Stok Maliyetleri (Elde Bulundurma, Sipariş, Stoksuzluk)

Bir işletmenin stok kontrol birimi, yıllık stok maliyetlerini optimize etmek amacıyla detaylı bir analiz yapmış ve toplam maliyetler içerisinde en büyük payın "elde bulundurma (taşıma) maliyetleri"ne ait olduğunu tespit etmiştir.

Buna göre, işletmenin maliyet raporunda aşağıdakilerden hangisinin yüksek çıkması bu durumun doğrudan bir göstergesidir?

Bir otomotiv yan sanayi firmasının maliyet muhasebesi uzmanı, işletmenin stok politikalarını optimize etmek amacıyla katlanılan tüm maliyetleri "elde bulundurma", "sipariş verme" ve "stoksuzluk" maliyetleri olarak sınıflandırmaktadır.

Buna göre, uzman tarafından yapılan aşağıdaki maliyet kalemi ve stok maliyeti türü eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

Bir elektronik parça üreticisi, tedarik zincirinde yaşanan küresel aksaklıklar nedeniyle hammadde depolarındaki ortalama stok seviyesini artırma kararı almıştır. Bu stratejik karar sonucunda işletmenin; depo alanı kullanım giderleri, sigorta primleri ve stoka bağlanan sermayenin fırsat maliyeti gibi gider kalemlerinde belirgin bir artış yaşanmıştır. Buna karşın, hammadde yetersizliği sebebiyle üretim hattının durması, atıl işçilik oluşması ve geciken teslimatlar yüzünden müşteri güveninin sarsılması gibi olumsuz durumların önüne geçilmiştir.

Buna göre, firmanın aldığı bu karar neticesinde artış ve azalış gösteren stok maliyeti türleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Ağır iş makineleri üreten endüstriyel bir tesis, montajda kullandığı kritik metal bileşenleri dışarıdaki tedarikçilerden satın almak yerine kendi atölyelerinde parti (lot) büyüklükleri hâlinde üretme kararı almıştır. İşletmenin stok kontrol uzmanı, ekonomik üretim miktarını (EÜM) belirlerken geleneksel tedarik modelindeki 'sipariş verme' maliyetlerinin yerini 'hazırlık (setup)' maliyetlerinin alacağını raporlamıştır.

Buna göre, işletmenin katlanacağı aşağıdaki gider kalemlerinden hangisi stok yönetiminde doğrudan bir 'hazırlık maliyeti' olarak sınıflandırılır?

Büyük ölçekli inşaat projelerine yapı malzemeleri tedarik eden bir işletme, özellikle çimento ve yapı çeliği gibi kritik ürünlerde zaman zaman stok yetersizliği (yok-satma) problemi yaşamaktadır. İşletme yönetimi, bu durumun finansal ve operasyonel bilançosunu çıkarmak amacıyla stok maliyetlerini analiz etmektedir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi işletmenin stoksuzluk (yok-satma) maliyeti kapsamında değerlendireceği kalemlerden biri değildir?

Bir üretim işletmesinin stok kontrol departmanı, katlandığı maliyet unsurlarını analiz etmek üzere aşağıdaki tespitleri yapmıştır:

I. Dış tedarikçilerden malzeme temin edilirken yürütülen sözleşme süreçleri, taşıma, evrak takibi ve mal kabul muayenesi işlemleri için katlanılan sabit nitelikli giderler
II. Satın alınan stoklara bağlanan işletme sermayesinin, firmanın diğer kârlı yatırım projelerinde kullanılamaması sonucunda ortaya çıkan fırsat maliyeti
III. Yoğun siparişlerin zamanında karşılanamaması sebebiyle iptal edilen satışlar ve firmanın piyasadaki ticari itibarının zedelenmesi

