Examkin

Stok Yönetimi

233 questions

Question 1Question →

Bir kamu üniversitesinin idari ve mali işler daire başkanlığı, ofis kırtasiye malzemelerinin tedarikinde kullandığı Sürekli (QQ) Gözden Geçirme Sistemini değiştirerek, aynı tedarikçiden alınan tüm malzemeleri ayda bir kez sipariş etmek üzere Periyodik (PP) Gözden Geçirme Sistemine geçiş yapmaya karar vermiştir. Talebin belirsiz olduğu ve hedeflenen müşteri hizmet düzeyinin sabit tutulmak istendiği bu durumda, PP sistemine geçişin stok yönetimi üzerindeki en temel etkisi aşağıdakilerden hangisi olacaktır?

Show answer & explanation

Answer: Gözden geçirme periyodu boyunca da talebin karşılanması gerekeceğinden, stoksuz kalma riskine karşı tutulması gereken emniyet stoku miktarı artacaktır.

Answer

Periyodik sisteme geçişin bir sonucu olarak risk süresinin uzayacağını ve bu nedenle emniyet stoku miktarının artacağını belirten seçenektir.
Periyodik (PP) sistemde stok seviyeleri sabit aralıklarla kontrol edilir. Sipariş verildikten sonra malzemelerin gelmesi için geçen teslim süresine (LL) ek olarak, bir sonraki gözden geçirme dönemine (PP) kadar geçecek süre boyunca da talebin karşılanması gerekir. Yani risk süresi (P+LP+L) olmaktadır. Sürekli (QQ) sistemde ise stoklar anlık izlendiği için risk süresi sadece teslim süresi (LL) kadardır. Risk süresinin uzaması, hizmet düzeyini koruyabilmek için belirsizliğe karşı tutulan emniyet stokunun mecburen artırılmasını gerektirir.

Step-by-Step Solution

1
Sürekli (Q) sistemin risk (koruma) süresini belirle.
Sürekli sistemde stoklar anlık izlendiği için stoksuz kalma riski sadece siparişin verildiği an ile teslim alındığı an arasındaki sürede (L) geçerlidir.
Mevcut durumun stok ihtiyacını anlamak için koruma süresi bilinmelidir.
2
Periyodik (P) sistemin risk (koruma) süresini belirle.
Periyodik sistemde stoklar sadece belirli aralıklarla (P) kontrol edilir. Bir sipariş verildikten sonra, bir sonraki sipariş dönemine kadar geçecek süre (P) ve o siparişin teslim edilme süresi (L) boyunca sistem belirsizliğe açıktır. Toplam risk süresi (P+LP+L) olur.
Yeni sistemin getireceği dezavantajı analiz etmek için P sisteminin doğası anlaşılmalıdır.
3
Risk sürelerini karşılaştırarak emniyet stokuna etkisini yorumla.
Risk süresi (LL)'den (P+LP+L)'ye çıkacağı için, bu daha uzun süre boyunca yaşanabilecek talep dalgalanmalarını karşılamak amacıyla emniyet stoku artırılmalıdır.
Müşteri hizmet düzeyinin sabit tutulabilmesi için belirsizlik süresi uzadığında tampon stokların (emniyet stokunun) da artırılması matematiksel bir zorunluluktur.

Key Concept

Sürekli (Q) ve Periyodik (P) Gözden Geçirme Sistemlerinin Karşılaştırmalı Analizi ve Emniyet Stoku
Question 2Question →

Bir işletmenin yıllık talebi 1.5001.500 birimdir. Her bir siparişin verilme maliyeti 50 TL50\text{ TL} ve birim başına yıllık elde bulundurma maliyeti 15 TL15\text{ TL}'dir. İşletme yönetimi, pazar koşullarını değerlendirerek birim başına yıllık stoksuzluk (yok satma) maliyetini 5 TL5\text{ TL} olarak hesaplamış ve stoksuzluğa izin veren Ekonomik Sipariş Miktarı (ESM) modelini uygulamaya karar vermiştir.

Buna göre, işletmenin sipariş başına vereceği en uygun sipariş miktarı (Q∗Q^*) ve dönem içindeki maksimum stoksuzluk (bekleyen sipariş) miktarı sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 200 ve 150200 \text{ ve } 150

Answer

200 ve 150200 \text{ ve } 150 değerlerini içeren seçenektir.
Stoksuzluğa izin veren ESM modelinde sipariş miktarı, temel ESM miktarının (H+p)/p\sqrt{(H+p)/p} katsayısı ile çarpımıyla bulunur. D=1500D=1500, S=50S=50, H=15H=15 ve p=5p=5 değerleri formülde yerine konulduğunda Q∗=10000×4=100×2=200Q^* = \sqrt{10000} \times \sqrt{4} = 100 \times 2 = 200 birim olarak bulunur. Maksimum stoksuzluk (bekleyen sipariş) miktarı ise formül gereği sipariş miktarının (Q∗Q^*) H/(H+p)H / (H+p) oranıyla çarpılmasıyla elde edilir. Bu işlem yapıldığında 200×(15/20)=150200 \times (15/20) = 150 birim stoksuzluk miktarına ulaşılır.

Step-by-Step Solution

1
En uygun sipariş miktarının (Q∗Q^*) hesaplanması
Q∗=2DSH×H+pp=2×1500×5015×15+55=100×4=200 birimQ^* = \sqrt{\frac{2DS}{H}} \times \sqrt{\frac{H+p}{p}} = \sqrt{\frac{2 \times 1500 \times 50}{15}} \times \sqrt{\frac{15+5}{5}} = 100 \times \sqrt{4} = 200 \text{ birim}
Stoksuzluğa izin veren ESM modelinde, elde bulundurma (HH) ve stoksuzluk (pp) maliyetleri dikkate alınarak sipariş miktarı belirlenir.
2
Maksimum stoksuzluk miktarının (BB) hesaplanması
B=Q∗×HH+p=200×1515+5=200×1520=150 birimB = Q^* \times \frac{H}{H+p} = 200 \times \frac{15}{15+5} = 200 \times \frac{15}{20} = 150 \text{ birim}
Maksimum stoksuzluk miktarı, toplam sipariş miktarının elde bulundurma maliyetinin toplam maliyete (elde bulundurma + stoksuzluk) oranlanmasıyla bulunur.

Key Concept

Stoksuzluğa İzin Veren ESM Modellerinde Sipariş ve Stoksuzluk Düzeyi Hesaplaması
Question 3Question →

Bir işletme, üretim sürecinde kullandığı temel bir hammadde için yıllık 2.000 birim talebe sahiptir. Bir siparişin verilme maliyeti sipariş başına 400 TL, elde bulundurma maliyeti ise birim fiyatın yıllık %20'si olarak belirlenmiştir.

Tedarikçi firma, sipariş miktarına göre aşağıdaki gibi bir miktar iskontosu tarifesi uygulamaktadır:

Sipariş Miktarı (Birim)Birim Fiyat (TL)
1 - 49950
500 - 99948
1000 ve üzeri47,5

Buna göre, işletmenin yıllık toplam stok maliyetini (satın alma, sipariş ve elde bulundurma) minimize etmesi için vermesi gereken optimum sipariş miktarı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 500

Answer

İşletmenin yıllık toplam maliyetini minimize eden optimum sipariş miktarı 500 birimdir.
Toplam stok maliyeti; satın alma, sipariş verme ve elde bulundurma maliyetlerinin toplamından oluşur. İskonto dilimleri sırasıyla analiz edildiğinde; 47,5 TL fiyattan sipariş verebilmek için alınması gereken minimum 1000 birimin toplam maliyeti 100.550 TL'dir. 48 TL fiyat dilimi için alt sınır olan 500 birimin toplam maliyeti 100.000 TL'dir. İndirimsiz 50 TL fiyat için hesaplanan geçerli ESM olan 400 birimin toplam maliyeti ise 104.000 TL'dir. Bu seçenekler karşılaştırıldığında, maliyeti minimize eden miktar 500 birimdir.

