerleşim'dir.
Doğru yanıt, hacimli ürünler için üretim faktörlerinin ürünün konumuna taşındığı 'Sabit Pozisyonlu Yerleşim' ile parçaların benzerliklerine göre sınıflandırılıp ('parça aileleri') bu gruplara özel farklı makinelerin birleştirildiği 'Hücresel (Grup Teknolojisi) Yerleşim' sıralamasını barındıran seçenektir.

Step-by-Step Solution

1
Ana gövde montajındaki yerleşim türünü belirleme.
Ürün (uçak) hareket etmemekte, tüm işgören ve teçhizat ürünün yanına gelmektedir. Bu durum 'Sabit Pozisyonlu Yerleşim' olarak adlandırılır.
Gemi, uçak, bina gibi hacim ve ağırlık olarak çok büyük ürünlerin üretiminde ürünün hareket ettirilmesi teknik olarak zor veya imkansız olduğu için bu yöntem seçilir.
2
Küçük metal parçaların üretimindeki yerleşim türünü belirleme.
Parçalar 'parça aileleri'ne ayrılmış ve farklı tezgahlar bir araya getirilerek özel üretim alanları (hücreler) oluşturulmuştur. Bu durum 'Hücresel (Grup Teknolojisi) Yerleşim'dir.
Farklı türdeki makinelerin, benzer üretim rotasına sahip ürün gruplarını (aileleri) üretmek üzere U-tipi veya benzeri hücreler şeklinde bir araya getirilmesi grup teknolojisinin temelidir.

Key Concept

Tesis yerleşimi türlerinin özelliklere ve ürün tiplerine göre doğru sınıflandırılması.
Question 13Question →

Devasa boyutlardaki rüzgâr türbinlerinin gövdelerini üreten bir enerji teknolojileri firması, ana montaj sürecinde ürünün aşırı ağırlığı ve hacmi nedeniyle personeli, malzemeleri ve ekipmanları ürünün bulunduğu sabit noktaya taşımaktadır. Öte yandan firma, türbinlerin içinde kullanılan farklı ebatlardaki mekanik dişli ve şaft bileşenlerinin imalatı için yeni bir düzenlemeye gitmiştir. Bu yeni düzende; tasarım ve üretim aşamalarında benzer rotalara sahip parçaları 'parça aileleri' (grup teknolojisi) altında sınıflandırmış ve birbirinden farklı işlevlere sahip tezgâhları, sadece bu parça ailelerini baştan sona üretebilecek şekilde U-tipi çalışma alanlarında bir araya getirmiştir.

Bu senaryoda işletmenin ana montaj sürecinde ve bileşen imalatında benimsediği tesis yerleşimi türleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru verilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: Sabit pozisyonlu yerleşim – Hücresel yerleşim

Answer

Sabit pozisyonlu yerleşim – Hücresel yerleşim
Verilen senaryoda iki farklı yerleşim stratejisi kullanılmaktadır. Birinci durumda, rüzgâr türbininin ağırlık ve hacminden dolayı hareket ettirilememesi ve tüm kaynakların ürünün etrafında toplanması doğrudan 'sabit pozisyonlu yerleşim'in özelliğidir. İkinci durumda, bileşen üretiminde 'parça aileleri', 'grup teknolojisi' ve 'U-tipi çalışma alanı' gibi anahtar kavramlar vurgulanmaktadır. Farklı makinaların belirli parça gruplarını üretmek için bir araya getirildiği bu yapı ise 'hücresel yerleşim'dir.

Step-by-Step Solution

1
Ana montaj sürecindeki yerleşim türünü analiz etme
Ürün aşırı ağır/hacimli olduğu için sabit durmakta, işgören ve ekipman ürüne gitmektedir. Bu durum 'Sabit Pozisyonlu Yerleşim' tanımıdır.
Uçak, gemi, köprü veya rüzgâr türbini gibi devasa projelerde ürünün hareket ettirilmesi teknik olarak zor veya imkansızdır.
2
Bileşen imalatındaki yerleşim türünü analiz etme
Benzer rotalara sahip 'parça ailelerinin' (grup teknolojisi) belirlenmesi ve farklı tezgâhların bu ailelere özel U-tipi alanlarda toplanması 'Hücresel Yerleşim' tanımıdır.
Hücresel yerleşim, sürece göre yerleşimin esnekliği ile ürüne göre yerleşimin verimliliğini parça aileleri mantığıyla birleştiren modern bir yaklaşımdır.

