Kanban Sistemi

11 questions

Tam Zamanında Üretim (JIT) yaklaşımını benimseyen bir fabrikada, üretim hattının parça ihtiyacı Kanban sistemiyle yönetilmektedir. Belirli bir parça için sistem verileri şu şekildedir:

• Günlük ortalama talep: $400$ birim
• Tedarik (taşıma ve bekleme) süresi: $2$ gün
• Emniyet (güvenlik) stok payı: $\%10$
• Her bir taşıma kutusunun (konteyner) kapasitesi: $40$ birim

Bu fabrikanın uyguladığı Kanban sistemiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Sistemde toplam

22

adet Kanban kartı dolaşmalıdır ve bu sistem, üretim emirlerinin merkezi planlamadan iş istasyonlarına iletildiği itme (push) prensibiyle çalışır.

Sistemde toplam

20

adet Kanban kartı dolaşmalıdır ve ara stok miktarını daha da azaltmak için sistemdeki kart sayısının zamanla artırılması hedeflenmelidir.

Sistemde toplam

20

adet Kanban kartı dolaşmalıdır ve üretim süreci geleneksel Malzeme İhtiyaç Planlaması (MRP) mantığıyla, gelecekteki talep tahminlerine göre yürütülür.

Sistemde toplam

24

adet Kanban kartı dolaşmalıdır ve bu kartlar yalnızca parçaların taşınmasına refakat eden, üretim çizelgeleme işlevi olmayan pasif etiketlerdir.

Sistemde toplam

22

adet Kanban kartı dolaşmalıdır ve sistem, sonraki istasyonun önceki istasyondan parça talep ettiği çekme (pull) prensibine göre stok kontrolü sağlar.

Show answer & explanation

Answer: Sistemde toplam $22$ adet Kanban kartı dolaşmalıdır ve sistem, sonraki istasyonun önceki istasyondan parça talep ettiği çekme (pull) prensibine göre stok kontrolü sağlar.

Answer

Sistemde 22 adet Kanban kartı bulunmalıdır ve Kanban sistemi çekme (pull) prensibine dayanır.

Verilen parametreler formülde yerine konduğunda, sistemin sorunsuz çalışması için dolaşımda olması gereken Kanban kartı sayısı:

N = \frac{400 \times 2 \times 1,10}{40} = 22

olarak hesaplanır. Ayrıca Kanban sistemleri, malzemelerin merkezi planlamadan dikte edilmediği; bunun yerine sonraki iş istasyonunun anlık ihtiyacı kadar parçayı önceki istasyondan çektiği (pull) işleyiş esasına dayanır. Hem sayısal sonuç hem de bu teorik açıklama doğru seçenekte eksiksiz verilmiştir.

Step-by-Step Solution

Kanban kartı sayısını hesaplama formülünün oluşturulması.

Gerekli formül:

N = \frac{D \times L \times (1 + S)}{C}

olarak belirlenir. (

D

: Talep,

L

: Süre,

S

: Emniyet Payı,

C

: Kapasite)

Sistemde dolaşması gereken kesin kart sayısını matematiksel olarak doğrulamak için gereklidir.

Verilen değerlerin formülde yerine konması ve hesaplamanın yapılması.

N = \frac{400 \times 2 \times (1 + 0,10)}{40} = \frac{800 \times 1,10}{40} = \frac{880}{40} = 22

adet kart hesaplanır.

Seçeneklerdeki 20, 22 ve 24 gibi sayısal değerlerden hangisinin doğru olduğunu bulmak için adım adım işlem yapılması şarttır.

Kanban sisteminin işleyiş felsefesinin analiz edilmesi.

Kanban'ın geleceğe yönelik tahminlerle üretim yapılan itme (push) veya MRP mantığı yerine, ihtiyacın doğduğu anda önceki istasyondan malzemenin talep edildiği çekme (pull) sistemi olduğu doğrulanır.

Doğru matematiksel sonucu içeren birden fazla seçenek bulunduğu için, teorik bilginin de sınanması gerekir.

Key Concept

Kanban Kart Sayısı Hesaplaması ve Çekme (Pull) Sistemi Mantığı

Question 2Question →

Yalın üretim yaklaşımını benimseyen bir işletmede, belirli bir parçanın montaj hattındaki saatlik ortalama talebi $120$ birim, üretim istasyonundan montaj hattına ulaşmasına kadar geçen tedarik süresi (lead time) $3$ saat ve kullanılan standart konteynerlerin kapasitesi $36$ adettir. İşletme yönetimi, süreçteki olası dalgalanmaları karşılamak amacıyla $\%10$ oranında bir güvenlik stoku (emniyet payı) belirlemiştir. Parça akışı Kanban sistemiyle yönetilmektedir.

Bu üretim sistemi ve Kanban kartı ihtiyacıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Sistemde

11

adet Kanban kartı dolaşımda olmalıdır ve üretim süreci, merkezi bir planlama yazılımının hazırladığı tahminlere dayalı itme (push) mantığıyla çalışır.

Güvenlik stoku dikkate alınmadığında

10

Kanban kartı yeterlidir ve malzemeler, geleneksel seri üretim sistemlerindeki gibi büyük üretim partileri hâlinde sonraki aşamaya aktarılır.

İhtiyaç duyulan Kanban kartı sayısı

11

'dir ve sistemde önceki iş istasyonu, yalnızca sonraki istasyondan gelen sinyal doğrultusunda çekme (pull) prensibiyle üretim yapar.

Hesaplanan Kanban kartı sayısı

11

olsa da, Yalın Üretim felsefesindeki mutlak sıfır stok ilkesi gereği güvenlik stoku uygulaması kaldırılarak kart sayısı zorunlu olarak

10

'a düşürülmelidir.

