1992 Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (BMİDÇS), 1997 Kyoto Protokolü ve 2015 Paris Anlaşması ile şekillenen küresel iklim rejimi; ülkelerin tarihsel sorumlulukları ve gelişmişlik düzeylerine göre farklılaşan yükümlülükler içermektedir. Türkiye'nin bu uluslararası rejimlerdeki tarihsel süreci, hukuki statüsü ve taraf olma takvimi göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- Paris Anlaşması, Kyoto Protokolü'ndeki katı 'Ek' ayrımı yerine tüm tarafların kendi belirledikleri 'Ulusal Katkı Beyanları' (NDC) aracılığıyla sisteme katılımını öngörmekte olup; Türkiye, Ek I listesindeki statüsü devam etmekle birlikte, anlaşmayı 2021 yılında onaylayarak bu esnek mekanizmaya dahil olmuştur.Answer
- BTürkiye, 1992 yılında BMİDÇS'ye taraf olduğu sırada hem Ek I hem de Ek II listelerinde yer almış, ancak 1997 Kyoto Protokolü'nün kabulüyle birlikte gelişmekte olan ülke statüsü kazanarak her iki listeden de aynı anda çıkarılmıştır.
- CParis Anlaşması kapsamındaki 'Ulusal Katkı Beyanı' (NDC) mekanizması sadece Ek dışı (gelişmekte olan) ülkeler için bir yükümlülük olup, Türkiye gibi Ek I listesinde yer alan ülkeler için Kyoto Protokolü'ndeki merkezi emisyon kotaları bağlayıcılığını korumaktadır.
- DTürkiye, Kyoto Protokolü'ne 2009 yılında taraf olduğunda protokolün Ek B listesine dahil edilerek sayısal emisyon sınırlandırma yükümlülüğü üstlenmiş, ancak Paris Anlaşması'nın yürürlüğe girmesiyle bu yükümlülükler NDC sistemiyle yer değiştirmiştir.
- EBirleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (BMİDÇS) 1994 yılında yürürlüğe girdiğinde Türkiye sözleşmeye kurucu üye olarak katılmış ve Paris Anlaşması'nın finansman kolu olan Yeşil İklim Fonu'ndan (GCF) yararlanan ilk Ek I ülkesi olmuştur.
Answer
Paris Anlaşması'nın 'Ulusal Katkı Beyanları' (NDC) üzerine kurulu esnek yapısı ve Türkiye'nin 2021 yılındaki onay süreci iklim rejimi bakımından doğru değerlendirmedir.
Doğru ifade, Paris Anlaşması'nın Kyoto'dan temel farkı olan NDC (Ulusal Katkı Beyanı) sistemini ve Türkiye'nin 2021'deki onay sürecini eksiksiz yansıtmaktadır. Türkiye, BMİDÇS Ek I listesindeki yerini korumasına rağmen, Paris Anlaşması'nın esnek yapısı sayesinde emisyon azaltım hedeflerini kendi özel şartları doğrultusunda belirleme hakkına sahiptir.
Step-by-Step Solution
Key Concept
İklim rejimi evrimi: Kyoto Protokolü'nün merkeziyetçi yapısından Paris Anlaşması'nın esnek 'Ulusal Katkı Beyanı' (NDC) sistemine geçiş ve Türkiye'nin statüsü.