Step-by-Step Solution

1
En düşük birim fiyattan (47,5 TL) başlayarak Ekonomik Sipariş Miktarını (ESM) hesapla.
H=47,5×0,20=9,5H = 47,5 \times 0,20 = 9,5 TL. ESM=2×2000×4009,5=168421≈410,4ESM = \sqrt{\frac{2 \times 2000 \times 400}{9,5}} = \sqrt{168421} \approx 410,4 birim.
Miktar iskontolu modellerde analize her zaman en yüksek iskonto oranından (en düşük fiyat) başlanır.
2
Hesaplanan ESM'nin geçerli olduğu miktar aralığında olup olmadığını kontrol et. Uygun değilse miktar sınırının maliyetini hesapla.
410,4 < 1000 olduğu için bu ESM geçersizdir. İskontodan yararlanmak için alt sınır olan Q=1000Q = 1000 alınır. TC(1000)=(2000×47,5)+(20001000×400)+(10002×9,5)=95.000+800+4.750=100.550TC(1000) = (2000 \times 47,5) + (\frac{2000}{1000} \times 400) + (\frac{1000}{2} \times 9,5) = 95.000 + 800 + 4.750 = 100.550 TL.
Miktar o fiyat dilimine girmiyorsa, o dilimin fiyatından yararlanmak için sipariş edilmesi gereken minimum miktar değerlendirilir.
3
Bir üst fiyata (48 TL) geçerek ESM hesapla ve geçerliliğini kontrol et. Uygun değilse sınır miktarının maliyetini bul.
H=48×0,20=9,6H = 48 \times 0,20 = 9,6 TL. ESM=2×2000×4009,6=166666,6≈408,2ESM = \sqrt{\frac{2 \times 2000 \times 400}{9,6}} = \sqrt{166666,6} \approx 408,2 birim. 408 < 500 olduğu için geçersizdir. Alt sınır olan Q=500Q = 500 alınır. TC(500)=(2000×48)+(2000500×400)+(5002×9,6)=96.000+1.600+2.400=100.000TC(500) = (2000 \times 48) + (\frac{2000}{500} \times 400) + (\frac{500}{2} \times 9,6) = 96.000 + 1.600 + 2.400 = 100.000 TL.
Aynı geçerlilik kuralı tüm fiyat kademeleri için tekrarlanmalıdır.
4
Son fiyat kademesi (50 TL) için ESM hesapla, geçerliyse toplam maliyeti bul.
H=50×0,20=10H = 50 \times 0,20 = 10 TL. ESM=2×2000×40010=160000=400ESM = \sqrt{\frac{2 \times 2000 \times 400}{10}} = \sqrt{160000} = 400 birim. 400 birim 1-499 aralığında olduğu için geçerlidir. TC(400)=(2000×50)+(2000400×400)+(4002×10)=100.000+2.000+2.000=104.000TC(400) = (2000 \times 50) + (\frac{2000}{400} \times 400) + (\frac{400}{2} \times 10) = 100.000 + 2.000 + 2.000 = 104.000 TL.
Tüm ihtimalleri görmek için geçerli ESM noktası da her zaman hesaplanmalıdır.
5
Hesaplanan üç durumu karşılaştırıp en düşük toplam maliyete sahip sipariş miktarını seç.
TC(1000)=100.550TC(1000) = 100.550 TL, TC(500)=100.000TC(500) = 100.000 TL, TC(400)=104.000TC(400) = 104.000 TL. En düşük maliyet Q=500Q=500 birimde gerçekleşir.
Amacımız toplam yıllık stok maliyetini (satın alma + sipariş + elde bulundurma) minimize etmektir.

Key Concept

Miktar İskontolu ESM (Ekonomik Sipariş Miktarı) hesaplaması ve aralık geçerliliği testleri
Estimated Time:2m 30s
Question 4Question →

Bir işletmenin stok kontrol birimi, yıllık stok maliyetlerini optimize etmek amacıyla detaylı bir analiz yapmış ve toplam maliyetler içerisinde en büyük payın "elde bulundurma (taşıma) maliyetleri"ne ait olduğunu tespit etmiştir.

Buna göre, işletmenin maliyet raporunda aşağıdakilerden hangisinin yüksek çıkması bu durumun doğrudan bir göstergesidir?

Show answer & explanation

Answer: Stoklara bağlanan fonların farklı yatırım alanlarında değerlendirilememesinden doğan kayıplar

Answer

Stoklara bağlanan fonların farklı yatırım alanlarında değerlendirilememesinden doğan kayıplar
Stok yönetimi teorisinde 'elde bulundurma (taşıma) maliyetleri'nin en büyük bileşenlerinden biri sermayenin fırsat maliyetidir. İşletmenin stoklara bağladığı nakit tutarı, banka faizi veya farklı kârlı projeler gibi alternatif yatırım araçlarında değerlendirilemez. Bu durum finansal bir kayıp yaratır ve elde fiziksel olarak stok bulundurmanın doğrudan bir bedeli olduğu için elde bulundurma maliyetleri grubunda sınıflandırılır.

Step-by-Step Solution

1
Soruda vurgulanan 'elde bulundurma (taşıma) maliyetleri' kavramının kapsamını belirle.
Elde bulundurma maliyetleri; stokların depoda tutulduğu süre boyunca ortaya çıkan depo kirası, sigorta, vergi, eskime, fire ve sermayenin fırsat maliyetinden oluşur.
Doğru maliyet kalemini diğerlerinden (sipariş ve stoksuzluk) ayırt edebilmek için tanım gereklidir.
2
Seçeneklerdeki maliyet kalemlerini ait oldukları stok maliyet türlerine göre sınıflandır.
Duruş/ayarlama ve satın alma giderleri 'sipariş/hazırlık maliyeti'; itibar kaybı ve acil kargo giderleri 'stoksuzluk maliyeti'; sermayenin alternatif getiri kaybı ise 'elde bulundurma maliyeti'dir.
Soru kökündeki bulguya uyan tek seçeneği tespit etmek için eleme yapılmalıdır.

Key Concept

Stok Maliyetlerinin Sınıflandırılması (Elde Bulundurma, Sipariş, Stoksuzluk)
Question 5Question →

Bir kamu kurumunun ikmal ve lojistik daire başkanlığı, stoklarında bulunan çok sayıdaki malzemeyi daha etkin yönetebilmek için yıllık kullanım değerlerini (yıllık talep miktarı ×\times birim maliyet) temel alan bir analiz gerçekleştirmiştir. Yapılan analiz sonucunda; toplam stok kalem çeşidinin miktar olarak yalnızca %15'ini oluşturan, ancak kurumun yıllık toplam stok kullanım değerinin %75'ine karşılık gelen stratejik bir malzeme grubu tespit edilmiştir.

Pareto Prensibi'nin temel alındığı bu stok sınıflandırma yaklaşımına göre, tespit edilen bu malzeme grubu için aşağıdaki stok yönetim uygulamalarından hangisinin benimsenmesi en uygundur?

Show answer & explanation

Answer: Stok devir hızını yüksek tutmak ve elde bulundurma maliyetlerini kontrol altına almak için siparişlerin sık verilmesi, kayıtların sürekli güncellenmesi ve hassas bir tedarikçi takibi yapılması

Answer

Soru metninde özellikleri verilen grup, ABC analizindeki 'A Sınıfı' kalemlerdir. Bu sınıf için en uygun politika; elde bulundurma maliyetlerini minimize etmek adına stok devir hızını yüksek tutmak, siparişleri sık ve küçük partiler halinde vermek, detaylı/hassas kayıt tutmak ve tedarik sürecini sıkı takip etmektir.
Sorudaki senaryoda, kurum stoklarının çeşit olarak çok küçük bir kısmını (%15) oluşturan ancak parasal bütçenin (kullanım değerinin) çok büyük kısmını (%75) emen stratejik grup tanımlanmaktadır. Bu oranlar Pareto Prensibini temel alan ABC analizindeki 'A Sınıfı' kalemlerin karakteristik özelliğidir. A sınıfı malzemeler kurum sermayesini en çok bağlayan kalemler olduğundan, bu grupta uygulanacak yegane doğru politika; elde bulundurma maliyetlerini düşürmektir. Bunun için de söz konusu malzemeler büyük yığınlar halinde depolanmak yerine, daha sık aralıklarla tedarik edilir, stok kayıtları günlük olarak hassasiyetle izlenir, tedarikçi ilişkileri yakından yönetilir ve güvenlik stokları israfı önleyecek şekilde optimize edilerek düşük tutulur.