Sistemde

12

adet Kanban kartı kullanılmalıdır ve bu kartların temel işlevi, üretilecek parçaların kalite standartlarını belirleyerek hata oranlarını istatistiksel olarak denetlemektir.

Show answer & explanation

Answer: İhtiyaç duyulan Kanban kartı sayısı $11$ 'dir ve sistemde önceki iş istasyonu, yalnızca sonraki istasyondan gelen sinyal doğrultusunda çekme (pull) prensibiyle üretim yapar.

Answer

İhtiyaç duyulan Kanban kartı sayısı 11'dir ve sistemde önceki iş istasyonu, yalnızca sonraki istasyondan gelen sinyal doğrultusunda çekme (pull) prensibiyle üretim yapar.

Doğru ifadede hem Kanban kartı sayısı matematiksel olarak tam doğru hesaplanmış (

11

adet) hem de sistemin temel prensibi olan 'çekme' (pull) kavramı doğru açıklanmıştır. Kanban sisteminde üretim, sonraki istasyonun önceki istasyondan malzeme çekmesiyle (talep etmesiyle) tetiklenir.

Step-by-Step Solution

Kanban kartı sayısı hesaplama formülünü uygulama.

N = \frac{D \times L \times (1 + S)}{C}

formülüne göre;

N = \frac{120 \times 3 \times 1,10}{36} = \frac{396}{36} = 11

adet Kanban kartı bulunur.

Sistemde dolaşması gereken minimum konteyner ve kart sayısını bulmak için talep, tedarik süresi ve güvenlik stoku faktörleri kapasiteye bölünmelidir.

Kanban sisteminin üretim felsefesini analiz etme.

Kanban, itme (push) değil, çekme (pull) sistemine dayanır. Önceki istasyon sadece sonraki istasyonun talebi kadar üretim yapar.

Yalın üretimde gereksiz stokları önlemek için üretim, tahmine değil kesinleşmiş talebe (çekme) göre gerçekleştirilir.

Key Concept

Kanban Kart Sayısı Hesaplama ve Çekme (Pull) Sistemi

Question 3Question →

Bir elektrik motoru üreticisi, montaj hattı ile alt parça istasyonları arasındaki yarı mamul yığılmalarını önlemek için yeni bir sinyalizasyon sistemine geçiş yapmıştır. Bu yeni yapıda, montaj hattı sadece ihtiyaç duyduğu anda ve miktarda parçayı bir önceki istasyondan talep ederek üretim sürecini tetiklemektedir.

Kullanılan kritik bir parçanın saatlik ortalama talebi $60$ birim, bu parçanın tedarik süresi $3$ saat ve taşıma kasalarının standart kapasitesi $12$ birimdir. Sistemde beklenmeyen duruşlara ve talep dalgalanmalarına karşı $\%20$ oranında güvenlik stoku öngörülmüştür.

Buna göre, işletmenin kurduğu bu sistemin temel üretim felsefesi ve dolaşımda olması gereken toplam kanban (sinyal) kartı sayısı aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Çekme (Pull) sistemi –

15

kart

İtme (Push) sistemi –

18

kart

Çekme (Pull) sistemi –

18

kart

Çekme (Pull) sistemi –

13

kart

İtme (Push) sistemi –

15

kart

Show answer & explanation

Answer: Çekme (Pull) sistemi – $18$ kart

Answer

İşletmenin kurduğu sistem bir Çekme (Pull) sistemidir ve sistemde dolaşması gereken toplam kanban kartı sayısı 18'dir.

Doğru olan seçenekte üretim sistemi ve matematiksel hesaplama uyum içindedir. Kanban sistemi, ürünün ancak bir sonraki istasyondan talep gelmesiyle (sinyal kartıyla) üretildiği 'Çekme (Pull)' prensibine dayanır. Gerekli kart sayısını bulurken toplam ihtiyaç hesaplanır: Saatte 60 birim olan talep, 3 saatlik tedarik süresinde toplam 180 birime ulaşır. Beklenmeyen durumlar için belirlenen %20 güvenlik stoku (180'in %20'si olan 36 birim) bu ihtiyaca eklendiğinde, hatta bulunması gereken toplam parça sayısı 216 olur. Bir kasanın 12 birim parça taşıyabildiği göz önüne alındığında, sistemi desteklemek için 216 / 12 = 18 adet Kanban kartı dolaşımda olmalıdır.

Step-by-Step Solution

Üretim sisteminin temel felsefesinin belirlenmesi.

Sistemin bir 'Çekme (Pull)' sistemi olduğu sonucuna varılır.

Paragrafta belirtilen 'sadece ihtiyaç duyduğu anda ve miktarda parçayı bir önceki istasyondan talep ederek üretimi tetiklemesi' geleneksel itme (tahmin bazlı) değil, modern çekme (talep bazlı) sisteminin en temel özelliğidir.

Kanban sayısı hesaplama formülünün oluşturulması.

N = (Talep × Tedarik Süresi × (1 + Güvenlik Stoku Oranı)) / Kasa Kapasitesi

Dolaşımda olması gereken kart sayısını bulmak için, teslimat süresince ihtiyaç duyulan toplam miktarın (güvenlik stoku eklendikten sonra) bir taşıma biriminin kapasitesine bölünmesi gerekir.

Verilen değerlerin formülde yerine konulması ve işlemin yapılması.

N = (60 × 3 × 1,20) / 12 = 216 / 12 = 18

Saatte 60 birimden 3 saatte 180 birim asıl ihtiyaç doğar. Buna %20 oranında (36 birim) güvenlik stoku eklendiğinde toplam miktar 216 birim olur. Her kasa 12 birim aldığı için 216 / 12 = 18 adet kanban kartına ihtiyaç duyulur.

