Question

Difficulty: HardKarar Verme Fonksiyonu ve Süreçleri

Bir kamu kurumunda, personelin fazla mesai ücretlerinin mevcut yönetmeliklere göre hesaplanıp onaylanması süreci ile kurumun gelecek on yılını şekillendirecek olan "Dijital Dönüşüm Strateji Belgesi"nin hazırlanması süreci karşılaştırıldığında; Herbert Simon’un karar verme yaklaşımı çerçevesinde aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

  1. A
    Fazla mesai onayları, belirsizliğin yüksek olduğu "programlanmamış" kararlar; strateji belgesi hazırlığı ise standart kurallara bağlı "programlanmış" bir karardır.
  2. Strateji belgesinin hazırlanması, önceden belirlenmiş bir çözüm reçetesi bulunmayan ve yöneticinin yaratıcılığını gerektiren "programlanmamış" bir karar niteliğindedir.Answer
  3. C
    Fazla mesai ücretlerinin onayı, karar verme sürecinin "tasarım" (design) aşamasının en yoğun ve karmaşık biçimde yaşandığı bir süreç örneğidir.
  4. D
    Karar vericiler strateji belgesini hazırlarken, "İktisadi İnsan" varsayımına uygun olarak tüm olası seçenekleri ve sonuçlarını eksiksiz analiz ederek en iyiyi seçerler.
  5. E
    Simon’a göre bu iki süreç arasındaki temel fark, birinin sadece "olgu" diğerinin ise sadece "değer" önermelerine dayanıyor olmasıdır.

Answer

Strateji belgesinin hazırlanması, önceden belirlenmiş bir çözüm reçetesi bulunmayan ve yöneticinin yaratıcılığını gerektiren "programlanmamış" bir karar niteliğindedir.
Herbert Simon'a göre, örgütlerde karşılaşılan sorunlar eğer rutin ve tekrarlanabilir nitelikteyse, bunlar 'programlanmış kararlar' ile standart prosedürlere bağlanır. Ancak stratejik planlama, yeni bir politikanın tasarımı veya kriz anları gibi daha önce karşılaşılmamış ve belirsizlik içeren durumlar 'programlanmamış kararlar' gerektirir. Bu tür kararlar, hazır algoritmalarla değil; karar vericinin yargılama gücü, sezgisi ve yaratıcı problem çözme yeteneği ile alınır.

Step-by-Step Solution

1
Karar türlerini sınıflandır
Herbert Simon kararları yapılandırılma düzeyine göre 'programlanmış' (rutin/tekrarlı) ve 'programlanmamış' (benzersiz/karmaşık) olarak ikiye ayırır.
Soruda verilen iki farklı sürecin (rutin onay vs. stratejik plan) hangi kategoriye girdiğini belirlemek gerekir.
2
Örnekleri kategorilerle eşleştir
Fazla mesai onayı kurala bağlı olduğu için programlanmış; strateji belgesi ise özgün ve karmaşık olduğu için programlanmamış karardır.
Programlanmış kararlar standart prosedürlerle (SOP), programlanmamış kararlar ise sezgi, yargı ve yaratıcılıkla çözülür.
3
Rasyonalite modelini hatırla
Karar vericiler her iki süreçte de 'Sınırlı Rasyonalite' altındaki 'İdari İnsan' (Administrative Man) modeline göre hareket eder.
Simon, klasik teorideki 'İktisadi İnsan' (Homo Economicus) modelini reddeder.

Key Concept

Karar Verme Türleri (Programlanmış ve Programlanmamış Kararlar)

Practice More

Karar verme sürecinin aşamalarını (İstihbarat, Tasarım, Seçim) ve Simon'un 'Olgu-Değer' ayrımını tekrar gözden geçirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question