Step-by-Step Solution

1
Verilen oranları analiz ederek malzemenin sınıfını tespit etme
Miktar çeşidi olarak sadece %15'i oluşturup kullanım değeri olarak %75'lik paya sahip olan grup 'A Sınıfı' malzemelerdir.
Pareto Prensibine (80/20 kuralı) dayanan ABC analizinde, azınlıkta kalan ancak değerin büyük kısmını oluşturan stratejik grup A sınıfıdır.
2
A sınıfı malzemeler için stok yönetim hedeflerini belirleme
Bu grup kurumsal sermayenin büyük kısmını bağladığı için temel amaç elde bulundurma maliyetlerini ve israfı en aza indirmektir.
Yüksek değerli stoklarda en büyük maliyet kalemi sipariş maliyeti değil, elde bulundurma maliyetidir.
3
Belirlenen hedefe uygun politikayı seçeneklerde arama
Sıkı fiziksel kontrol, sık sipariş verme ve detaylı kayıt tutma yaklaşımını ifade eden seçenek en uygun politikayı yansıtır.
Büyük partilerle alım (C sınıfı politikası) veya basit takip sistemleri A sınıfı için uygulanamaz.

Key Concept

ABC Analizi ve Yönetim Politikaları
Question 6Question →

Bir beyaz eşya üreticisi, montaj hattında kullandığı spesifik bir motor parçasını kendi tesisleri içindeki alt üretim atölyesinde üretmektedir. Motor üretim bandında kalıp değiştirme ve tezgah ayar maliyetlerinin oldukça yüksek olması sebebiyle, işletme yönetimi günlük kullanım miktarının çok üzerinde bir miktarı tek seferde (büyük partiler hâlinde) üretme kararı almıştır. Üretim tamamlandığında depo seviyesi hızla maksimum noktaya ulaşmakta ve bir sonraki üretim partisine kadar geçen sürede stoklar kademeli olarak tüketilmektedir.

İşletmenin hazırlık maliyetlerini düşürmek amacıyla siparişlerini veya üretimini büyük hacimler hâlinde gerçekleştirmesi sonucunda oluşan bu stok türü aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Çevrim stoku

Answer

Çevrim stoku
Hazırlık (makine ayar, kalıp değiştirme vb.) ve sipariş maliyetlerini minimuma indirmek amacıyla, işletmelerin ihtiyaç duydukları miktardan daha fazlasını tek bir partide üretmeleri veya sipariş etmeleri sonucunda oluşan stoklara çevrim stoku (parti büyüklüğü stoku) denir. Verilen senaryoda işletmenin yüksek hazırlık maliyetlerinden kaçınmak için büyük partiler hâlinde üretim yapması ve stokun zamanla kademeli olarak tüketilmesi, doğrudan çevrim stokunun özelliklerini yansıtmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Senaryodaki temel sorunu ve alınan kararı belirlemek
Yüksek hazırlık maliyetleri nedeniyle büyük partiler hâlinde üretim yapılması kararı alınmıştır.
Stok tutma nedenini anlamak, stok türünü sınıflandırmanın ilk adımıdır.
2
Stok seviyesindeki değişimi analiz etmek
Stoklar tek seferde maksimuma çıkmakta ve zamanla kademeli olarak tüketilmektedir (testere dişi modeli).
Stok seviyesinin zaman içindeki davranışı, stok türünün belirgin bir özelliğidir.
3
Elde edilen verileri stok türü tanımlarıyla eşleştirmek
Sipariş ve hazırlık maliyetlerini düşürmek için parti bazlı üretimden kaynaklanan stok türünün çevrim (parti büyüklüğü) stoku olduğu sonucuna ulaşılır.
Kavramsal tanımın senaryoya doğru şekilde uygulanması gerekir.

Key Concept

İşletmelerde Stok Türleri ve Fonksiyonları
Question 7Question →

Bir büyükşehir belediyesine bağlı toplu taşıma filosu bakım onarım daire başkanlığı, depolarında yer alan on binlerce farklı yedek parçayı daha etkin yönetebilmek için Pareto Prensibi'ne (80/20 kuralı) dayalı ABC analizini uygulamaya karar vermiştir. Yapılan analiz sonucunda parçalar yıllık toplam kullanım değerlerine göre A, B ve C sınıflarına ayrılmıştır.

Bu kurumun söz konusu stok sınıfları için uygulayacağı yönetim ve kontrol politikalarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: A sınıfı kalemler fiziksel miktar olarak az olmalarına rağmen toplam stok değerinin büyük bir kısmını oluşturdukları için bu grupta sıkı bir stok kontrolü uygulanmalı, C sınıfı kalemlerde ise daha gevşek bir kontrol ve daha büyük partilerle sipariş politikası izlenmelidir.

Answer

A sınıfı kalemlerde sıkı, C sınıfı kalemlerde gevşek kontrol ve büyük parti sipariş politikasının uygulanması gerektiği ifade edilen seçenektir.
ABC stok sınıflandırmasının temel amacı, yönetim çabalarını ve kaynaklarını öneme göre dağıtmaktır. Yüksek kullanım değerine sahip olan ve stok yatırımının büyük kısmını oluşturan A sınıfı kalemler için sıkı kayıtlar, sürekli inceleme ve düşük parti miktarlarıyla sık sipariş politikası uygulanır. Buna karşılık, stok değerinin çok küçük bir kısmını oluşturan ancak miktar olarak fazla olan C sınıfı kalemler için sipariş maliyetlerini ve kontrol çabasını düşürmek adına daha gevşek bir yönetim, periyodik sayım ve büyük parti miktarları tercih edilir.

Step-by-Step Solution

1
ABC analizinin temel prensibini (Pareto - 80/20 kuralı) ve sınıfların özelliklerini hatırlamak.
A sınıfı: Miktarın ~%20'si, Değerin ~%80'i. C sınıfı: Miktarın ~%50'si, Değerin ~%5'i.
Yönetim stratejileri, kalemlerin toplam kullanım değerine (sermaye bağlama oranına) göre belirlenir.
2
A sınıfı malzemeler için doğru yönetim politikasını belirlemek.
Değeri yüksek olduğu için sıkı kontrol, düşük güvenlik stoku, sık ve küçük partilerle sipariş, detaylı kayıt tutma gereklidir.
Yüksek değerli ürünlerde elde bulundurma maliyetlerini minimize etmek ve değerli sermayenin atıl kalmasını önlemek temel amaçtır.
3
C sınıfı malzemeler için doğru yönetim politikasını belirlemek.
Değeri düşük olduğu için gevşek kontrol, yüksek güvenlik stoku, nadir ve büyük partilerle sipariş yeterlidir.
Bu ürünlerde kontrol ve sipariş verme maliyetleri, malzemenin kendi değerini aşmamalıdır.

Key Concept

ABC Analizinde Sınıflara Özgü Yönetim ve Kontrol Politikaları
Estimated Time:1m 15s
Question 8Question →

Bir otomotiv yan sanayi işletmesi, kullandığı yüzlerce farklı hammadde ve ara parçanın stok kontrolünü daha etkin hale getirmek için mevcut sistemlerini revize etmektedir. İşletme yönetimi, üretim aksamalarına yol açabilecek yüksek maliyetli ve kritik parçalar için Sürekli Gözden Geçirme (Q) modelini; aynı tedarikçiden toplu olarak düzenli aralıklarla alınan, nispeten düşük değerli standart parçalar için ise Periyodik Gözden Geçirme (P) modelini uygulamaya karar vermiştir.

Buna göre, işletmenin uygulayacağı bu iki stok kontrol sistemi karşılaştırıldığında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Periyodik (P) gözden geçirme modelinde bulundurulması gereken emniyet stoku miktarı, Sürekli (Q) gözden geçirme modeline göre daha yüksektir.

Answer

Periyodik (P) gözden geçirme modelinde bulundurulması gereken emniyet stoku miktarı, Sürekli (Q) gözden geçirme modeline göre daha yüksektir.
Doğru ifade Periyodik (P) modelde emniyet stoku ihtiyacının Sürekli (Q) modele göre daha yüksek olduğunu belirten seçenektir. Q sisteminde stok sürekli izlendiği için stoksuzluk riski yalnızca sipariş verildikten sonraki bekleme süresinde (teslim süresinde) mevcuttur. Ancak P sisteminde stok seviyesi sadece periyot sonlarında kontrol edildiğinden, stoksuzluk riski hem o periyot boyunca hem de üzerine eklenen teslim süresi boyunca devam eder. Daha uzun bir koruma süresi gerektirdiği için P sisteminde elde tutulması gereken emniyet stoku daha fazladır.