Key Concept

Kanban Kartı Hesaplama ve Çekme (Pull) Sistemi Mantığı

Question 4Question →

Geleneksel üretim yöntemlerinden Kanban sistemine geçiş yapan bir beyaz eşya fabrikasında, montaj hattı ile parça üretim istasyonları arasındaki malzeme akışı 'çekme (pull)' prensibiyle yeniden düzenlenmiştir. Bu yeni sistemde parça üretim istasyonu, yalnızca montaj hattından belirli bir sinyal (boş kutu veya kart) geldiğinde yeni parça üretmektedir.

Buna göre, bu işletmede uygulanan 'çekme (pull)' sistemini, geleneksel 'itme (push)' sisteminden ayıran en temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Üretim yetkisinin ve miktarının, merkezi bir plandan ziyade yalnızca bir sonraki işlem merkezinin anlık fiili ihtiyacına bağlı olarak verilmesi

Üretim miktarının ve zamanlamasının, uzun dönemli satış tahminlerine dayanan ana üretim programı tarafından belirlenmesi

Makine kapasitelerinin maksimum düzeyde kullanılabilmesi amacıyla, parçaların büyük partiler hâlinde üretilerek bir sonraki aşamaya aktarılması

Beklenmeyen duruşları telafi edebilmek amacıyla, istasyonlar arasında her zaman yüksek miktarda güvenlik stoku bulundurulmasının zorunlu olması

Üretilen ara parçaların, bir sonraki istasyonun anlık talebi olup olmadığına bakılmaksızın üretim tamamlandığı anda hatta sürülmesi

Show answer & explanation

Answer: Üretim yetkisinin ve miktarının, merkezi bir plandan ziyade yalnızca bir sonraki işlem merkezinin anlık fiili ihtiyacına bağlı olarak verilmesi

Answer

Çekme sistemini itme sisteminden ayıran en temel özellik, üretimin merkezi bir plandan ziyade yalnızca bir sonraki işlem merkezinin anlık fiili ihtiyacına bağlı olarak tetiklenmesidir.

Çekme (pull) sisteminin özü, üretimin hiçbir zaman bağımsız bir tahmine veya merkezi bir üretim programına dayalı olarak kendi kendine başlamamasıdır. Tam aksine üretim, yalnızca bir sonraki istasyonun (ve nihayetinde son müşterinin) fiili talebi ve tüketimi üzerine gerçekleşir. Bu mekanizma Kanban kartlarıyla yönetilir.

Step-by-Step Solution

Çekme (Pull) sisteminin temel işleyiş felsefesini tanımlamak.

Çekme sisteminde üretim sinyalinin, üretim hattının sonundan başına doğru, sadece müşteri (veya bir sonraki istasyon) talep ettiğinde iletildiği belirlenir.

Kanban sisteminin üretim yetkisini nasıl verdiğini anlamak.

İtme (Push) sisteminin özelliklerini analiz etmek.

İtme sisteminde üretimin geçmiş verilere dayalı tahminlerle ve merkezi bir programla (MRP) yapıldığı, üretilen parçaların sonraki istasyona 'itildiği' görülür.

İki sistem arasındaki zıtlığı netleştirmek.

Seçenekleri analiz ederek çekme sistemine ait olan doğru ifadeyi belirlemek.

Fiili talep tabanlı üretimi ifade eden seçeneğin, Kanban mantığını tam olarak açıkladığı tespit edilir.

Soru kökünde istenen temel farkı doğru şekilde bulmak.

Key Concept

İtme (Push) ve Çekme (Pull) Üretim Sistemleri Arasındaki Farklar

Question 5Question →

Modern üretim sistemlerinde malzeme hareketlerini ve iş emirlerini kontrol etmek amacıyla kullanılan Kanban sistemi, geleneksel 'itme (push)' sistemlerinin aksine 'çekme (pull)' prensibine dayanmaktadır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Kanban sisteminin 'çekme' prensibine göre çalışmasının doğrudan bir sonucudur?

Üretim faaliyetlerinin satış tahminlerine dayalı olarak önceden planlanması ve stoklanması

Her tezgahın atıl kalmamak adına kendi hızında ve kesintisiz üretim yapmaya devam etmesi

Sadece sonraki istasyonun ihtiyaç duyduğu anda ve ihtiyaç duyduğu miktarda parça üretilmesi

Hatalı parça üretimini engellemek için tezgahlara otonom durdurma sistemlerinin eklenmesi

Tüm üretim adımlarının merkezi bilgisayar ağları üzerinden haberleşerek insansız yönetilmesi

Show answer & explanation

Answer: Sadece sonraki istasyonun ihtiyaç duyduğu anda ve ihtiyaç duyduğu miktarda parça üretilmesi

Answer

Sadece sonraki istasyonun ihtiyaç duyduğu anda ve ihtiyaç duyduğu miktarda parça üretilmesi

Doğru seçenek, Kanban sisteminin özü olan 'çekme' mantığını en açık şekilde ifade etmektedir. Çekme sisteminde üretim süreci tüketim tarafından tetiklenir; yani bir sonraki iş istasyonu ihtiyaç sinyali göndermeden bir önceki istasyon asla üretim yapmaz. Bu yaklaşım, ara stokları minimize eder ve parçaların tam zamanında (JIT) hazır olmasını sağlar.

Step-by-Step Solution

Kanban sisteminin dayandığı 'Çekme (Pull)' kavramını analiz et.

Çekme sistemi, üretimin geleceğe yönelik tahminlere göre değil, yalnızca fiili siparişe veya bir sonraki istasyondan gelen kesin talebe göre gerçekleşmesidir.

Soru metni doğrudan çekme prensibinin üretim sahasındaki pratik sonucunu sormaktadır.

Seçenekleri itme (push) ve çekme (pull) mantığına göre sınıflandırarak yanlışları ele.