Key Concept

Sabit Pozisyonlu ve Hücresel (Grup Teknolojisi) Yerleşim Özellikleri
Question 14Question →

Karayolları Genel Müdürlüğüne bağlı bir bakım ve onarım tesisinde, her biri farklı arızalara ve dolayısıyla farklı işlem sıralarına sahip iş makinelerinin tamiri gerçekleştirilmektedir. Bu tesiste faaliyetlerin yürütülebilmesi için tüm tornalar bir bölümde, kaynak makineleri başka bir alanda ve test ekipmanları ayrı bir kısımda gruplandırılmıştır. Bakıma alınan her iş makinesi, ihtiyaç duyduğu işlemlere göre bu bölümler arasında kendine özgü bir rota izlemektedir.

Buna göre, tesiste uygulanan yerleşim türü dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi bu sistemin özelliklerinden biri değildir?

Show answer & explanation

Answer: Herhangi bir iş istasyonunda meydana gelen makine arızasının, tüm onarım sürecini tamamen durdurma riskinin yüksek olması

Answer

Sürece göre yerleşimde makine arızalarının tüm sistemi durdurma riskinin yüksek olduğu yönündeki ifade yanlıştır; bu risk atölye tipi üretimde oldukça düşüktür.
Doğru yanıt olan seçenek, makine arızasının tüm sistemi durdurma riskinin yüksek olduğunu iddia etmektedir. Ancak bu durum 'ürüne göre (akış tipi)' yerleşimlerin zayıf yönüdür. Sürece göre (atölye tipi) yerleşimlerde aynı grupta (örneğin torna bölümünde) birden fazla benzer makine bulunduğu için birinin arızalanması tüm tesisin veya diğer işlemlerin durmasına yol açmaz. Esneklik yüksek olduğu için alternatif rotalar rahatlıkla belirlenebilir.

Step-by-Step Solution

1
Parçada anlatılan üretim sistemi ve tesis yerleşimi türünü tespit etme
Tornaların, kaynak makinelerinin ve test ekipmanlarının fonksiyonlarına göre gruplandırıldığı bu sistem 'Sürece Göre (Atölye Tipi) Yerleşim'dir.
Benzer işlevleri yerine getiren makinelerin aynı bölümde toplanması ve her ürünün kendi ihtiyacına göre farklı rotalar izlemesi atölye tipi yerleşimin temel tanımıdır.
2
Sürece göre yerleşim türünün ayırt edici özelliklerini analiz etme
Bu sistemde ürün esnekliği yüksektir, genel amaçlı makineler kullanılır, taşıma maliyetleri fazladır ve planlama karmaşıktır. Ancak makine arızaları tüm sistemi durdurmaz.
Atölye tipi yerleşimde bir makine bozulduğunda aynı gruptaki (bölümdeki) diğer makineler kullanılarak veya işin rotası geçici olarak değiştirilerek üretime devam edilebilir.
3
Seçenekleri analiz ederek sistemin özelliği olmayan ifadeyi bulma
Makine arızasının tüm üretim sürecini durdurma riskinin yüksek olduğu yönündeki ifade yanlıştır. Bu durum, istasyonların birbirine sıkı sıkıya bağlı olduğu 'Ürüne Göre (Akış Tipi)' yerleşimin dezavantajıdır.
Soru kökünde 'hangisi bu sistemin özelliklerinden biri değildir?' ifadesi kullanılmıştır.