Step-by-Step Solution

1
Sürekli Gözden Geçirme (Q) modelinin emniyet stoku mantığını analiz et.
Q modelinde stok seviyesi her an izlenir. Stok düzeyi yeniden sipariş noktasına (ROP) düştüğünde sipariş verilir. Bu nedenle emniyet stoku, sadece siparişin verilmesi ile teslim alınması arasında geçen 'teslim süresi (lead time)' boyunca oluşabilecek belirsizlikleri karşılamak zorundadır.
Her bir sistemin risk altında olduğu süreyi belirlemek.
2
Periyodik Gözden Geçirme (P) modelinin emniyet stoku mantığını analiz et.
P modelinde stok seviyesi sadece belirli aralıklarla (örneğin ayda bir) kontrol edilir. Bu sistemde emniyet stoku, hem iki gözden geçirme arasındaki süreyi (periyodu) hem de sipariş verildikten sonraki teslim süresini kapsayacak şekilde hesaplanmalıdır.
Risk süresinin emniyet stoku miktarına etkisini görmek.
3
İki sistemin risk sürelerini ve dolayısıyla emniyet stoku ihtiyaçlarını karşılaştır.
P modelinin koruma altına alması gereken süre (Gözden Geçirme Periyodu + Teslim Süresi), Q modelinin koruması gereken süreden (sadece Teslim Süresi) daha uzun olduğu için, P modelinde daha fazla emniyet stokuna ihtiyaç duyulur.
Doğru karşılaştırma ifadesini tespit etmek.

Key Concept

Q ve P Stok Kontrol Sistemlerinin Karşılaştırmalı Analizi ve Emniyet Stoku Dinamikleri
Estimated Time:1m 30s
Question 9Question →

Bir kamu sağlık kurumunun lojistik ve malzeme yönetim birimi, farklı önem derecelerine sahip tıbbi sarf malzemelerinin stok kontrolünü optimize etmek amacıyla Sürekli (Q) ve Periyodik (P) gözden geçirme sistemlerini karşılaştırmalı olarak değerlendirmektedir. Kurum, yüksek maliyetli ve hayati öneme sahip malzemeler ile düşük maliyetli rutin sarf malzemeleri için en uygun maliyet-etkinlik ve risk dengesini kurmayı hedeflemektedir.

Sürekli (Q) ve Periyodik (P) gözden geçirme sistemlerinin yapısal özellikleri ve emniyet stoku gereksinimleri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Periyodik (P) sistemde stoksuzluk riski hem gözden geçirme periyodu hem de tedarik süresi boyunca devam ettiği için, bu sistem Sürekli (Q) sisteme kıyasla daha yüksek emniyet stoku gerektirir.

Answer

Periyodik (P) sistemde stoksuzluk riski hem gözden geçirme periyodu hem de tedarik süresi boyunca devam ettiği için, bu sistem Sürekli (Q) sisteme kıyasla daha yüksek emniyet stoku gerektiren sistemdir.
Doğru ifade, Periyodik (P) sistemin Sürekli (Q) sisteme kıyasla daha yüksek emniyet stoku gerektirdiğini belirten seçenektir. Sürekli (Q) sistemde stoklar her işlem sonrasında anlık olarak izlenir ve stok düzeyi Yeniden Sipariş Noktasına (ROP) düştüğü an hemen sipariş verilir. Bu yüzden Q sisteminde stoksuzluk riski yalnızca sipariş verildikten sonra malın fiziken depoya girmesine kadar geçen 'tedarik süresi' (L) boyunca mevcuttur. Diğer taraftan, Periyodik (P) sistemde stoklar sadece önceden belirlenmiş T zaman aralıklarında kontrol edilir. İki kontrol noktası arasında ani bir talep artışıyla stoksuz kalınsa dahi, bu durum bir sonraki periyot sonuna kadar fark edilemez. Bu yapısal durum sebebiyle P sisteminde stoksuzluk riski 'gözden geçirme periyodu + tedarik süresi' (T+L) boyunca devam eder. Artan bu risk süresini telafi edebilmek için işletmeler P sisteminde yapısal olarak daha fazla emniyet stoku bulundurmak zorundadır.

Step-by-Step Solution

1
Sürekli (Q) ve Periyodik (P) sistemlerin risk dönemlerini (koruma sürelerini) karşılaştırmak.
Q sisteminde stoklar sürekli izlendiği için koruma süresi sadece sipariş verildikten sonra malın gelmesine kadar geçen 'Tedarik Süresi (L)' kadardır. P sisteminde ise stoklar sadece periyot sonlarında izlendiği için koruma süresi 'Gözden Geçirme Periyodu (T) + Tedarik Süresi (L)' kadardır.
Emniyet stokunun büyüklüğü, sistemin belirsizliklere karşı ne kadar süreyle korumasız kaldığına (risk döneminin uzunluğuna) doğrudan bağlıdır.
2
Risk dönemlerinin uzunluğuna göre emniyet stoku gereksinimini analitik olarak değerlendirmek.
P sisteminin koruma süresi (T+L), Q sisteminin koruma süresinden (L) daha uzun olduğu için, talep belirsizliği daha geniş bir zaman dilimine yayılır.
Daha uzun koruma süresi, beklenen talepten daha fazla sapma olma ihtimalini artırır; bu da olası bir stoksuzluk durumunu önlemek için işletmenin mecburen daha yüksek miktarda emniyet stoku tutmasını gerektirir.

Key Concept

Sürekli (Q) ve Periyodik (P) Stok Kontrol Sistemlerinde Risk Dönemleri ve Emniyet Stoku Karşılaştırması
Question 10Question →

Bir beyaz eşya üreticisi, montaj hattında kullandığı özel bir motor parçası için yıllık 36.00036.000 adet talebe sahiptir. İşletme, yılda 4848 hafta ve haftada 55 gün olmak üzere toplam 240240 iş günü faaliyet göstermektedir.

Bu parçanın tedarikçisi, verilen siparişleri tam 22 hafta içinde teslim etmektedir. Üretim sürecinde teslimat kaynaklı herhangi bir aksama yaşanmaması için işletme deposunda sürekli olarak 400400 adet güvenlik stoğu bulundurmaya karar vermiştir.

Buna göre, işletmenin bu motor parçası için belirlemesi gereken yeniden sipariş noktası (ROP) kaç adettir?

Show answer & explanation

Answer: 1900

Answer

İşletmenin belirlemesi gereken yeniden sipariş noktası 1900 adettir.
Yeniden sipariş noktası (ROP), siparişin teslim edilmesini beklerken tüketilecek malzeme miktarı ile olası risklere karşı tutulan güvenlik stoğunun (SS) toplamına eşittir. Bu işletmede yılda 240 iş günü çalışıldığı için günlük ortalama talep 150 adettir (36.000 / 240). İşletme haftada 5 gün çalıştığından, 2 haftalık tedarik süresi boyunca yalnızca 10 gün parça tüketimi yapılacaktır. Bu tedarik süresi içindeki beklenen talep 1.500 adettir (150 × 10). Sistemin stoksuz kalmaması için gereken 400 adetlik güvenlik stoğu da bu miktara eklendiğinde ROP seviyesi 1.900 adet olarak bulunur.

Step-by-Step Solution

1
Parçanın günlük talebini (dd) hesaplamak.
d=36.000/240=150d = 36.000 / 240 = 150 adet/gün.
Yeniden sipariş noktası hesabında kullanılacak tedarik süresi günlük olduğundan, talebin de işletmenin fiili çalıştığı gün sayısına bölünerek günlüğe çevrilmesi gerekir.
2
Tedarik süresini (LL) iş günü cinsinden ifade etmek.
L=2 hafta×5 gu¨n/hafta=10 is¸ gu¨nu¨L = 2 \text{ hafta} \times 5 \text{ gün/hafta} = 10 \text{ iş günü}.
İşletme haftada 5 gün çalıştığı için, tedarik zincirindeki 2 haftalık teslimat süresi boyunca sadece 10 iş günü üretim yapılacaktır.
3
Yeniden sipariş noktasını (ROPROP) formüle yerleştirmek.
ROP=(d×L)+SS=(150×10)+400=1500+400=1900ROP = (d \times L) + SS = (150 \times 10) + 400 = 1500 + 400 = 1900 adet.
ROP, teslimat gelene kadar üretimin durmamasını sağlayan tedarik süresi içi talep ile olası gecikmelere karşı tutulan güvenlik stoğunun toplamıdır.