Tahmin odaklı üretim (itme sistemi) ile kapasiteyi doldurmak için kesintisiz çalışan (aşırı üretim) seçenekler çekme sistemine aykırıdır.

Doğru cevaba ulaşmak için Kanban'ın israfı önleyen, stoğu azaltan talep odaklı yapısını diğer sistem özelliklerinden ayırmak gerekir.

Key Concept

Kanban ve Çekme (Pull) Sistemi

Estimated Time:45s

Question 6Question →

Yalın üretim yaklaşımını benimseyen bir işletmede, günlük $8$ saatlik ( $480$ dakika) tek vardiyada $960$ adetlik sabit bir alt parça talebi bulunmaktadır. Bu parçanın üretim süresi $15$ dakika, istasyonlar arası bekleme süresi $20$ dakika ve taşıma süresi $10$ dakikadır. İşletme, emniyet stoku faktörünü $\%10$ olarak belirlemiş ve standart bir Kanban taşıma kutusunun kapasitesini $40$ adet olarak sabitlemiştir.

İşletme yönetimi, sürekli iyileştirme (Kaizen) çalışmaları kapsamında taşıma süresini $5$ dakikaya ve 'Tam Zamanında Üretim (JIT)' felsefesine daha uygun olması amacıyla kutu kapasitesini $20$ adede düşürmüştür.

Buna göre, iyileştirme öncesi ve sonrasındaki gerekli Kanban kartı sayıları ile bu değişimin üretim sistemi üzerindeki kavramsal etkisi aşağıdakilerin hangisinde doğru ifade edilmiştir?

Öncesi

3

, Sonrası

5

karttır. İyileştirme sonucunda sistem itme (push) mantığına daha fazla yaklaşmış ve üretim planlamasında tahmine dayalı kontrol kolaylaşmıştır.

Öncesi

2

, Sonrası

4

karttır. Kutu kapasitesinin küçülmesiyle JIT'in temel amacı olan mutlak sıfır stok hedefine ulaşılmış ve sistemdeki tüm ara stoklar tasfiye edilmiştir.

Öncesi

3

, Sonrası

5

karttır. Dolaşımdaki kart sayısı artmasına rağmen sistemin barındırdığı maksimum yarı mamul (WIP) seviyesi düşmüş ve çekme (pull) sisteminin duyarlılığı artmıştır.

Öncesi

3

, Sonrası

4

karttır. Kart sayısındaki artış eğilimi, üretim hatta oluşabilecek darboğazların ve kalite problemlerinin gizlenmesine zemin hazırlamıştır.

Öncesi

2

, Sonrası

5

karttır. Malzeme ihtiyaç planlaması (MRP) ilkelerine uygun olarak sipariş verme maliyetleri düşürülmüş, ancak bağımlı taleplerin kontrolü zorlaşmıştır.

Show answer & explanation

Answer: Öncesi $3$ , Sonrası $5$ karttır. Dolaşımdaki kart sayısı artmasına rağmen sistemin barındırdığı maksimum yarı mamul (WIP) seviyesi düşmüş ve çekme (pull) sisteminin duyarlılığı artmıştır.

Answer

İyileştirme öncesi

3

, sonrası

5

Kanban kartı gereklidir. Kart sayısı artsa da kutu hacmi küçüldüğü için sistemdeki toplam yarı mamul (WIP) miktarı azalmış, çekme sisteminin esnekliği artmıştır.

Formül (

N = \frac{D \times L \times (1 + S)}{C}

) uygulandığında; öncesi için

\frac{2 \times 45 \times 1.10}{40} = 2.475

(yukarı yuvarlanarak

3

kart), sonrası için

\frac{2 \times 40 \times 1.10}{20} = 4.4

(yukarı yuvarlanarak

5

kart) bulunur. Kavramsal olarak Kanban (çekme) sisteminde kutu boyutlarının küçültülmesi, sistemdeki dolaşan kart sayısını artırsa da hatta bekleyen toplam yarı mamul stokunu (

120

'den

100

'e) düşürür. Bu durum sistemin taleplere daha hızlı ve duyarlı yanıt vermesini sağlar.

Step-by-Step Solution

Dakika başına düşen parça talebini (

D

) hesaplama.

D = \frac{960 \text{ adet}}{480 \text{ dakika}} = 2 \text{ parça/dakika}

Kanban formülünde kullanılacak birim zamandaki talebi bulmak için günlük talep, günlük mesai süresine bölünür.

İyileştirme öncesi Kanban kartı sayısını (

N_1

) hesaplama.

Teslim süresi (

L

)

= 15 + 20 + 10 = 45 \text{ dk}

. Formül:

N = \frac{D \times L \times (1 + S)}{C}

N_1 = \frac{2 \times 45 \times 1.10}{40} = \frac{99}{40} = 2.475

. Stoksuzluğu önlemek için daima yukarı yuvarlanır:

3

kart.

Sistemin ilk halindeki güvenlik paylı sipariş ihtiyacını standart kutu kapasitesine bölerek başlangıç kart sayısını buluruz.

İyileştirme sonrası Kanban kartı sayısını (

N_2

) hesaplama.

Yeni teslim süresi (

L

)

= 15 + 20 + 5 = 40 \text{ dk}

. Yeni kutu kapasitesi (

C

)

= 20

N_2 = \frac{2 \times 40 \times 1.10}{20} = \frac{88}{20} = 4.4

. Yukarı yuvarlanır:

5

kart.

Kaizen ile değişen parametrelerle (düşen süre ve küçülen kutu) sistemin yeni kart ihtiyacını belirleriz.

Sistemdeki kavramsal değişimi (WIP analizi) yorumlama.