Key Concept

Sürece Göre (Atölye Tipi) Yerleşimin Özellikleri
Question 15Question →

Bir kamu bankası, olası afet durumlarında sistem sürekliliğini sağlamak ve veri kaybını önlemek amacıyla yeni bir 'Bölgesel Veri Kurtarma Merkezi' kurmayı planlamaktadır. Bu yatırım kararı için belirlenen üç farklı il (İl X, İl Y, İl Z) ve üç temel değerlendirme faktörü, uzmanlar tarafından Faktör Puanlama Yöntemi ile analiz edilmiştir.

Belirlenen faktör ağırlıkları ve her ilin 100100 üzerinden aldığı puanlar aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Değerlendirme FaktörleriFaktör Ağırlığıİl X Puanıİl Y Puanıİl Z Puanı
Güvenlik ve Jeolojik Yapı0,500,50909060608080
Altyapı ve Enerji Kapasitesi0,300,30707090906060
Lojistik ve Ulaşım Ağı0,200,20505090907070

Buna göre, Faktör Puanlama Yöntemi kullanılarak yapılacak değerlendirme sonucunda hangi ilin seçilmesi uygundur ve bu ilin ağırlıklı toplam puanı kaçtır?

Show answer & explanation

Answer: İl X, 7676 Puan

Answer

Faktör ağırlıkları ile alınan puanlar çarpıldığında en yüksek toplam ağırlıklı puana ulaşan İl X (7676 Puan) seçilmelidir.
Faktör Puanlama Yöntemi'nde bir alternatifin toplam ağırlıklı puanı, o alternatifin her bir faktörden aldığı puan ile faktörün ağırlığının çarpılması ve bu değerlerin toplanmasıyla elde edilir. Tablodaki verilerle yapılan hesaplamalarda; İl X 7676 puan, İl Y 7575 puan ve İl Z 7272 puan almaktadır. En yüksek puanı elde eden İl X, kuruluş yeri olarak en uygun alternatiftir.

Step-by-Step Solution

1
İl X için ağırlıklı toplam puanı hesapla.
İl X = (0,50×90)+(0,30×70)+(0,20×50)=45+21+10=76(0,50 \times 90) + (0,30 \times 70) + (0,20 \times 50) = 45 + 21 + 10 = 76 Puan
Faktör puanlama yönteminde her faktör puanı kendi ağırlığı ile çarpılır.
2
İl Y için ağırlıklı toplam puanı hesapla.
İl Y = (0,50×60)+(0,30×90)+(0,20×90)=30+27+18=75(0,50 \times 60) + (0,30 \times 90) + (0,20 \times 90) = 30 + 27 + 18 = 75 Puan
Karşılaştırma yapabilmek için tüm alternatiflerin puanı bulunmalıdır.
3
İl Z için ağırlıklı toplam puanı hesapla.
İl Z = (0,50×80)+(0,30×60)+(0,20×70)=40+18+14=72(0,50 \times 80) + (0,30 \times 60) + (0,20 \times 70) = 40 + 18 + 14 = 72 Puan
Alternatiflerin tamamı değerlendirilmelidir.
4
Puanları karşılaştır ve karar ver.
İl X (7676) > İl Y (7575) > İl Z (7272)
En yüksek ağırlıklı puana sahip olan yer, en uygun kuruluş yeri olarak seçilir.

Key Concept

Faktör Puanlama Yöntemi ile Kuruluş Yeri Seçimi
Question 16Question →

Bir üretim işletmesi, kuracağı yeni tesis için K, L ve M şehirlerini alternatif kuruluş yerleri olarak belirlemiştir. Bu şehirlere ilişkin yıllık sabit maliyetler ve birim değişken maliyetler aşağıdaki tabloda verilmiştir:

AlternatiflerYıllık Sabit Maliyet (TL)Birim Değişken Maliyet (TL)
K Şehri120.000120.0006060
L Şehri180.000180.0004040
M Şehri300.000300.0002020

İşletmenin yıllık beklenen üretim ve satış hacmi 5.0005.000 birimdir.

