Examkin

Question

Difficulty: MediumTürk Sosyoloji Tarihi

Türk sosyoloji tarihinde toplumsal yapının modernleşmesi, değişimi ve kimlik inşası üzerine geliştirilen kuramsal yaklaşımlar dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi bu alandaki düşünürlerin temel tezlerini doğru bir şekilde yansıtmaktadır?

  1. A
    Prens Sabahattin, toplumsal ilerlemenin ancak devlet merkezli ve 'cemaatçi' bir yapıya dönülerek sağlanabileceğini, bu doğrultuda merkeziyetçi bir yönetim modelinin benimsenmesi gerektiğini savunmuştur.
  2. B
    Mübeccel Kıray'a göre 19501950 sonrası gelişen 'tampon kurumlar', hızlı toplumsal değişme sürecini tamamen durdurmak ve geleneksel yapının çözülmesini engellemek amacıyla işlev gören statik yapılardır.
  3. Ziya Gökalp; 'hars'ın (kültür) bir millete özgü, duygusal ve doğal olarak gelişen değerler bütünü olduğunu; 'medeniyet'in (uygarlık) ise rasyonel yöntemlerle uluslararası alandan transfer edilebilen teknik bir birikim olduğunu belirtmiştir.Answer
  4. D
    Şerif Mardin'in 'merkez-çevre' analizine göre; 'merkez' geleneksel ve dini değerleri temsil eden taşra halkını, 'çevre' ise modernleşmeci ve Batıcı bürokratik elitleri temsil etmektedir.
  5. E
    Türk sosyolojisinin kurucu isimleri, Batı'daki sosyolojik kuramları Osmanlı-Türk toplumsal yapısına uyarlamaya gerek duymadan, olduğu gibi uygulamayı tek bilimsel yöntem olarak benimsemişlerdir.

Answer

Ziya Gökalp'in 'hars'ı milli ve duygusal, 'medeniyet'i ise uluslararası ve rasyonel olarak tanımladığı ifade doğrudur.
Ziya Gökalp'in kuramında hars, bir milleti diğerlerinden ayıran ve halkın kültüründe yaşayan (din, ahlak, dil gibi) taklit edilemez öz değerlerdir. Medeniyet ise akıl yoluyla yaratılan, toplumlar arası transfer edilebilen teknik ve bilimsel yöntemlerdir. Gökalp, Türk modernleşmesini 'harsı koruyarak Batı medeniyetine girmek' olarak formüle etmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Düşünürlerin temel kavramlarını ve bu kavramların niteliklerini analiz et.
Ziya Gökalp: Hars/Medeniyet, Prens Sabahattin: Bireycilik/Adem-i Merkeziyet, Mübeccel Kıray: Tampon Kurumlar, Şerif Mardin: Merkez-Çevre.
Soruda yer alan öncüllerin doğruluğunu teyit etmek için kavramsal bir temel oluşturulmalıdır.
2
Ziya Gökalp'in modernleşme formülünü (Türkleşmek, İslamlaşmak, Muasırlaşmak) incele.
Harsın milli değerleri koruduğu, medeniyetin ise Batı'nın tekniğini almak olduğu sonucuna ulaşılır.
Hars ve medeniyet ayrımı, Türk sosyolojisinin en temel kuramsal ayrımlarından biridir.
3
Diğer düşünürlere atfedilen hatalı nitelikleri ayıkla.
Prens Sabahattin'in bireyci, Kıray'ın değişim kolaylaştırıcı, Mardin'in ise merkeze elitleri yerleştiren yaklaşımları olduğu görülür.
Çeldiricilerin neden yanlış olduğunu anlamak, doğru cevabın sağlamasını yapar.

Key Concept

Hars ve Medeniyet Ayrımı

Hints

1
Ziya Gökalp'in hars ve medeniyet ayrımında hangisinin milli, hangisinin uluslararası olduğunu düşünün.

Practice More

Prens Sabahattin ve Ziya Gökalp'in toplumsal yapıya bakış açılarını (Bireycilik vs. Dayanışmacılık) karşılaştıran soruları inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question

Topics

Türk Sosyoloji Tarihi

More questions from this topic