Önceki Max WIP

= 3 \times 40 = 120

adet. Sonraki Max WIP

= 5 \times 20 = 100

adet. Kart sayısı artmıştır ancak sistemdeki toplam stok azalmıştır.

JIT felsefesinde kutu kapasitesini küçültmek, parça akış hızını (duyarlılığı) artırır ve toplam yarı mamul (WIP) miktarını azaltır.

Key Concept

Kanban Kart Sayısı Hesaplama ve Çekme (Pull) Sistemi Dinamikleri

Estimated Time:3m 0s

Question 7Question →

Bir ofis mobilyaları üreticisi, fabrika içerisindeki yarı mamul stoklarını azaltmak ve süreçler arası koordinasyonu artırmak amacıyla Kanban sistemini devreye almıştır. Sistem devreye alındıktan sonra, montaj hattındaki bir operatör, elindeki parçalar tükendiğinde boşalan taşıma kasasını ve üzerindeki üretim Kanban kartını bir önceki istasyon olan boyahaneye geri göndermiştir.

Kanban sisteminin temelini oluşturan 'çekme (pull)' mantığı dikkate alındığında, bu durum karşısında boyahane istasyonunun sergilemesi gereken doğru yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Sadece kendisine ulaşan boş kasa ve üzerindeki Kanban kartında belirtilen miktar kadar parçayı işlemden geçirip montaj hattına yönlendirmek.

Gelecekteki olası darboğazları önlemek amacıyla, itme (push) mantığıyla hareket ederek montaj hattının henüz talep etmediği parçaları da önceden üretmek.

İstasyonlar arası hazırlık (setup) maliyetlerini düşürmek için, gelen üretim sinyalinden bağımsız olarak büyük partiler (batch) halinde üretime devam etmek.

Yalın üretim felsefesindeki sıfır stok hedefine ulaşmak için, Kanban kartı kullanımını tamamen terk edip işletmede hiçbir ara stok bulundurmamak.

Boyahane istasyonunun kendi verimlilik oranını yüksek tutmak amacıyla, diğer istasyonların tüketim hızını dikkate almadan maksimum kapasitede çalışmak.

Show answer & explanation

Answer: Sadece kendisine ulaşan boş kasa ve üzerindeki Kanban kartında belirtilen miktar kadar parçayı işlemden geçirip montaj hattına yönlendirmek.

Answer

Boyahane istasyonunun sadece kendisine ulaşan Kanban kartında belirtilen miktar kadar parçayı üreterek montaj hattına göndermesi gerekir.

Kanban sistemi, talebe dayalı bir 'çekme (pull)' sistemidir. Bu sistemde istasyonlar, bağımsız olarak kendi verimlilikleri için değil, sistemin genel akışına uygun olarak çalışır. Boyahane istasyonu, bir sonraki aşama olan montaj hattından gelen Kanban kartını gördüğünde, bu kartın bir üretim emri olduğunu bilir. Sistemin doğası gereği, sadece bu kartta belirtilen miktar kadar üretim yapılarak aşırı üretimin ve stok yığılmalarının önüne geçilir.

Step-by-Step Solution

Kanban sisteminin çalışma prensibini analiz et.

Kanban sistemi, sonraki istasyonun önceki istasyondan ihtiyacı olduğu anda ve ihtiyacı kadar malzemeyi çektiği bir 'çekme (pull)' sistemidir.

Sistemin işleyiş mantığını doğru kurgulamak için temel prensibin hatırlanması gerekir.

Senaryodaki üretim sinyalini (Kanban kartı) değerlendir.

Montaj hattından boyahaneye gelen boş kasa ve üzerindeki kart, kesin bir üretim emridir ve üretilmesi gereken tam miktarı belirtir.

İstasyonun nasıl bir aksiyon alacağını belirleyen temel unsur gelen sinyaldir.

Boyahanenin vermesi gereken doğru tepkiyi belirle.

Boyahane, yerel verimliliği maksimize etmek veya stok yığmak yerine, sadece kartta yazan miktar kadar parçayı üretip montaj hattına sevk etmelidir.

Çekme sisteminde gereğinden fazla veya erken üretim yapmak israf (muda) olarak kabul edilir.

Key Concept

Çekme (Pull) Sistemi ve Kanban'ın İşlevi

Question 8Question →

Bir havacılık sanayi işletmesi, uçak içi donanım montaj sürecinde yaşanan parça yığılmalarını ve ara stok maliyetlerini azaltmak amacıyla yeni bir üretim kontrol tekniğine geçiş yapmıştır. Bu hatta günde $8$ saat üretim gerçekleştirilmekte olup, belirli bir donanım parçasından günlük ortalama $1.440$ adet tüketilmektedir. İlgili parçanın üretim noktasından montaj hattına ulaşmasına kadar geçen toplam tedarik süresi $3$ saattir. Taşıma işlemlerinde kapasitesi $40$ adet olan standart konteynerler kullanılmaktadır. İşletme yönetimi, tedarik sürecindeki olası gecikmelere karşı $\%10$ 'luk bir güvenlik stoku planlamıştır.

Buna göre, yeni kurulan Kanban sisteminde kullanılması gereken minimum kart (konteyner) sayısı ve bu sistemin çalışma prensibi aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

15 / Üretim ve taşıma faaliyetlerinin montaj hattının tüketim (çekme) sinyaliyle tetiklenmesi ve süreç içi stokların sınırlandırılması

14 / Üretim emirlerinin, ana üretim programındaki tahminlere göre önceden belirlenerek ardışık istasyonlara itilmesi

15 / Makine arızalarına karşı iş istasyonları arasında yüksek miktarda tampon stok (yığın) oluşturularak üretimin güvenceye alınması

36 / Günlük toplam talebin önceden hesaplanarak, gerekli tüm parçaların vardiya başında montaj hattına yığılması

14 / İstasyonların boş kalmasını önlemek amacıyla, makinelerin maksimum hız kapasitelerine göre üretime zorlanması

Show answer & explanation

Answer: 15 / Üretim ve taşıma faaliyetlerinin montaj hattının tüketim (çekme) sinyaliyle tetiklenmesi ve süreç içi stokların sınırlandırılması

Answer

Sistemde bulunması gereken Kanban kartı sayısı 15'tir ve sistem, üretim faaliyetlerini montaj hattının tüketim sinyaliyle (çekme) başlatarak süreç içi stokları (WIP) sınırlandırır.