Key Concept

Yeniden Sipariş Noktası (ROP) Formülasyonu ve Zaman Birimi Uyumu
Question 11Question →

Bir devlet hastanesi laboratuvarında kullanılan özel bir solüsyonun yıllık talebi 20.00020.000 litredir. Bu solüsyon için tedarikçiye verilen her bir siparişin sabit maliyeti 900900 TL'dir. Solüsyonun litre başına satın alma fiyatı 1616 TL olup, hastanenin yıllık elde bulundurma maliyeti oranı, satın alma fiyatının %25\%25'i olarak belirlenmiştir.

Buna göre, hastanenin stok maliyetlerini en aza indirecek Ekonomik Sipariş Miktarı (ESM) kaç litredir?

Show answer & explanation

Answer: 3.000

Answer

Hastanenin stok maliyetlerini en aza indirecek Ekonomik Sipariş Miktarı 3.000 litredir.
Ekonomik Sipariş Miktarı (ESM) bulunurken öncelikle elde bulundurma maliyeti hesaplanır: H=16×0,25=4H = 16 \times 0,25 = 4 TL. Daha sonra ESM formülü olan 2×D×SH\sqrt{\frac{2 \times D \times S}{H}} eşitliğinde değerler yerine konulur: 2×20.000×9004=9.000.000\sqrt{\frac{2 \times 20.000 \times 900}{4}} = \sqrt{9.000.000}. Bu değerin karekökü alındığında optimum sipariş miktarı olan 3.0003.000 litreye ulaşılır.

Step-by-Step Solution

1
Verilen değerleri matematiksel sembollerle ifade etme
D=20.000D = 20.000, S=900S = 900, P=16P = 16, I=%25I = \%25
Değişkenlerin doğru belirlenmesi, formülün hatasız uygulanabilmesi için gereklidir.
2
Birim başına yıllık elde bulundurma maliyetini (H) hesaplama
H=P×I=16×0,25=4H = P \times I = 16 \times 0,25 = 4 TL/litre-yıl
Elde bulundurma maliyeti oran olarak verildiğinde, birim fiyat ile çarpılarak tutara çevrilmelidir.
3
Ekonomik Sipariş Miktarı (ESM) formülünü uygulama
ESM=2×D×SHESM = \sqrt{\frac{2 \times D \times S}{H}}
Toplam stok maliyetini (sipariş + elde bulundurma) minimize eden sipariş miktarını bulmak için standart formül kullanılır.
4
Değerleri formüle yerleştirme ve işlem yapma
ESM=2×20.000×9004=36.000.0004=9.000.000=3.000ESM = \sqrt{\frac{2 \times 20.000 \times 900}{4}} = \sqrt{\frac{36.000.000}{4}} = \sqrt{9.000.000} = 3.000 litre
Karekök içindeki bölme işlemi yapıldıktan sonra elde edilen sonucun karekökü alınarak nihai değere ulaşılır.

Key Concept

Ekonomik Sipariş Miktarı (ESM) Modeli
Estimated Time:1m 0s
Question 12Question →

Bir mobilya fabrikası, üretiminde kullandığı özel bir cila malzemesi için aylık 9.0009.000 litre talebe sahiptir. İşletme haftada 55 gün, ayda ise toplam 2020 gün üretim yapmaktadır.

Bu malzemenin tedarikçiden sipariş edildikten sonra fabrikaya ulaşma süresi (tedarik süresi) 33 haftadır. İşletme yönetimi, tedarik sürecindeki olası gecikmelere ve talep dalgalanmalarına karşı 1.5001.500 litre güvenlik stoğu bulundurma kararı almıştır.

Buna göre, işletmenin bu cila malzemesi için belirlemesi gereken yeniden sipariş noktası (ROP) aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 8.2508.250

Answer

Doğru değer 8.2508.250 litredir.
Yeniden sipariş noktası (ROP), teslimat süresince beklenen talep ile güvenlik stoğunun toplamından oluşur. İlk olarak işletmenin fiili çalışma günlerine göre günlük talep (9.000/20=4509.000 / 20 = 450 litre) ve tedarik süresinin gün karşılığı (3×5=153 \times 5 = 15 gün) hesaplanır. ROP = (450×15)+1.500=8.250(450 \times 15) + 1.500 = 8.250 litre olarak bulunur.

Step-by-Step Solution

1
Günlük talebin (dd) hesaplanması.
Günlük Talep = Aylık Talep / Ayda Çalışılan Gün Sayısı = 9.000/20=4509.000 / 20 = 450 litre/gün.
Yeniden sipariş noktasını bulmak için talebin, teslim süresinin zaman birimiyle (veya en küçük ortak zaman birimi olan günle) uyumlu hale getirilmesi gerekir.
2
Tedarik süresinin (LL) gün cinsinden ifade edilmesi.
Tedarik Süresi = Hafta Sayısı \times Haftada Çalışılan Gün Sayısı = 3×5=153 \times 5 = 15 gün.
Zaman birimi uyumsuzluğunu önlemek için tedarik süresi de iş günü bazında hesaplanmalıdır.
3
Yeniden sipariş noktası (ROP) formülünün uygulanması.
ROP = (d×Ld \times L) + Güvenlik Stoğu = (450×15450 \times 15) + 1.500=6.750+1.500=8.2501.500 = 6.750 + 1.500 = 8.250 litre.
İşletmenin sipariş vermesi gereken an, tedarik süresince tüketilecek miktar ile elde tutulmak istenen emniyet payının toplamıdır.

Key Concept

Yeniden Sipariş Noktası (Reorder Point - ROP) ve Güvenlik Stoğu Hesaplanması
Question 13Question →

Bir kamu üniversitesinin merkezi araştırma laboratuvarı, deposunda bulunan binlerce farklı stok kalemini yönetmek için Pareto Prensibini temel alan ABC analizini kullanmaktadır. Aşağıdaki tabloda, laboratuvardaki beş farklı malzeme grubunun toplam fiziksel stok miktarı içindeki payları ve toplam yıllık kullanım değerleri (harcama tutarları) içindeki payları verilmiştir:

Malzeme GrubuToplam Stok Miktarı İçindeki Payı (%)Yıllık Kullanım Değeri İçindeki Payı (%)
M1852
M21228
M33015
M4203
M5302

Buna göre, stok gruplarının sınıflandırılması ve uygulanması gereken yönetim stratejileriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Değer olarak düşük ancak fiziksel miktar olarak yüksek paya sahip olan M4 ve M5 grupları C sınıfını oluşturur; bu kalemler için kontrol işlemlerini basitleştirmek ve sipariş verme maliyetlerini düşürmek amacıyla siparişlerin daha büyük partiler hâlinde verilmesi uygundur.

Answer

M4 ve M5 gruplarının C sınıfı olarak değerlendirilerek siparişlerin daha büyük partiler hâlinde verilmesinin uygun olduğunu belirten ifadedir.
ABC analizinin temelini oluşturan Pareto ilkesine göre, stok miktarının yaklaşık %20'si yıllık kullanım değerinin %80'ini (A sınıfı) oluştururken, kalan büyük miktar ise değerin çok küçük bir kısmını (C sınıfı) oluşturur. Tablodaki verilere göre M4 ve M5 grupları toplamda %50 miktar payına karşılık sadece %5 değer payına sahiptir ve C sınıfını oluştururlar. C sınıfı malzemeler ucuz olduğu için elde bulundurma maliyetleri oldukça düşüktür; bu nedenle idari yükü hafifletmek ve sık sipariş verme maliyetlerine katlanmamak adına, nadir ve büyük partiler halinde sipariş edilmeleri en uygun stok kontrol stratejisidir.

Step-by-Step Solution

1
Malzeme gruplarının kümülatif miktar ve değer paylarını hesaplayarak ABC sınıflandırmasını yapmak.
M1 ve M2 toplamda %20 miktar ve %80 değer payıyla A sınıfını; M3 %30 miktar ve %15 değer payıyla B sınıfını; M4 ve M5 toplamda %50 miktar ve %5 değer payıyla C sınıfını oluşturur.
Pareto prensibine (80/20 kuralı) göre stok sınıflandırmasının temel eşiklerini belirlemek.
2
A sınıfı kalemler için uygulanması gereken maliyet ve kontrol stratejilerini değerlendirmek.
Değeri yüksek olduğu için elde bulundurma maliyeti yüksektir. Bu nedenle çok sıkı kontrol edilmeli ve küçük partiler halinde sık sipariş verilmelidir.
A sınıfı kalemlerde yapılan hataların toplam bütçeye etkisinin devasa olmasını önlemek.
3
C sınıfı kalemler için uygulanması gereken maliyet ve kontrol stratejilerini değerlendirmek.
Değeri çok düşük olduğu için elde bulundurma maliyeti önemsizdir. Sipariş verme maliyetinden tasarruf etmek için gevşek kontrolle büyük partiler halinde sipariş edilirler.
Ucuz kalemler için harcanan idari kontrol ve sipariş maliyetlerinin, malzemenin kendi değerini aşmamasını sağlamak.
4
Seçeneklerdeki stratejiler ile hesaplanan sınıfları karşılaştırmak.
Doğru seçenek, M4 ve M5 kalemlerinin C sınıfı olduğunu ve büyük partilerle sipariş edilmeleri gerektiğini doğru şekilde eşleştirmiştir.
ABC sınıflandırması ile teorik yönetim kurallarını sentezlemek.