Buna göre, toplam maliyetleri minimize etmek isteyen işletme için en uygun kuruluş yeri ve bu yerdeki toplam maliyet tutarı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: L Şehri, 380.000380.000 TL

Answer

L Şehri, 380.000380.000 TL
Toplam maliyet hesabı TM=ToplamSabitMaliyet+(BirimDeg˘is\ckenMaliyet×U¨retimHacmi)TM = Toplam Sabit Maliyet + (Birim Değişken Maliyet \times Üretim Hacmi) formülü ile yapılır. Belirtilen 5.0005.000 birimlik üretim hacmi için sırasıyla maliyetler; K için 420.000420.000 TL, L için 380.000380.000 TL ve M için 400.000400.000 TL olarak hesaplanır. Dolayısıyla maliyeti en düşük kılan seçenek L şehridir ve tutarı 380.000380.000 TL'dir.

Step-by-Step Solution

1
K şehri için toplam maliyeti hesapla.
120.000+(60×5.000)=120.000+300.000=420.000120.000 + (60 \times 5.000) = 120.000 + 300.000 = 420.000 TL
Toplam maliyet, sabit maliyet ile toplam değişken maliyetin (birim değişken maliyet × üretim miktarı) toplamına eşittir.
2
L şehri için toplam maliyeti hesapla.
180.000+(40×5.000)=180.000+200.000=380.000180.000 + (40 \times 5.000) = 180.000 + 200.000 = 380.000 TL
L alternatifi için aynı maliyet fonksiyonu uygulanır.
3
M şehri için toplam maliyeti hesapla.
300.000+(20×5.000)=300.000+100.000=400.000300.000 + (20 \times 5.000) = 300.000 + 100.000 = 400.000 TL
M alternatifi için aynı maliyet fonksiyonu uygulanır.
4
Bulunan toplam maliyetleri karşılaştır ve en düşük olanı seç.
380.000380.000 TL ile L şehri en düşük maliyetli seçenektir.
Kuruluş yeri seçiminde maliyet-hacim (başabaş) analizinin temel amacı, belirli bir kapasite veya üretim hacmi için işletmeye en az maliyet getirecek tesis yerini bulmaktır.

Key Concept

Kuruluş Yeri Seçiminde Maliyet-Hacim (Başabaş) Analizi
Question 17Question →

X A.Ş., iki farklı sektörde yeni üretim tesisi yatırımı yapma kararı almıştır.

Birinci yatırım, üretim sürecinde kullanılan temel girdinin hacim ve ağırlığının büyük ölçüde azaldığı bir çimento fabrikasıdır.
İkinci yatırım ise, nakliye maliyetlerinin ürünün toplam değeri içindeki payının çok düşük kaldığı, üretim sürecinde sürekli inovasyon ve ileri teknoloji bilgisi gerektiren bir elektronik (mikroçip) üretim tesisidir.

Kuruluş yeri seçimi teorilerine göre, bu iki yatırım kararında sırasıyla en çok ağırlık verilmesi gereken kalitatif veya kantitatif faktörler aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: Hammadde kaynaklarına yakınlık - Nitelikli işgücü ve teknolojik altyapıya yakınlık

Answer

Çimento fabrikası için hammadde kaynaklarına yakınlık, mikroçip tesisi için ise nitelikli işgücü ve teknolojik altyapıya yakınlık faktörlerine ağırlık verilmelidir.
Çimento gibi üretim sürecinde hammaddenin ağırlık veya hacim kaybettiği sektörlerde, yüksek nakliye maliyetlerinden kaçınmak için tesisin hammadde kaynağına yakın kurulması esastır. Mikroçip gibi ileri teknoloji gerektiren ve nakliye maliyetinin ürün değerine kıyasla ihmal edilebilir olduğu hafif sanayilerde ise kuruluş yerini belirleyen en temel faktör nitelikli işgücüne ve teknolojik bilgi birikimine (silikon vadisi vb. ekosistemler) erişimdir. Bu nedenle birinci yatırım için hammaddeye yakınlık, ikinci yatırım için ise nitelikli işgücü ve teknolojik altyapı en uygun yönelimlerdir.