Stok yönetimi literatürüne göre, numaralanmış bu maliyet kalemlerinin kavramsal karşılıkları aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Bir beyaz eşya üreticisi, montaj hattında kullandığı kompresörleri daha önce dışarıdaki bir tedarikçiden satın almaktaydı. Bu süreçte firma; pazar araştırması, sözleşme hazırlığı, evrak takibi ve nakliye gibi işlemler için her sipariş partisinde belirli sabit idari giderlere katlanmaktaydı. Alınan stratejik bir kararla, bu kompresörlerin işletmenin kendi tesislerinde üretilmesine başlanmıştır. Kendi üretimine geçilmesiyle birlikte eskiden katlanılan satın alma giderleri ortadan kalkmış, ancak üretim hatlarının ilgili kompresör modelini üretecek duruma getirilmesi için gereken duruşlar, makine kalibrasyonları ve kalıp değişimleri nedeniyle yeni tür sabit giderler ortaya çıkmıştır.

Üretim ve stok yönetimi terminolojisine göre, dış tedarik sürecinde katlanılan sipariş verme maliyetlerinin işletme içi üretim durumundaki kavramsal karşılığı olan bu yeni maliyet kalemi aşağıdakilerden hangisidir?

Dondurulmuş gıda sektöründe faaliyet gösteren entegre bir tesis, hammadde tedarik sürecinde yapısal bir değişikliğe giderek tek seferde verdiği sipariş miktarını önemli ölçüde azaltmış ve buna karşılık sipariş sıklığını artırmıştır. İşletme yönetiminin bu kararı almasındaki temel neden; stoklara bağlanan sermayenin alternatif yatırım fırsatlarında değerlendirilememesinden kaynaklanan finansal kayıpların ve ürünlerin soğuk hava depolarında bekleme süresine bağlı olarak artan enerji ile bozulma (fire) giderlerinin katlanılamaz boyutlara ulaşmasıdır.

Buna göre, işletmenin uyguladığı yeni tedarik stratejisinin stok maliyetleri üzerindeki beklenen etkisi aşağıdakilerden hangisinde doğru ifade edilmiştir?

Sermaye kısıtı yaşayan bir Kamu İktisadi Teşebbüsü (KİT), işletme sermayesini daha verimli kullanmak amacıyla hammadde tedarik politikasında yapısal bir değişikliğe gitmiştir. Kurum, tedarikçilerinden eskisine kıyasla "çok daha küçük parti büyüklüklerinde (az miktarda) ancak çok daha sık aralıklarla" sipariş verme kararı almıştır.

Diğer tüm koşulların sabit kaldığı varsayıldığında, bu yeni tedarik politikasının kurumun stok maliyetleri üzerindeki beklenen etkisi aşağıdakilerden hangisinde doğru ifade edilmiştir?

Bir petrokimya tesisi, tedarik sürecindeki operasyonel yükleri hafifletmek amacıyla, temel hammadde alımlarında tek seferde verdiği sipariş miktarını (parti büyüklüğünü) önemli ölçüde artırma kararı almıştır. İşletmenin hammadde stok yönetimiyle ilgili katlandığı bazı maliyet kalemleri şunlardır:

I. Sipariş onayı, tedarikçi iletişimi ve gümrükleme işlemleri için harcanan idari giderler
II. Depolanan kimyasalların özelliklerini yitirmesi (fire) veya buharlaşma riski
III. Beklenmeyen talep artışlarında hammadde yetersizliği nedeniyle üretimin durması riski
IV. Stoka bağlanan sermayenin alternatif bir yatırım aracında değerlendirilememesi

Bu strateji değişikliğinin, belirtilen maliyet kalemlerinin yıllık toplam tutarları ve gerçekleşme olasılıkları üzerindeki beklenen etkisiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İleri teknoloji tıbbi görüntüleme cihazları üreten bir firma, tedarik zinciri sürecinde karşılaştığı maliyet unsurlarını analiz etmektedir. Analiz raporunda aşağıdaki beş farklı maliyet kalemi tanımlanmıştır:

I. İthal edilen mikroçip partilerinin gümrük işlemleri ve kalite onay süreçleri için sipariş başına ödenen sabit maktu ücretler.
II. Mikroçiplerin özel iklimlendirmeli alanlarda muhafaza edilmesi için katlanılan aylık enerji, güvenlik ve sigorta giderleri.
III. Üretim bandının parça yokluğu nedeniyle durmasını önlemek amacıyla, eksik bileşenlerin acil kurye (express hava kargo) ile normal tedarik planından önce getirtilmesi sonucu oluşan navlun farkı.
IV. Stokta bekleyen mikroçiplerin satın alınmasına bağlanan finansal kaynağın, alternatif bir yatırım aracında (örneğin kısa vadeli hazine bonosu) değerlendirilememesinden kaynaklanan getiri kaybı.
V. Piyasaya yeni nesil bir mikroçip sürülmesi nedeniyle, mevcut stoktaki parçaların tasarım standartlarını karşılayamaması sonucu hurdaya ayrılmasıyla oluşan değer kaybı.

İşletme yönetiminin bu maliyet kalemlerini bilimsel stok yönetimi ilkelerine göre 'Sipariş (Hazırlık)', 'Elde Bulundurma' ve 'Stoksuzluk (Yokluk)' maliyetleri olarak sınıflandırması gerekmektedir.

Buna göre, söz konusu maliyet kalemlerinin sınıflandırılması ve analizi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Karayolları Genel Müdürlüğüne bağlı bir makine ikmal başmühendisliği, kışla mücadele araçlarının yedek parça stoklarını yönetmektedir. Yapılan yıllık faaliyet ve bütçe analizinde; yedek parçaların fiziki olarak muhafaza edildiği kapalı ambarların ısıtma ve aydınlatma giderleri, bu parçaların olası yangın veya su baskını risklerine karşı sigortalanması ve söz konusu stoklara bağlanan kamu kaynağının alternatif yatırım alanlarında değerlendirilememesinden doğan fırsat maliyeti gibi unsurların toplam lojistik maliyetler içinde önemli bir paya sahip olduğu raporlanmıştır.

Buna göre, analiz raporunda vurgulanan bu gider kalemleri, stok yönetiminde aşağıdaki maliyet türlerinden hangisinin kapsamında sınıflandırılmaktadır?

İşletmelerde stok yönetiminin temel amacı, kesintisiz bir üretim ve satış süreci sağlarken stoklarla ilgili toplam maliyetleri en aza indirmektir. Bu doğrultuda yöneticilerin; elde bulundurma, sipariş ve stoksuzluk maliyetlerinin birbirleriyle olan etkileşimini doğru analiz etmesi gerekir.

Buna göre, stok maliyetleri ve özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Bir üretim işletmesinde malzeme planlama yöneticisi, hammadde tedarik sürecinde her defasında verilen sipariş miktarını ($Q$) artırma kararı almıştır. Yöneticinin temel amacı; tedarikçi ile yapılan sipariş görüşmeleri, belge düzenlemeleri, nakliye organizasyonu ve mal kabul işlemleri gibi faaliyetlerin yıl içindeki tekrarlanma sıklığını düşürerek bu operasyonlardan doğan giderleri minimize etmektir. Ancak yönetici, sipariş miktarının artırılması politikasının işletmenin katlandığı başka bir stok maliyeti kaleminde kaçınılmaz bir artışa neden olacağını bilmektedir.

Stok kontrol teorisi temel alındığında, yöneticinin aldığı bu karar sonucunda sırasıyla azalması hedeflenen ve artması beklenen maliyet kalemleri aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Kamu İhale Kurumu mevzuatına tabi olarak faaliyet gösteren bir devlet hastanesinde stok yönetimi süreçleri denetlenmiş ve inceleme sonucunda iki farklı temel sorun tespit edilmiştir:

1. Durum: İhale süreçlerinin uzaması ve bürokratik gecikmeler nedeniyle ameliyathane sarf malzemelerinin tükenmesi, bu sebeple planlı ameliyatların ertelenmesi veya iptal edilmesi.
2. Durum: Toplu alım ihaleleriyle tek seferde çok yüksek miktarda temin edilen ancak kullanım ömrü kısa olan biyolojik ürünlerin son kullanma tarihlerinin dolması üzerine fireye ayrılması.