Key Concept

ABC Analizi ve Stok Sınıflandırma Stratejileri
Question 14Question →

Bir kamu kurumu, tesislerinin periyodik bakımında kullandığı özel bir mekanik parçanın stok kontrolünü Ekonomik Sipariş Miktarı (ESM) modeline göre gerçekleştirmektedir. Bu parçaya ilişkin veriler şöyledir:

• Yıllık talep (DD): 10.00010.000 birim
• Sipariş verme maliyeti (SS): 500500 TL/sipariş
• Parçanın birim fiyatı (CC): 400400 TL
• Yıllık elde bulundurma maliyeti oranı (ii): %10\%10

Bu verilere göre, kurumun ilgili parça için uygulaması gereken ekonomik sipariş miktarı (ESM) kaç birimdir?

Show answer & explanation

Answer: 500

Answer

Kurumun ilgili parça için uygulaması gereken ekonomik sipariş miktarı 500 birimdir.
Ekonomik Sipariş Miktarı (ESM) bulunurken öncelikle yıllık elde bulundurma maliyeti (HH) hesaplanmalıdır. Parçanın birim fiyatı 400400 TL ve elde bulundurma oranı %10\%10 olduğundan, H=400×0,10=40H = 400 \times 0,10 = 40 TL/birim/yıl olur. ESM formülü ESM=2DSHESM = \sqrt{\frac{2DS}{H}} şeklindedir. Veriler yerine konduğunda: ESM=2×10.000×50040=10.000.00040=250.000=500ESM = \sqrt{\frac{2 \times 10.000 \times 500}{40}} = \sqrt{\frac{10.000.000}{40}} = \sqrt{250.000} = 500 birim olarak bulunur.

Step-by-Step Solution

1
Birim başına yıllık elde bulundurma maliyetini (HH) hesaplama.
H=C×i=400 TL×0,10=40 TL/birim/yılH = C \times i = 400 \text{ TL} \times 0,10 = 40 \text{ TL/birim/yıl}
ESM formülünde doğrudan oransal değer değil, parasal olarak birim başına elde bulundurma maliyeti kullanılmalıdır.
2
Ekonomik Sipariş Miktarı (ESM) formülünü uygulama.
ESM=2×D×SH=2×10.000×50040ESM = \sqrt{\frac{2 \times D \times S}{H}} = \sqrt{\frac{2 \times 10.000 \times 500}{40}}
Modelin temel formülü, toplam stok maliyetini minimize eden ideal sipariş miktarını verir.
3
Karekök içindeki matematiksel işlemi tamamlama ve sonucu bulma.
ESM=10.000.00040=250.000=500 birimESM = \sqrt{\frac{10.000.000}{40}} = \sqrt{250.000} = 500 \text{ birim}
İşlemlerin sırasıyla tamamlanması nihai sipariş miktarını belirler.

Key Concept

Ekonomik Sipariş Miktarı (ESM) modelinde stok bulundurma maliyetinin oransal verildiği durumlarda birim maliyetin hesaplanması ve temel formülün doğru uygulanması.
Question 15Question →

Savunma sanayisinde faaliyet gösteren devlete ait bir ağır makine fabrikasında, üretim sürecinde kullanılan on binlerce farklı donanım ve sarf malzemesinin daha etkin yönetilebilmesi için Pareto Prensibi (80/20 kuralı) doğrultusunda ABC stok analizine geçilmiştir.

Buna göre, yeni stok yönetim sisteminde sınıflara ayrılan malzemeler için izlenmesi gereken kontrol politikaları hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: B sınıfı malzemelerin kontrolü ve stok takibi, A sınıfına kıyasla daha esnek, C sınıfına kıyasla ise daha sıkı olan orta düzeyli periyodik gözden geçirmelerle yürütülmelidir.

Answer

B sınıfı malzemelerin kontrolü ve stok takibi, A sınıfına kıyasla daha esnek, C sınıfına kıyasla ise daha sıkı olan orta düzeyli periyodik gözden geçirmelerle yürütülmelidir.
ABC analizinde malzemelerin sınıflandırılması sonucunda her sınıfa farklı bir stok yönetim politikası uygulanır. B sınıfı malzemeler; miktar ve değer açısından A ve C sınıflarının arasında yer alan, işletme için orta düzeyde öneme sahip kalemlerdir. Bu sebeple B sınıfı için belirlenen güvenlik stoğu, sayım sıklığı ve kontrol politikası A sınıfı kadar maliyetli ve sıkı olmamalı, C sınıfı kadar da gevşek bırakılmamalıdır. Orta düzeyli periyodik gözden geçirmeler bu sınıf için en ideal yönetim şeklidir.

Step-by-Step Solution

1
ABC analizi sınıflarının temel özelliklerini Pareto Prensibi bağlamında tanımla.
A sınıfı: Düşük miktar, yüksek değer. B sınıfı: Orta miktar, orta değer. C sınıfı: Yüksek miktar, düşük değer.
Sınıfların değer ve miktar oranları, onlara uygulanacak kontrol politikasının sıkılığını belirler.
2
A sınıfı malzemeler için uygun kontrol politikasını belirle.
Yüksek değere sahip oldukları için sıkı kontrol, sık ve küçük partiler halinde sipariş, düşük güvenlik stoğu ve detaylı kayıt gerektirir.
Yüksek sermaye bağlama maliyetinden (elde bulundurma maliyeti) kaçınmak esastır.
3
C sınıfı malzemeler için uygun kontrol politikasını belirle.
Düşük değerli oldukları için gevşek kontrol, büyük partiler halinde sipariş (toplu alım) ve basit kayıt sistemleri (örneğin çift kutu yöntemi) kullanılır.
Sipariş maliyetini düşürmek ve kontrol için harcanan idari zamanı/maliyeti azaltmak hedeflenir.
4
B sınıfı malzemeler için uygun kontrol politikasını belirleyip seçenekleri değerlendir.
B sınıfı, A ve C'nin arasında yer aldığından orta düzeyde, periyodik bir kontrol gerektirir. Bu ilkeyi içeren seçenek doğru cevaptır.
Aşırı sıkı veya aşırı gevşek politikalar bu grubun yapısına uymaz.

Key Concept

ABC Analizinde Sınıflara Göre Stok Kontrol Politikaları
Estimated Time:1m 0s
Question 16Question →

Savunma sanayisine yönelik üretim yapan Delta Makine, nihai ürünlerinin montajında kullanacağı spesifik bir valf parçasını dışarıdan tedarik etmek yerine kendi tesislerinde üretme kararı almıştır. İşletmenin bu valf parçasına olan yıllık talebi 12.00012.000 birim, tesisin sadece bu parça için ayırdığı yıllık üretim kapasitesi ise 16.00016.000 birimdir.

Valf üretimi için her bir parti üretime hazırlık maliyeti 600600 TL olup, bir birim valfin yıllık elde bulundurma maliyeti 1010 TL olarak hesaplanmıştır.

İşletme, üretim ve tüketimin eş zamanlı gerçekleştiği dönemleri de dikkate alarak stok maliyetlerini minimize etmeyi hedeflemektedir.

Buna göre, işletmenin katlanacağı toplam stok maliyetini minimize eden Ekonomik Üretim Miktarı (EÜM) kaç birimdir?