Step-by-Step Solution

1
Çimento endüstrisinin (birinci yatırım) üretim ve lojistik özelliklerini analiz etmek.
Çimento üretiminde kullanılan hammaddeler işlem sırasında büyük ölçüde ağırlık ve hacim kaybeder. Bu tür işletmelerde hammadde taşıma maliyetlerini düşürmek için fabrikalar doğrudan hammadde kaynağına yakın kurulmalıdır.
Üretim sürecindeki malzeme kayıp oranı kuruluş yeri seçimini doğrudan etkiler.
2
Mikroçip/elektronik endüstrisinin (ikinci yatırım) üretim özelliklerini analiz etmek.
Mikroçip üretiminde nakliye maliyetlerinin ürün değerine oranı çok düşüktür. Asıl ihtiyaç yüksek teknoloji ekosistemi, araştırma-geliştirme olanakları ve nitelikli beyin gücüdür.
İleri teknoloji ürünleri lokasyon açısından nispeten serbest (footloose) endüstrilerdir ve kalitatif (nitel) faktörler olan işgücü kalitesi belirleyicidir.
3
Seçeneklerde yer alan çeldirici nitelikteki kavramları belirleyip elemek.
Sürece göre veya ürüne göre yerleşim gibi kavramların coğrafi kuruluş yeri (lokasyon) değil, tesis içi fiziksel diziliş (layout) stratejileri olduğu tespit edilir. Ağırlık merkezinin ise daha çok dağıtım ağlarında nakliyeyi optimize eden kantitatif bir yaklaşım olduğu görülür.
Öğrencinin kuruluş yeri faktörleri ile tesis içi yerleşim tipleri arasındaki kavramsal farkı bilmesi gerekir.

Key Concept

Kuruluş Yeri Seçimi ve Tesis Yerleşimi Kavramlarının Ayrımı
Question 18Question →

Büyük ölçekli standart ambalaj malzemesi üretimi yapan bir endüstriyel tesis, makine ve teçhizatını nihai mamulün geçeceği işlem basamaklarına uygun şekilde peş peşe dizerek organize etmiştir. Fabrika yönetimi, istasyonlar arası iş yükünü eşitlemek amacıyla hat dengeleme analizleri yapmış ve çevrim sürelerini standartlaştırmıştır. Bu tasarım sayesinde birim üretim maliyetlerinde ve süreç içi stoklarda ciddi bir azalma sağlanmıştır.

Ancak bu işletmenin uyguladığı ürüne göre (akış tipi) tesis yerleşimi, doğası gereği bazı operasyonel kısıtları da beraberinde getirmektedir.

Aşağıdakilerden hangisi bu yerleşim türünün işletmeye dayattığı temel dezavantajlardan biridir?

Show answer & explanation

Answer: İşlem basamaklarının birbirine tam bağımlı olması nedeniyle, lokal bir donanım arızasının tüm hattın durmasına yol açabilmesi

Answer

İşlem basamaklarının birbirine tam bağımlı olması nedeniyle, lokal bir donanım arızasının tüm hattın durmasına yol açabilmesi
Ürüne göre (akış tipi) tesis yerleşiminde makineler ve iş istasyonları, üretilecek ürünün işlem sırasına göre ardışık olarak yerleştirilir. Bu sistem yüksek hacimli seri üretim için tasarlanmıştır. Akışın ardışık ve kesintisiz olması nedeniyle istasyonlar birbirine tam bağımlıdır. Bir istasyonun çıktısı doğrudan diğerinin girdisi olduğundan, hattın ortasındaki tek bir makinede yaşanacak teknik arıza, sistemin geri kalanına parça akışını anında keser ve tüm üretim hattının durmasına yol açar. Bu sistemsel kırılganlık, bahsi geçen yerleşim türünün en büyük dezavantajıdır.

