Bir kamu araştırma merkezinde bulunan ve tüm teknik denetimleri periyodik olarak yapılan yüksek basınçlı bir gaz depolama tankı, bölgede meydana gelen şiddetli bir yer sarsıntısı sırasında, tankın iç mekanizmasındaki malzemenin daha önce gözlemlenmemiş bir metalurjik tepkimesi sonucu infilak etmiştir. Bilirkişi incelemesinde; yer sarsıntısının şiddetinin tankın tasarım limitleri dahilinde olduğu, ancak patlamanın asıl ve doğrudan sebebinin tankın üretim aşamasında dahi tespit edilemeyen "içsel bir yapısal hata" olduğu saptanmıştır. Buna göre, söz konusu olayda "illiyet bağı" ve "mücbir sebep" kavramları açısından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- Olayın doğrudan ve asıl nedeni idari faaliyetin içinde yer alan teknik bir unsur olduğu için "dışsallık" şartı gerçekleşmemiştir; bu sebeple mücbir sebep sayılamaz ve illiyet bağı kesilmez.Answer
- BŞiddetli yer sarsıntısı dışsal bir doğa olayı olduğundan, tankın içindeki yapısal hatanın tespiti mümkün olmasa dahi mücbir sebep hali oluşmuştur ve illiyet bağı kesilmiştir.
- CSöz konusu olay "beklenmeyen hal" niteliğinde olup, idarenin kusursuz sorumluluğu ilkesi gereği illiyet bağı otomatik olarak kesilir ve idare sorumluluktan kurtulur.
- DTankın içindeki hatanın üretim aşamasında dahi bilinememesi, bu durumu "zarar görenin kusuru" kategorisine sokar ve idarenin mali sorumluluğunu ortadan kaldırır.
- Eİdare, tehlike sorumluluğu (risk) ilkesi uyarınca faaliyet yürüttüğü için, mücbir sebep olsa dahi illiyet bağının kesilmesinden yararlanamaz ve tüm zararı tazmin etmekle yükümlüdür.
Answer
Olayın doğrudan ve asıl nedeni idari faaliyetin içinde yer alan teknik bir unsur olduğu için "dışsallık" şartı gerçekleşmemiştir; bu sebeple mücbir sebep sayılamaz ve illiyet bağı kesilmez.
İdare hukukunda mücbir sebep, idarenin faaliyet alanı dışından gelen, öngörülemez ve karşı konulamaz bir olaydır. Bu tanımın en kritik unsuru 'dışsallık'tır. Soruda belirtilen olayda her ne kadar bir yer sarsıntısı (dışsal olay) mevcut olsa da, bilirkişi raporu zararın asıl ve doğrudan nedeninin tankın içindeki metalurjik bir hata olduğunu saptamıştır. Bu hata idarenin kullandığı araçtan kaynaklandığı için 'içsel' niteliktedir ve hukukta 'beklenmeyen hal' (kaza) olarak adlandırılır. Beklenmeyen haller illiyet bağını kesmediği için idarenin sorumluluğu devam eder.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Mücbir sebep ile beklenmeyen hal arasındaki en temel fark 'dışsallık' (externality) unsurudur.