Show answer & explanation

Answer: 2.400

Answer

Ekonomik Üretim Miktarı (EÜM) formülü uygulandığında sonuç 2.400 birim olarak bulunur.
Ekonomik Üretim Miktarı (EÜM) modeli, dışarıdan tedarik yerine işletme içi üretim yapıldığında stok artışının kademeli olmasını dikkate alır. Optimum üretim miktarı hesaplanırken standart stok formülüne üretim/tüketim oranı eklenir. Q∗=2⋅D⋅SH⋅(1−D/P)Q^* = \sqrt{\frac{2 \cdot D \cdot S}{H \cdot (1 - D/P)}} formülünde verilenler yerine konulduğunda: 2⋅12.000⋅60010⋅(1−12.000/16.000)=14.400.00010⋅0,25=14.400.0002,5=2.400\sqrt{\frac{2 \cdot 12.000 \cdot 600}{10 \cdot (1 - 12.000/16.000)}} = \sqrt{\frac{14.400.000}{10 \cdot 0,25}} = \sqrt{\frac{14.400.000}{2,5}} = 2.400 birim sonucu elde edilir.

Step-by-Step Solution

1
Verilen parametreleri belirleyin.
Yıllık talep (DD) = 12.00012.000, Yıllık üretim hızı (PP) = 16.00016.000, Hazırlık maliyeti (SS) = 600600 TL, Elde bulundurma maliyeti (HH) = 1010 TL.
Modelde kullanılacak tüm değişkenlerin standart birimlerle tanımlanması gerekir.
2
Üretim ve tüketimin eş zamanlılığını yansıtan (1−D/P)(1 - D/P) oranını hesaplayın.
1−12.00016.000=1−0,75=0,251 - \frac{12.000}{16.000} = 1 - 0,75 = 0,25
İşletme parçayı kendi ürettiği için, üretim devam ederken bir yandan da tüketim olmaktadır. Bu durum stok birikim hızını düşürür.
3
Ekonomik Üretim Miktarı (EÜM) formülünü uygulayın: Q∗=2⋅D⋅SH⋅(1−D/P)Q^* = \sqrt{\frac{2 \cdot D \cdot S}{H \cdot (1 - D/P)}}
Q∗=2⋅12.000⋅60010⋅0,25Q^* = \sqrt{\frac{2 \cdot 12.000 \cdot 600}{10 \cdot 0,25}}
Bu formül, hazırlık maliyetleri ile elde bulundurma maliyetlerinin birbirine eşitlendiği optimum üretim miktarını verir.
4
Matematiksel işlemi tamamlayarak optimum üretim miktarını bulun.
Q∗=14.400.0002,5=5.760.000=2.400Q^* = \sqrt{\frac{14.400.000}{2,5}} = \sqrt{5.760.000} = 2.400 birim.
Karekök dışına çıkarılan bu değer, toplam stok maliyetini en aza indiren optimum parti hacmidir.

Key Concept

Ekonomik Üretim Miktarı (EÜM) Modeli

Alternative Method

Toplam maliyet denkleminden türev alınarak da hesaplanabilir. Toplam Maliyet = (D/Q)*S + (Q/2)*(1 - D/P)*H. Bu denklemin Q'ya göre türevi alınıp sıfıra eşitlendiğinde doğrudan Q = 2.400 değerine ulaşılır.
Estimated Time:1m 30s
Question 17Question →

Bir kamu üniversitesinin bilgi işlem daire başkanlığı, kampüs genelindeki yazıcılar için her yıl düzenli olarak 18.00018.000 adet standart toner kartuşu tüketmektedir. Bu tonerlerin her birinin satın alma fiyatı 400400 TL'dir. Tedarikçi firmaya verilen her bir siparişin sabit operasyonel maliyeti (kırtasiye, onay, kargo vb.) 1.0001.000 TL olarak hesaplanmıştır. Kurumun stok bulundurma maliyeti ise, birim satın alma fiyatının yıllık %25\%25'i olarak belirlenmiştir.

Buna göre, toplam stok maliyetini en aza indirmek için üniversitenin vermesi gereken Ekonomik Sipariş Miktarı (ESM) kaç adettir?

Show answer & explanation

Answer: 600

Answer

Ekonomik Sipariş Miktarı 600600 adettir.
Ekonomik Sipariş Miktarı (ESM) formülü Q∗=2⋅D⋅SHQ^* = \sqrt{\frac{2 \cdot D \cdot S}{H}} şeklindedir. Sorudaki verilere göre yıllık talep D=18.000D = 18.000, sipariş verme maliyeti S=1.000S = 1.000 TL'dir. Birim elde bulundurma maliyeti (HH), birim fiyat ile maliyet oranının çarpımıdır (400⋅0,25=100400 \cdot 0,25 = 100 TL). Değerler formülde yerine konulduğunda Q∗=2⋅18.000⋅1.000100=360.000=600Q^* = \sqrt{\frac{2 \cdot 18.000 \cdot 1.000}{100}} = \sqrt{360.000} = 600 sonucuna ulaşılır.

Step-by-Step Solution

1
Verilen parametrelerin tespit edilmesi
Yıllık talep D=18.000D = 18.000, Sipariş maliyeti S=1.000S = 1.000 TL, Birim fiyat C=400C = 400 TL, Elde bulundurma maliyeti oranı i=%25i = \%25.
ESM formülünde kullanılacak girdileri netleştirmek.
2
Birim elde bulundurma maliyetinin (HH) hesaplanması
H=C⋅i=400⋅0,25=100H = C \cdot i = 400 \cdot 0,25 = 100 TL/adet-yıl.
Elde bulundurma maliyeti doğrudan verilmediği için birim fiyat ile yüzdelik oran çarpılmalıdır.
3
Ekonomik Sipariş Miktarı (ESM) formülünün uygulanması
Q∗=2⋅D⋅SH=2⋅18.000⋅1.000100=360.000=600Q^* = \sqrt{\frac{2 \cdot D \cdot S}{H}} = \sqrt{\frac{2 \cdot 18.000 \cdot 1.000}{100}} = \sqrt{360.000} = 600 adet.
Toplam stok maliyetini minimize eden optimum sipariş miktarını bulmak.

Key Concept

Ekonomik Sipariş Miktarı (ESM) Modeli
Estimated Time:1m 0s
Question 18Question →

Bir elektronik bileşen distribütörü, tedarik ettiği endüstriyel bir mikroçip için yıllık 28.80028.800 adet talebe sahiptir. İşletme yılda 240240 gün ve haftada 55 gün faaliyet göstermektedir. Bu mikroçipin yurt dışındaki üreticiden sipariş verilip depoya ulaşması (tedarik süresi) tam 33 hafta sürmektedir. İşletme, tedarik sürecindeki olası gecikmelere ve talep dalgalanmalarına karşı 500500 adet güvenlik stoğu bulundurmaya karar vermiştir.

Buna göre, işletmenin bu mikroçip için belirlemesi gereken yeniden sipariş noktası (ROP) aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 2300

Answer

Doğru cevap 2300'dür. Yeniden sipariş noktası (ROP), tedarik süresince beklenen talep ile güvenlik stoğunun toplamına eşittir.
Yeniden sipariş noktası (ROP), teslimat süresince beklenen talep ile güvenlik stoğunun toplanmasıyla bulunur. Yıllık talep 28.800 adet ve çalışma gün sayısı 240 olduğundan, günlük talep 120 adettir. İşletme haftada 5 gün çalıştığı için 3 haftalık tedarik süresi 15 iş gününe eşittir. Tedarik süresince beklenen talep 120×15=1800120 \times 15 = 1800 adettir. 500 adetlik güvenlik stoğu da eklendiğinde ROP değeri 1800+500=23001800 + 500 = 2300 olarak bulunur.

Step-by-Step Solution

1
Günlük talebin hesaplanması
Günlük talep = 28.800/240=12028.800 / 240 = 120 adet/gün.
Tedarik süresince tüketilecek miktarı bulmak için öncelikle günlük ortalama talebin bilinmesi gerekir.
2
Tedarik süresinin iş günü cinsine çevrilmesi
Tedarik süresi = 3×5=153 \times 5 = 15 iş günü.
İşletme haftada 5 gün faaliyet gösterdiği için 3 haftalık sürenin fiili çalışma günü karşılığı bulunmalıdır.
3
Tedarik süresince beklenen talebin bulunması
Beklenen talep = 120×15=1800120 \times 15 = 1800 adet.
Yeni sipariş gelene kadar geçen sürede işletmenin olağan koşullarda ihtiyaç duyacağı stok miktarı hesaplanmalıdır.
4
Yeniden sipariş noktasının (ROP) hesaplanması
ROP = 1800+500=23001800 + 500 = 2300 adet.
Olası gecikmelere karşı belirlenen güvenlik stoğu, beklenen talebe eklenerek siparişin verileceği kesin stok seviyesi belirlenir.

