Bir halk sağlığı araştırmasında, yeni geliştirilen bir diyet programının 3 farklı versiyon… — KPSS İstatistik

Bir halk sağlığı araştırmasında, yeni geliştirilen bir diyet programının $3$ farklı versiyonu (Düşük Karbonhidratlı, Düşük Yağlı, Akdeniz Tipi) ile Standart Diyet programının kilo kaybı üzerindeki etkileri karşılaştırılacaktır. Araştırma için $40$ farklı Aile Sağlığı Merkezi (ASM) çalışmaya dâhil edilmiş ve her ASM'den obezite tanısı almış $5$ 'er gönüllü hasta belirlenmiştir. Araştırmacılar, bu $40$ ASM'yi rastgele olarak $4$ eşit gruba (her grupta $10$ ASM olacak şekilde) ayırmışlardır. Daha sonra, her gruba bu $4$ diyet programından sadece biri atanmış ve ilgili ASM'deki $5$ hastanın tamamına, sadece merkezlerine atanan o diyet programı uygulanmıştır. $6$ aylık sürecin sonunda tüm hastaların verdikleri kilo miktarları ölçülerek kaydedilmiştir.

Buna göre, bu deney tasarımındaki temel kavramlar (faktör, düzey, deney birimi, yanıt değişkeni) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi kesinlikle doğrudur?

A
Deneyin faktörü "ASM", faktörün düzey sayısı $40$ ve deney birimi "hasta"dır.
B
Araştırmada "ASM" yerel kontrol amacıyla kullanılmış bir blok değişkenidir, bu nedenle deney birimi "hasta"dır.
C
Deneyin faktörü "diyet programı", faktörün düzey sayısı $3$ ve deney birimi "hasta"dır.
Deneyin faktörü "diyet programı", deney birimi "ASM" ve yanıt değişkeni "verilen kilo miktarı"dır.Answer
E
Deney birimi ile gözlem birimi aynı olup her ikisi de "hasta"dır; ASM'ler ise varyansı düşürmek için tekrarlama (replikasyon) sağlamaktadır.

Answer

Doğru yanıt, deneyin faktörünün "diyet programı", deney biriminin "ASM" ve yanıt değişkeninin "verilen kilo miktarı" olduğunu belirten seçenektir.

Deneyin asıl amacı farklı diyet programlarının etkisini karşılaştırmaktır, bu nedenle faktör 'diyet programı'dır ve

4

düzeyi vardır. Muamelelerin bağımsız ve rastgele atandığı en küçük birim Aile Sağlığı Merkezleridir; bu sebeple deney birimi 'hasta' değil 'ASM'dir. Araştırma sonucunda ölçülen temel değer ise yanıt değişkeni olan 'verilen kilo miktarı'dır.

Step-by-Step Solution

Araştırmanın bağımsız değişkenini (Faktör) ve aldığı değerleri (Düzey) belirlemek.

Araştırmada etkisi incelenen bağımsız değişken "Diyet Programı"dır. Bu faktörün

3

yeni ve

1

standart olmak üzere toplam

4

düzeyi bulunmaktadır.

Varyans analizinde faktör, kategorik olan ve düzeyleri karşılaştırılan bağımsız değişkendir.

Deney birimi ile gözlem birimini birbirinden ayırt etmek.

Muameleler (diyetler) bağımsız ve rastgele olarak ASM'lere (Aile Sağlığı Merkezleri) atanmıştır. Bu nedenle deney birimi "ASM"dir. Veriler bireysel olarak hastalardan toplandığı için "hasta" sadece gözlem (ölçüm) birimidir.

Deney birimi, belirli bir muamelenin diğerlerinden bağımsız olarak uygulandığı en küçük gruptur veya birimdir. Küme randomize çalışmalarda (cluster randomized trials) deney birimi kümelerin kendisidir.

Araştırmanın bağımlı değişkenini (Yanıt Değişkeni) tanımlamak.

Araştırmada elde edilmek istenen asıl ölçüm "verilen kilo miktarı"dır.

Yanıt değişkeni, faktörlerin üzerinde yarattığı etkinin ölçüldüğü değişkendir.

Key Concept

Varyans Analizinde Deney Birimi ve Gözlem Birimi Ayrımı

Question

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Topics