Question

Difficulty: Mediumİdari İşlemin Unsurları: Maksat

Bir büyükşehir ilçe belediyesi encümeni, ilçenin işlek caddelerinde trafik akışını rahatlatmak ve yaya güvenliğini sağlamak gerekçesiyle geniş çaplı park yasakları getirmiş ve araç çekme işlemlerini sıkılaştırmıştır. Ancak bu karara karşı açılan iptal davasında, belediye encümeninin iç yazışmalarından, kararın alınmasındaki asıl amacın trafik düzeni sağlamak olmadığı; belediyenin o yılki bütçe hedeflerini tutturabilmek için otopark ve çekici hizmetlerinden elde edilecek gelirleri artırmanın hedeflendiği kesin olarak saptanmıştır.

İdare hukuku ilkelerine göre, söz konusu idari işlemdeki hukuka aykırılığın niteliği ve ilgili olduğu idari işlem unsuru aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

  1. İdari kolluk yetkisinin mali gaye ile kullanılması sebebiyle işlem maksat unsuru yönünden sakattır ve bu durum yetki saptırması olarak adlandırılır.Answer
  2. B
    İdarenin mevzuatta öngörülen amaç dışında farklı bir saikle hareket etmesi işlemi yetki unsuru yönünden sakatlar ve bu durum yetki tecavüzü oluşturur.
  3. C
    Hukuki ve maddi gerekçeler ile işlemin doğurduğu sonuçlar arasında ölçülülük bulunmadığından, işlem sebep-konu illiyet bağı yönünden hukuka aykırıdır.
  4. D
    Belediyenin gelir artırma saiki idari işlemin ön koşulunu oluşturmadığından, işlem sebep unsuru yönünden sakatlık taşımaktadır.
  5. E
    İdarenin asli görev alanı dışına çıkarak gelir elde etmeye yönelik kararlar alması, işlemin konu unsurunu hukuken imkânsız kılar ve yokluk yaptırımına tabi olur.

Answer

İdari kolluk yetkisinin mali gaye ile kullanılması sebebiyle işlem maksat unsuru yönünden sakattır ve bu durum yetki saptırması olarak adlandırılır.
İdari işlemlerde genel amaç istisnasız olarak 'kamu yararı'dır. Ancak kanun koyucu bazı işlemlerde, genel kamu yararının yanı sıra 'özel bir amaç' öngörmüş olabilir. İdari kolluk yetkileri sadece 'kamu düzenini' sağlamak (özel amaç) için kullanılabilir. Olayda yetkili belediye encümeni, kolluk yetkisini kamu düzeni amacıyla değil, salt bütçe geliri elde etmek (mali amaç) saikiyle kullanmıştır. İdarenin sahip olduğu yetkiyi kanunun öngördüğü amaç (veya genel kamu yararı) dışında başka bir amaçla kullanmasına idare hukukunda 'yetki saptırması' (maksat saptırması) denir. Yetki saptırması, işlemi daima 'maksat' unsuru yönünden sakatlar.

Step-by-Step Solution

1
İşlemin görünen ve asıl amaçlarını tespit etmek.
Görünen amaç trafik düzenini sağlamak (kamu düzeni), gizlenen asıl amaç ise belediyeye bütçe geliri sağlamaktır (mali amaç).
İdari işlemin maksat unsurunun hukuka uygunluğunu denetlemek için idarenin gerçek niyetinin (saikinin) ne olduğunun ortaya çıkarılması zorunludur.
2
İdarenin kullandığı yetkinin türünü ve hukuken özgülendiği amacı belirlemek.
Otopark düzenlemesi ve araç çekme bir idari kolluk faaliyetidir. Kolluk yetkilerinin tek ve yegâne amacı 'kamu düzenini' sağlamak ve korumaktır.
Bazı yetkilerin (kolluk gibi) genel kamu yararı dışında belli bir 'özel amaca' tahsis edilip edilmediğini doğrulamak için.
3
Asıl amacın, hukuken öngörülen amaçtan sapmasının yarattığı yaptırımı ve ilgili unsuru saptamak.
Kolluk yetkisinin kamu düzeni yerine mali amaçla kullanılması maksat unsuru yönünden sakatlık yaratır. İdarenin yetkisini öngörülen amaç dışında bir amaç için kullanmasına 'yetki saptırması' denir.
Olaydaki hukuka aykırılığın idare hukukundaki tam karşılığını bulmak için.

Key Concept

İdari İşlemde Maksat Unsuru ve Yetki Saptırması
Estimated Time:1m 0s
Rate this question