Key Concept

Yeniden Sipariş Noktası (ROP) ve Güvenlik Stoğu
Question 19Question →

Bir büyükşehir belediyesi toplu taşıma hizmetleri birimi, filosunun bakım onarım faaliyetlerinde kullanılan iki farklı yedek parça grubu için uygun stok kontrol sistemini belirlemek istemektedir:

I. Grup: Birim maliyeti çok yüksek olan, talebi düzensiz gerçekleşen ve stoksuz kalınması durumunda otobüs seferlerinin iptaline yol açabilecek kritik motor ve şanzıman parçaları.
II. Grup: Birim maliyeti oldukça düşük olan, aynı tedarikçiden temin edilen ve ayın belirli günlerinde topluca sipariş edilmesi durumunda taşıma maliyeti avantajı sağlayan standart filtre ve kayışlar.

Bu iki grup malzemenin yönetimi için Sürekli (Q) ve Periyodik (P) gözden geçirme sistemlerinin temel özellikleri dikkate alındığında, aşağıdaki strateji ve gerekçe eşleştirmelerinden hangisi en uygundur?

Show answer & explanation

Answer: I. Grup için Sürekli (Q) sistem, II. Grup için ise Periyodik (P) sistem uygulanmalıdır; zira Sürekli (Q) sistemde emniyet stoku yalnızca teslim süresi içindeki talebi karşılarken, Periyodik (P) sistem aynı tedarikçiden alınan ürünlerin siparişlerinin birleştirilmesine olanak tanır.

Answer

I. Grup için Sürekli (Q) sistem, II. Grup için ise Periyodik (P) sistem uygulanmalıdır; zira Sürekli (Q) sistemde emniyet stoku yalnızca teslim süresi içindeki talebi karşılarken, Periyodik (P) sistem aynı tedarikçiden alınan ürünlerin siparişlerinin birleştirilmesine olanak tanır.
Sürekli (Q) gözden geçirme sisteminde sipariş miktarı sabit, sipariş aralıkları değişkendir. Bu sistemde emniyet stoku yalnızca tedarik (teslim) süresi boyunca oluşabilecek talep dalgalanmalarına karşı tutulduğundan, yüksek maliyetli ve kritik ürünler (I. Grup) için düşük stokla yüksek koruma sağlar. Periyodik (P) sistemde ise stoklar sabit zaman aralıklarında kontrol edilir, bu da farklı kalemlerin siparişlerinin birleştirilmesine imkân vererek düşük maliyetli ürünler (II. Grup) için nakliye ve sipariş avantajı sunar.

Step-by-Step Solution

1
I. Grup özelliklerini değerlendir ve uygun sistemi seç.
I. Grup yüksek maliyetli ve kritiktir. Sürekli (Q) sistem, emniyet stokunu sadece teslim süresi boyunca tutarak stok elde bulundurma maliyetlerini minimize eder ve stoksuzluk riskini anlık takip ile düşürür. Bu nedenle Q sistemi uygundur.
Yüksek maliyetli ve kritik parçalarda stoksuzluğu önlemek ve fazla stok maliyetinden kaçınmak için sürekli izleme esastır.
2
II. Grup özelliklerini değerlendir ve uygun sistemi seç.
II. Grup düşük maliyetli, çok çeşitli ve aynı tedarikçiden belli günlerde alınan ürünlerdir. Periyodik (P) sistem siparişlerin belirli zamanlarda birleştirilmesini (örneğin ayda bir) sağlayarak nakliye avantajı yaratır.
Düşük maliyetli ürünlerde anlık izleme maliyeti yüksektir; bunun yerine periyodik kontrollerle tedarik ve lojistik maliyetlerinden tasarruf edilir.
3
Seçenekleri analiz ederek doğru gerekçeyi belirle.
Doğru eşleştirmenin yapıldığı ve Q/P sistemlerinin emniyet stoku ile sipariş birleştirme özelliklerinin doğru ifade edildiği tek seçenek belirlenir.
Sistem seçiminde sadece malzemenin sınıfı değil, sistemlerin çalışma mantığı (emniyet stoku kapsamı, sabit sipariş aralığı vb.) belirleyicidir.

Key Concept

Sürekli (Q) ve Periyodik (P) Gözden Geçirme Sistemlerinin Karşılaştırmalı Analizi ve Uygulama Alanları
Question 20Question →

Omega Beyaz Eşya A.Ş., ürettiği çamaşır makinelerinde kullanmak üzere kendi tesislerinde elektrik motoru üretmektedir. İşletmenin çamaşır makinesi montaj hattı için elektrik motoruna olan yıllık talebi 8.0008.000 adettir. İşletmenin motor üretim hattının yıllık kapasitesi ise 40.00040.000 adet olarak belirlenmiştir.

Bir üretim partisine başlamanın hazırlık maliyeti 500500 TL, bir adet elektrik motorunun yıllık elde bulundurma maliyeti ise 1010 TL'dir.

Buna göre, işletmenin toplam stok maliyetlerini minimize eden Ekonomik Üretim Miktarı (EÜM) kaç adettir?

Show answer & explanation

Answer: 1000

Answer

İşletmenin toplam stok maliyetlerini minimize eden Ekonomik Üretim Miktarı 1000 adettir.
İşletme ihtiyacı olan malzemeyi kendi ürettiğinde, üretim sürerken bir yandan da montaj hattında tüketim gerçekleşir. Bu yüzden maksimum stok seviyesi, üretim miktarının tamamına ulaşmaz. Bu durumu yansıtan Ekonomik Üretim Miktarı formülü EU¨M=2⋅D⋅SH⋅(1−DP)EÜM = \sqrt{\frac{2 \cdot D \cdot S}{H \cdot (1 - \frac{D}{P})}} şeklindedir. Verilen D=8.000D = 8.000, P=40.000P = 40.000, S=500S = 500, H=10H = 10 değerleri yerleştirildiğinde, karekök içindeki oran 8.000.000/88.000.000 / 8 halini alır ve işlem 10001000 adet ile sonuçlanır.

Step-by-Step Solution

1
Soruda verilen parametreleri belirleyin.
Yıllık Talep (DD) = 8.000 adet, Yıllık Üretim Hızı (PP) = 40.000 adet, Hazırlık Maliyeti (SS) = 500 TL, Elde Bulundurma Maliyeti (HH) = 10 TL.
Hesaplamada kullanılacak değişkenleri formüle uygun şekilde ayırmak için.
2
Ekonomik Üretim Miktarı (EÜM) formülünü yazın.
EU¨M=2⋅D⋅SH⋅(1−DP)EÜM = \sqrt{\frac{2 \cdot D \cdot S}{H \cdot (1 - \frac{D}{P})}}
Parçalar dışarıdan satın alınmayıp işletme içinde üretildiği için klasik sipariş modeli değil, üretime dayalı stok modeli kullanılmalıdır.
3
Üretim ve tüketim oranını içeren düzeltme faktörünü (1−DP1 - \frac{D}{P}) hesaplayın.
1−8.00040.000=1−0,2=0,81 - \frac{8.000}{40.000} = 1 - 0,2 = 0,8
Üretim devam ederken aynı zamanda tüketim de olduğu için stoklar anında değil, kademeli olarak birikir.
4
Değerleri formülde yerine koyun ve pay ile paydayı hesaplayın.
Pay: 2⋅8.000⋅500=8.000.0002 \cdot 8.000 \cdot 500 = 8.000.000, Payda: 10⋅0,8=810 \cdot 0,8 = 8
Karekök içindeki ifadenin yalın halini bulmak için.
5
Karekök işlemini tamamlayarak nihai sonuca ulaşın.
8.000.0008=1.000.000=1000\sqrt{\frac{8.000.000}{8}} = \sqrt{1.000.000} = 1000 adet.
Stok maliyetlerini en aza indiren optimum parti hacmini elde etmek için.

Key Concept

Ekonomik Üretim Miktarı (EÜM) hesaplamasında, malzemenin dışarıdan tek seferde tedarik edilmeyip zaman içinde üretilmesi nedeniyle stokların kademeli birikmesi dikkate alınır. Bu sebeple elde bulundurma maliyeti (1−D/P)(1 - D/P) faktörüyle düzeltilir.
Page 1 / 12Next
Stok Yönetimi Practice Questions — KPSS İşletme | Examkin