Examkin

Question

Difficulty: HardKusursuz Sorumluluk: Tehlike ve Mesleki Risk İlkeleri

Devlet Su İşleri (DSİ) Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen bir baraj inşaatı projesinde, kayalıkları parçalamak amacıyla düzenli olarak patlayıcı (dinamit) kullanılmaktadır. İdare, patlatma faaliyeti öncesinde çevre güvenliğini tam olarak sağlamış, yasal mevzuattaki tüm tedbirleri almış ve operasyon sürecinde hiçbir ihmal göstermemiştir. Buna rağmen, patlatma esnasında zemin yapısından kaynaklanan umulmayan bir fiziksel reaksiyon sonucu sıçrayan devasa kaya parçaları; o sırada şantiyede görevi başında bulunan DSİ mühendisi (K)'nin ağır yaralanmasına ve güvenli bölge sınırlarının oldukça ötesindeki karayolundan geçmekte olan sivil vatandaş (L)'nin aracının kullanılmaz hâle gelmesine neden olmuştur.

İdare hukukundaki sorumluluk rejimleri dikkate alındığında, idarenin söz konusu mağdurlara karşı tazminat yükümlülüğüne ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. İdare; mühendis (K)'ye karşı "mesleki risk", vatandaş (L)'ye karşı ise "tehlike" ilkesi kapsamında kusursuz sorumludur ve idarenin kusuru bulunmasa dahi, faaliyet ile zarar arasında illiyet bağının bulunması tazminatın doğması için zorunludur.Answer
  2. B
    Zararın meydana gelmesinde idarenin hiçbir hukuki kusurunun bulunmaması illiyet bağını kestiğinden, mağdurların zararları hukuki sorumluluk kurallarıyla değil, idarece "sosyal risk" ilkesi çerçevesinde karşılanmalıdır.
  3. C
    İdare, yürüttüğü bayındırlık faaliyetinin doğası gereği ortaya çıkan bu zararları, kamu görevlisi ve vatandaş ayrımı yapmaksızın "kamu külfetleri karşısında eşitlik (fedakârlığın denkleştirilmesi)" ilkesi uyarınca gidermekle yükümlüdür.
  4. D
    Kayaların umulmayan bir fiziksel reaksiyonla sıçraması "beklenmeyen hâl" kapsamında değerlendirildiğinden kusursuz sorumluluk şartları oluşmaz; idarenin sorumluluğuna ancak gizli bir "hizmet kusuru" ispatlanabilirse gidilebilir.
  5. E
    İdarenin tehlikeli araçlar kullanması kendi başına bir hizmet kusuru karinesi yarattığından, vatandaş (L)'nin zararı idarece karşılanır; ancak mühendis (K) mesleğin doğal risklerini bilerek görevi kabul ettiğinden idareden tazminat talep edemez.

Answer

Doğru seçenek; idarenin kendi görevlisine karşı mesleki risk, üçüncü kişiye karşı tehlike ilkesine göre kusursuz sorumlu olduğunu ve kusursuz sorumluluk hallerinde dahi zararla idari faaliyet arasındaki illiyet bağının zorunlu olduğunu ifade eden seçenektir.
Verilen olayda idarenin hiçbir hukuki kusuru veya ihmali (hizmet kusuru) bulunmamaktadır. Ancak idare, baraj inşaatında patlayıcı madde (dinamit) gibi olağanüstü tehlike arz eden araçlar ve yöntemler kullanmaktadır. Bu tehlikeli faaliyetten doğan zararlar, idarenin kusuru olmasa dahi idare hukukunda benimsenen 'Tehlike İlkesi' uyarınca kusursuz sorumluluk kapsamında tazmin edilir. Bu ilke sivil vatandaş (L) için geçerlidir. Öte yandan, idarenin yürüttüğü tehlikeli faaliyetlerde bizzat görev alan kamu görevlilerinin (mühendis K) maruz kaldığı fiziki zararlar ise özel bir kusursuz sorumluluk türü olan 'Mesleki Risk' ilkesiyle karşılanır. Unutulmamalıdır ki idarenin kusursuz sorumlu tutulduğu tüm hallerde dahi, yürütülen idari faaliyet ile ortaya çıkan zarar arasında makul bir sebep-sonuç ilişkisinin, yani 'illiyet bağının' fiilen bulunması tazminat kararının verilmesi için mutlak surette zorunludur.

Step-by-Step Solution

1
Olaydaki idari eylemin niteliğini ve idarenin kusur durumunu analiz et.
İdare yasal tüm tedbirleri almış ve hiçbir ihmal göstermemiştir. Ortada bir 'hizmet kusuru' yoktur. Dolayısıyla kusur sorumluluğu rejiminden çıkılarak idarenin 'kusursuz sorumluluk' hallerine bakılmalıdır.
Sorumluluk rejiminin doğru tespit edilebilmesi için öncelikle kusur unsurunun varlığı veya yokluğu değerlendirilmelidir.
2
Zarar gören mühendis (K) için uygulanacak kusursuz sorumluluk ilkesini belirle.
Mühendis (K) bir kamu görevlisidir ve mesleği gereği üstlendiği tehlikeli bir idari faaliyet sırasında (baraj patlatma) zarar görmüştür. İdarenin kusuru olmasa da kamu görevlisinin zararı 'Mesleki Risk İlkesi' uyarınca karşılanır.
Kamu görevlilerinin idarenin emriyle ve kamu yararı amacıyla yerine getirdikleri tehlikeli görevler nedeniyle uğradıkları zararlar mesleki risk statüsündedir.
3
Zarar gören vatandaş (L) için uygulanacak kusursuz sorumluluk ilkesini belirle.
Vatandaş (L), idare ile herhangi bir hukuki veya mesleki bağı olmayan sivil üçüncü kişidir. İdare, dinamit gibi 'olağanüstü tehlike arz eden araçlar' kullandığı için sivil vatandaşa verilen zarar 'Tehlike (Risk) İlkesi' uyarınca karşılanır.
Tehlikeli araç (patlayıcı, mühimmat, yüksek gerilim hattı vb.) kullanan idare, faaliyetin doğasından kaynaklanan riskleri üstlenmelidir.
4
Olaydaki 'umulmayan reaksiyonun' (beklenmeyen hâl) illiyet bağına etkisini değerlendir.
Kusursuz sorumluluk hallerinde tazminat yükümlülüğünün doğması için idarenin faaliyeti ile zarar arasında sebep-sonuç ilişkisinin (illiyet bağının) kurulması zorunludur. Beklenmeyen hâl, kusur sorumluluğunu ortadan kaldırsa da tehlike ilkesinde illiyet bağını kesmez (Sadece mücbir sebep keser).
Öğrencilerin sıklıkla karıştırdığı 'kusursuzluk = illiyetsizlik' veya 'beklenmeyen hâl = mücbir sebep' yanılgılarını eleyebilmek için.

Key Concept

Kusursuz Sorumlulukta Tehlike, Mesleki Risk İlkeleri ve İlliyet Bağı
Rate this question

Topics

Kusursuz Sorumluluk: Tehlike ve Mesleki Risk İlkeleri

More questions from this topic