Step-by-Step Solution

1
Vakada tanımlanan tesis yerleşimi türünün temel özelliklerini belirle.
Makinelerin işlem sırasına göre peş peşe dizilmesi, hat dengeleme yapılması ve yüksek hacimli standart üretim yapılması sistemi 'ürüne göre (akış tipi) yerleşim' olarak tanımlar.
Soruyu doğru yanıtlamak için öncelikle sistemin kimliğini ve amacını (kitle üretimi, düşük değişken maliyet) tespit etmek gerekir.
2
Ürüne göre yerleşimin dezavantajlarını literatür bağlamında değerlendir.
Esnekliğin çok düşük olması, ilk yatırım maliyetlerinin yüksekliği ve donanımlar arası yüksek bağımlılık nedeniyle kırılgan bir yapıya sahip olması temel dezavantajlardır.
Seçeneklerdeki ifadelerin, tespit edilen sistemin gerçek kısıtlarıyla eşleştirilmesi sorunun odak noktasıdır.
3
Seçenekleri bu dezavantaj profiline göre filtrele.
Doğru seçenek dışındaki ifadeler ya atölye tipi yerleşimin özellikleri (karmaşık çizelgeleme, genel amaçlı makine) ya da kavramsal olarak tam tersi durumlardır (esnekliğin artması, ilk yatırımın düşük olması).
Yanlış çeldiricileri elemek, doğru ve tekil dezavantajı net olarak ortaya çıkarır.

Key Concept

Tesis Yerleşimi Türleri: Ürüne Göre (Akış Tipi) Yerleşimin Temel Kısıtları
Question 19Question →

Bir beyaz eşya üreticisi, rulo sac ve granül plastik gibi nakliyesi nispeten kolay ve az yer kaplayan hammaddeleri işleyerek, oldukça hacimli ve bitmiş hâliyle taşıma maliyeti yüksek olan standart nihai ürünler (buzdolabı, çamaşır makinesi vb.) üretmektedir. İşletme yönetimi, pazardaki yüksek talebi karşılayabilmek amacıyla bu standart ürünleri yüksek hızda, büyük partiler hâlinde ve kesintisiz bir biçimde üreteceği yeni bir tesis kurma kararı almıştır.

Buna göre, işletmenin kuruluş yeri seçiminde stratejik olarak en çok öncelik vermesi gereken faktör ile bu üretim sistemine en uygun tesis yerleşimi biçimi aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: Pazara yakınlık – Ürüne göre (akış tipi) yerleşim

Answer

Doğru cevap, pazara yakınlık ile ürüne göre (akış tipi) yerleşimin birlikte verildiği seçenektir.
Üretim sürecinde girdilerin işlenerek çok daha hacimli ve taşınması zor nihai ürünlere dönüşmesi (hacim kazanan endüstri özelliği), taşıma maliyetlerini minimize etmek için tesisin doğrudan tüketici pazarına yakın olmasını gerektirir. Ek olarak, standart ürünlerin yüksek miktarlarda ve kesintisiz olarak üretilmesi (sürekli üretim sistemi), makinelerin ürünün işlem sırasına göre dizildiği 'ürüne göre (akış tipi) yerleşim' biçimini operasyonel verimlilik için zorunlu kılar.

Step-by-Step Solution

1
Üretim sürecindeki fiziksel değişimin analizi
Girdilerin az yer kapladığı, nihai ürünün ise hacimli ve taşıması zor olduğu tespit edilmiştir.
Hacim ve ağırlık kazanan üretim süreçlerinde nakliye maliyetlerini minimize etmek için tüketim merkezlerine (pazara) yakınlık faktörünün seçilmesi gerekir.
2
Üretim hacmi ve standardizasyon düzeyinin analizi
Üretimin standart ürünler için yüksek hızda, büyük partilerle ve kesintisiz yapılacağı belirlenmiştir.
Bu tarz sürekli üretim sistemlerinde makinelerin ürünün işlem sırasına göre dizildiği ürüne göre (akış tipi) yerleşim kullanılması zorunludur.
3
Faktör ve yerleşim türünün eşleştirilmesi
Pazara yakınlık ile ürüne göre yerleşimin bir arada olduğu seçenek belirlenir.
Senaryodaki işletmenin hem lojistik hem de operasyonel stratejisi bu iki kavrama dayanmaktadır.

