Examkin

Question

Difficulty: MediumBloklamanın Mantığı ve Blok Seçimi

Bir araştırmacı, yeni geliştirilen üç farklı öğretim yönteminin öğrencilerin istatistik dersindeki başarı puanları üzerindeki etkisini incelemek istemektedir. Öğrencilerin önceki dönem matematik notlarının istatistik başarısı üzerinde önemli bir bozucu etkiye (nuisance effect) sahip olduğu bilinmektedir. Araştırmacı, bu dışsal faktörün yaratacağı deneysel hatayı kontrol altına almak ve testin duyarlılığını (power) artırmak amacıyla 'Rastgele Blok Tasarımı' kullanmaya karar vermiştir.

Bu araştırmada blokların oluşturulması ve bloklama mantığı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi istatistiksel olarak doğrudur?

  1. Öğrenciler matematik notlarına göre gruplandırılmalı; bloklar kendi içinde olabildiğince homojen, bloklar arası ise olabildiğince heterojen olacak şekilde oluşturulmalıdır.Answer
  2. B
    Bloklamanın temel amacı, öğretim yöntemleri ile öğrencilerin matematik notları arasındaki istatistiksel etkileşim (interaction) etkisini test etmektir.
  3. C
    Bloklama işlemi, öğrencilerin matematik özelliklerine bakılmaksızın deneme birimlerinin gruplara tamamen şansa bağlı olarak atanması kuralına dayanmalıdır.
  4. D
    Matematik notu bir faktör düzeyi olarak kabul edilmeli ve analizde öğretim yöntemlerinin bir alt kategorisiymiş gibi doğrudan modele dahil edilmelidir.
  5. E
    Matematik notlarındaki değişkenlik deneyin başlangıcında göz ardı edilmeli ve grupların varyanslarının homojen olduğu varsayılarak tamamen rastgele tasarım uygulanmalıdır.

Answer

Blokların kendi içinde homojen, bloklar arasında ise heterojen olacak şekilde oluşturulması gerektiğini belirten ifade doğrudur.
Rastgele blok tasarımında temel mantık, toplam varyans içinden bloklar arası varyansı (SSBSSB) hesaplayarak bunu hata varyansından (SSESSE) düşmektir (SST=SSTr+SSB+SSESST = SSTr + SSB + SSE). Bu işlemin matematiksel olarak işe yaraması için, bir bloğun içindeki birimlerin inceleme konusu dışındaki özellikler (bu senaryoda matematik notu) bakımından birbirine olabildiğince benzemesi (homojen) gerekir. Böylece, blok içindeki başarı farklılıkları büyük ölçüde sadece 'farklı öğretim yöntemlerinden' kaynaklanmış olur. Aynı zamanda bloklar arası özelliklerin farklı (heterojen) olması, bloklamanın gerçekten işe yaradığını ve varyansın önemli bir kısmını açıkladığını gösterir.

Step-by-Step Solution

1
Araştırma tasarımındaki bağımsız değişkeni, bağımlı değişkeni ve bozucu faktörü tanımlama.
Bağımsız değişken: Öğretim yöntemi. Bağımlı değişken: İstatistik başarısı. Bozucu faktör: Matematik notu.
Hangi değişkenin bloku oluşturacağını belirlemek için deneyin yapısını çözümlemek gerekir.
2
Rastgele blok tasarımında yerel kontrol (bloklama) ilkesinin temel amacını hatırlama.
Amaç, bozucu faktörün (matematik notunun) bağımlı değişken (başarı) üzerindeki etkisini toplam hata varyansından (SSESSE) ayıklamaktır.
Deneysel hatanın küçültülmesi, istatistiksel testin (F testi) duyarlılığını artırır.
3
Hata varyansını minimize edecek doğru bloklama stratejisini belirleme.
Matematik notu birbirine yakın (homojen) öğrencilerin aynı bloğa konması ve bloklar arası farkların (heterojenlik) maksimize edilmesi gerektiği sonucuna varılır.
Eğer blok içi heterojen olursa, bloklamanın hata varyansını düşürme etkisi ortadan kalkar ve tamamen rastgele tasarımdan bir farkı kalmaz.

Key Concept

Rastgele Blok Tasarımında Yerel Kontrol İlkesi (Homojen Bloklar)
Estimated Time:1m 30s
Rate this question

Topics

Bloklamanın Mantığı ve Blok Seçimi

More questions from this topic