Question

Difficulty: EasyZaman Serilerinin Bileşenleri (Trend, Mevsimsellik, Döngüsel ve Düzensiz Hareketler)

Bir kamu kurumunun son 55 yıllık aylık kırtasiye giderleri incelendiğinde; her yılın Eylül ayında harcamaların trend değerinden bağımsız olarak yaklaşık 5.0005.000 TL tutarında sabit bir artış gösterdiği ve bu mevsimsel artış miktarının yıllar içinde değişmediği tespit edilmiştir.

Zaman serisi analizinde, mevsimsel dalgalanmaların genliğinin (şiddetinin) trend seviyesinden bağımsız ve sabit olduğu bu durum aşağıdaki modellerden hangisi ile ifade edilir?

  1. A
    Çarpımsal (Multiplicative) Model
  2. Toplanabilir (Additive) ModelAnswer
  3. C
    Üstel (Exponential) Model
  4. D
    Otoregresif (AR) Model
  5. E
    Karma (Mixed) Model

Answer

Mevsimsel dalgalanmaların sabit bir miktar olduğu ve trendden bağımsız olduğu durumlar Toplanabilir (Additive) Model ile ifade edilir.
Toplanabilir modelde, mevsimsel dalgalanmaların mutlak büyüklüğü trend seviyesinden etkilenmez ve zaman içinde sabit kalır (5.0005.000 TL sabit artış örneğinde olduğu gibi).

Step-by-Step Solution

1
Mevsimsel etkinin doğasını analiz etme
Harcamaların Eylül ayında her yıl yaklaşık 5.0005.000 TL (sabit miktar) arttığı belirlenmiştir.
Mevsimselliğin miktar olarak mı yoksa oran olarak mı değiştiğini anlamak model seçiminde kritiktir.
2
Trend ile olan ilişkiyi değerlendirme
Artışın trend değerinden bağımsız ve yıllar içinde değişmez olduğu tespit edilmiştir.
Eğer genlik trendle birlikte artsaydı çarpımsal model tercih edilirdi; sabit genlik toplanabilir modeli işaret eder.
3
Uygun modeli belirleme
Toplanabilir Model (Y=T+S+C+IY = T + S + C + I)
Mevsimsel bileşenin (SS) seriye sabit bir değer olarak eklenmesi bu modelin temel varsayımıdır.

Key Concept

Zaman serisi ayrıştırmasında toplanabilir model varsayımı: Mevsimsel dalgalanmaların genliği zaman içinde sabit kalır.

Practice More

Mevsimsel dalgalanmaların trendle birlikte genişlediği bir senaryoda model seçiminin nasıl değişeceğini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Rate this question