Kanban sistemi, üretimin tahminlere göre değil, bir sonraki istasyonun gerçek ihtiyacına göre tetiklendiği 'çekme (pull)' prensibine dayanır. Aynı zamanda sistemdeki dolaşan kart sayısı sabit olduğundan, süreç içi stoklar (WIP) da sınırlandırılmış olur. Hesaplama adımları şu şekildedir: Saatlik talep

1.440 / 8 = 180

adettir. Tedarik süresi içindeki talep

180 \times 3 = 540

adet olur. Bunun

\%10

'u olan

54

adet güvenlik stoku eklendiğinde toplam ihtiyaç

594

adet olarak bulunur. Toplam ihtiyaç kapasiteye bölündüğünde (

594 / 40 = 14,85

) kesirli sonuç daima bir üst tam sayıya yuvarlanır, dolayısıyla minimum

15

kart gereklidir. Doğru seçenekte hem bu matematiksel sonuç hem de Kanban'ın temel prensibi doğru eşleştirilmiştir.

Step-by-Step Solution

Saatlik parça tüketim miktarının hesaplanması.

1.440 \text{ adet} / 8 \text{ saat} = 180 \text{ adet/saat}

Tedarik süresi içindeki toplam talebi bulabilmek için öncelikle saatlik üretim hızının belirlenmesi gerekir.

Tedarik süresi boyunca oluşacak talebin (

D_L

) hesaplanması.

180 \text{ adet/saat} \times 3 \text{ saat} = 540 \text{ adet}

Üretim noktasından gönderilen parçalar montaj hattına ulaşana kadar, montaj hattının tüketeceği miktardır.

Güvenlik stokunun hesaplanması ve toplam parça ihtiyacının bulunması.

Güvenlik stoku =

540 \times 0,10 = 54 \text{ adet}

. Toplam İhtiyaç =

540 + 54 = 594 \text{ adet}

Olası gecikme ve talep dalgalanmalarına karşı montaj hattının durmamasını sağlamak amacıyla sisteme eklenir.

Minimum Kanban kartı (konteyner) sayısının bulunması.

594 / 40 = 14,85 \rightarrow 15 \text{ kart}

Her bir kart standart bir konteyneri temsil ettiği için, küsuratlı çıkan sonuç her zaman bir üst tam sayıya yuvarlanır.

Kanban sisteminin işlevinin belirlenmesi.

Üretimin doğrudan anlık çekme sinyaliyle başlaması ve süreç içi stokların (WIP) sınırlandırılması.

Kanban, geleneksel itme (push) sistemlerinin aksine bir çekme (pull) sistemidir; sadece ihtiyaç anında, ihtiyaç miktarında üretim yapılmasını sağlar.

Key Concept

Kanban Kartı Sayısı Hesaplama ve Çekme (Pull) Sistemi Prensibi

Alternative Method

Formül kullanmadan adım adım mantıksal yaklaşım: Bir saatte 180 parça kullanılıyorsa, 3 saatte yolda olan parça sayısı 540'tır. Emniyet payı 54'tür. Toplam 594 parça döngüde olmalıdır. Kasalar 40'lık olduğuna göre tam dolmayan son kasa için de bir karta ihtiyaç duyulacağından 594'ü aşan ilk 40'ın katı 600'dür ve bu da 15 kasa demektir.

Estimated Time:2m 0s

Question 9Question →

Bir otomotiv yan sanayi işletmesi, üretim birimleri arasındaki stok birikimini ve israfı önlemek amacıyla geleneksel üretim kontrol yöntemlerinden Kanban sistemine geçiş kararı almıştır. Bu geçiş kapsamında bir alt montaj istasyonuna ait parametreler aşağıda verilmiştir:

- Günlük parça talebi: $300$ adet
- Tedarik (bekleme) süresi: $2$ gün
- Kutu (konteyner) kapasitesi: $30$ adet
- Güvenlik payı: $\%10$

Buna göre, bu istasyon için hesaplanan minimum Kanban kartı sayısı ile yeni geçilen bu sistemin üretim felsefesi açısından temel özelliği aşağıdakilerin hangisinde birlikte ve doğru olarak verilmiştir?

22

kart — Üretimin yalnızca bir sonraki istasyonun talebi üzerine başlatıldığı, ara stokları minimize eden bir çekme (pull) sistemidir.

20

kart — Ana üretim programındaki tahminlere dayanarak üretim yapıldığı ve ara stokların bir sonraki istasyona iletildiği bir itme (push) sistemidir.

22

kart — Makine kullanım oranlarını maksimize etmek amacıyla istasyonların bağımsız olarak kesintisiz üretime odaklandığı bir itme (push) sistemidir.

24

kart — Malzeme ihtiyaç planlaması algoritmasının merkezi olarak yönetildiği ve istasyonlara üretim kotalarının gönderildiği bir çekme (pull) sistemidir.

11

kart — Tedarik sürelerinin dikkate alınmadığı, sadece günlük bağımsız talebe göre stok hareketlerinin yürütüldüğü bir sipariş sistemidir.

Show answer & explanation

Answer: $22$ kart — Üretimin yalnızca bir sonraki istasyonun talebi üzerine başlatıldığı, ara stokları minimize eden bir çekme (pull) sistemidir.

