Bir istatistik uzmanı, bir ülkenin 25 yıllık üç aylık (çeyreklik) turizm gelirleri veri se… — KPSS İstatistik

Bir istatistik uzmanı, bir ülkenin 25 yıllık üç aylık (çeyreklik) turizm gelirleri veri setini toplanabilir model varsayımı ( $Y_t = T_t + S_t + C_t + I_t$ ) altında klasik zaman serisi ayrıştırma yöntemiyle incelemektedir. Analiz sürecinde serinin trend ( $T_t$ ), mevsimsel ( $S_t$ ), döngüsel ( $C_t$ ) ve düzensiz ( $I_t$ ) bileşenleri tahmin edilmiştir.

Buna göre, zaman serisini oluşturan bu bileşenlerin özellikleri ve birbirleriyle olan ilişkileri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Mevsimsel bileşenin periyot uzunluğu kesin olarak bilinir ve bir yıl içinde tamamlanırken; döngüsel bileşenin dalgalanma süresi değişkendir ve genellikle bir yılı aşan periyotlarda gerçekleşir.Answer
B
Turizm gelirlerinde her yılın üçüncü çeyreğinde yaşanan düzenli artışlar serinin döngüsel bileşenini oluştururken, ekonomik kriz dönemlerindeki çok yıllık daralmalar mevsimsel bileşeni oluşturur.
C
Kullanılan toplanabilir model varsayımında, zaman ilerledikçe ve serinin düzeyi (trend) arttıkça mevsimsel dalgalanmaların genliğinin de (şiddetinin) aynı oranda büyümesi beklenir.
D
Düzensiz hareketler ( $I_t$ ) bileşeni, serideki rassal ve öngörülemeyen şokları temsil ettiğinden, toplanabilir modelde bu bileşenin beklenen değeri daima sıfırdan farklıdır ve serinin uzun dönem yönünü belirler.
E
Serideki mevsimsel hareketleri arındırmak için uygulanan basit hareketli ortalamalar yöntemi, aynı zamanda serideki uzun dönemli trendi de tamamen ortadan kaldırır.

Answer

Mevsimsel hareketlerin periyodunun sabit ve 1 yıl içinde tamamlandığını, döngüsel hareketlerin ise değişken periyotlu ve 1 yıldan uzun olduğunu belirten ifade doğrudur.

Zaman serilerinde mevsimsel bileşen (

S_t

), haftalık, aylık veya çeyreklik gibi periyodu kesin olarak bilinen ve genellikle bir takvim yılı içinde tamamlanıp kendini tekrar eden düzenli hareketlerdir. Döngüsel bileşen (

C_t

) ise ekonomik genişleme ve daralma dönemlerini (konjonktür) yansıtan, hem dalga genliği hem de tamamlanma süresi (periyodu) önceden tam olarak bilinemeyen ve genellikle bir yıldan daha uzun süren hareketlerdir. Bu ayrımı doğru yapan ifade aranan cevaptır.

Step-by-Step Solution

Zaman serisi bileşenlerinin temel tanımlarını hatırlama.

Trend (uzun dönemli yön), Mevsimsel (1 yıl içindeki sabit periyotlu tekrarlar), Döngüsel (1 yılı aşan değişken dalgalanmalar), Düzensiz (rassal şoklar).

Seçeneklerdeki ifadelerin doğruluğunu kavramsal bazda test etmek için.

Toplanabilir ve çarpımsal model varsayımları arasındaki farkı analiz etme.

Toplanabilir modelde (

Y = T+S+C+I

) mevsimsellik mutlaktır, trendden etkilenmez. Çarpımsal modelde (

Y = T \times S \times C \times I

) mevsimsellik oransaldır, trend arttıkça dalga boyu büyür.

Model türüne ait varsayımları içeren seçeneği değerlendirmek için.

Seçenekleri tanımlar ve varsayımlar eşliğinde eleme.

Mevsimsel ve döngüsel hareketin periyot yapılarını doğru bir şekilde ayıran seçeneğin kesin doğru olduğu tespit edilmiştir.

Yanlış eşleştirmeleri ve hatalı model özelliklerini tespit ederek doğru sonuca ulaşmak.

Key Concept

Zaman Serisi Bileşenleri (Trend, Mevsimsel, Döngüsel, Düzensiz Hareketler) ve Ayrıştırma Modelleri

Alternative Method

Soruyu çözerken formüller (

Y_t = T_t + S_t + C_t + I_t

) üzerinden eleme yapılabilir: Toplama işleminde terimlerin birbirinden bağımsız olduğu düşünülerek genlik artışından bahseden çarpımsal özellik hemen elenebilir.

Estimated Time:1m 30s

Question

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Alternative Method

Topics

More questions from this topic