Question

Difficulty: MediumKıbrıs Barış Harekâtı ve Dış Politika

19741974 yılında gerçekleştirilen Kıbrıs Barış Harekâtı'nın uluslararası hukuki meşruiyeti, karar alma süreci ve harekât sonrası Türk dış politikasında yaşanan gelişmelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Türkiye, harekâtı 19591959 Londra ve 19601960 Zürih Antlaşmaları ile tesis edilen Garanti Antlaşması'nın 4.4. maddesindeki müdahale hakkına dayanarak gerçekleştirmiştir.Answer
  2. B
    Harekât kararı, Süleyman Demirel liderliğindeki I. Milliyetçi Cephe hükümeti tarafından alınmış; CHP ve MSP bu süreçte muhalefette kalmıştır.
  3. C
    İkinci harekâtı başlatan 'Ayşe tatile çıksın' parolasındaki 'Ayşe' ismi, dönemin Başbakanı Bülent Ecevit'in eşi Rahşan Ecevit'in diplomatik kod adıdır.
  4. D
    ABD'nin 19751975 yılında başlattığı silah ambargosuna tepki olarak Türkiye, NATO'nun askeri kanadından tamamen ayrılmış ve İncirlik Üssü'nü kalıcı olarak kapatmıştır.
  5. E
    Harekât sonrası yaşanan diplomatik kriz nedeniyle Türkiye, Avrupa Ekonomik Topluluğu (AET) ile olan Ankara Antlaşması'nı feshederek Sovyetler Birliği ile askeri ittifak kurmuştur.

Answer

Türkiye'nin harekâtı 19591959 Londra ve 19601960 Zürih Antlaşmaları ile tesis edilen Garanti Antlaşması'nın 4.4. maddesindeki müdahale hakkına dayandırdığı ifade doğrudur.
Türkiye, 19741974 Kıbrıs Barış Harekâtı'nı uluslararası alanda savunurken 19591959 Londra ve 19601960 Zürih Antlaşmaları kapsamında imzalanan Garanti Antlaşması'nın 4.4. maddesini temel almıştır. Bu madde, ada üzerindeki anayasal düzenin bozulması durumunda garantör devletlere (Türkiye, Yunanistan, İngiltere) tek taraflı veya ortak müdahale yetkisi vermektedir.

Step-by-Step Solution

1
Harekâtın hukuki zemini analiz edilmelidir.
Harekât, Kıbrıs'taki anayasal düzenin bozulması üzerine Garanti Antlaşması'ndan doğan haklar çerçevesinde başlatılmıştır.
Uluslararası hukukta meşruiyet sağlamak için antlaşma metinlerine bağlılık esastır.
2
Dönemin siyasi aktörleri ve karar alma mekanizması incelenmelidir.
19741974 yılında iktidarda olan CHP-MSP koalisyonu ve Başbakan Bülent Ecevit liderliğindeki irade doğrulanmıştır.
Yanlış hükümet ve figür eşleştirmelerini (Milliyetçi Cephe gibi) elemek için kronolojik bilgi gereklidir.
3
Harekât sonrası dış politika sonuçları değerlendirilmelidir.
ABD ambargosu ve Türkiye'nin milli savunma sanayii hamlesi (ASELSAN'ın kuruluşu) arasındaki bağ kurulmalıdır.
Dış politikanın kurumsal etkilerini anlamak konunun bütünlüğü için önemlidir.

Key Concept

Garanti Antlaşması ve Kıbrıs Barış Harekâtı'nın Siyasal Etkileri

Hints

1
Harekâtın meşruiyetini sağlayan 'garantörlük' kavramının hangi antlaşmalardan geldiğini düşünün.
2
Dönemin hükümet yapısını (Ecevit ve Erbakan koalisyonu) hatırlayın.
3
Harekâtın parolasındaki ismin Dışişleri Bakanı Turan Güneş ile olan ailevi bağına odaklanın.

Practice More

ABD silah ambargosunun Türkiye'deki yerli savunma sanayii üzerindeki kurumsal etkilerini araştırabilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question