Stok kontrol teorisi bağlamında, kurumun karşılaştığı bu maliyet türleri aşağıdakilerin hangisinde doğru adlandırılmıştır?

Ulusal çapta faaliyet gösteren bir perakende işletmesinin stok yönetimi performans değerlendirmesinde, toplam maliyetleri artıran şu üç temel sorun tespit edilmiştir:

I. Depolarda bekletilen elektronik ürünlerin yeni modellerinin piyasaya sürülmesiyle birlikte mevcut ürünlerin demode olması ve değer kaybetmesi
II. Tedarikçilere geçilen yeni satın alma talepleri için katlanılan kırtasiye işlemleri, haberleşme giderleri ve gelen partilerin kalite kontrol muayene harcamaları
III. Kampanyalı bir ürünün tükenmesi nedeniyle eli boş dönen müşterilerin mağazaya olan güvenini yitirmesi ve rakip firmalara yönelmesi

Bu durumların ifade ettiği stok maliyeti türleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Ahşap ofis mobilyaları üreten bir işletmenin stok yönetim süreçleri incelendiğinde çeşitli maliyet kalemlerinin ortaya çıktığı görülmüştür.

Buna göre, işletmenin katlandığı aşağıdaki maliyet kalemlerinden hangisi "elde bulundurma (taşıma)" maliyetleri sınıfında yer almaz?

Sağlık Bakanlığına bağlı büyük ölçekli bir eğitim ve araştırma hastanesi, birim maliyeti çok yüksek ve raf ömrü (miadı) kısa olan spesifik kalp pili ve stent gibi tıbbi malzemelerin tedarikinde radikal bir politika değişikliğine gitmiştir. Geleneksel yöntemde yıllık ihtiyaçlar büyük partiler halinde, uzun süren idari işlemlerle ihale edilerek satın alınıp hastane depolarında muhafaza edilirken; yeni uygulamada tedarikçi firmalarla 'konsinye (emanet) stok' sözleşmesi imzalanmıştır.

Bu yeni modele göre; malzemeler fiziksel olarak hastanenin kendi iklimlendirmeli depolarında durmaya devam edecek, ancak mülkiyeti ve miad riski hastaya kullanılana kadar tedarikçi firmada kalacaktır. Kullanım gerçekleştikçe hastane bilgi yönetim sistemi (HBYS) üzerinden tedarikçiye otomatik bildirim yapılarak faturalandırma ve eksilen stokun tamamlanması sağlanacaktır.

Bu politika değişikliğinin hastanenin stok maliyeti bileşenleri üzerindeki yapısal etkisi dikkate alındığında, aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Elektrikli araç bataryası üreten bir işletme, küresel tedarik zincirinde yaşanan darboğazlar ve hammadde teminindeki belirsizlikler nedeniyle lityum gibi kritik malzemelerin sipariş parti büyüklüklerini (lot hacmini) ve güvenlik stoku seviyelerini stratejik olarak üç katına çıkarma kararı almıştır.

İşletmenin aldığı bu yapısal karar, yıllık toplam stok yönetimi maliyetlerinin alt bileşenlerinde teorik olarak zıt yönlü değişimlere neden olacaktır.

Buna göre, aşağıda verilen maliyet kalemlerinden hangisinin söz konusu politika değişikliği sonucunda işletme için bir "elde bulundurma (taşıma) maliyeti" unsuru olarak yıllık toplamda artış göstermesi beklenmez?

Büyük ölçekli bir teknoloji marketi zinciri, yüksek değerli elektronik ürünleri merkez depolarında muhafaza etmektedir. İşletme yönetimi, bu ürünlerin çalınma ve hasar görme riskine karşı yaptırılan özel sigorta poliçe tutarlarını ve ürünlerin saklandığı depoların aylık kira bedellerini dönemsel olarak analiz etmektedir.

Belirtilen bu maliyet kalemleri, stok yönetiminde temel olarak aşağıdaki maliyet türlerinden hangisinin kapsamında sınıflandırılır?