Answer

İstasyon için 22 adet Kanban kartı gereklidir ve Kanban sistemi, üretimin yalnızca bir sonraki istasyonun talebi üzerine tetiklendiği, ara stokları sınırlandıran bir çekme (pull) sistemidir.

Verilen bilgiler ışığında Kanban kart sayısı hesaplaması:

N = \frac{D \times L \times (1 + S)}{C}

şeklindedir. Değerler yerine konulduğunda

N = \frac{300 \times 2 \times 1.10}{30} = \frac{660}{30} = 22

bulunur. Kavramsal olarak Kanban, Tam Zamanında Üretim (JIT) felsefesinin en önemli unsurlarından biridir ve üretimi merkezi tahminlere (itme) göre değil, bir sonraki iş istasyonunun anlık talebine (çekme) göre tetikleyen bir sistemdir. Bu nedenle doğru seçenek hem sayısal hem de kavramsal olarak bu bilgileri içermektedir.

Step-by-Step Solution

Kanban kart sayısı formülünü belirleme ve verileri yerine koyma.

N = \frac{D \times L \times (1 + S)}{C}

formülünde

D=300

L=2

S=0.10

C=30

değerleri yerleştirilir.

Sistemde dönecek toplam kart sayısını (N) hesaplamak için talebin, tedarik süresinin, güvenlik payının ve kutu kapasitesinin birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Matematiksel işlemi tamamlayarak kart sayısını bulma.

N = \frac{300 \times 2 \times 1.10}{30} = \frac{660}{30} = 22

kart sonucuna ulaşılır.

İstasyonun operasyonlarına kesintisiz ve stoksuz devam edebilmesi için matematiksel asgari kart sayısı tespit edilir.

Kanban sisteminin felsefi temelini analiz etme.

Kanban'ın geleneksel itme (push) sistemlerinin aksine, müşteri (bir sonraki istasyon) talep etmeden üretim yapmayan bir çekme (pull) sistemi olduğu belirlenir.

Soruda istenen sistemin yapısal özelliğini doğru tanımlamak hedeflenmiştir.

Key Concept

Kanban Formülü ve Çekme (Pull) Üretim Sistemi Prensibi

Question 10Question →

Uluslararası bir elektronik komponent üreticisi, montaj departmanında yaşanan aşırı yarı mamul (WIP) birikimini ve istasyonlar arası koordinasyon sorunlarını çözmek amacıyla, merkezi planlama yazılımının yönlendirdiği üretim modelini terk ederek talebe dayalı bir akış kontrol yaklaşımına geçmektedir.

Söz konusu montaj hattı, günlük $8$ saatlik tek vardiya düzeninde çalışmakta olup, belirli bir entegre devre (IC) türü için günlük toplam $1.600$ birimlik üretim hacmine sahiptir. Bir kutu entegre devrenin üretim bandına teslim edilmesi için geçen süre (tedarik süresi) $1,5$ saattir. Süreç mühendisleri, sistemdeki olası gecikme ve değişkenlikleri tolere edebilmek için $\%10$ oranında bir güvenlik tamponu (emniyet stoku faktörü) belirlemiştir. Süreçte kullanılan her bir standart taşıma kutusu $33$ adet IC kapasitesine sahiptir.

Bu bilgilere göre, yeni tasarlanan akış modelinde sistemde bulunması gereken toplam Kanban kartı (kutu) sayısı ve bu yeni yaklaşımın üretim tetikleme mekanizması aşağıdakilerin hangisinde birlikte ve doğru olarak verilmiştir?

10

kart / Üretim faaliyeti, yalnızca bir sonraki iş istasyonundan gelen kesin talep sinyaline istinaden gerçekleşir ve süreçteki ara stoklar katı bir şekilde sınırlandırılır.

10

kart / Üretim faaliyeti, ana planlama biriminin oluşturduğu periyodik tahminlere göre başlatılır ve tamamlanan ürünler doğrudan bir sonraki aşamaya itilir.

80

kart / Üretim faaliyeti, yalnızca bir sonraki iş istasyonundan gelen kesin talep sinyaline istinaden gerçekleşir ve süreçteki ara stoklar katı bir şekilde sınırlandırılır.

9

kart / Üretim faaliyeti, makinelerin atıl kalmasını önlemek ve kapasite kullanımını maksimize etmek amacıyla kesintisiz olarak yığınlar halinde sürdürülür.

12

kart / Üretim faaliyeti tam zamanında yürütüldüğü için sistemde hiçbir şekilde emniyet stoku bulundurulmaz ve sıfır stok mutlak bir kural olarak uygulanır.

Show answer & explanation

Answer: $10$ kart / Üretim faaliyeti, yalnızca bir sonraki iş istasyonundan gelen kesin talep sinyaline istinaden gerçekleşir ve süreçteki ara stoklar katı bir şekilde sınırlandırılır.

Answer

Sistemde bulunması gereken toplam Kanban kartı sayısı

10

'dur ve yeni üretim yaklaşımı (Çekme Sistemi), yalnızca bir sonraki istasyondan gelen talep sinyali doğrultusunda üretimi tetikleme mantığına dayanır.

Çekme (pull) sisteminin temel mantığı, üretim veya taşıma faaliyetinin merkezi bir tahmine göre değil, doğrudan bir sonraki istasyonun gerçek ihtiyacına (talebine) göre Kanban kartları ile tetiklenmesidir. Bu sistemde temel amaç ara stokları (WIP) sınırlandırarak israfı önlemektir. Gerekli Kanban kartı sayısı şu formülle hesaplanır:

N = \frac{D \times L \times (1 + S)}{C}

Sorudaki verilere göre zaman birimlerinin uyumlu olması için önce saatlik talep bulunur:
Saatlik Talep (

D

) =

1.600 / 8 = 200

adet/saat
Tedarik Süresi (

L

) =

1,5

saat
Güvenlik Payı (

S

) =

\%10 = 0,10

Konteyner Kapasitesi (

C

) =

33

adet

Bu değerler formülde yerine konulduğunda:

N = \frac{200 \times 1,5 \times 1,10}{33} = \frac{330}{33} = 10

kart sonucuna ulaşılır. Dolayısıyla hem matematiksel hesaplamanın hem de sistem mekanizmasının tanımının doğru verildiği seçenek doğrudur.