Key Concept

Hacim Kazanan Endüstrilerde Kuruluş Yeri ve Tesis Yerleşimi Uyumu
Question 20Question →

Bir ağır sanayi şirketi, tersanesinde yürüttüğü büyük ölçekli yük gemisi inşası faaliyetlerinde, üretilen ürünün devasa hacmi ve ağırlığı sebebiyle tüm üretim araçlarını, personeli ve malzemeyi ürünün bulunduğu sahaya sevk etmektedir. Şirketin alt montaj parçaları üreten diğer bir fabrikasında ise, tasarım ve imalat özellikleri bakımından benzerlik gösteren ürünler 'parça aileleri' çatısı altında toplanmış; bu ailelerin baştan sona tüm işlemlerini gerçekleştirecek farklı türdeki tezgahlar birbirine yakın konumlandırılarak özel üretim hücreleri oluşturulmuştur.

Şirketin tesislerinde uyguladığı bu yerleşim stratejileri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: İkinci fabrikadaki hücre tasarımı, atölye tipi yerleşimin esnekliği ile akış tipi yerleşimin verimliliğini birleştirerek makine hazırlık sürelerini ve süreç içi stokları önemli ölçüde azaltır.

Answer

İkinci fabrikadaki hücre tasarımı, atölye tipi yerleşimin esnekliği ile akış tipi yerleşimin verimliliğini birleştirerek makine hazırlık sürelerini ve süreç içi stokları önemli ölçüde azaltır.
Hücresel (Grup Teknolojisi) yerleşim, üretim sistemlerinde sürece göre (atölye tipi) yerleşimin esnekliği ile ürüne göre (akış tipi) yerleşimin verimliliğini harmanlayan melez bir yaklaşımdır. Benzer rotalara sahip parçaların oluşturduğu 'parça aileleri' için kurulan özel tezgah grupları (hücreler) sayesinde, parçaların tesis içindeki karmaşık hareketleri azalır, makine hazırlık (setup) süreleri düşer ve buna bağlı olarak süreç içi stok (WIP) miktarı büyük ölçüde minimize edilir.

Step-by-Step Solution

1
Senaryoda verilen tesis yerleşimi türlerini tanımlama
Birinci tesiste (tersane) ürünün sabit kaldığı 'Sabit Pozisyonlu Yerleşim', ikinci tesiste ise parça ailelerine yönelik 'Hücresel (Grup Teknolojisi) Yerleşim' uygulandığı tespit edilmiştir.
Doğru seçeneği bulmak için öncelikle her iki tesisin hangi üretim sistemini benimsediğini doğru sınıflandırmak gerekir.
2
Yerleşim türlerinin karakteristik avantaj ve dezavantajlarını eşleştirme
Sabit pozisyonlu yerleşim; standart dışı, proje tipi ve taşınamaz ürünler içindir. Hücresel yerleşim ise; sürece göre yerleşimin ürün esnekliği ile ürüne göre yerleşimin yüksek hız ve düşük maliyet avantajlarını melez bir yapıda sunar.
Seçeneklerdeki ifadelerin doğruluğunu test etmek için sistemlerin operasyonel etkilerini bilmek şarttır.
3
Seçenekleri analiz etme
Hücresel tasarımın makine hazırlık (setup) sürelerini, karmaşık malzeme rotalarını ve süreç içi stokları azalttığını belirten ifade, grup teknolojisinin temel amacını doğru yansıtmaktadır.
Diğer ifadeler, atölye tipi veya akış tipi yerleşimin özelliklerini hatalı bir şekilde senaryodaki sistemlere atfetmektedir.

Key Concept

Sabit Pozisyonlu ve Hücresel (Grup Teknolojisi) Tesis Yerleşimi
Estimated Time:1m 0s
Page 1 / 10Next