Çok değişkenli istatistiksel analizlerde, gözlenen değişkenler (maddeler) seti ile bu değişkenlerin arkasında yatan teorik yapı (gizil değişkenler) arasındaki ilişkilerin incelenmesi temel bir odak noktasıdır. Araştırmacılar, gizil yapının boyutlarını veri odaklı bir yaklaşımla ortaya çıkarmak ve ardından elde edilen veya önceden tanımlanmış kuramsal modelin uygunluğunu sınamak amacıyla birbirini tamamlayan metodolojiler kullanırlar.
Bu bağlamda, Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yaklaşımlarının temel varsayımları, eksen döndürme işlemleri ve model değerlendirme ölçütleri dikkate alındığında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- AAFA'da elde edilen faktörlerin birbiriyle ilişkili olduğu teorik olarak öngörülüyorsa yapıyı netleştirmek için Varimax gibi dik (ortogonal) döndürme yöntemleri kullanılmalı; DFA'da ise bu ilişkilerin varlığı doğrudan SRMR indeksi ile modele kısıt olarak eklenmelidir.
- BAFA, hata varyanslarını modele dahil etmeden yalnızca gözlenen değişkenlerin toplam varyansını maksimize eden doğrusal bileşenler çıkarırken; DFA'daki GFI ve TLI gibi uyum indeksleri spesifik olarak bu hata varyanslarının açıklanma oranını ölçer.
- CDFA aşamasında araştırmacının kurduğu modelin veriye uyumunu indekslerle test etmeden önce, korelasyon matrisinin birim matris olduğunu doğrulamak için KMO ölçütünün 0.50'nin altında ve Bartlett testinin anlamsız () çıkması zorunludur.
- AFA'da uygulanan faktör çıkarma ve döndürme teknikleri, değişkenlerin tüm faktörlere serbestçe yüklenebilmesine izin vererek en uygun gizil yapıyı keşfetmeyi amaçlarken; DFA geleneksel bir döndürmeye ihtiyaç duymaksızın, sıfıra sabitlenmiş yükler içeren teorik modelin veriye uygunluğunu , RMSEA ve CFI gibi uyum indeksleriyle test eder.Answer
- EAFA'da faktör sayısını belirlemek için kullanılan özdeğerler (eigenvalues), DFA aşamasında doğrudan modelin veri setiyle uyumunu ifade eden birer indekse dönüştürülerek RMSEA ve CFI hesaplamalarında payda olarak işlev görür.
Answer
Doğru ifade, AFA'nın tüm yükleri serbest bırakarak keşfedici bir yaklaşım sergilerken, DFA'nın geleneksel bir döndürmeye ihtiyaç duymadan kısıtlanmış teorik modelin veriye uyumunu ki-kare, RMSEA ve CFI gibi indekslerle test ettiğini belirten seçenektir.
AFA'nın temel amacı veriden hareketle gizil yapıyı keşfetmektir ve bu nedenle tüm çapraz yüklerin (cross-loadings) serbest bırakıldığı, döndürme işlemleriyle basit yapının (simple structure) arandığı bir model kullanılır. DFA ise teoriden hareketle önceden belirlenmiş kısıtlamalara (bazı değişkenlerin belirli faktörlerdeki yüklerinin teorik olarak sıfıra eşitlenmesi) sahip bir modelin, varyans-kovaryans matrisine ne kadar uyduğunu test eder. Bu uyum , RMSEA ve CFI gibi goodness-of-fit istatistikleriyle değerlendirilir. DFA'da model önceden kısıtlandığı için AFA'daki gibi geleneksel bir rotasyona ihtiyaç duyulmaz.
Step-by-Step Solution
Key Concept
AFA ve DFA'nın Temel Varsayımları ile Model Uyum İndeksleri
Estimated Time:1m 30s