Step-by-Step Solution

Saatlik talebin (

D

) hesaplanması

D = 1.600 \div 8 = 200

adet/saat

Tedarik süresi saat (

1,5

saat) cinsinden verildiği için, formülde kullanılacak talebin de saatlik değerine dönüştürülmesi zorunludur.

Gerekli Kanban kartı sayısının (

N

) formül ile hesaplanması

N = \frac{200 \times 1,5 \times (1 + 0,10)}{33} = \frac{300 \times 1,10}{33} = \frac{330}{33} = 10

kart

N = \frac{D \times L \times (1 + S)}{C}

formülü kullanılarak sistemdeki süreç dalgalanmalarını da kapsayacak optimum kart sayısı bulunur.

Çekme (Pull) üretim sisteminin işleyiş mekanizmasının analiz edilmesi

Üretim tahmine göre değil, doğrudan sonraki istasyonun kesin ihtiyacına (çekmesine) göre şekillenir.

Soruda merkezi planlamanın terk edildiği (İtme sisteminden çıkıldığı) ve talebe dayalı Kanban akışına (Çekme sistemi) geçildiği belirtilmektedir.

Key Concept

Kanban Kartı Hesaplaması ve Çekme (Pull) Sistemi Mantığı

Question 11Question →

Endüstriyel valf ve pompa sistemleri üreten bir fabrika, istasyonlar arası ara stok (WIP) maliyetlerini düşürmek amacıyla geleneksel üretim kontrol yöntemini değiştirme kararı almıştır. Fabrika, merkezi planlama departmanının tahminlerine dayalı olarak hazırlanan iş emirleriyle istasyonlara malzeme gönderilmesi uygulamasını terk etmiştir. Bunun yerine, 'yalnızca bir sonraki istasyonun (müşteri istasyon) talep ettiği anda ve miktarda' üretim yapılmasını sağlayan bilgi kartlarına dayalı bir sisteme geçmiştir.

Valf gövdesi işleme istasyonunda günlük talep $400$ adet, toplam tedarik (üretim ve taşıma) süresi $0,5$ gün ve sistemdeki dalgalanmalara karşı emniyet katsayısı $\%10$ olarak belirlenmiştir. Parçalar $20$ adetlik standart kasalarla taşınmaktadır.

Buna göre, fabrikanın terk ettiği sistemin felsefesi, yeni geçtiği sistemin felsefesi ve gövde işleme istasyonunda kullanılması gereken minimum Kanban kartı sayısı aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

İtme (Push) – Çekme (Pull) –

11

Çekme (Pull) – İtme (Push) –

11

İtme (Push) – Çekme (Pull) –

10

Bağımlı Talep – Bağımsız Talep –

22

İtme (Push) – Esnek Üretim (FMS) –

20

Show answer & explanation

Answer: İtme (Push) – Çekme (Pull) – $11$

Answer

Fabrikanın terk ettiği yöntem İtme (Push), yeni geçtiği yöntem Çekme (Pull) felsefesine dayanmaktadır ve sistemin çalışması için gerekli minimum Kanban kartı sayısı 11'dir.

Sorudaki metne göre, tahminlere dayalı merkezi planlama İtme (Push) sistemini ifade eder. Sadece sonraki istasyonun talebine göre gerçekleşen üretim ise Çekme (Pull) sistemini ifade eder. Kart sayısı, (Günlük Talep x Tedarik Süresi x (1 + Emniyet Katsayısı)) / Kasa Kapasitesi formülünden

N = (400 \times 0,5 \times 1,10) / 20 = 11

olarak hesaplanır. Dolayısıyla doğru seçenek felsefeleri ve hesaplamayı eksiksiz veren seçenektir.

Step-by-Step Solution

Fabrikanın terk ettiği geleneksel sistem felsefesini belirleme.

Terk edilen sistem: İtme (Push) Sistemi.

Merkezi planlamaya ve tahminlere dayalı olarak iş emirlerinin üretim istasyonlarına önceden gönderilmesi ve üretilen parçaların sonraki istasyonun ihtiyacına bakılmaksızın ileriye doğru itilmesi, geleneksel sistemlerin (Push) temelidir.

Yeni geçilen bilgi kartlarına (Kanban) dayalı sistem felsefesini belirleme.

Yeni sistem: Çekme (Pull) Sistemi.

Yalnızca bir sonraki istasyonun (müşterinin) talep ettiği anda ve talep ettiği miktarda üretim yapılması prensibi, JIT (Tam Zamanında Üretim) ve Kanban uygulamalarının çekirdeği olan Pull (Çekme) yaklaşımıdır.

Verilen parametreler ile Kanban formülünü kullanarak kart sayısını (

N

) hesaplama.

N = 11

kart.

Kanban kartı sayısı formülü:

N = \frac{D \times L \times (1 + \alpha)}{C}

şeklindedir. Değerler yerine konulduğunda;

N = \frac{400 \times 0,5 \times (1 + 0,10)}{20} = \frac{200 \times 1,10}{20} = \frac{220}{20} = 11

bulunur.

Key Concept

Kanban Sisteminde Çekme (Pull) Prensibi ve Kart Sayısı Hesaplama Yöntemi

Kanban Sistemi

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes